Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước giai đoạn 2016-2018 tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang. Tác giả tổng hợp những vấn đề lý luận chung về Ngân sách nhà nước và quản lý chi ngân sách nhà nước, đánh giá đúng thực trạng, đề xuất một số giải pháp chủ yếu để quản lý chi ngân sách nhà nước tại phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang.
Sự cần thiết của đề tài
Chi ngân sách nhà nước (NSNN) là công cụ chủ yếu để Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và xây dựng đất nước Để nâng cao hiệu quả chi NSNN, cần áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ nhằm tiết kiệm và chống lãng phí Một trong những biện pháp quan trọng là tăng cường quản lý chi NSNN tại Phòng Tài chính – Kế hoạch.
Ngày 30/4/2014, Thị xã Cai Lậy thuộc Tỉnh Tiền Giang được thành lập theo Nghị quyết số 130/NQ-CP, điều chỉnh địa giới hành chính từ Huyện Cai Lậy Thị xã Cai Lậy có diện tích 14.018,95 ha và dân số 123.775 người Là một đơn vị hành chính mới, Thị xã Cai Lậy cần đầu tư lớn cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Trong những năm qua, quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn một số hạn chế Cơ chế quản lý chi ngân sách còn bất cập, chính quyền Thị xã chưa chủ động trong thực hiện nhiệm vụ chi Các chế độ, tiêu chuẩn và định mức sử dụng ngân sách chưa phù hợp với yêu cầu quản lý Năng lực của một số cán bộ trong công tác quản lý chi ngân sách còn yếu, dẫn đến việc phân bổ vốn đầu tư dàn trải và thiếu gắn kết với kế hoạch vốn Ngoài ra, việc khoán chi cho các đơn vị hành chính chưa có công cụ đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách, trong khi quản lý chi thường xuyên còn kém hiệu quả, gây thất thoát và lãng phí Công tác xây dựng dự toán chi ngân sách cũng chưa dự báo đầy đủ các nhiệm vụ chi, gây khó khăn trong điều hành và quyết toán.
Để nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước tại Thị xã, đồng thời thực hiện các mục tiêu đã được xác định trong Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 22 tháng 3 năm 2017 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển Thị xã Cai Lậy đạt chuẩn đô thị loại III vào năm 2020, cũng như chỉ đạo tại Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 05 tháng 4 năm 2017 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Tiền Giang về phát triển kinh tế - đô thị 03 vùng của Tỉnh đến năm 2020 và định hướng đến 2030, tác giả đã chọn đề tài này.
“Quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang” để làm luận văn thạc sĩ kinh tế.
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu cụ thẻ
“Quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang” để làm luận văn thạc sĩ kinh tế
Bài viết phân tích và đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang Đồng thời, bài viết cũng đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan này.
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản lý chi NSNN cấp Huyện (Thị xã)
Bài viết phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy trong giai đoạn 2016-2018 Qua đó, bài viết chỉ ra những thành tựu đạt được, đồng thời nêu rõ các hạn chế và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế này.
- Đề xuất các giải pháp chủ yếu quản lý chi NSNN tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy.
Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm trả lời cho các câu hỏi sau:
(1) Thực trạng quản lý chi NSNN tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã cai lậy, Tỉnh Tiền Giang từ năm 2016 đến 2018 như thế nào?
(2) Giải pháp nào để quản lý chi NSNN tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang?
Đóng góp mới của luận văn
Về phương diện khoa học
Tổng hợp cơ sở lý luận có liên quan đến quản lý chi NSNN cấp Huyện (Thị xã)
Về phương diện thực tiễn
Luận văn là tài liệu quý giá cho học viên và sinh viên ngành kinh tế, đặc biệt cho những ai quan tâm đến quản lý chi ngân sách nhà nước ở cấp huyện và thị xã.
Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phương pháp định tính, cụ thể bao gồm các phương pháp sau:
(1) Phương pháp kế thừa lý luận cơ bản
(2) Phương pháp thống kê phân tích, phân loại số liệu thực tế
(3) Phương pháp tổng hợp, đối chiếu để đánh giá kết quả
(4) Phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn để đề xuất giải pháp hữu ích
- Phương pháp thu thập số liệu và thông tin
Tác giả đã thu thập tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau như sách báo, giáo trình, sách chuyên khảo, tạp chí và internet Đặc biệt, ông cũng chú trọng đến các số liệu và tài liệu liên quan đến báo cáo dự toán và quyết toán thu.
Từ năm 2016 đến 2018, dữ liệu đã được thu thập trực tiếp tại Phòng Tài chính - Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang Dựa trên thông tin này, tác giả tiến hành phân tích và so sánh giữa lý luận và kinh nghiệm thực tiễn để phục vụ cho đối tượng nghiên cứu của đề tài.
- Phương pháp xử lý số liệu và thông tin
+ Sau khi thu thập, các thông tin được tiến hành phân loại, lựa chọn, sắp xếp thành bảng số liệu để đưa vào sử dụng
+ Sử dụng Excel để tổng hợp số liệu và lên các biểu số liệu chi tiết
Luận văn được xây dựng dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp với các phương pháp cụ thể như khái quát hóa, thống kê, tổng hợp-phân tích, đối chiếu và so sánh, đồng thời kết hợp với thực tiễn và tài liệu có liên quan.
- Ngoài ra tác giả còn tham khảo ý kiến, kinh nghiệm quản lý của Lãnh đạo cấp Phòng và Sở tài chính
Nhìn chung đề tài được giải quyết bằng các phương pháp mang tính chất định tính.
Tổng quan các công trình nghiên cứu trước
Hiện nay có nhiều đề tài nghiên cứu về quản lý chi ngân sách nhà nước tại Huyện (Thị xã), tác giả tham khảo các công trình sau:
Nghiên cứu của Phan Thị Hiếu (2015) trong luận văn Thạc sĩ Kinh tế tại Trường Đại học Đà Nẵng tập trung vào việc hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Gia Nghĩa, Tỉnh Đắk Nông.
Nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Nguyên (2015) trong luận văn Thạc sĩ Kinh tế bảo vệ tại Trường Đại học Đà Nẵng tập trung vào việc "Quản lý chi ngân sách nhà nước" tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thành phố Buôn Ma Thuột.
Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thủy Ngân (2018) trong luận văn Thạc sĩ Tài chính ngân hàng tại Trường Đại học Tài chính Hà Nội tập trung vào việc hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại Huyện Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang.
Nghiên cứu của Phạm Thế Tụng (2018) trong luận văn Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng tại Trường Đại học Tài chính Hà Nội đã đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại Thành phố Mỹ Tho, Tỉnh Tiền Giang.
Dựa trên các nghiên cứu trước đó, tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận và tham khảo thực trạng cùng các giải pháp hiện có Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp phù hợp cho đơn vị nghiên cứu, với sự khác biệt về không gian và thời gian Đến tháng 9/2019, tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang, chưa có nghiên cứu nào về “Quản lý chi ngân sách nhà nước cấp Huyện”, do đó đề tài này hoàn toàn mới và không bị trùng lặp.
Kết cấu của luận văn
Đề tài nghiên cứu được chia làm 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước và quản lý chi ngân sách nhà nước
- Chương 2: Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính –
Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang
- Chương 3: Giải pháp quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính –
Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ
Những vấn đề cơ bản về ngân sách nhà nước
1.1.1 Khái niệm ngân sách nhà nước
Theo Luật Ngân sách Nhà nước Việt Nam năm 2002, ngân sách nhà nước (NSNN) được định nghĩa là toàn bộ các khoản thu chi do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm, nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước.
Luật NSNN năm 2015 định nghĩa ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu chi do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm, nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước.
