Qua việc tổ chức các buổi thí nghiệm thực tế trong chương cơ học đã có thể giúp tôi diễn đạt rõ ràng hơn về các hiện tượng vật lí như sử dụng máy cơ đơn giản ta có thể nâng những vật nặn[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÌNH DƯƠNG PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẾN CÁT TRƯỜNG THCS CHÁNH PHÚ HÒA
Trang 21 TÓM TẮT ĐỀ TÀI 1
2 GIỚI THIỆU 2
2.1) Hiện trạng 2
2.2) Giải pháp thay thế 2
2.3) Giả thuyết nghiên cứu 3
2.4) Vấn đề nghiên cứu 3
3 PHƯƠNG PHÁP 3
3.1) Khách thể nghiên cứu 3
3.2) Thiết kế nghiên cứu 4
3.3) Quy trình nghiên cứu 5
3.4) Đo lường và thu thập dữ liệu 6
4 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN 6
4.1) Phân tích dữ liệu 6
4.2) Bàn luận 7
4.3) Hạn chế 7
5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 7
5.1) Kết luận 7
5.2) Kiến nghị 8
Tài liệu tham khảo 9
Phụ lục bảng điểm 10
Phụ lục đề kiểm tra và đáp án 12
1 TÓM TẮT ĐỀ TÀI:
Trang 3Thực hiện cuộc vận động : “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh”, “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”, “ Mỗithầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và tự sáng tạo”…Tại Đại hội X của Đảng
đã đề ra mục tiêu cho toàn Đảng , toàn dân cùng quyết tâm thực hiện là: “ Sớm đưa nước
ta thoát khỏi tình trạng kém phát triển , đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa gắn vớiphát triển nhanh, bền vững , hội nhập quốc tế , sánh vai cùng các nước tiên tiến trên thếgiới” Nhiệm vụ của Đảng đề ra cho toàn bộ nền giáo dục phải hướng vào mục tiêu đàotạo những con người có kiến thức về văn hóa, khoa học , kỹ thuật ,…đó chính là nhữngcon người phát triển toàn diện Trong quá trình dạy và học hiện nay , mục đích của dạyhọc ở trường THCS là cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản , toàn diện về tựnhiên và xã hội để các em tiếp tục việc học ở các lớp trên , đồng thời chuẩn bị cho các
em những kiến thức và kỹ năng cần thiết của những người lao động sau này
Vật lí là một môn khoa học thực nghiệm được ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống
và trong kỹ thuật, vì vậy việc lồng ghép các thí nghiệm vào trong các bài học của mônvật lí là một biện pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học góp phần tíchcực trong hoạt động truyền đạt kiến thức cho học sinh
Qua thực tế kết quả các tiết dạy chỉ khoảng 50% học sinh là hứng thú học tập,sốhọc sinh còn lại chưa hứng thú, chưa có ý thức học tập dẫn đến kết quả học tập môn vật
lí 6 còn rất thấp Là người giáo viên tôi rất trăn trở, băn khoăn, mong mỏi tìm ra nhữngbiện pháp tích cực để kích thích hứng thú học tập cho học sinh nói chung, trong môn vật
lí 6 nói riêng nhằm đem lại hiệu quả cao trong việc dạy - học
Yêu cầu đổi mới PPDH đối với môn Vật lí còn có một sắc thái riêng, phải hướngtới việc tạo điều kiện cho học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức thông qua họat động thựcnghiệm và cao hơn nữa, cho học sinh tìm tòi giải quyết một số vấn đề vật lí trong thực tế
Vì vậy việc tổ chức cho học sinh làm thí nghiệm trong giờ học vật lí cũng không kémphần quan trọng trong việc đổi mới PPDH nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
ở trường THCS
Tuy nhiên đối với bộ môn Vật lí nói chung và Vật lí 6 nói riêng các em mới làmquen với môn học mới nên cũng chưa quen với việc tiến hành các thí nghiệm Vì vậygiáo viên cần phải hướng dẫn các em một cách tỉ mỉ để các em tiến hành đúng thao tác
và đi đúng hướng để tìm câu trả lời mà bài học đặt ra
