Công tác giáo dục nghề nghiệp luôn là mối quan tâm của nhiều người nhất. Đối với những nước đang phát triển như Việt Nam, để vươn tới một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại, cập nhật là điều kiện cần thiết để đi đến phát triển kinh tế lâu dài và bền vững. Việt Nam đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Một trong những nhân tố tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của đất nước thời kỳ này thì nguồn nhân lực luôn là nhân tố quyết định. Một trong những nguồn nhân lực đáp ứng trực tiếp cho thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa là lực lượng lao động lành nghề, trong đó công tác đào tạo nghề đã cung cấp một lượng không nhỏ. Trong những năm qua, Việt Nam luôn ở tình trạng “Thừa thầy, thiếu thợ” do tâm lý chung của các gia đình luôn mong muốn con mình được theo học ở bậc Đại học. Chất lượng tay nghề của lao động còn thấp, chưa ngang tầm với khu vực, chưa đáp ứng được nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vẫn còn khoảng cách giữa trình độ tay nghề của học sinh học nghề mới ra trường và nhu cầu của các doanh nghiệp. Trong khi đó học sinh phổ thông chưa được hướng nghiệp một cách khoa học, chưa thấy được sự cần thiết về kỹ năng nghề từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG
-Tác giả:
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
NGHỀ TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ
DÂN TỘC NỘI TRÚ AN GIANG
Trang 3Một trong những nguồn nhân lực đáp ứng trực tiếp cho thời kỳ công nghiệp hóa,hiện đại hóa là lực lượng lao động lành nghề, trong đó công tác đào tạo nghề đã cung cấpmột lượng không nhỏ Trong những năm qua, Việt Nam luôn ở tình trạng “Thừa thầy,thiếu thợ” do tâm lý chung của các gia đình luôn mong muốn con mình được theo học ởbậc Đại học Chất lượng tay nghề của lao động còn thấp, chưa ngang tầm với khu vực,chưa đáp ứng được nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vẫn còn khoảng cách giữatrình độ tay nghề của học sinh học nghề mới ra trường và nhu cầu của các doanh nghiệp.Trong khi đó học sinh phổ thông chưa được hướng nghiệp một cách khoa học, chưa thấyđược sự cần thiết về kỹ năng nghề từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Mặt khác; do công tác đào tạo nghề ở nước ta nói chung và tại An Giang nói riêngcòn kém, tồn tại nhiều hạn chế bất cập, tình trạng đào tạo nghề và học nghề còn mangtính tự phát, manh mún, chạy theo thành tích, số lượng mà không quan tâm đến chấtlượng đào tạo, một số cơ sở đào tạo không đủ diện tích, trang thiết bị dạy nghề cũ kỹ, lạchậu, giáo viên cơ hữu và cán bộ quản lý vừa thiếu vừa yếu về năng lực chuyên môn,chương trình đào tạo không theo kịp sự thay đổi kinh tế xã hội Do đó để nâng cao chấtlượng nguồn nhân lực phục vụ tốt cho quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa thì trướchết chúng ta cần nâng cao chất lượng đào tạo nghề, cung cấp cho xã hội một lực lượnglao động có tay nghề cao, có tác phong công nghiệp, tính kỷ luật tốt, phát huy tối đa khả
Trang 4năng làm việc, khả năng sáng tạo và thích ứng với mọi môi trường làm việc, tạo điều kiệnphát triển toàn diện nguồn nhân lực đáp ứng được nhu cầu xã hội
1.2 Tính cấp thiết của đề tài
