Luận văn tổ chức và hoạt động của ủy ban cạnh tranh quốc gia theo luật cạnh tranh 2018

Đáng kể nhất theo quan điểm của tác giả, đó là Luật Cạnh tranh năm 2018 đã quy định thành lập Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia với vai trò là cơ quan đơn nhất tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Công t

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

- -

PHAN HỒNG HẢI

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN CẠNH TRANH QUỐC GIA THEO LUẬT CẠNH TRANH 2018

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

Hà Nội, năm 2021

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

- -

PHAN HỒNG HẢI

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN CẠNH TRANH QUỐC GIA THEO LUẬT CẠNH TRANH 2018

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Năm 1988, Việt Nam chính thức tham gia APEC - Diễn đàn hợp tác kinh

tế châu Á – Thái Bình Dương Đây là một dấu mốc quan trọng, mở ra một thời kỳ đổi mới, cải cách, tái cơ cấu kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng Chỉ ít năm sau đó, Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào đầu năm 2007 Mười năm sau, sự kiện APEC 2017 được Việt Nam tổ chức thành công như một lời khẳng định về vai trò, vị thế mới của nước ta trong cộng đồng quốc tế Cùng với bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, mà ở đó những thay đổi, tiến bộ ảnh hưởng sâu rộng từ chính trị đến kinh tế, văn hóa, xã hội, và mới đây nhất là việc Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực tại Việt Nam, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) cũng từng bước hoàn thiện, đó là những cơ hội không thể tuyệt vời hơn để nước ta thúc đẩy sự phát triển kinh tế nhanh chóng, mở cửa thị trường, các hoạt động liên quan đến xuất nhập khẩu, sở hữu trí tuệ, kỹ thuật thương mại, tạo dựng môi trường cạnh tranh, đầu tư - kinh doanh thông thoáng và lành mạnh

Xuyên suốt trong quá trình đó, việc Việt Nam hội nhập vào nền kinh tế thế giới đã trở thành một trong những động lực quan trọng để phát triển kinh

tế - xã hội, từ đó đạt được nhiều kết quả khá tích cực, toàn diện trên các lĩnh vực Tuy nhiên, tốc độ hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng trong những năm vừa qua đã khiến môi trường kinh doanh và môi trường pháp lý trong nước có nhiều khác biệt so với thời điểm Luật Cạnh tranh mới được ban hành lần đầu tiên ở Việt Nam, đặt ra những khó khăn, thách thức mới cho quá trình thực thi pháp luật cạnh tranh

Luật Cạnh tranh là văn bản quy phạm pháp luật còn non trẻ, với nguồn thông tin và các tài liệu tham khảo trong lĩnh vực này tại Việt Nam còn khan

hiếm Cũng trong thời gian đó đã có rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật được ban hành, bổ sung hoặc sửa đổi Do các đặc thù riêng, thông lệ kinh doanh riêng của một số ngành, lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông… các cơ quan chức năng đã quy định thêm nhiều nội dung điều chỉnh hoạt động cạnh tranh của các doanh nghiệp trong ngành Ngoài ra, Bộ luật Hình sự năm 2015 (Sửa đổi bổ sung năm 2017) hiện đã bổ sung quy định tại Điều 217 về Tội vi phạm quy định về cạnh tranh Những điều này dẫn đến một số nội dung của Luật Cạnh tranh cũ không còn phù hợp

Theo quy định của Luật Cạnh tranh 2004, có hai cơ quan cạnh tranh độc lập với nhau bao gồm Cơ quan quản lý cạnh tranh và Hội đồng cạnh tranh Tuy nhiên trong thời gian qua, mô hình hai cơ quan nói trên đã bộc lộ nhiều bất cập, không đáp ứng được nhu cầu thực tiễn: Kéo dài quá trình giải quyết

vụ việc cạnh tranh, nguồn lực bị phân tán khiến việc giải quyết vụ việc cạnh tranh chưa được tập trung, kết quả giải quyết vụ việc luôn đi sau diễn biến của thị trường và chưa thể hiện vai trò can thiệp kịp thời của Nhà nước để khắc phục những khiếm khuyết của thị trường Bên cạnh đó, việc duy trì cơ chế kiêm nhiệm trong hoạt động của thành viên Hội đồng cạnh tranh dẫn đến sự

thiếu tập trung trong quá trình giải quyết vụ việc cạnh tranh [25]

Vì vậy, để tránh chồng chéo, mâu thuẫn và đảm bảo sự hài hòa giữa mục tiêu phát triển ngành và mục tiêu tạo lập, duy trì và thúc đẩy môi trường cạnh tranh hiệu quả, cũng như đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật đòi hỏi cần có các điều chỉnh tương ứng trong pháp luật cạnh tranh Tại

kỳ họp thứ 5 ngày 12 tháng 6 năm 2018, Luật Cạnh tranh được Quốc hội khóa XIV thông qua và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm

