Đổi mới từng phần ở việt nam (1979 1986)

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IV, cỏch mạng nước ta đó đạt được những thành tựu quan trọng trong xõy dựng chủ nghĩa xó hội và bảo vệ Tổ quốc. Song, tỡnh hỡnh kinh tế xó hội trong nước cũn rất nhiều khú khăn. Vào cuối năm 1979 đất nước lõm vào khủng hoảng kinh tế xó hội trầm trọng. Yờu cầu bức thiết là đưa đất nước ra khỏi tỡnh trạng trờn, ổn định đời sống nhõn dõn. Trong khi đú, tỡnh hỡnh thế giới cú nhiều biến động phức tạp ảnh hưởng đến cỏch mạng nước ta (sự phỏt triển của cỏch mạng khoa học cụng nghệ; sự điều chỉnh thớch nghi của chủ nghĩa tư bản; xu thế chung của cỏc nước xó hội chủ nghĩa là cải tổ, cải cỏch đổi mới). Trong điều kiện tỡnh hỡnh trong nước và thế giới cú nhiều biến động như vậy, đũi hỏi Đảng và nhõn dõn ta phải suy nghĩ, tỡm tũi con đường đổi mới để thỏo gỡ khú khăn, đưa đất nước đi lờn. Từ những tỡm tũi, sỏng tạo ở địa phương, cơ sở, Đảng đó đề ra chủ trương cú tớnh chất đổi mới từng phần. Những đổi mới này cú vị trớ rất quan trọng đối với quỏ trỡnh phỏt triển của cỏch mạng Việt Nam.

- 1986)

1 Quỏ trỡnh hỡnh thành đường lối đổi mới (1979 - 1985)

1 1 Tỡnh hỡnh thế giới và trong nước đặt ra yờu cầu đổi mới đất nước

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IV, cỏch mạngnước ta đó đạt được những thành tựu quan trọng trong xõy dựng chủ nghĩa xóhội và bảo vệ Tổ quốc Song, tỡnh hỡnh kinh tế - xó hội trong nước cũn rấtnhiều khú khăn Vào cuối năm 1979 đất nước lõm vào khủng hoảng kinh tế -

xó hội trầm trọng Yờu cầu bức thiết là đưa đất nước ra khỏi tỡnh trạng trờn, ổnđịnh đời sống nhõn dõn Trong khi đú, tỡnh hỡnh thế giới cú nhiều biến độngphức tạp ảnh hưởng đến cỏch mạng nước ta (sự phỏt triển của cỏch mạng khoahọc - cụng nghệ; sự điều chỉnh thớch nghi của chủ nghĩa tư bản; xu thế chungcủa cỏc nước xó hội chủ nghĩa là cải tổ, cải cỏch đổi mới) Trong điều kiệntỡnh hỡnh trong nước và thế giới cú nhiều biến động như vậy, đũi hỏi Đảng vànhõn dõn ta phải suy nghĩ, tỡm tũi con đường đổi mới để thỏo gỡ khú khăn,đưa đất nước đi lờn Từ những tỡm tũi, sỏng tạo ở địa phương, cơ sở, Đảng đó

đề ra chủ trương cú tớnh chất đổi mới từng phần Những đổi mới này cú vị trớrất quan trọng đối với quỏ trỡnh phỏt triển của cỏch mạng Việt Nam

1 2 Quỏ trỡnh tỡm tũi đường lối đổi mới và tiến hành đổi mới từng phần của Đảng

Thỏng 8/1979 Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương khoỏ IV,

đó họp ra Nghị quyết bàn về những vấn đề cấp bỏch của tỡnh hỡnh kinh tế

-xó hội đất nước Đõy là bước đột phỏ đầu tiờn của quỏ trỡnh tỡm tũi, cải tiếnquản lý kinh tế, thử nghiệm cỏch làm ăn mới Hội nghị đó cú những đổi mới

tư duy quan trọng, thể hiện trờn những nội dung cơ bản về cơ chế quản lýkinh tế, về những chớnh sỏch phỏt triển sản xuất nụng, lõm, ngư nghiệp, hàngtiờu dựng và hàng xuất khẩu, trước hết là sản xuất nụng nghiệp

Hội nghị cũng xỏc định rừ phải tận dụng cỏc thành phần kinh tế ngoàiquốc doanh và tập thể, kể cả kinh tế tư bản tư nhõn để phỏt triển sản xuất, kếthợp ba lợi ớch: tập thể, cỏ nhõn, xó hội.