An Giang có dân số toàn tỉnh là 2.159.900 người, mật độ dân số 611 người/km².Đây là tỉnh có dân số đông nhất khu vực đồng bằng sông Cửu Long 30.7% dân số sống ở
đô thị và 69.3% dân số sống ở nông thôn Toàn tỉnh có 24.011 hộ dân tộc thiểu số, với114.632 người, chiếm 5,17% tổng dân số toàn tỉnh Dân tộc Khmer có 18.512 hộ, 86.592người, chiếm tỷ lệ 75,54% so tổng số người dân tộc thiểu số và chiếm 3,9% so tổng dân
số toàn tỉnh; trong đó có 16.838 hộ với dân số khoảng 80.000 người (chiếm gần 92%tổng số dân tộc Khmer toàn tỉnh); Dân tộc Chăm có 2.660 hộ, 13.722 người, chiếm tỷ lệgần 12% so tổng số người dân tộc thiểu số và chiếm 0,62% so tổng dân số toàn tỉnh; Dântộc Hoa có 2.839 hộ, 14.318 người, chiếm tỷ lệ 12,50% so tổng số người dân tộc thiểu số
và chiếm 0,65% tổng dân số toàn tỉnh Nên việc đào tạo nghề rất cần thiết vì với loại hìnhđào tạo này phù hợp với người dân tộc, nắm bắt được tình hình đó thì tỉnh đã thành lậptrường trung cấp nghề dân tộc nội trú An Giang Trường được thành lập chủ yếu đào tạonghề cho người dân tộc trên địa bàn tỉnh góp phần phát triển kinh tế cho người dân tộcsống trên địa bàn tỉnh Lãnh đạo trường hiểu rõ được tầm quan trọng của mình nên trongnhững năm qua nhà trường luôn phấn đấu để phát triển, tiến bộ hơn, để cho ra xã hộinhững nhân lực có tay nghề cao phục vục cho sự phát triển của tỉnh nhà Trước tình hình
đó thì để sự thành công của nhà trường được tiếp tục duy trì và phát triển hơn nữa thì cần
có nghiên cứu nâng cao chất lượng đào tào nghề của trường Nên tác giả quyết định chọn
đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Trường Trung Cấp Nghề Dân
Tộc Nội Trú An Giang” làm đề tài tốt nghiệp thạc sĩ của mình.
2 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU.
Bùi Hồng Đăng, 2015, Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghềcho lao động nông thôn tỉnh Nam Định
Bùi Thị Ngọc Thoa, 2017, Nâng cao chất lượng công tác đào tạo nghề cho laođộng nông thôn trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
Trang 5Ngô Phan Anh Tuấn, 2013, Đảm bảo chất lượng đào tạo của trung tâm dạy nghềcông lập vùng Đông Nam bộ
Nguyễn Thị Hồng Nhung, 2016, Đào tạo nghề cho nguồn nhân lực ở An Giangphục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (giai đoạn 2006-2012)
Trịnh Duy Oánh, 2015, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thành phố Hồ ChíMinh trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
3 MỤC TIÊU, NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.
3.1 Mục tiêu của đề tài
- Mục tiêu tổng quát: Hệ thống cơ sở lý luận và phân tích thực trạng chất lượngđào tạo nghề tại Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc Nội Trú An Giang Từ đó đề xuất một
số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc NộiTrú An Giang
3.2 Nội dung nghiên cứu
4 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
4.1 Phươnng pháp luận
Phương pháp luận được sử dụng trong nghiên cứu nhằm tổng hợp một số tài liệuliên quan đến công tác đào tạo và chất lượng đào tạo tại các cơ sở đào tạo nói chung vàTrường Trung Cấp Nghề Dân Tộc Nội Trú An Giang nói riêng
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Thứ nhất, Đối tượng
Trang 6- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu những giải pháp nhằmnâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc Nội Trú AnGiang.