Nhà nước Ngân sách Nhà nước (NSNN) được xem như kế hoạch tài chính chủ yếu, phản ánh bảng cân đối thu - chi trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm ngân sách Ở nhiều quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, năm ngân sách trùng với năm dương lịch, bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12.
Bản chất của ngân sách nhà nước (NSNN) nằm ở các mối quan hệ kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể khác trong quá trình hình thành, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ lớn nhất của nhà nước Giá trị của cải xã hội là đối tượng phân phối để tạo lập nguồn thu cho NSNN Mục đích của việc phân phối và sử dụng nguồn vốn NSNN là nhằm đáp ứng các nhu cầu liên quan đến việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ của nhà nước trong từng giai đoạn cụ thể.
Nghiệp vụ chính của Ngân sách Nhà nước (NSNN) bao gồm thu - chi, không chỉ đơn thuần là việc điều chỉnh số lượng tiền tệ mà còn thể hiện mối quan hệ kinh tế - tài chính giữa Nhà nước và các tác nhân khác trong nền kinh tế Điều này diễn ra trong quá trình phân bổ nguồn lực và phân phối thu nhập mới được tạo ra.
Các quan hệ kinh tế trong phạm trù ngân sách bao gồm: (1) quan hệ giữa Nhà nước và các tổ chức kinh tế; (2) quan hệ giữa Nhà nước và các cơ quan chức năng; (3) quan hệ giữa ngân sách và các tầng lớp dân cư; (4) quan hệ giữa Nhà nước với các định chế tài chính quốc tế Những quan hệ này phản ánh nội dung kinh tế - xã hội của ngân sách nhà nước, cho thấy ngân sách không chỉ là một công cụ kinh tế quan trọng mà còn là phạm trù kinh tế của Nhà nước.
1.1.2 Đặc điểm của ngân sách nhà nước
Ngân sách nhà nước là bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia Ngân sách nhà nước có một số đặc điểm sau:
Các khoản thu chi của ngân sách nhà nước (NSNN) có tính pháp lý cao, gắn liền với địa vị pháp lý và quyền lực kinh tế, chính trị của Nhà nước Điều này đảm bảo rằng mọi hoạt động thu chi đều được thực hiện nghiêm ngặt và tuân thủ các quy định pháp luật.
Hoạt động của ngân sách nhà nước (NSNN) bao gồm hai mặt chính là thu và chi Trong đó, thu ngân sách đóng vai trò quyết định, trong khi chi ngân sách không chỉ thực hiện chức năng nhiệm vụ của NSNN mà còn góp phần quan trọng vào việc nâng cao nguồn thu của ngân sách.
Hoạt động của ngân sách nhà nước (NSNN) có vai trò quan trọng trong việc phục vụ lợi ích chung của toàn bộ nền kinh tế xã hội, góp phần vào sự tồn tại và phát triển bền vững của nền kinh tế.
NSNN bao gồm nhiều quỹ tiền tệ khác nhau, được phân chia theo chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cấp quản lý nhà nước Việc này giúp nâng cao hiệu quả trong quản lý các nguồn thu và chi của NSNN.
(Nguồn trích từ sách giáo khoa của PGS.TS Nguyễn Đăng Dờn (năm 2017)
Quản lý chi ngân sách nhà nước
1.2.1 Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước
Trong mọi lĩnh vực kinh tế xã hội, vai trò của con người là thiết yếu để đảm bảo hoạt động diễn ra bình thường Quản lý, hay còn gọi là sự tác động chủ quan, là quá trình thiết lập và tổ chức thực hiện các phương pháp và biện pháp nhằm tác động có chủ định đến các đối tượng quan tâm, từ đó đạt được những kết quả nhất định.
Quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) là một phần quan trọng trong công tác quản lý NSNN và quản lý chung Khái niệm này phản ánh hoạt động tổ chức, điều khiển và ra quyết định của Nhà nước trong việc phân phối và sử dụng nguồn lực NSNN Mục tiêu chính của quản lý chi NSNN là thực hiện các chức năng của Nhà nước trong quản lý nhà nước, cung cấp hàng hóa công và phục vụ lợi ích kinh tế.
Với khái niệm trên cho thấy:
Xét theo nghĩa rộng, quản lý chi NSNN là việc sử dụng NSNN làm công cụ quản lý hệ thống xã hội thông qua các chức năng vốn có
Xét theo nghĩa hẹp, quản lý chi NSNN là quản lý các đầu ra của NSNN thông qua các công cụ và quy định cụ thể
Xét về phương diện cấu trúc, quản lý chi NSNN bao gồm hệ thống các yếu tố sau:
Chủ thể quản lý: Nhà nước là người trực tiếp tổ chức, điều khiển quá trình phân phối, sử dụng quỹ NSNN
Mục tiêu tổng quát là thúc đẩy kinh tế tăng trưởng nhanh, bền vững và ổn định Để đạt được điều này, quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) cần tuân theo ba mục tiêu chính của chính sách kinh tế tổng thể: ổn định tài chính, tăng trưởng kinh tế và tính công bằng Sự ổn định tài chính yêu cầu kỷ luật tài chính, trong khi tăng trưởng và công bằng được đảm bảo thông qua phân bổ hợp lý quỹ công cho các ngành Ba mục tiêu này chuyển thành ba nguyên tắc quản lý chi NSNN hiệu quả: kiểm soát chi tiêu, phân bổ nguồn lực theo ưu đãi chính sách và quản lý hoạt động hiệu quả Quản lý hoạt động hiệu quả không chỉ đòi hỏi tính hiệu quả trong chi phí mà còn cần đạt được kết quả như dự kiến.
Quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) liên quan chặt chẽ đến ba mục tiêu chính: nguyên tắc tài khóa, phân bổ và huy động nguồn lực, cùng với hiệu quả hoạt động Nguyên tắc tài khóa yêu cầu kiểm soát chi tiêu và dự báo chính xác thu chi, trong khi phân bổ nguồn lực thực hiện chức năng lập kế hoạch chi tiêu Hiệu quả hoạt động được đánh giá thông qua các chỉ số kinh tế, hiệu suất và quy trình, cho thấy sự quan trọng của mối liên hệ giữa thu và chi trong quản lý chi NSNN.
Trong thực tế, thứ nhất, ba mục tiêu có thể xung đột lẫn nhau trong ngắn hạn
Các mục tiêu tài chính cần được cân đối và đối chiếu, nhưng chúng bổ sung cho nhau trong dài hạn Nguyên tắc tài khóa trong phân bổ nguồn lực cần có kế hoạch và hoạt động hiệu quả để duy trì sự ổn định Kết quả ngân sách hiệu quả phải được xây dựng từ các hoạt động hiệu quả ở từng cấp chính quyền Nguyên tắc tài khóa cần được kê khai ở cấp tổng, nhưng việc kiểm soát chi tiêu hiệu quả và dự báo thu nhập đáng tin cậy phải được thực hiện ở từng bộ và cơ quan chính quyền, không chỉ từ cấp trên xuống.
Để thực hiện hiệu quả công tác quản lý, Nhà nước cần áp dụng một hệ thống công cụ đa dạng, bao gồm các chính sách kinh tế - tài chính, pháp chế kinh tế - tài chính, cùng với việc chương trình hóa các mục tiêu và dự án.
Cơ chế quản lý là phương thức mà Nhà nước áp dụng các công cụ quản lý nhằm tác động đến quá trình phân phối và sử dụng nguồn lực tài chính, từ đó hướng tới việc đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước bao gồm các thành phần quan trọng của quy trình ngân sách quốc gia, như dự báo thu nhập và chi tiêu trong khuôn khổ chi tiêu trung hạn, cũng như việc gắn kết ngân sách với chính sách được đưa ra.