Tư tưởng nổi bật của Nghị quyết này là: “làm cho sản xuất bung ra”,nghĩa là phải khắc phục những khuyết điểm trong quản lý kinh tế, trong cảitạo xó hội chủ nghĩa, đề ra chủ trương phự hợp để phỏt triển lực lượng sảnxuất Nghị quyết ra đời được nhõn dõn cả nước hồ hởi đún nhận, bước đầu đóxuất hiện những điển hỡnh về cỏch làm ăn mới phỏt huy tỏc dụng tớch cực.Tuy nhiờn, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 cũn cú những hạn chế, nhữnggiải phỏp mà Hội nghị nờu ra chưa đủ sức thỏo gỡ khú khăn Sau một thờigian thực hiện lại xuất hiện những khú khăn mới: Sản xuất bung ra nhưngkhụng đỳng hướng; hàng lậu, hàng giả xuất hiện nhiều; giỏ cả ngày càng cao

Thỏng (12/1980) Hội nghị lần thứ 9 (khoỏ IV), bàn về phương hướng,nhiệm vụ kinh tế - xó hội năm 1981 Hội nghị nhận định: Nghị quyết Hội nghịlần thứ 6 khoỏ IV (8/1979) và một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chớnh trị,Ban Bớ thư đó bước đầu tạo ra khớ thế mới cho nền kinh tế quốc dõn Tuynhiờn, những khuyết điểm trong quản lý kinh tế, quản lý xó hội chậm đượcsửa chữa Hội nghị chủ trương chuyển mạnh sang hạch toỏn kinh doanh xóhội chủ nghĩa, mở rộng việc thực hiện và hoàn thiện cỏc hỡnh thức khoỏn sảnphẩm trong nụng nghiệp, mở rộng việc trả lương theo sản phẩm khoỏn

Rỳt kinh nghiệm qua khoỏn thớ điểm cõy lỳa trong cỏc hợp tỏc xónụng nghiệp, ngày 13/01/1981, Ban Bớ thư ra Chỉ thị 100/CT - TW về khoỏnsản phẩm đến nhúm lao động và người lao động trong hợp tỏc xó nụngnghiệp Chỉ thị này đó tạo được động lực mới trong sản xuất nụng nghiệp,gúp phần xoỏ bỏ cơ chế tập trung quan liờu bao cấp, củng cố tăng cường quan

hệ sản xuất xó hội chủ nghĩa ở nụng thụn, tạo ra hiệu quả kinh tế lớn trongnụng nghiệp, tăng thu nhập cho xó viờn Tốc độ tăng bỡnh quõn trong nụngnghiệp thời kỳ (1976 - 1980) là 1,9%; thời kỳ (1981 - 1985) là 4,9% Thực

hiện Chỉ thị 100 nụng nghiệp cú bước phỏt triển tốt trong thời gian đầu, sau

đú dần chững lại, do vẫn cũn cú những hạn chế, bất cập

Trong lĩnh vực cụng nghiệp, trờn cơ sở tổng kết cỏc hiện tượng “xộrào” và làm thớ điểm nhằm phỏt triển cụng nghiệp, nhất là ở thành phố HồChớ Minh và Long An, ngày 21/01/1981 Chớnh phủ đó ban hành Quyết định25/CP về quyền chủ động trong sản xuất kinh doanh và quyền tự chủ về tàichớnh của cỏc xớ nghiệp quốc doanh Cựng ngày 21/01/1981 Hội đồngChớnh phủ ban hành Quyết định 26/CP về việc mở rộng hỡnh thức trả lươngkhoỏn, lương sản phẩm và vận dụng hỡnh thức tiền thưởng trong cỏc đơn vịsản xuất kinh doanh của Nhà nước Những chủ trương, chớnh sỏch nờu trờngiỳp cỏc cơ sở tự giải quyết một phần khú khăn, gúp phần thực hiện kế hoạchNhà nước Năm 1981, lần đầu tiờn sau chiến tranh sản xuất cụng nghiệp đạt

kế hoạch, riờng cụng nghiệp địa phương vượt kế hoạch 7,5%

Trờn mặt trận phõn phối, lưu thụng, ngày 23/6/1980 Bộ Chớnh trị raNghị quyết 26/NQ - TW về cải tiến cụng tỏc phõn phối, lưu thụng Nghịquyết nhấn mạnh nguyờn tắc giỏ cả phự hợp với chi phớ sản xuất và lưuthụng; tạo tiền đề cần thiết để tiến tới xoỏ bỏ từng bước chế độ cung cấp theotem phiếu