Trang 4Như vậy, với những lý do nêu trên và từ tình hình thực tế của việc dạy và họcVật lí ở trường THCS hiện nay Là giáo viên dạy môn Vật lí tôi quyết định nghiên cứu
việc “ Rèn luyện kĩ năng thực hành giúp học sinh hứng thú học tập môn vật lí 6 ở
trường THCS” để tìm hiểu và đóng góp một phần nhỏ của mình vào việc nâng cao chất
lượng giáo dục và cũng nhằm rút kinh nghiệm cho bản thân để việc giảng dạy môn Vật líđược tốt hơn trong việc đổi mới PPDH ở trường THCS
Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương là hai lớp 6 trườngTHCS Chánh Phú Hòa Lớp 6A1 là lớp thực nghiệm, lớp 6A3 là lớp đối chứng Lớp thựcnghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy chương cơ học môn Vật lí 6 Khi tiếnhành nghiên cứu kết quả cho thấy là việc tổ chức cho học sinh tự tiến hành thí nghiệmtrong dạy học Vật lí có ảnh hưởng rõ rệt đến sự hứng thú của học sinh, lớp thực nghiệm
có kết quả học tập cao hơn lớp đối chứng Điểm bài kiểm tra sau tác động của nhóm thựcnghiệm có giá trị trung bình là 8.257143; điểm bài kiểm tra sau tác động của nhóm đốichứng là 7.142857.Kết quả kiểm chứng t – test cho thấy P < 0.05 có nghĩa là có sự khácbiệt lớn giữa điểm trung bình của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng Điều đó chứngminh được việc dạy học có tổ chức cho học sinh tự tiến hành thí nghiệm trong môn Vật
lí 6 đã nâng cao chất lượng cho học sinh khi học chương cơ học
2.GIỚI THIỆU:
Nhằm đảm bảo tốt việc thực hiện mục tiêu đào tạo môn Vật lí ở trường trunghọc cơ sở (THCS) cung cấp cho học sinh những kiến thức phổ thông cơ bản, có hệ thống
và tương đối toàn diện
Rèn luyện cho học sinh những kỹ năng cơ bản như: kỹ năng vận dụng các kiếnthức Vật lí để giải thích những hiện tượng Vật lí đơn giản, những ứng dụng trong đờisống, kỹ năng quan sát
Vật lí học là cơ sở của nhiều ngành kỹ thuật quan trọng, sự phát triển của khoahọc Vật lí gắn bó chặt chẽ và có tác động qua lại, trực tiếp với sự tiến bộ của khoa học kỹthuật Vì vậy, những hiểu biết và nhận thức Vật lí có giá trị lớn trong đời sống và trongsản xuất, đặc biệt trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Ngày nay việc nâng cao chất lượng giáo dục là một trong những vấn đề đượcquan tâm hàng đầu trong xã hội.Trong bối cảnh tòan ngành Giáo Dục và Đào Tạo đang
nổ lực đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) theo hướng phát huy tính tích cực chủ
Trang 5động của học sinh trong họat động học tập mà phương pháp dạy học là cách thức họatđộng của giáo viên trong việc chỉ đạo,tổ chức họat động học tập nhằm giúp học sinh chủđộng đạt các mục tiêu dạy học.
Thông qua đề tài này tôi muốn có một nghiên cứu cụ thể hơn và đánh giá được hiệuquả của việc đổi mới phương pháp dạy học, thông qua việc tổ chức cho học sinh tự tiếnhành thí nghiệm trong phần cơ học môn Vật lí 6 Từ đó, truyền cho các em lòng tin vàokhoa học, say mê tìm hiểu về Vật lí cùng các ứng dụng của nó trong đời sống
2.1 Hiện trạng:
- Lớp 6 là lớp đầu cấp và môn vật lí là môn khoa học mới lạ đối với học sinh lớp 6
- Các em còn xa lạ đối với những hiện tượng vật lí nên cho rằng vật lí là môn học khó và không thích học
- Kết quả là học sinh không chịu tìm tòi nghiên cứu nên việc tiếp thu kiến thức môn vật lícòn hạn chế ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em
2.2 Giải pháp thay thế:
- Thường xuyên tổ chức cho các em tự tiến hành thí nghiệm để tìm câu trả lời cho cáchiện tượng dưới sự hướng dẫn của giáo viên
2.3 Giả thuyết nghiên cứu:
Thường xuyên tổ chức cho các em tự tiến hành thí nghiệm có nâng cao chất lượngcho học sinh khi học chương cơ học không?
