Nghiên cứu tiến hành khảo sát (chỉ khảo sát các sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh) và phân tích dữ liệu để hiểu rõ được những suy nghĩ và cách áp dụng biện pháp rửa tay của sinh viên trong công cuộc phòng chống dịch bệnh. Qua đó, có thể đánh giá và cung cấp những thông tin cần thiết để có thể bảo vệ bản thân tốt hơn. Mời các bạn tham khảo!
Trang 1NGHIÊN CỨU VỀ “NHẬN THỨC VÀ VIỆC THỰC HÀNH RỬA T Y” TRONG PHÒNG DỊCH COVID 19 CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC TẠI TP HỒ CHÍ MINH
Dương Lê Hồng Trang, Phạm Thị Thanh Ngân, Nguyễn Lê Hoàng Ngọc Châu, Võ Thị Ngọc Thảo
Viện Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh
GVHD: TS Ph ạm Hải Định
TÓM TẮT
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid–19 do virus Corona chủng mới gây ra, việc mỗi người dân tự phòng bệnh cho bản thân trong khoảng thời gian này là vô cùng quan trọng Mỗi biện pháp phòng bệnh cá nhân, được Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo, đều cần điều kiện áp dụng riêng
và có mức độ hiệu quả khác nhau Trong đó, biện pháp đơn giản lại vô cùng hiệu quả chính là thường xuyên vệ sinh tay của chính mình Tuy nhiên, sinh viên đã thực sự hiểu rõ về biện pháp này hay chưa? Đã rửa tay đúng cách hay không? Nhận thức được vấn đề này, nhóm nghiên cứu
đã tiến hành khảo sát (chỉ khảo sát các sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh) và phân tích dữ liệu
để hiểu rõ được những suy nghĩ và cách áp dụng biện pháp rửa tay của sinh viên trong công cuộc phòng chống dịch bệnh Qua đó, có thể đánh giá và cung cấp những thông tin cần thiết để
có thể bảo vệ bản thân tốt hơn
Từ khoá: Biện pháp, Covid-19, phòng tránh, rửa tay, xà phòng
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Virus Sars-CoV-2, virus Corona chủng mới gây nên dịch Covid-19, là một chủng virus nguy hiểm gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Sự lây lan chủ yếu từ người sang người thông qua các giọt dịch tiết có chứa virus của người bệnh khi họ ho hoặc hắt hơi Nếu người khoẻ mạnh hít phải các giọt dịch này hoặc chạm tay lên các đồ vật hoặc bề mặt có chứa virus và tiếp xúc với mắt, mũi, miệng của chính mình, họ có nguy cơ cao sẽ bị nhiễm bệnh Virus này không tồn tại trong không khí mà bám trên bề mặt đồ vật, do đó rửa tay thường xuyên sẽ giúp giảm lây nhiễm đáng kể Tuy nhiên, nếu áp dụng không đúng có khả năng gây giảm hiệu quả phòng bệnh Vì thế, việc hiểu rõ tính chất của biện pháp là hết sức cần thiết
2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng về việc thực hành rửa tay của sinh viên trong mùa dịch Covid-19
Tìm hiểu mức độ nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của việc rửa tay
Cung cấp thông tin và đề xuất các giải pháp cần thiết đối với việc rửa tay trong mùa dịch
Trang 22.2 Đối tượng nghiên cứu
Sinh viên đang theo học tại các Trường Đại học trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
2.3 Phạm vi khảo sát
211 sinh viên của các Trường Đại học trong khu vực TP Hồ Chí Minh
2.4 Nội dung khảo sát
Tập trung khai thác vào những thông tin về cách áp dụng rửa tay hàng ngày trong mùa dịch
Covid-19 của từng sinh viên tham gia khảo sát (thời gian rửa tay, rửa tay bằng cách nào?… và nhận thức