2019, thay thế cho Luật Cạnh tranh năm 2004 sau hơn 14 năm thi hành Luật Cạnh tranh năm 2018 tiếp tục kế thừa, phát triển, bổ sung những điểm tiến bộ

so với Luật cũ

Đáng kể nhất theo quan điểm của tác giả, đó là Luật Cạnh tranh năm 2018

đã quy định thành lập Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia với vai trò là cơ quan đơn nhất tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Công thương thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh và trực tiếp thực hiện việc điều tra, xử lý các hành vi

vi phạm pháp luật về cạnh tranh trên cơ sở hợp nhất, tổ chức lại Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng và Hội đồng cạnh tranh (gồm Văn phòng Hội

đồng cạnh tranh) [25] Cơ quan cạnh tranh quốc gia được quy định tại Luật

Cạnh tranh năm 2018 với sự đổi mới về cả tên gọi, vai trò, vị trí và quy mô so với mô hình trước đây quy định trong Luật Cạnh tranh năm 2004 Tuy nhiên,

vì còn quá mới mẻ, Cơ quan này vẫn chưa đi vào hoạt động và được hướng

dẫn cụ thể cách thức vận hành Tác giả chọn Đề tài: “Tổ chức và hoạt động

của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo Luật Cạnh tranh 2018” làm đề tài

luận văn thạc sĩ Luật học, với mong muốn làm rõ thêm về mặt lý luận cũng như đánh giá về việc thực thi pháp luật của tổ chức này để từ đó đưa ra các kiến nghị, giải pháp phù hợp nhằm phát huy hiệu quả vai trò của cơ quan cạnh tranh tại Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những nghiên cứu về cơ quan cạnh tranh tại Việt Nam chưa thật sự sôi nổi như nhiều lĩnh vực nghiên cứu truyền thống khác, một phần vì sự mới mẻ cũng như kinh nghiệm thực tiễn ít ỏi trong lĩnh vực Tố tụng cạnh tranh Mặt khác trên phương diện quốc tế, vì pháp luật cạnh tranh là một lĩnh vực mang tính đặc thù, vì vậy mô hình Tố tụng cạnh tranh phụ thuộc vào cách thức tổ chức bộ máy quyền lực nhà nước của mỗi quốc gia, vì vậy các công trình nghiên cứu này chỉ có giá trị tham khảo, chọn lọc các điểm phù hợp, tiến bộ nhằm áp dụng tại Việt Nam

Nghiên cứu về địa vị pháp lý, thực trạng tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay có các công trình tiêu biểu như:

“Mô hình Cơ quan quản lý cạnh tranh của Việt Nam”, năm 2004 của Dương Đăng Huệ, Nguyễn Hữu Huyên, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 1 năm 2004;

“Giáo trình Luật Cạnh tranh”, năm 2010 của Lê Danh Vĩnh, Hoàng Xuân Bắc và Nguyễn Ngọc Sơn, ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh;

“Cơ quan Quản lý cạnh tranh ở Việt Nam – Những bất cập và phương hướng hoàn thiện”, năm 2011 của Trương Hồng Quang, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 6, 3/2011;

“Giáo trình pháp luật về cạnh tranh và giải quyết tranh chấp thương mại (tái bản lần 1, có sửa đổi bổ sung)” năm 2020 của trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh;

“Bàn về tính độc lập của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo Luật Cạnh tranh năm 2018”, năm 2020 của Bùi Xuân Hải, Tạp chí khoa học pháp lý Việt Nam số 5/2020 (Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh)

Từ những kết quả nghiên cứu đã đạt được của các công trình tiêu biểu nêu trên, luận văn sẽ tiếp tục được kế thừa, phát triển, làm rõ hơn nữa những vấn

đề về lý luận, bản chất của Cơ quan quản lý cạnh tranh tại Việt Nam theo Luật Cạnh tranh năm 2018

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

hành; Từ đó đề xuất các kiến nghị về định hướng sửa đổi, bổ sung các quy định trong Luật Cạnh tranh Việt Nam hiện hành về nhiệm vụ, quyền hạn và

cơ cấu tổ chức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trên cơ sở tiếp thu những tiến bộ của thế giới cũng như sự phù hợp với bối cảnh kinh tế, xã hội của Việt Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, đề tài có nhiệm vụ giải quyết các vấn đề sau:

- Nghiên cứu, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận của Cơ quan cạnh tranh quốc gia;

- Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động về nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ở Việt Nam hiện nay;

- Nghiên cứu so sánh các quy định pháp luật về cơ quan cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay với quy định pháp luật của các quốc gia có bề dày kinh nghiệm

và truyền thống về xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật cạnh tranh trên thế giới, để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho việc hoàn thiện pháp luật về bộ máy cơ quan cạnh tranh ở Việt Nam;