Trang 63.2 Thiết kế nghiên cứu:
Chọn hai lớp nguyên vẹn: Lớp 6A 1 là lớp thực nghiệm và lớp 6A 3 là lớp đối chứng.Tôi dùng bài kiểm tra 45 phút môn vật lí làm bài kiểm tra trước tác động Kết quả kiểmtra cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó tôi dùng phép kiểmchứng T-Test độc lập để kiểm chứng sự chêch lệch giữa điểm số trung bình của hainhóm trước khi tác động
sinh tự tiến hành thí nghiệm O3Đối chứng O2 Giáo viên tiến hành thí
nghiệm biểu diễn O4
Trang 7Thiết kế này tôi sử dụng phép kiểm chứng T- Test độc lập.
3.3 Quy trình nghiên cứu.
* Chuẩn bị bài của giáo viên :
- Lớp 6A 1: Thiết kế bài dạy có tổ chức cho học sinh tự tiến hành thí nghiệm thực tế
- Lớp 6A 3: Thiết kế bài dạy mà các thí nghiệm do giáo viên thực hiện
* Tiến hành dạy thực nghiệm :
Thời gian thực nghiệm theo kế hoạch dạy học và theo thời khóa biểu để đảm bảo tínhkhách quan
Bảng 4: Thời gian thực nghiệm
18/8/2012 Vật lý 1 Bài 1,2: Đo độ dài
22/8/2012 Vật lý 2 Bài 3: Đo thể tích chất lỏng
29/8/2012 Vật lý 3 Bài 4: Đo thể tích vật rắn không thấm nước.12/9/2012 Vật lý 4 Bài 5: Khối lượng – Đo khối lượng
14/9/2012 Vật lý 5 Bài 6: Lực – Hai lực cân bằng
19/9/2012 Vật lý 6 Bài 7: Tìm hiểu kết quả tác dụng của lực 26/9/2012 Vật lý 7 Bài 8: Trọng lực – Đơn vị lực
- Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra 45 phút môn vật lí 6
- Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi học xong các bài trong chương
cơ học ( xem phần phụ lục).Bài kiểm tra gồm 12 câu trắc nghiệm dạng nhiều lựa chọnđúng sai và 5 câu tự luận
* Tiến hành kiểm tra và chấm bài
Sau khi dạy xong các bài trong chương cơ học tôi tiến hành kiểm tra và chấm bài theođáp án đã xây dựng ( trình bày phần phụ lục)
4 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN:
4.1 Phân tích dữ liệu:
Bảng 5: So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động
Đối chứng Thực nghiệm
Trang 8ĐTB 7.142857 8.257143
Giá trị P của T- test 0.00042
Chênh lệch giá trị trung
Như trên đã chứng minh rằng kết quả 2 lớp trước tác động là tương đương Sau
tác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng T-test cho kết quả p = 0.00042 , cho thấy sự chênh lệch giữa điểm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức là
chênh lệch kết quả điểm trung bình nhóm thực nghiệm cao hơn điểm trung bình nhómđối chứng là không do ngẫu nhiên mà là do kết quả của tác động
- Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn
thực tế thì học sinh sẽ hứng thú hơn và dẫn đến kết quả học tập đã được nâng lên
Giả thuyết của đề tài “ Rèn luyện kĩ năng thực hành giúp học sinh hứng thú học tập
môn vật lí 6 ở trường THCS” đã được kiểm chứng
- Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD = 0,823269.Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn
- Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình sau tác động của hai lớp là p = 0.00042
< 0.05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm không phải
là do ngẫu nhiên mà là do tác động
4.3 Hạn chế :
Tổ chức cho học sinh tự tiến hành thí nghiệm thực tế trong môn học vật lí là mộtgiải pháp tốt mang lại hiệu quả thiết thực là giúp giáo viên có thể diễn đạt rõ ràng hơn
Trang 9những hiện tượng vật lí và giúp học sinh có thể dễ dàng hơn trong việc quan sát, từ đó điđến những nhận thức đúng đắn về các hiện tượng vật lí Tuy nhiên thời gian tiến hành thínghiệm rất ít, học sinh còn nhỏ nên rất hiếu động vì vậy cần phải có các tổ chức hợp límới mang lại hiệu quả.