Cựng với những chủ trương đổi mới từng phần trờn lĩnh vực kinh tế

-xó hội, Đảng cũn quan tõm kiện toàn bộ mỏy Nhà nước và tăng cường cụngtỏc xõy dựng Đảng

Đến đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng, so với Đại hội IV,Đại hội V diễn ra trong bối cảnh thế giới và trong nước cú một số mặt thuậnlợi, nhưng cũng cú nhiều khú khăn, phức tạp hơn

Đầu những năm 80 của thế kỷ XX cỏch mạng thế giới tiếp tục phỏt triển,

sự ủng hộ của cỏc nước xó hội chủ nghĩa, của cỏc lực lượng cỏch mạng tiến bộtrờn thế giới tạo cho ta điều kiện thuận lợi Đất nước ta trải qua 5 năm thực hiệnNghị quyết Đại hội IV đó đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong xõy dựngchủ nghĩa xó hội và bảo vệ Tổ quốc, tạo thờm thế và lực mới cho cỏch mạng

Việt Nam Tuy nhiờn, đất nước ta đang đứng trước nhiều khú khăn, thỏch thức.Chủ nghĩa đế quốc và cỏc thế lực đang ra sức chống phỏ cỏch mạng nước ta Đếquốc Mỹ tiếp tục thực hiện chớnh sỏch bao võy, cấm vận và thực hiện “kế hoạchhậu chiến” Chủ nghĩa đế quốc và cỏc thế lực phản động quốc tế ra sức tuyờntruyền, xuyờn tạc việc quõn tỡnh nguyện Việt Nam làm nghĩa vụ quốc tế ởCampuchia, gõy sức ộp với Việt Nam, chia rẽ ba nước Đụng Dương Trong khi

đú tỡnh trạng khủng hoảng kinh tế - xó hội ở nước ta ngày càng trầm trọng

Cụng tỏc chuẩn bị Đại hội được xỳc tiến sau Hội nghị Ban Chấp hànhTrung ương lần thứ 9 (khoỏ IV) và được hoàn tất ở Hội nghị Ban Chấp hànhTrung ương lần thứ 12 đầu thỏng 3 năm 1982

Trong bối cảnh trờn, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V được diễn ratại Thủ đụ Hà Nội từ ngày 15/3 đến ngày 31/3/1982 Đại hội đó thảo luậnthụng qua Bỏo cỏo Chớnh trị, Bỏo cỏo về phương hướng, nhiệm vụ và mụctiờu chủ yếu về kinh tế - xó hội trong 5 năm (1981 - 1985), Bỏo cỏo về xõydựng Đảng và bổ sung Điều lệ Đảng, Bầu Ban Chấp hành Trung ương khoỏV

Đại hội đó tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội IV: Kiểm điểm mộtcỏch toàn diện sự lónh đạo của Đảng, đỏnh giỏ những thành tựu và khuyết điểm sailầm, phõn tớch nguyờn nhõn của những thắng lợi và khú khăn của đất nước

Đại hội xỏc định hai nhiệm vụ chiến lược của cỏch mạng Việt Nam là:Xõy dựng thành cụng chủ nghĩa xó hội và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vữngchắc Tổ quốc Việt Nam xó hội chủ nghĩa

Đại hội khẳng định tiếp tục thực hiện đường lối chung cỏch mạng xóhội chủ nghĩa và đường lối xõy dựng nền kinh tế xó hội chủ nghĩa do Đại hội

IV đề ra và cụ thể hoỏ một bước đường lối đú trong chặng đường đầu tiờn củathời kỳ quỏ độ

Đại hội thụng qua những nhiệm vụ kinh tế, văn hoỏ, xó hội, tăng cườngNhà nước xó hội chủ nghĩa, chớnh sỏch đối ngoại, nhiệm vụ nõng cao sứcchiến đấu của Đảng Về cụng tỏc xõy dựng Đảng, nhiệm vụ then chốt lỳc này

là: tiếp tục nõng cao tớnh giai cấp cụng nhõn, tớnh tiờn phong của Đảng, xõydựng Đảng vững mạnh về chớnh trị, tư tưởng và tổ chức, làm cho Đảng luụnluụn giữ vững bản chất cỏch mạng và khoa học, một Đảng thực sự trong sạch,vững mạnh, gắn bú chặt chẽ với quần chỳng.