về biện pháp này của đối tượng nghiên cứu
2.5 Kết quả và bàn luận
Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của việc rửa tay
“Phòng bệnh hơn chữa bệnh” là phương châm hàng đầu trong việc bảo vệ sức khoẻ Trong đó, việc thường xuyên rửa tay, được Bộ Y tế Việt Nam đề xuất, là một biện pháp tự phòng hiệu quả “Theo
Tổ chức Y tế thế giới, chỉ một động tác rửa tay sạch đã làm giảm tới 35% khả năng lây truyền tác nhân gây các bệnh tiêu chảy và làm tử vong hàng triệu người mỗi năm trên thế giới.”[2] Do đôi tay của chúng ta là cơ quan thường xuyên phải tiếp xúc với nhiều vật dụng mà có thể tiềm ẩn các loại
vi khuẩn, virus hoặc nấm gây bệnh mà mắt thường không nhìn thấy được Đặc biệt với cơ chế lây nhiễm của dịch Covid -19, việc giữ cho tay sạch nên được tạo thành thói quen để bảo vệ sức khỏe Mặt khác, khảo sát cũng cho thấy biện pháp này được sinh viên đánh giá cao khi có đến 87,7% đồng ý rằng rửa tay thường xuyên là cần thiết Điều này thể hiện phần lớn sinh viên rất có ý thức bảo vệ bản thân trong mùa dịch (Bảng 1)
Bảng 1: Thống kê mức độ cần thiết của biện pháp rửa tay Mức độ cần thiết của việc thường xuyên rửa tay Số lượng Tỷ lệ (%)
2 CÁC PHƯƠNG THỨC RỬA TAY
Có rất nhiều cách để bạn làm sạch đôi bàn tay nhưng phổ biến nhất là hai cách sau: Rửa tay với xà phòng và rửa tay với dung dịch sát khuẩn khô
2.1 Quy trình rửa tay theo Bộ Y tế Việt Nam
Để đạt hiệu quả tối ưu, biện pháp rửa tay với xà phòng cần một số điều kiện Thời gian rửa tay chính là một trong số đó Tuy nhiên, kết quả khảo sát đã chỉ có 29,9% sinh viên rửa tay từ 20-30 giây, và đa số là rửa tay trong 10-20 giây chiếm 34,6% Bên cạnh đó, một số sinh viên còn cho rằng không cần quan trọng thời gian (khoảng 6,6%) (Hình 1)
Trang 3Thêm vào đó, sinh viên rửa tay theo 6 bước chỉ có 18,5% (39 sinh viên), trong khi đó rửa tay với 3 bước chiếm tỷ lệ cao nhất (53 sinh viên tương đương 25,1%)
Hình 1: Thời gian rửa tay
Hình 2: Các bước rửa tay Thực tế, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo [3] rằng, cách tốt nhất để ngăn chặn sự lây truyền của Sars-CoV-2 là rửa tay thật kỹ bằng xà phòng và nước sạch Không chỉ trong vài trường hợp như trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi tiếp xúc với người bệnh, mà nên rửa tay thường xuyên dù không có vết bẩn Đặc biệt là trước khi sờ tay lên mặt vì với
cơ chế lây lan của dịch Covid-19 sẽ càng dễ đưa mầm bệnh vào cơ thể hơn Tuy nhiên, muốn việc rửa tay mang lại hiệu hiệu quả cao phải cần một quy trình “đúng và đủ” Rửa tay đúng cách bao gồm 6 bước theo Bộ Y tế khuyến nghị cùng với thời gian tối thiểu từ 20-30 giây để đảm bảo tiêu diệt hết mầm bệnh trên bàn tay Các bước từ 1 đến 6 phải thực hiện mỗi bước 5 lần Áp dụng cho rửa tay bằng xà phòng và cả rửa tay bằng dung dịch sát khuẩn
2.2 Rửa tay với xà phòng
Cơ chế loại bỏ virus của xà phòng
Rửa tay với xà phòng là một biện pháp phòng bệnh hữu hiệu và được các chuyên gia khuyến cáo tích cực để bảo vệ bản thân trong phòng dịch Covid-19 Vậy làm thế nào mà xà phòng có thể tiêu diệt được virus? Cấu tạo của virus gồm những phân tử chất béo lipid, protein và RNA Trong đó, mắt xích yếu nhất là các phân tử chất béo Đây vừa là lớp vỏ bảo vệ của virus, vừa hỗ trợ virus xâm nhập