- Đối tượng khảo sát: Giáo viên, cựu học viên và nhà sử dụng lao động có sử dụnghọc viên của trường
Thứ hai, Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Trung Cấp NghềDân Tộc Nội Trú An Giang;
- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu chỉ tập trung vào việc phân tích các tiêu chí đánhgiá chất lượng đào tạo nghề tại Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc Nội Trú An Giangthông qua việc phỏng vấn giáo viên, học viên và nhà sử dụng lao động
- Phạm vi về thời gian:
Số liệu thứ cấp được thu thập trong ba năm: 2015 – 2017
Số liệu sơ cấp được thu thập trong năm 2018
Thứ ba, phương pháp thu thập số liệu
- Số liệu sơ cấp: Được thu thập tại trường thông qua các báo cáo kết quả đào tạocủa nhà trường, phòng tài chính, phòng đào tạo, phòng quản sinh, kí túc xá
- Số liệu sơ cấp được thu thập bằng bảng câu hỏi được thiết kế sẵn với các đốitượng khảo sát là giáo viên của nhà trường, cựu học viên và người sử dụng lao động
Thứ tư, phương pháp chọn mẫu và xác định cỡ mẫu
Đối với cựu học viên phỏng vấn 150 cựu học viên theo phương pháp thuận tiện
Về phía nhà sử dụng lao động thì chọn ra 20 doanh nghiệp có sử dụng học viên sau khi ratrường của trường bằng phương phương pháp chọn mẫu thuận tiện Tương tự như nhà sửdụng lao động tác giả cũng chọn ra 20 giáo viên để phỏng vấn bằng phương phương phápchọn mẫu thuận tiện
Thứ năm, Phương pháp xử lý số liệu
Trang 7- Phương pháp thống kê mô tả; Kiểm định Cronbach’S Alpha; Phân tích bảng chéoCrosstabs; Phân tích Anova:
5 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
- Về lý luận: Luận văn làm rõ hơn một số vấn đề lý luận về chất lượng đào tạo vànâng cao hiệu quả đào tạo nghề Góp phần làm sáng tỏ thêm quan điểm về hiệu quả củahoạt động đào tạo nghề
- Về thực tiễn: Phân tích và đánh giá thực trạng về chất lượng đào tạo nghề tạiTrường Trung Cấp Nghề Dân Tộc Nội Trú An Giang Đề xuất một số giải pháp nâng caochất lượng đào tạo nghề tại Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc Nội Trú An Giang
6 BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN
Phần mở đầu
Phần nội dung
Chương 1: Cơ sở lý thuyết
Chương 2: Đánh giá thực trạng về chất lượng đào tạo nghề tại Trường Trung CấpNghề Dân Tộc Nội Trú An Giang
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại Trường TrungCấp Nghề Dân Tộc Nội Trú An Giang
Phần kết luận và kiến nghị
- Kết luận
- Kiến nghị
PHẦN NỘI DUNG Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ
Như chúng ta đã biết đào tạo nghề đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạonguồn nhân lực cho xã hội Bên cạnh đó muốn đào tạo ra được một nguồn nhân lực cóchất lượng cao thì đòi hỏi các trường đào tạo nghề phải có chất lượng đào tạo cao Trongchương này tác giả trình bày các lý thuyết xoay quanh về chất lượng đào tạo nghề với cácnội dung như: Các khái niệm về nghề, Khái niệm về đào tạo nghề,…các đặc điểm đào tạonghề, đánh giá chất lượng đào tạo nghề
Trang 81.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHỀ
1.1.1 Khái niệm về nghề
Theo vi.wikipedia.org nghề là một việc làm có tính ổn định, đem lại thu nhập đểduy trì và phát triển cuộc sống cho mỗi người Nghề không đơn giản chỉ để kiếm sống màcòn là con đường để chúng ta thể hiện và khẳng định giá trị của bản thân Nghề là mộtlĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có được những trithức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứngđược những nhu cầu của xã hội Nghề bao gồm nhiều chuyên môn Chuyên môn là mộtlĩnh vực lao động sản xuất hẹp mà ở đó, con người bằng năng lực thể chất và tinh thầncủa mình làm ra những giá trị vật chất (thực phẩm, lương thực, công cụ lao động…) hoặcgiá trị tinh thần (sách báo, phim ảnh, âm nhạc, tranh vẽ…) với tư cách là những phươngtiện sinh tồn và phát triển của xã hội
1.1.2 Khái niệm về đào tạo nghề
Theo Điều 3 trong Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, đào tạo nghề nghiệp làhoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiếtcho người học để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóahọc hoặc để nâng cao trình độ nghề nghiệp Hay nói theo cách khác, đào tạo nghề là quátrình tác động có mục đích, có tổ chức đến người học nghề để hình thành và phát triểnmột cách có hệ thống những kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết nhằmđáp ứng nhu cầu của xã hội, trong đó có nhu cầu quốc gia, nhu cầu doanh nghiệp và nhucầu bản thân người học nghề
1.1.3 Đặc điểm của đào tạo nghề
Thứ nhất, người lao động ở nông thôn được tham gia chương trình đào tạo nghềcủa Chính phủ ban hành
Thứ hai, kinh phí hỗ trợ đào tạo nghề được lấy từ ngân sách trung ương, địaphương, doanh nghiệp
Thứ ba, đào tạo nghề phải gắn với giải quyết việc làm cho người lao động
Trang 9Thứ tư, đào tạo nghề hướng tới từng bước xoá bỏ sự cách biệt cứng nhắc giữa khuvực nông thôn và khu vực thành thị, giữa lao động chân tay và lao động trí óc.