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng đó cú những bước phỏttriển nhận thức mới về chủ nghĩa xó hội và con đường đi lờn chủ nghĩa xó hội

ở nước ta Thành cụng của Đại hội đỏnh dấu sự trưởng thành của Đảng trongviệc thực hiện vai trũ lónh đạo sự nghiệp cỏch mạng xó hội chủ nghĩa trờn cảnước, về năng lực cụ thể hoỏ đường lối, tiếp tục sự tỡm tũi tổng kết thực tiễn

để xỏc định bước đi, giải phỏp phự hợp đưa cả nước quỏ độ lờn chủ nghĩa xóhội

- Bước phỏt triển mới của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V về conđường đi lờn chủ nghĩa xó hội

Xuất phỏt từ thực trạng đất nước vừa cú hoà bỡnh, vừa cú chiến tranhphỏ hoại nhiều mặt của kẻ thự, đồng thời sẵn sàng đối phú với tỡnh huốngđịch cú thể gõy chiến tranh xõm lược với quy mụ lớn

Đại hội V xỏc định cỏch mạng Việt Nam cú hai nhiệm vụ chiến lược đúlà: xõy dựng thành cụng chủ nghĩa xó hội và sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vữngchắc Tổ quốc Việt Nam xó hội chủ nghĩa

Hai nhiệm vụ chiến lược mà Đại hội V xỏc định là sự kế thừa và phỏttriển quan điểm của Đại hội IV về mối quan hệ giữa xõy dựng chủ nghĩa xóhội và bảo vệ Tổ quốc trờn cơ sở đỏnh giỏ đỳng những chuyển biến của tỡnhhỡnh trong nước và thế giới

Hai nhiệm vụ chiến lược mà Đại hội V xỏc định phản ỏnh quy luậtdựng nước đi đụi với giữ nước của dõn tộc ta trong thời đại mới, phự hợp vớiquy luật phổ biến của cỏch mạng xó hội chủ nghĩa là xõy dựng chủ nghĩa xóhội đi đụi với bảo vệ Tổ quốc xó hội chủ nghĩa

Hai nhiệm vụ chiến lược cú quan hệ mật thiết với nhau Phải xõy dựngchủ nghĩa xó hội đạt những kết quả thiết thực làm cho đất nước ta mạnh lờn về

mọi mặt và trong mọi hoàn cảnh thỡ mới cú đủ sức đỏnh thắng mọi cuộc chiếntranh xõm lược của địch, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Ngược lại, phải bảo vệvững chắc Tổ quốc thỡ mới cú điều kiện để xõy dựng thành cụng chủ nghĩa xóhội.

Mỗi nhiệm vụ chiến lược cú vị trớ riờng: “Trong khi khụng một phỳtlơi lỏng nhiệm vụ củng cố quốc phũng, bảo vệ Tổ quốc, Đảng ta và nhõn dõn

ta phải đặt lờn hàng đầu nhiệm vụ xõy dựng chủ nghĩa xó hội”1 Bởi vỡ, chủnghĩa xó hội khụng những là mục đớch toàn bộ sự nghiệp của chỳng ta, màcũn vỡ chủ nghĩa xó hội, sự vững mạnh của xó hội chủ nghĩa là bảo đảm chođọc lập tự do của Tổ quốc Đú cũng chớnh là sự vận dụng lý luận Mỏc -Lờnin về chức năng, nhiệm vụ của chuyờn chớnh vụ sản vào điều kiện thựctiễn nước ta

Về đường lối cỏch mạng xó hội chủ nghĩa, Đại hội V khẳng định tiếptục thực hiện đường lối chung cỏch mạng xó hội chủ nghĩa và đường lối xõydựng nền kinh tế do Đại hội IV của Đảng vạch ra Trong đú Đại hội V nhấnmạnh ba vấn đề cần đặc biệt chỳ ý là: nắm vững chuyờn chớnh vụ sản, xõydựng chế độ làm chủ tập thể của nhõn dõn lao động và tiến hành cụng nghiệphoỏ xó hội chủ nghĩa Đõy chớnh là ba vấn đề cốt lừi của cỏch mạng xó hộichủ nghĩa và xõy dựng chủ nghĩa xó hội trờn đất nước ta

Đại hội V nờu lờn chặng đường đầu tiờn của thời kỳ quỏ độ đi lờn chủnghĩa xó hội ở nước ta là lõu dài, phải trải qua nhiều chặng đường, trước mắtnước ta đang ở chặng đường đầu tiờn, đồng thời chỉ ra nội dung kinh tế,chớnh trị, văn hoỏ, xó hội của chặng đường đầu Đõy chớnh là sự nhận thức

và vận dụng đỳng đắn quan điểm của chủ nghĩa Mỏc - Lờnin về thời kỳ quỏ

độ và sự phõn kỳ thời kỳ quỏ độ vào điều kiện thực tiễn nước ta Đại hội xỏcđịnh: Chặng đường trước mắt bao gồm thời kỳ 5 năm (1981 - 1985) và kộodài đến những năm 1990 là khoảng thời gian cú tầm quan trọng đặc biệt”2

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, Nxb ST, H, 1982,

tr 47.