thành phần của xà phòng có chứa các phân tử lưỡng cực, cấu trúc tương tự như chất béo lipid của virus, sẽ cạnh tranh với các lipid của virus Các phân tử lưỡng cực của xà phòng sẽ bọc các bụi bẩn và
Trang 4Nhược điểm của việc rửa tay bằng xà phòng
Rửa tay với xà phòng tuy hiệu quả và đơn giản nhưng nó vẫn có những nhược điểm nhất định Qua kết quả khảo sát, đa số sinh viên tham gia đều cảm thấy biện pháp này không tiện khi ở nơi công cộng (53,6%) và 4,3% (tương đương 9 sinh viên) cho rằng rửa tay bằng xà phòng tốn thời gian (Hình 3).Ngoài ra nên cần lưu ý là xà phòng chỉ nên dùng với nước sạch
2.3 Rửa tay với dung dịch sát khuẩn khô
Hình 3: Nhược điểm của việc rửa tay bằng xà phòng Đối mặt với sự bất tiện của việc rửa tay với xà phòng, nước rửa tay khô được phần lớn người lựa chọn sử dụng khi ở nơi công cộng vì họ cho rằng xà phòng hay dung dịch rửa tay khô đều có hiệu quả như nhau và kết quả khảo sát cho thấy có đến 53,1% đồng ý với ý kiến này Thêm vào đó, số người tin tưởng vào hiệu quả diệt khuẩn của dung dịch sát khuẩn khô lên đến 24,6%, cao hơn so với xà phòng
Hình 4: Đánh giá hiệu quả của sử dụng xà phòng và dung dịch sát khuẩn Tuy nhiên, trong một thí nghiệm của Jaralee Metcalf tại một trường tiểu học ở Illinois (Mỹ)[7], việc rửa tay với xà phòng đã cho thấy “sức mạnh” của nó trong việc ngăn chặn vi khuẩn phát triển và lây lan Theo hình ảnh cung cấp, miếng bánh mì được bàn tay rửa qua xà phòng chạm vào hầu như còn mới sau 1 tháng đựng trong túi nilon, trong khi đó lát bánh mì bị đụng chạm bởi những đôi tay chưa rửa hoặc được rửa với dung dịch sát khuẩn khô đều có vi khuẩn sinh sôi, trú ngụ (Hình 5) Vậy nên làm sạch tay với dung dịch rửa tay khô chỉ nên là phương án dự phòng ở những nơi không
có nước sạch, không thể thay thế hoàn toàn việc rửa tay với xà phòng Vì dung dịch rửa tay khô chỉ làm giảm sự phát triển của vi sinh vật chứ không phải tiêu diệt chúng hoàn toàn
Trang 5Hình 5: Thí nghiệm chứng minh hiệu quả làm sạch của xà phòng và dung dịch rửa tay khô [7]
Cơ chế tiêu diệt mầm bệnh của dung dịch sát khuẩn khô
Dung dịch rửa tay khô (loại có ethanol) có thể diệt khuẩn vì trong thành phần có ethanol (cồn) có khả năng thẩm thấu cao, đi qua màng tế bào gây đông tụ protein làm chết vi khuẩn [5] Tuy nhiên một số người không biết được thông tin này, đã tốn khá nhiều chi phí vào các sản phẩm thương mại Có 21,8% chọn thường xuyên sử dụng nước rửa tay khô nhưng chỉ có 9,5% chọn sử dụng cồn y
tế để sát khuẩn (Hình 6)
Thực ra, mọi người hoàn toàn có thể sử dụng cồn y tế với nồng độ thích hợp để diệt khuẩn, vì cồn y
tế vừa có hiệu quả tương đương vừa có giá thành hợp lý
Hình 6: Các loại dung dịch dùng vệ sinh tay Vậy nồng độ cồn bao nhiêu là thích hợp? Theo khảo sát, có đến 16,1% người tham gia chọn sản phẩm chứa 80% cồn và 27,5% chọn 90% cồn thì mới đạt hiệu quả diệt khuẩn (Hình 7)