(iii) Chuẩn bị ngân sách; (iv) Quản lý tiền mặt và kiểm soát chi tiêu ngân sách;
Để đảm bảo hiệu quả trong quản lý tài chính, các bước quan trọng bao gồm thực hiện kiểm tra nội bộ và kiểm toán, kế toán và báo cáo chính xác, mua sắm hàng hóa công và tài sản hợp lý, đánh giá hiệu suất công việc, điều hành các cuộc kiểm toán từ bên ngoài, và đảm bảo sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan lập pháp cùng các cơ quan liên quan khác.
1.2.2 Vai trò của chi ngân sách nhà nước
NSNN có vai trò rất to lớn, vai trò này thể hiện trên 2 nội dung sau:
NSNN là công cụ quan trọng nhất trong việc tập trung nguồn lực tài chính, nhằm đảm bảo chi tiêu theo nguyên tắc cân đối tài chính tích cực.
NSNN là công cụ quản lý vĩ mô các hoạt động kinh tế xã hội, có tác động đến các lĩnh vực như văn hóa, y tế và giáo dục, đồng thời điều chỉnh các thị trường giá cả.
Ngân sách huyện và thị xã đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của chính quyền địa phương Qua việc thu ngân sách nhà nước cấp huyện, thị xã, quỹ ngân sách sẽ được hình thành để đáp ứng kịp thời các nhu cầu chi tiêu của chính quyền Nguồn thu này được sử dụng để đảm bảo các chi phí hoạt động cần thiết cho chính quyền huyện và thị xã.
NS Huyện và Thị xã thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quốc phòng và an ninh Để đảm bảo các cơ quan hành chính hoạt động hiệu quả, cần có quỹ tài chính tập trung từ NS Huyện và Thị xã Vị thế của NS Huyện và Thị xã cho phép chủ động thực hiện chức năng Nhà nước, tuy nhiên nhu cầu bảo đảm an ninh và trật tự khác nhau tùy thuộc vào địa lý và tình hình kinh tế xã hội Chức năng đảm bảo an ninh trật tự và quốc phòng là rất quan trọng, do đó NS Huyện và Thị xã cần lập kế hoạch chi tiết và có các khoản dự phòng hợp lý cho chức năng này.
Ngân sách Huyện và Thị xã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy, phát triển và ổn định kinh tế địa phương Để thực hiện hiệu quả chiến lược kinh tế, các cấp Huyện và Thị xã cần tận dụng các công cụ sẵn có nhằm điều tiết và định hướng phát triển Các Huyện và Thị xã nên dựa vào thế mạnh địa phương để hình thành cơ cấu kinh tế phù hợp và kích thích tăng trưởng Ngoài ra, việc cung cấp kinh phí, vốn đầu tư và hỗ trợ cơ sở hạ tầng là cần thiết để tạo ra môi trường thuận lợi cho việc thu hút doanh nghiệp.
Ngân sách huyện và thị xã đóng vai trò quan trọng trong sự ổn định và phát triển bền vững của tài chính quốc gia, vì đây là một phần cấu thành của ngân sách nhà nước Sự ổn định và bền vững của ngân sách huyện và thị xã là yếu tố then chốt để đảm bảo sự vững chắc của ngân sách nhà nước Khi ngân sách huyện và thị xã không được cân đối, nó sẽ trở thành gánh nặng cho ngân sách trung ương, và ngược lại, ngân sách trung ương sẽ không cần phải cấp bổ sung cân đối.
Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước
Quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) chịu ảnh hưởng đáng kể từ điều kiện khí hậu và tự nhiên của từng vùng lãnh thổ Mỗi địa phương có những đặc điểm tự nhiên riêng, vì vậy cần thiết lập định mức và chế độ chi phù hợp Ví dụ, ở những khu vực có nhiều sông và thường xuyên xảy ra lũ lụt, ngân sách sẽ được ưu tiên cho việc xây dựng và sửa chữa đê, kè, đồng thời tránh thi công vào mùa mưa bão để giảm thiểu thiệt hại Ngược lại, tại các địa phương có địa hình đồi núi, cần chú trọng đầu tư cho hạ tầng giao thông để thúc đẩy phát triển kinh tế và các ngành nghề tương thích với điều kiện địa lý Do đó, quản lý chi NSNN phải linh hoạt và thích ứng với các yếu tố tự nhiên tại địa phương.
Quản lý chi ngân sách nhà nước chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện kinh tế - xã hội Trong môi trường kinh tế ổn định, chi ngân sách sẽ duy trì sự ổn định; ngược lại, khi nền kinh tế gặp khó khăn, mức tăng trưởng chậm, Nhà nước sẽ thắt chặt tín dụng để kiểm soát lạm phát, dẫn đến việc điều chỉnh cơ cấu vốn đầu tư và giảm chi ngân sách Lạm phát làm tăng giá nguyên vật liệu, kéo theo chi phí công trình tăng, có thể dẫn đến hoãn thực hiện dự án do thiếu vốn đầu tư Do đó, các yếu tố kinh tế - xã hội có tác động đáng kể đến quản lý chi ngân sách nhà nước tại địa phương.
* Trình độ của cán bộ quản lý chi ngân sách nhà nước:
Năng lực quản lý của người lãnh đạo bộ máy chi ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò then chốt trong việc đề ra chiến lược ngân sách, xây dựng kế hoạch triển khai hợp lý và tạo ra cơ cấu tổ chức hiệu quả Điều này bao gồm việc phân định rõ trách nhiệm và quyền hạn giữa các nhân viên và bộ phận trong quản lý chi NSNN tại địa phương Nếu lãnh đạo có năng lực yếu kém, bộ máy tổ chức không hợp lý và chiến lược không phù hợp với thực tế, sẽ dẫn đến quản lý tài chính công không hiệu quả, gây ra tình trạng chi vượt quá thu, lãng phí ngân sách và không thúc đẩy phát triển kinh tế cũng như đảm bảo các vấn đề xã hội.
Người lãnh đạo cần tránh các bệnh như chạy theo thành tích, cục bộ địa phương, và quan liêu mệnh lệnh, đồng thời không nên coi thường pháp luật hay xem quy trình thủ tục là gò bó quyền lực Những yếu tố này có thể làm giảm hiệu quả quản lý và dẫn đến thất thoát, lãng phí, tham nhũng trong quản lý chi ngân sách nhà nước tại địa phương.
Năng lực chuyên môn của bộ phận quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) tại địa phương là yếu tố quyết định đến hiệu quả chi tiêu Cán bộ quản lý có trình độ chuyên môn cao sẽ giúp giảm thiểu sai lệch trong việc cung cấp thông tin và kiểm soát toàn bộ nội dung chi, nguyên tắc chi, đồng thời đảm bảo tuân thủ các quy định về quản lý nguồn tài chính công theo dự toán đã đề ra.
Cán bộ công chức không chỉ cần có năng lực chuyên môn mà còn phải tránh xa các thói quen tiêu cực như xu nịnh, chiều ý cấp trên, xin cho, và thiếu ý thức chịu trách nhiệm cá nhân Những hành vi như đòi hối lộ, đưa đút lót, thông đồng, móc ngoặc và gian lận gây ảnh hưởng xấu đến quá trình quản lý chi ngân sách nhà nước, dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công một cách nghiêm trọng.
Chương 1 đã trình bày tổng hợp các vấn đề cơ sở lý luận về chi NSNN; đã làm rõ khái niệm, đặc điểm của chi NSNN, nội dung, vai trò chi NSNN; đồng thời đã cập nhật và phân tích được khái niệm, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi NSNN, nguyên tắc và thủ tục chi thường xuyên, nội dung hoạt động chi thường xuyên
Chương 1 đã thiết lập cơ sở lý luận cho việc đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang Trong chương 2, các nội dung và giải pháp cần thiết để cải thiện quản lý chi thường xuyên NSNN sẽ được xác định rõ ràng, nhằm hướng đến hiệu quả và bền vững trong quản lý tài chính công tại địa phương.