2 Sđd, tr 49.

Việc khẳng định trờn thực tế cỏch mạng nước ta đang ở chỗ nào trờncon đường tiến lờn cú ý nghĩa quyết định việc tỡm ra và nắm vững quy luậtkhỏch quan, là cơ sở để cụ thể hoỏ đường lối, xỏc định chủ trương, chớnhsỏch phự hợp với thực tiễn cỏch mạng, chống chủ quan, nụn núng, đốt chỏygiai đoạn Đại hội V chỉ rừ: “kinh nghiệm của 5 năm (1976 - 1980) cho thấyphải cụ thể hoỏ đường lối của Đảng - đường lối chung của cỏch mạng xó hộichủ nghĩa và đường lối xõy dựng nền kinh tế xó hội chủ nghĩa ở nước ta, vạch

ra chiến lược kinh tế, xó hội cho chặng đường đầu tiờn của quỏ trỡnh cụngnghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ xó hội chủ nghĩa”3

Đảng ta sớm nhận thức đỳng đắn cụng nghiệp hoỏ xó hội chủ nghĩa lànhiệm vụ trung tõm của thời kỳ quỏ độ đi lờn chủ nghĩa xó hội Trong đú, nộidung chớnh của cụng nghiệp hoỏ xó hội chủ nghĩa trong chặng đường đầutiờn là: “tập trung sức phỏt triển mạnh nụng nghiệp, coi nụng nghiệp là mặttrận hàng đầu, đưa nụng nghiệp một bước lớn lờn sản xuất lớn xó hội chủnghĩa, ra sức đẩy mạnh sản xuất hàng tiờu dựng và tiếp tục xõy dựng một sốngành cụng nghiệp nặng quan trọng; kết hợp nụng nghiệp, cụng nghiệp, hàngtiờu dựng và cụng nghiệp nặng trong một cơ cấu cụng - nụng nghiệp hợp lý”4

Nội dung đú phản ỏnh đỳng nội dung bước đi của cụng nghiệp hoỏ xóhội chủ nghĩa, phự hợp với thực tiễn nước ta, là cơ sở để thực hiện nhiệm vụchủ yếu của chặng đường đầu tiờn là tạo ra những tiền đề cần thiết cho việcđẩy mạnh cụng nghiệp hoỏ xó hội chủ nghĩa trong chặng đường tiếp theo Tuynhiờn, Đảng đó mắc phải sai lầm, núng vội, đẩy mạnh cụng nghiệp hoỏ xó hộichủ nghĩa khi chưa đủ cỏc tiền đề cần thiết

Về chớnh sỏch kinh tế nhiều thành phần, Đại hội V xỏc định trong mộtthời gian nhất định ở miền Nam cũn tồn tại 5 thành phần kinh tế (quốc doanh,tập thể, cụng tư hợp danh, cỏ thể và tư bản kinh doanh)

Với những nội dung trờn Đại hội V cú bước tiến mới về đổi mới tư duytrong việc tỡm tũi con đường đi lờn chủ nghĩa xó hội Tuy nhiờn, Đại hội cũn

3 Sđd, tr 53.

4 Sđd, tr 62 - 63.

cú những hạn chế: Đại hội chưa thấy được sự cần thiết phải duy trỡ nền kinh tếnhiều thành phần trong suốt thời kỳ quỏ độ, chưa xỏc định được những quanđiểm cụ thể về kết hợp kế hoạch với thị trường, cụng tỏc quản lý lưu thụngphõn phối vẫn là một chiều theo kế hoạch Nhà nước quyết định, Đại hội coiphỏt triển nụng nghiệp là mặt trận hàng đầu nhưng chưa cú những chớnh sỏch,giải phỏp cụ thể và đồng bộ để giải phúng cỏc lực lượng sản xuất trong nụngnghiệp.