5.KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:
5.1.Kết luận:
- Tổ chức các buổi thí nghiệm trong dạy học Vật lí làm tăng tính thực nghiệm củamôn học, tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp học sinh tin tưởng và nắm vững kiếnthức hơn
Qua việc tổ chức các buổi thí nghiệm thực tế trong chương cơ học đã có thể giúp tôidiễn đạt rõ ràng hơn về các hiện tượng vật lí như sử dụng máy cơ đơn giản ta có thể nângnhững vật nặng một cách dễ dàng, hơn nữa qua đó học sinh cũng có thể dễ dàng nhậnbiết kết quả một cách chính xác và tăng thêm hứng thú cho học sinh khi được học các bài
Chánh Phú Hòa, Ngày 20 tháng 1 năm 2013
Người Viết
Nguyễn Ngọc Dung.
Trang 10
Tài liệu tham khảo:
- Tài liệu nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng do thầy Phạm Trung Nghĩatrường THCS Chánh Phú Hòa triển khai
- Sách giáo khoa, sách giáo viên Vật lí 6
- Sách bài tập vật lí 6, sách hướng dẫn sử dụng bộ dụng cụ thí nghiệm thực hành vật
lí 6( công ty sách và thiết bị trường học TP Hồ Chí Minh
Trang 11PHỤ LỤC ĐỀ TÀI
Phụ lục 1: Bảng điểm
LỚP THỰC NGHIỆMSTT Họ và tên Điểm kiểm tra trướctác động Điểm kiểm tra sautác động
Trang 1219 NGUYỄN NHƯ KIỀU PHỤNG 5 9
LỚP ĐỐI CHỨNG
STT Họ và tên Điểm kiểm tra trướctác động Điểm kiểm tra sautác động
Trang 13A Hãy khoanh tròn câu trả lời đúng nhất
Câu 1: Người ta sử dụng đơn vị nào sau đây để đo độ dài:
a cm 3 b m
c ml d kg
Câu 2: GHĐ của thước là:
a độ dài lớn nhất ghi trên thước.
b độ dài giữa hai vạch chia liên tiếp trên thước.
c độ dài nhỏ nhất ghi trên thước.
d độ dài giữa hai vạch bất kỳ ghi trên thước.
Câu 3: Để đo thể tích của chất lỏng còn gần đầy chai 1 lít Hãy chọn bình chia độ phù
hợp nhất trong các bình dưới đây:
a Bình 100 ml và có vạch chia tới 1ml
b Bình 500ml và có vạch chia tới 5ml
c Bình 1000ml và có vạch chia tới 2ml
d Bình 2000ml và có vạch chia tới 10ml
Câu 4: Có thể dùng bình tràn để đo thể tích của vật nào dưới đây?
a Viên phấn b Bao gạo
c Hòn đá d Quả cam
Câu 5: Trên hộp bánh có ghi 300g Số đó chỉ gì?
a Sức nặng của hộp bánh
b Thể tích của hộp bánh
c Khối lượng của bánh chứa trong hộp
d Sức nặng và khối lượng của hộp bánh
Trang 14Câu 6: Một bàn học dài khoảng 1m Dùng thước nào sau đây để đo chính xác nhất độ
Câu 7: Số liệu nào sau đây là phù hợp với một học sinh THCS?
a Khối lượng 400g b.Trọng lượng 400N
c Chiều cao 400mm d Vòng ngực 400cm
Câu 8: Nếu so sánh một quả cân 1kg và một tập giấy 1kg thì:
a tập giấy có khối lượng lớn hơn
b quả cân có trọng lượng lớn hơn
c quả cân và tập giấy có trọng lượnng bằng nhau
d quả cân và tập giấy có thể tích bằng nhau.