Thứ năm, sự liên kết giữa các bên tham gia ở tất cả các khâu của đào tạo nghề Thứ sáu, từng bước thay đổi những định hướng giá trị nghề nghiệp trong đó kếthợp hài hoà giữa lợi ích, nhu cầu cá nhân và xã hội
Thứ bảy, chuyển dần từ đào tạo nghề một lần sang đào tạo, bồi dưỡng liên tục,suốt đời
1.1.4 Chất lượng đào tạo
1.1.5 Chất lượng đào tạo nghề
Từ Điển giáo dục học đưa ra khái niệm: “Chất lượng đào tạo nghề là kết quả của
quá trình ĐTN được phản ánh ở các đặc trưng về phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu, chương trình đào tạo theo các ngành nghề cụ thể”.
1.1.6 Chuẩn chất lượng trong đào tạo nghề
1.1.7 Đánh giá chất lượng đào tạo nghề
1.2 ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP
1.3 SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA
1.4 QUI TRÌNH ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP CÔNG LẬP
1.4.1 Xác lập chuẩn mực của hệ thống chất lượng đào tạo
1.4.2 Xây dựng một số qui trình cần thiết để quản lí hệ thống chất lượng đào tạo
1.5 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO Ở CÁC TRUNG TÂM DẠY NGHỀ CÔNG LẬP
Cơ chế quản lí nhà nước về dạy nghề; Sự phát triển của khoa học công nghệ; Nhậnthức của xã hội về đào tạo nghề; Xu hướng hội nhập quốc tế
1.6 XÁC ĐỊNH CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HỆ THỐNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO VÀ CÁC QUI TRÌNH CẦN THIẾT ĐỂ QUẢN LÍ HỆ THỐNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
1.6.1 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đầu ra
Trang 101.6.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đầu vào
1.6.3 Các tiêu chí đánh giá chất lượng quá trình đào tạo
1.6.4 Các tiêu chí đánh giá các qui trình cần thiết để quản lí hệ thống chất lượng đào tạo
1.7 TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ DÂN TỘC NỘI TRÚ AN GIANG
Bảng 1.1: Tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo nghề Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc
Nội Trú An Giang
(2015)Bùi Thị Ngọc Thoa(2017)
Ngô Phan Anh Tuấn
(2013)
1 Cụ thể hóa chương trình đào tạo thành các mô đun giảng dạy
2 Có đầy đủ và công khai chương trình các nghề TTDN đang đàotạo
3 Định kì cập nhật, bổ sung điều chỉnh chương trình
(2015)Bùi Thị Ngọc Thoa(2017)
Ngô Phan Anh Tuấn
(2013)
1 Mức độ đạt chuẩn về bằng cấp và kinh nghiệm của CBQL
2 Mức độ đạt chuẩn về sư phạm và sự thành thạo kĩ năng nghề của
GV
3 GV chú trọng dạy thực hành, phát huy kinh nghiệm sẵn có củaHV
(2015)Bùi Thị Ngọc Thoa(2017)
Ngô Phan Anh Tuấn
(2013)
5 Số lượng thiết bị dạy nghề đáp ứng yêu cầu thực hành theochương trình
6 Chủng loại thiết bị dạy nghề phù hợp với nghề đào tạo
7 Cung ứng kịp thời, đầy đủ vật tư giảng dạy
(2015)Bùi Thị Ngọc Thoa(2017)
Ngô Phan Anh Tuấn
(2013)
1 Mức độ đáp ứng về kiến thức, kĩ năng nghề của học viên (HV)theo yêu cầu của DN
2 Mức độ đáp ứng về tính kỉ luật và tác phong của HV theo yêu