- Sự bổ sung, phỏt triển tư duy của Đảng về chủ nghĩa xó hội sau Đại hội V.Sau Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V, cỏc Hội nghị Ban Chấp hànhTrung ương Đảng khoỏ V đó tiếp tục cụ thể hoỏ, phỏt triển quan điểm của Đạihội về con đường tiến lờn chủ nghĩa xó hội ở nước ta Hội nghị lần thứ 3 BanChấp hành Trung ương khoỏ V (12/1982) bàn về phương hướng phỏt triểnkinh tế, xó hội 3 năm (1983 - 1985) Hội nghị Trung ương lần thứ 4 (6/1983)bàn về những vấn đề cấp bỏch về tư tưởng, tổ chức bảo đảm thực hiện nhiệm

vụ kinh tế - xó hội Hội nghị lần thứ 5 (12/1983) bàn về nhiệm vụ phỏt triểnkinh tế 2 năm (1984 - 1985) Hội nghị lần thứ 6 (7/1984) tập trung bàn vềnhững nhiệm vụ cấp bỏch trong cụng tỏc cải tiến quản lý kinh tế (xoỏ bỏ cơchế hành chớnh, tập trung, quan liờu, bao cấp chuyển sang cơ chế hạch toỏnkinh doanh xó hội chủ nghĩa; mở rộng quyền chủ động sản xuất kinh doanh ở

cơ sở) Hội nghị chủ trương tập trung giải quyết một số vấn đề cấp bỏch vềphõn phối lưu thụng, đặc biệt lĩnh vực lương, tiền phục vụ cơ sở: đẩy mạnhthu mua nắm nguồn hàng, quản lý chặt chẽ thị trường tự do; thực hiện điềuchỉnh giỏ cả, tiền lương, tài chớnh cho phự hợp với thực tế Hội nghị lần thứ 7(12/1984) bàn về kế hoạch Nhà nước năm 1985 Hội nghị lần thứ 8 (6/1985)bàn về vấn đề giỏ, lương, tiền Hội nghị chủ trương dứt khoỏt xoỏ bỏ cơ chế tậptrung quan liờu bao cấp, chuyển hẳn nền kinh tế sang hạch toỏn kinh doanh xóhội chủ nghĩa, khõu đột phỏ cú tớnh quyết định là xoỏ bỏ bao cấp trong giỏ vàlương, đõy là bước đột phỏ thứ hai trong quỏ trỡnh tỡm tũi, đổi mới con đường

đi lờn chủ nghĩa xó hội ở nước ta Hội nghị này đỏnh dấu sự đổi mới tư duy

một cỏch căn bản trờn lĩnh vực phõn phối lưu thụng của Đảng Tinh thần cơbản là thừa nhận sản xuất hàng hoỏ, coi trọng thị trường Sau Hội nghị Trungương lần thứ 8 (14/09/1985) Chớnh phủ tiến hành cuộc tổng điều chỉnh giỏ,lương, tiền lần thứ hai, bắt đầu từ việc đổi tiền, ban hành một số giỏ mới vàlương mới, xoỏ bỏ hoàn toàn giỏ cung cấp và chế độ tem phiếu, chỉ giữ lại sổgạo cho người hưởng lương Chủ trương đổi tiền nhằm tăng khả năng chi trảcủa Ngõn hàng bảo đảm yờu cầu đủ tiền cho tăng lương, tăng giỏ

Đỏnh giỏ về cuộc cải cỏch giỏ, lương, tiền lần hai cỏc Hội nghị BanChấp hành Trung ương lần thứ 9 (12/1985) và lần thứ 10 (05/1986) đều chorằng: Việc khẳng định một lần nữa sự đỳng đắn của chủ trương bự giỏ, thựchiện chớnh sỏch bỏn lẻ theo một giỏ là cần thiết, phự hợp với quy luật của nềnsản xuất hàng hoỏ, nhưng vội vàng đổi tiền và tổng điều chỉnh giỏ, lương trongtỡnh hỡnh chưa chuẩn bị sẵn sàng về mọi mặt là một sai lầm Hậu quả lớn nhấtcủa cuộc cải cỏch giỏ lương tiền lần này đó dẫn đến tỡnh trạng lạm phỏt “phimó” trong 3 năm (1986 - 1988), tỷ lệ lạm phỏt hàng năm lờn tới ba con số Vỡvậy, Nhà nước đó phải lựi lại một bước, thực hiện chớnh sỏch hai giỏ năm

1985

Hội nghị lần thứ 9 (12/1985) bàn về kế hoạch Nhà nước năm 1986, nhậnđịnh: Sau cỏc Nghị quyết sỏu, bảy, tỏm của Ban Chấp hành Trung ương nềnkinh tế đạt được một số tiền bộ Song, nền kinh tế nước ta vẫn đứng trước nhữngkhú khăn gay gắt Nguyờn nhõn sõu xa là do nhận thức của Đảng về thời kỳ quỏ