B Chon các từ thích hợp sau đây : lực đẩy, lực kéo, trọng lực, lực nâng, lực nén, cân bằng, không cân bằng Điền vào các chỗ trống sau:
Câu 9: Đầu máy tàu hỏa tác dụng một………lên các toa tàu.
Câu 10: Để nâng một tấm bêtông từ mặt đất lên, cần cẩu đã phải tác dụng vào tấm
bêtông môt………
Câu 11: Một quả chanh nổi lơ lửng trong một cốc nước muối; lực đẩy của nước muối lên
phía trên và ……… của quả chanh là hai lực
Câu 2: Hãy điền từ thích hợp vào chỗ trống sau: (2đ)
a Hai lực cân bằng là hai lực ……… , có cùng phương nhưng
Trang 15Mỗi từ điền đúng được 0,5đ.
a mạnh như nhau - ngược chiều
b Thả chìm - dâng lên
Câu 3 :
a l1 = 31cm ĐCNN của thước là 1cm (0.5đ)
b l2 = 21,5cm ĐCNN của thước là 0,5cm (0.5đ)
Trang 16Hãy khoanh tròn vào câu trả lời đúng
Câu 1: Đơn vị nào dùng để đo lực?
a dm b kg
c N d ml
Câu 2: Lực nào trong các lực dưới đây là lực đẩy?
a Lực mà gió tác dụng vào thuyền buồm
b Lực mà con trâu tác dụng vào cái cày
c Lực mà nam châm tác dụng lên vật bằng sắt
d Lực mà đầu tàu tác dụng làm cho các toa tàu chuyển động
Câu 3: Một bạn dùng thước đo độ dài có ĐCNN là 1dm để đo chiều dài bàn học Trong
các cách ghi kết quả dưới đây, cách ghi nào là đúng:
d Khối lượng và sức nặng của hộp mứt
Câu 6: Để kéo trực tiếp một thùng nước có khối lượng 20kg từ dưới giếng lên, người ta
phải dùng lực nào trong các lực sau đây?
a F < 20N b F = 20N
Trang 17b Lực hút của một nam châm tác dụng lên một miếng sắt.
c Lực đẩy của lò xo tác dụng lên yên xe đạp.
d Lực kết dính giữa một tờ giấy dán trên bảng với mặt bảng.
Câu 9: Khối lượng riêng của chì là bao nhiêu?
Câu 11: Dùng mặt phẳng nghiêng để đưa vật nặng lên cao, có thể:
a làm thay đổi phương của trọng lực tác dụng lên vật.
b làm giảm trọng lượng của vật.
c kéo vật lên với lực kéo nhỏ hơn trọng lượng của vật.
d kéo vật lên với lực kéo lớn hơn trọng lượng của vật.
Câu 12: Công việc nào dưới đây không cần dùng đến lực?
Câu 1: Lực là gì? Thế nào là hai lực cân bằng? (1đ)
Câu 2: Đưa một vật có trọng lượng P = 400N từ mặt đất lên sàn xe ôtô, một học sinh chỉ
có thể kéo với một lực tối đa là 300N (1đ)
Nếu kéo trực tiếp vật lên, học sinh đó có thể kéo vật lên được không? Tại sao?
Câu 3: Lấy ví dụ minh họa về kết quả tác dụng của lực: (2đ)
- Vật bị biến dạng
- Vật bị biến đổi chuyển động
Câu 4: Viết công thức tính khối lượng riêng Nêu rõ tên và đơn vị của các đại lượng có
trong công thức (1đ)
Câu 5: Tính khối lượng và trọng lượng của 2lít nước
Biết khối lượng riêng của nước là 1000kg/m3 (2đ)