cầu của DN
3 Khả năng áp dụng được kiến thức, kĩ năng của HV để nâng caonăng suất lao động và chất lượng sản phẩm
4 Khả năng tự mở cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ của HV tốt
nghiệp
Trang 115 Khả năng học tiếp để nâng cao kiến thức, kĩ năng nghề của HVtốt nghiệp
Bùi Hồng Đăng(2015)
Bùi Thị Ngọc Thoa(2017)
Ngô Phan Anh Tuấn
(2013)
1 Mục tiêu đào tạo được cụ thể hóa thành chuẩn đầu ra trong cácchương trình nghề đào tạo
2 Mục tiêu, nhiệm vụ phù hợp kế hoạch phát triển kinh tế xã hội
địa phương
3 Mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh củatrung tâm
4 Chuẩn đầu vào của các chương trình nghề đào tạo phù hợp vớiyêu cầu sử dụng lao động của địa phương và doanh nghiệp;
5 Mục tiêu đào tạo được cụ thể hóa thành chuẩn đầu ra trong cácchương trình nghề đào tạo
(2015)Bùi Thị Ngọc Thoa(2017)
Ngô Phan Anh Tuấn
(2013)
1 Qui chế hoạt động được phê duyệt phù hợp với hoạt động củaTTDN
2 Bộ phận, bộ môn có sự phối hợp thực hiện công việc có hiệu quả
3 Đánh giá chất lượng CBQL,GV định kì theo hiệu quả công việc
(Nguồn: tác giả tổng hợp)
Chương 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI
TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ DÂN TỘC NỘI TRÚ AN GIANG
Chất lượng đào tạo nghề tại An Giang đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứngnguồn nhân lực cho tỉnh Trong đó nổi bậc nhất là Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc NộiTrú An Giang Trường cho ra đời nhiều nhân lực có tay nghề cao, điều đặc biệt hơnnhững nhân lực này là người dân tộc là chủ yếu Trên cơ sở đó trong chương này tác giảtrình bày một số nội dung phản ánh lên thực trạng đào tạo nghề của trường Từ đó đưa ranhững kết quả đạt được và những hạn chế cũng như các nguyên nhân gây ra hạn chế đó
2.1 GIỚI THIỆU VỀ TỈNH AN GIANG
2.1.1 Giới thiệu chung
2.1.2 Đào tạo nghề ở An Giang
2.2 GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ DÂN TỘC NỘI TRÚ
AN GIANG
Trang 122.2.1 Giới thiệu chung
2.2.2 Cơ cấu tổ chức
2.2.3 Tình hình nhân sự
Cơ cấu nhân sự tốt thì sẽ góp phần tạo nên hiệu quả trong hoạt động và cơ cấunhân sự của Trường được tổng hợp trong bảng sau:
Bảng 2.1: Tình hình nhân sự Trường Trung Cấp Nghề Dân Tộc Nội Trú An Giang
2.2.4 Ngành nghề một số ngành nghề của trường đang đào tạo
Bảng 2.2: Tổng hợp nhân số chuyên ngành đào tạo của trường
01 Trồng cây lương thực, thực phẩm 5620112 60
02 Bảo vệ thực vật 5620116 60
03 Cơ điện nông thôn 5520262 100
05 Điện công nghiệp 5520227 60
06 Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính 5480102 60
07 Quản trị mạng máy tính 5480209 60
(Nguồn: Phòng Đào tạo)
2.2.5 Công tác quản lý tài chính
2.3 THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO NGHỀ CỦA TRƯỜNG
2.4 ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ DÂN TỘC NỘI TRÚ AN GIANG
2.4.1 Đánh giá độ tin cậy thang đo