độ lờn chủ nghĩa xó hội vẫn chưa rừ Hội nghị lần thứ 10 (5/1986) đó phõn tớchnhững khuyết điểm, sai lầm trong việc chỉ đạo cụng tỏc giỏ, lương, tiền, khẳngđịnh quyết tõm chiến lược xoỏ bỏ tập trung quan liờu bao cấp, chuyển sang hạchtoỏn kinh doanh xó hội chủ nghĩa

Trờn cơ sở tổng kết thực tiễn quỏ trỡnh thực hiện Nghị quyết Đại hội V,tham khảo ý kiến đúng gúp của cỏn bộ, đảng viờn và cỏc chuyờn gia trongquỏ trỡnh chuẩn bị dự thảo Bỏo cỏo Chớnh trị trỡnh Đại hội VI, Hội nghị BộChớnh trị (8/1986) đó kết luận ba vấn đề lớn về kinh tế trong thời kỳ quỏ độ

lờn chủ nghĩa xó hội đú là: Về cơ cấu kinh tế, về cải tạo xó hội chủ nghĩa và

về cơ chế quản lý kinh tế Hội nghị đó phờ phỏn những sai lầm, khuyết điểm

về ba vấn đề đú, đồng thời nờu lờn những nội dung mới quan trọng

Về cơ cấu kinh tế: Hội nghị chủ trương điều chỉnh lớn trờn cơ sở bố trớlại cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư theo hướng thật sự lấy nụng nghiệp là mặttrận hàng đầu, ra sức phỏt triển cụng nghiệp nhẹ

Về cải tạo xó hội chủ nghĩa: Thừa nhận cơ cấu kinh tế nhiều thànhphần là đặc trưng của thời kỳ quỏ độ, xỏc định cải tạo xó hội chủ nghĩa lànhiệm vụ thường xuyờn liờn tục trong suốt thời kỳ quỏ độ, với hỡnh thức vàbước đi thớch hợp làm cho quan hệ sản xuất luụn phự hợp với tớnh chất vàtrỡnh độ của lực lượng sản xuất

Về cơ cấu quản lý kinh tế: Hội nghị khẳng định xoỏ bỏ cơ chế quản lýtập trung quan liờu bao cấp, đồng thời nờu lờn nội dung chủ yếu của cơ chếquản lý kinh doanh xó hội chủ nghĩa

Những kết luận trờn đõy của Bộ Chớnh trị là cơ sở để đổi mới và hoànchỉnh dự thảo Bỏo cỏo Chớnh trị trỡnh Đại hội VI, là căn cứ để giải quyếtnhững vấn đề cấp bỏch trước mắt, đồng thời là sự đổi mới tư duy về conđường đi lờn chủ nghĩa xó hội ở nước ta

Tiếp theo những đổi mới từng phần ban đầu thời kỳ (1979 - 1981), thời kỳ(1981 - 1985) là thời kỳ tiếp tục đổi mới từng phần nhưng toàn diện hơn, khụngdừng lại ở đổi mới kinh tế mà cũn đổi mới tư duy lý luận, tuy nhiờn vẫn chủ yếu

là đổi mới kinh tế Đú là quỏ trỡnh tỡm tũi con đường thớch hợp lờn chủ nghĩa xóhội

2 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12/1986) đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước.

* Khỏi quỏt bối cảnh lịch sử

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng được tiến hành tại Thủ

đụ Hà Nội từ (15 đến 18/12/1986) Đại hội diễn ra trong bối cảnh tỡnh hỡnhthế giới và trong nước cú nhiều biến đổi nhanh chúng, phức tạp

- Tỡnh hỡnh thế giới: Chủ nghĩa xó hội thế giới hơn 70 năm qua đó đạtđược nhiều thành tựu to lớn trờn nhiều mặt, song cũng đang đứng trước nhiềuthỏch thức to lớn Nhiều nước đang tiến hành cụng cuộc cải tổ, cải cỏch vàđổi mới nhằm khắc phục sự trỡ trệ của chủ nghĩa xó hội, đưa chủ nghĩa xó hộivào giai đoạn phỏt triển mới

Cuộc cỏch mạng khoa học cụng nghệ hiện đại phỏt triển nhanh đó tạo

ra bước phỏt triển nhảy vọt của lực lượng sản xuất đẩy nhanh quỏ trỡnh quốc

tế hoỏ sản xuất vật chất và đời sống xó hội Xu thế chung trờn thế giới là đấutranh và hợp tỏc cựng tồn tại hoà bỡnh giữa cỏc nước cú chế độ chớnh trịkhỏc nhau và đũi hỏi cỏc quốc gia dõn tộc phải tiến hành cải cỏch thể chế, cơcấu kinh tế và điều chỉnh chiến lược