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI PHÒNG TÀI CHÍNH – KẾ HOẠCH THỊ XÃ CAI LẬY, TỈNH TIỀN GIANG23
Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy, Tỉnh Tiền Giang
2.2.1 Việc lập dự toán ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy
Hàng năm, UBND Thị xã Cai Lậy lập dự toán thu chi ngân sách dựa trên Luật ngân sách nhà nước, Luật tổ chức HĐND - UBND, và Quyết định của tỉnh Tiền Giang Dự toán này được trình lên HĐND Thị xã để phê duyệt, căn cứ vào dự toán mà các đơn vị đã lập.
Bảng 2.6 Tổng hợp dự toán chi ngân sách Thị xã Cai Lậy
STT Nội dung Đơn vị tính Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018
1 Kế hoạch đầu năm Triệu đồng 299.296 348.564 386.407
(Nguồn: Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy)
Trong giai đoạn 2016 – 2018, việc lập dự toán chi ngân sách Thị xã chưa được thực hiện một cách toàn diện, không đánh giá đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chi tiêu, dẫn đến chỉ tiêu kế hoạch thấp và gây khó khăn trong công tác quản lý và điều hành ngân sách hàng năm.
* Chi đầu tư xây dựng cơ bản
Phòng Tài chính - Kế hoạch sẽ dự kiến thu chi ngân sách năm sau dựa trên nguồn thu từ phân cấp, hỗ trợ có mục tiêu và đấu giá đất, cùng với tiến độ thực hiện các dự án và số liệu thu chi của năm trước Nội dung chi đầu tư sẽ được lập trong dự toán ngân sách địa phương và trình UBND Thị xã, xin ý kiến thường trực HĐND Thị xã trước khi gửi đến Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính để xem xét.
Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và Đầu tư sẽ tiến hành thảo luận với Thị xã để làm căn cứ cho các sở đề xuất UBND Thị xã giao dự toán thu chi ngân sách, bao gồm cả chỉ tiêu xây dựng cơ bản (XDCB).
Bảng 2.7 Tổng hợp dự toán chi đầu tư phát triển từ NS Thị xã Cai Lậy STT Nội dung Đơn vị tính Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018
1 Kế hoạch đầu năm Triệu đồng 18.667 20.356 33.313
(Nguồn: Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy)
Bảng 2.8 Tổng hợp phân bổ và giải ngân vốn đầu tư các năm 2016 -2018 của Thị xã Cai Lậy Đơn vị tính: triệu đồng
Năm Số công trình Kế hoạch giao đầu năm Tổng vốn được sử dụng trong năm
(Nguồn: Phòng Tài chính – Kế hoạch Thị xã Cai Lậy)
Các ban quản lý dự án và UBND các Xã, Phường lập Tờ trình hỗ trợ vốn đầu tư xây dựng cơ bản gửi UBND Thị xã Phòng Tài chính - Kế hoạch tiếp nhận và tổng hợp các Tờ trình, dựa trên tổng giá trị chi đầu tư từ ngân sách Thị xã, tiến độ dự án và tỷ lệ hỗ trợ, để tham mưu phân bổ vốn cho các dự án đủ điều kiện trình HĐND Thị xã phê chuẩn UBND Thị xã quyết định giao kế hoạch vốn cho từng dự án theo quy định, đảm bảo phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước hàng năm.
Sau khi phân bổ vốn đầu tư, UBND Thị xã gửi kế hoạch vốn đến Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính để báo cáo Đồng thời, kế hoạch vốn được giao cho các chủ đầu tư thực hiện và gửi đến Phòng Tài chính - Kế hoạch cùng Kho bạc nhà nước Thị xã Cai Lậy để theo dõi, điều hành, kiểm soát và thanh toán vốn đầu tư.