Trang 6Thực ra, dung dịch ethanol từ 75o trở lên sẽ làm protein trên bề mặt vi khuẩn đông cứng nhanh [5], hình thành lớp vỏ cứng ngăn không cho cồn thấm vào bên trong Dẫn đến vi khuẩn không bị tiêu diệt Vậy nên dung dịch rửa tay khô đạt chuẩn nên chứa 60% cồn, tốt nhất là 70% Theo CDC [4], các loại dung dịch sát khuẩn khô có chứa cồn tối thiểu 60% có khả năng diệt khuẩn cao hơn so với những loại có nồng độ cồn thấp hơn hoặc dung dịch khử trùng tay không chứa cồn Và đối với cồn
y tế cũng vậy, nên chọn sử dụng loại 70% cồn
Khi sử dụng các loại dung dịch sát khuẩn khô, cần cho ra tay một lượng theo khuyến cáo trên nhãn, xoa khắp bàn tay đến khi khô thì mới đảm bảo diệt khuẩn
Ưu và nhược điểm của việc sử dụng các loại sát khuẩn khô
So với xà phòng, dung dịch sát khuẩn khô tuy tiện lợi ở nơi công cộng nhưng cũng kèm theo rất nhiều nhược điểm Kết quả khảo sát cho thấy, mọi người đều cảm thấy dung dịch này rất tiện lợi, có thể sử dụng trong mọi trường hợp, chiếm tỷ lệ 17% Thêm vào đó, một số khác lại cho rằng, dung dịch sát khuẩn khô hay cồn y tế có thể diệt hết mọi vi khuẩn, tỷ lệ bình chọn là 7%, tương đương 14 bạn sinh viên (Hình 8)
Hình 8: Ưu điểm của dung dịch sát khuẩn khô Song, thực tế không phải như vậy Dung dịch này không thể diệt hết mọi vi khuẩn mà chỉ làm giảm
số lượng vi khuẩn trên tay trong một số trường hợp Ngoài ra, loại dung dịch này cũng không thể loại bỏ các hóa chất độc hại, như thuốc trừ sâu và kim loại nặng Chúng cũng không thể hoạt động tốt nếu tay bị dính nhiều dầu mỡ hoặc bị bám bẩn quá nhiều Đặc biệt, trẻ nhỏ có thể nuốt (do trẻ
em bị thu hút bởi những thứ bắt mắt và có mùi thơm và có thể bị ngộ độc
3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
Sau khi tìm hiểu và phân tích các lợi ích cũng như nhược điểm của biện pháp rửa tay, nhóm nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp giúp cho việc rửa tay của sinh viên đạt hiệu quả cao hơn và tránh các sai lầm không đáng có
3.1 Đối với cá nhân mỗi sinh viên
Nâng cao nhận thức của mọi người về tầm quan trọng của việc rửa tay thường xuyên
Rửa tay thường xuyên là một việc làm rất cần thiết trong việc bảo vệ bản thân trong phòng dịch Covid-19 Cần tìm hiểu rõ về quy trình rửa tay chuẩn được Bộ Y tế Việt Nam hướng dẫn, rửa theo đúng thời gian để đảm bảo tiêu diệt vi khuẩn Ngoài ra, nên sử dụng hiểu biết của mình để
Trang 7hướng dẫn mọi người xung quanh, bạn bè, gia đình, để giúp mọi người nâng cao nhận thức về việc rửa tay
Tạo thói quen rửa tay thường xuyên
Không chỉ trong phòng chống dịch Covid-19, mà trong sinh hoạt hàng ngày cũng phải thường xuyên rửa tay vì các loại virus, vi khuẩn khác cũng nguy hiểm không kém Rửa tay thường xuyên còn giúp mỗi người loại bỏ các chất độc hại có thể gây nguy hiểm đến tính mạng Mỗi ngày tự nhắc bản thân thường xuyên rửa tay, lâu dần sẽ tạo thành thói quen Thêm vào đó cũng nên khuyến khích những người xung quanh hình thành thói quen này Càng nhiều người có thói quen rửa tay càng ít người bị nhiễm bệnh
Áp dụng các phương thức rửa tay phù hợp
Mỗi cách rửa tay đều có những ưu và khuyết điểm riêng, cần hiểu rõ để phát huy hiệu quả tối đa
Và cũng tuỳ vào môi trường, tình huống mà chọn cách rửa tay phù hợp Tốt nhất là rửa tay bằng xà phòng với nước sạch Chỉ trong trường hợp không có nước sạch, hoặc không thể sử dụng xà phòng thì mới dùng nước rửa tay khô Nếu không vệ sinh tay đúng cách, tay có thể sẽ còn mầm bệnh,