Cuộc đấu tranh giữa hai hệ thống xó hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩangày càng quyết liệt Bản chất của chủ nghĩa tư bản khụng hề thay đổi, nhữngmõu thuẫn trong lũng chủ nghĩa tư bản khụng mất đi, chủ nghĩa tư bản vẫncũn khả năng phỏt triển nằm trong tay những lực lượng kinh tế, quõn sựmạnh Chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là đế quốc Mỹ vẫn ra sức thực hiện mụctiờu xúa bỏ chủ nghĩa xó hội, phản kớch cỏc lực lượng cỏch mạng và hoàbỡnh thế giới bằng những õm mưu và thủ đoạn thõm độc

Khu vực Chõu Á - Thỏi Bỡnh Dương đang diễn ra những biến đổi quantrọng Cỏc lực lượng cỏch mạng hoà bỡnh tiếp tục lớn mạnh Nền kinh tế khuvực tiếp tục phỏt triển với nhịp độ nhanh, song vẫn cũn tiềm ẩn nhiều nhõn tốgõy mất ổn định

- Tỡnh hỡnh trong nước: sau 10 năm (1975 - 1985) cả nước bước vào thời

kỳ quỏ độ lờn chủ nghĩa xó hội, dưới sự lónh đạo của Đảng nhõn dõn ta đó giànhđược những thành tựu quan trọng trong cụng cuộc xõy dựng chủ nghĩa xó hội và

sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Song, tỡnh hỡnh kinh tế - xó hội cũn nhiều khoỏ khăngay gắt, đất nước lõm vào khủng hoảng kinh tế - xó hội kộo dài trong nhiều năm

Trong quỏ trỡnh lónh đạo cỏch mạng xó hội chủ nghĩa Đảng ta cú nhiều

ưu điểm trong việc xỏc định đường lối và chỉ đạo thực hiện, song cũng đó bộc

lộ nhiều khuyết điểm, nhược điểm lớn trong chỉ đạo chiến lược và tổ chức thựchiện (bệnh chủ quan, duy ý chớ, lạc hậu trong nhận thức lý luận và vận dụngcỏc quy luật hoạt động trong thời kỳ quỏ độ lờn chủ nghĩa xó hội) Sự lónh đạocủa Đảng chưa ngang tầm với nhiệm vụ cỏch mạng trong giai đoạn mới.

Chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là đế quốc Mỹ tiếp tục thực hiện chớnhsỏch bao võy, cấm vận và dựng sức ộp buộc cỏc nước khỏc khống chế ViệtNam Đồng thời, nhõn dõn ta cũng phải đương đầu với những õm mưu, hànhđộng của cỏc thế lực phản động xõm phạm chủ quyền dõn tộc, an ninh quốcgia và toàn vẹn lónh thổ của Việt Nam

- Diễn biến của Đại hội VI

Trờn cơ sở đỏnh giỏ nờu bật những thành tựu quan trọng trong 5 năm(1981 - 1985), nghiờm khắc chỉ ra những khuyết điểm sai lầm cũn mắc phải.Đồng thời, chỉ ra nguồn gốc những sai lầm, khuyết điểm đú Đại hội rỳt rabốn bài học kinh nghiệm lớn, cú ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động củaĐảng từ đú về sau

Một là, trong toàn bộ hoạt động của mỡnh Đảng phải quỏn triệt tư tưởng

“lấy dõn làm gốc” chăm lo xõy dựng phỏt huy quyền làm chủ của nhõn dõn laođộng

Hai là, Đảng phải luụn luụn xuất phỏt từ thực tế, tụn trọng và hoạt

động theo quy luật khỏch quan

Ba là, phải biết kết hợp sức mạnh dõn tộc với sức mạnh thời đại trọng

điều kiện mới

Bốn là, chăm lo xõy dựng Đảng ngang tầm với một Đảng cầm quyền

lónh đạo nhõn dõn tiến hành cỏch mạng xó hội chủ nghĩa

Bỏo cỏo Chớnh trị của Ban Chấp hành Trung ương cũn xỏc định rừ quanđiểm chỉ đạo cụng cuộc đổi mới, xỏc định nhiệm vụ bao trựm, mục tiờu tổngquỏt, nhiệm vụ cụ thể và hệ thống cỏc giải phỏp nhằm thực hiện mục tiờu núitrờn