Nguồn vốn đầu tư cho xây dựng cơ bản từ ngân sách Thị xã hàng năm chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng chi thường xuyên Tuy nhiên, do được phân bổ cho nhiều công trình khác nhau, tiến độ xây dựng các công trình này thường bị chậm trễ.
* Điều chỉnh kế hoạch vốn đầu tư
Trong năm kế hoạch, Phòng Tài chính - Kế hoạch sẽ phối hợp với Kho bạc nhà nước Thị xã và các chủ đầu tư để rà soát tiến độ, mục tiêu và tình hình giải ngân của các dự án đầu tư Mục tiêu là tham mưu cho UBND Thị xã trình HĐND Thị xã điều chỉnh kế hoạch vốn trong kỳ họp giữa năm Đồng thời, thực hiện chuyển kế hoạch vốn từ những dự án không khả thi sang các dự án có khả năng thực hiện hoặc đã hoàn thành khối lượng nhưng thiếu nguồn thanh toán.
Trong giai đoạn 2016 - 2018, quy trình lập dự toán chi thường xuyên đã tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Ngân sách nhà nước và hướng dẫn của UBND tỉnh Tiền Giang.
** Dựa vào các căn cứ lập dự toán:
Nhà nước cam kết duy trì và phát triển các hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước, cũng như các lĩnh vực sự nghiệp, quốc phòng, an ninh và các hoạt động xã hội khác, phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Các chỉ tiêu trong kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hàng năm, đặc biệt là những chỉ tiêu liên quan trực tiếp đến việc cấp phát kinh phí thường xuyên từ ngân sách nhà nước trong kỳ kế hoạch, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả của nền kinh tế.
- Khả năng nguồn kinh phí có thể đáp ứng cho nhu cầu chi thường xuyên kỳ kế hoạch
- Các chính sách, chế độ chi thường xuyên của NSNN hiện hành và dự đoán những điều chỉnh hoặc thay đổi có thể xảy ra trong kỳ kế hoạch
- Kết quả phân tích, đánh giá tình hình quản lý và sử dụng kinh phí thường xuyên kỳ báo cáo
** Trình tự lập dự toán:
- Thứ nhất, hướng dẫn và giao số kiểm tra:
Hàng năm, Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Tiền Giang hướng dẫn các huyện, thị xã trong việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và dự toán ngân sách nhà nước, dựa trên quyết định của chính phủ và chỉ thị của Ủy ban Nhân dân tỉnh.
Các đơn vị dự toán cấp I của ngân sách Thị xã và dự toán chi thường xuyên của ngân sách cấp xã tại Thị xã cần lập dự toán chi thường xuyên dựa trên chức năng nhiệm vụ được giao, cùng với chế độ định mức và tiêu chuẩn chi.
Phòng Tài chính - Kế hoạch Thị xã có trách nhiệm xem xét và tổng hợp dự toán kinh phí từ các đơn vị dự toán cấp I của ngân sách cấp Thị xã, cũng như dự toán chi thường xuyên của ngân sách cấp xã, nhằm lập dự toán chi thường xuyên cho ngân sách Thị xã.
UBND Thị xã có trách nhiệm xem xét dự toán do Phòng Tài chính - Kế hoạch lập và trình Thị ủy Sau khi được thông qua, dự toán sẽ được trình Sở Tài chính để xem xét và tổng hợp, sau đó trình Hội đồng Nhân dân tỉnh quyết định Sau khi Hội đồng Nhân dân tỉnh phê duyệt, UBND tỉnh sẽ quyết định phân bổ ngân sách cho Thị xã Dựa trên phân bổ này, Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với các đơn vị dự toán cấp I và UBND các xã để điều chỉnh dự toán kinh phí, trình UBND Thị xã xem xét.