khiến vô tình tự làm bản thân bị nhiễm bệnh hoặc lây cho người khác
Chọn đúng loại dung dịch vệ sinh tay
Khi chọn mua xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn khô, cần lưu ý đến thành phần (ví dụ như nồng
độ cồn), xuất xứ, thương hiệu của sản phẩm, hoặc là những sản phẩm thích hợp với bản thân (sử dụng cồn y tế thay cho dung dịch sát khuẩn khô)
3.2 Đối với cơ sở đào tạo
Ngoài ý thức của mỗi cá nhân sinh viên thì sự hỗ trợ từ các cơ sở đào tạo cũng không kém phần quan trọng Sau quá trình chọn lọc và cân nhắc, nhóm nghiên cứu đã đề xuất một số ý kiến như sau: lắp đặt thêm nhiều khu vực dùng để rửa tay và thường xuyên tuyên truyền về tầm quan trọng của việc rửa tay, cũng như hướng dẫn sinh viên rửa tay đúng cách thông qua các kênh tin tức của trường
4 KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu trên (thông qua khảo sát 211 sinh viên tại TP Hồ Chí Minh), nhóm nghiên cứu rút ra kết luận như sau: Hầu hết sinh viên đều có ý thức bảo vệ bản thân, ý thức về việc rửa tay Tuy nhiên, nhận thức và việc thực hành rửa tay của sinh viên vẫn còn nhiều sai sót, thời gian rửa tay vẫn chưa được chú ý, 34,6% rửa tay 10-20 giây, 27% chọn từ 5-10 giây Ngoài ra sinh viên cũng chưa nắm rõ được quy trình rửa tay chuẩn được Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo khi còn rất nhiều sinh viên rửa tay 4 bước (23,2%) và 5 bước (22,7%) Hy vọng qua bài nghiên cứu này, sinh viên sẽ hiểu thêm, rõ ràng hơn về biện pháp rửa tay thường xuyên, tạo được thói quen rửa tay và bảo vệ bản thân thật tốt cả trong dịch Covid-19 và đời sống hàng ngày
Trang 8TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Q&A on coronaviruses (covid-19).17/04/2020 https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses
[2] Nguyễn Thị Nhiên Who khuyến cáo rửa tay sạch để ngăn ngừa bệnh truyền nhiễm 21/06/2019.https://moh.gov.vn/home?p_p_id=101&p_p_lifecycle=0&p_p_state=maximized
&p_p_mode=view&_101_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_type=con tent&_101_urlTitle=who-khuyen-cao-rua-tay-sach-e-ngan-ngua-benh-truyen-nhiem
[3] How to Protect Yourself & Others (2020, April 24) Retrieved May 22, 2020
https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/prevention.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fcoronavirus%2F201 9-ncov%2Fprepare%2Fprevention.html
[4] Show Me the Science – When & How to Use Hand Sanitizer in Community Settings (2020, March 03) Retrieved May 22, 2020, from https://www.cdc.gov/handwashing/show-me-the-science-hand-sanitizer.html
[5] Chemical Disinfectants (2016, September 18) Retrieved May 22, 2020, from
https://www.cdc.gov/infectioncontrol/guidelines/disinfection/disinfection-
methods/chemical.html?fbclid=IwAR1WJ-9hWYPtUtlv3AtPKYH92YaxLkBH5i1HQhPLkw8iPzfm2v5EV_xyA60
[6] Alex Rosenthal, Pall Thordarson Which is better: Soap or Sanitizer?
https://www.youtube.com/watch?v=x7KKkElpyKQ
[7] Hollimon, N (2019, December 23) 'Holy Moldy': Teachers Use Bread to Show Why Handwashing Matters Retrieved May 22, 2020, from https://www.webmd.com/cold-and-flu/features/teachers-use-bread-to-show-why-handwashing-matters