- Đề xuất phương hướng và các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện bộ máy

Cơ quan cạnh tranh quốc gia

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hiện nay ở Việt Nam, chỉ có Luật Cạnh tranh năm 2018 quy định về Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia Đối tượng nghiên cứu của đề tài là pháp luật về tổ chức và hoạt động của Cơ quan cạnh tranh tại Việt Nam, bao gồm các vấn đề về nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu, những vấn đề liên quan đến Cơ quan cạnh tranh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Luận văn nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của Ủy

ban Cạnh tranh Quốc gia, cụ thể là về vị trí và chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn, cơ cấu tổ chức, nguyên tắc hoạt động của cơ quan này trên cơ sở đánh giá từ các quy định hiện hành được quy định trong Luật Cạnh tranh 2018 và phân tích các yếu tố tác động đến quá trình triển khai thực hiện hoạt động của

cơ quan này

Phạm vi không gian: Việt Nam, một số quốc gia phát triển và đang phát triển

trong khu vực ASEAN; Một số quốc gia có kinh nghiệm ban hành và thực thi pháp luật cạnh tranh, đại diện cho các khu vực khác nhau trên thế giới

Phạm vi thời gian: Các quy định pháp lý mới nhất về cạnh tranh được các

quốc gia tiêu biểu trên thế giới hiện đang thi hành

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Để làm sáng tỏ các vấn đề nghiên cứu của đề tài đối với từng nội dung của luận văn, đề tài được sử dụng các phương pháp nghiên cứu phổ biến như: Phương pháp phân tích, tổng hợp; Phương pháp so sánh; Phương pháp hệ thống hóa Cụ thể như sau:

- Phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp: Tổng hợp một cách có chọn lọc những quy định của Pháp luật về cơ quan thực thi pháp luật về cạnh tranh; Trên cơ sở kiến thức được tổng hợp, phương pháp phân tích được sử dụng nhằm làm sáng tỏ vấn đề lý luận về cơ cấu tổ chức, hoạt động của cơ quan đó

- Phương pháp so sánh: Được sử dụng để so sánh, đối chiếu các quy định của Pháp luật trong nước và nước ngoài có liên quan Phương pháp so sánh được sử dụng nhằm mục đích tạo ra sự liên kết về mặt lý luận, rút ra bài học kinh nghiệm, từ đó đề xuất cho Việt Nam

- Phương pháp hệ thống hóa được sử dụng xuyên suốt toàn bộ đề tài nhằm trình bày các vấn đề, nội dung theo một trình tự, bố cục hợp lý, chặt chẽ, gắn kết, phát triển những nội dung mới của đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về mặt khoa học, luận văn là công trình nghiên cứu khá toàn diện về

Tổ Chức Và Hoạt Động Của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo Luật Cạnh tranh năm 2018, góp phần giúp các nhà lập pháp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các nhà nghiên cứu trong xây dựng và hoàn thiện bộ máy Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia

Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của luận v ă n góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, đồng thời

có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu cho các nhà lập pháp và tổ chức trong công tác xây dựng pháp luật về cạnh tranh

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Danh mục viết tắt, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được chia thành các chương như sau:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về Cơ quan cạnh tranh quốc gia

Chương 2: Quy định về tổ chức và hoạt động của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo Luật Cạnh tranh 2018

Chương 3: Kiến nghị thi hành pháp luật về tổ chức và hoạt động của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ

CƠ QUAN CẠNH TRANH QUỐC GIA 1.1 Khái niệm và đặc điểm của Cơ quan cạnh tranh quốc gia

Ngày nay, chúng ta dễ dàng bắt gặp thuật ngữ "Cạnh tranh" trong rất nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, luật, chính trị, quân sự, sinh thái, thể thao Tuy nhiên cho đến nay, các nhà khoa học dường như chưa thể thoả mãn với bất cứ khái niệm nào về cạnh tranh Bởi lẽ với tư cách là một hiện tượng xã hội riêng có của nền kinh tế thị trường, cạnh tranh xuất hiện ở mọi lĩnh vực, mọi công đoạn của quá trình kinh doanh và gắn liền với bất cứ chủ thể nào đang hoạt động trên thị trường Do đó, cạnh tranh được nhìn nhận ở nhiều góc

độ khác nhau tùy thuộc vào ý định và hướng tiếp cận của các nhà khoa học

[34, tr 10]

Theo nhà kinh tế học Michael Porter của Mỹ: “Cạnh tranh (kinh tế) là giành lấy thị phần Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản

lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có” [1]

Theo cách hiểu phổ thông thể hiện trong Từ điển ngôn ngữ tiếng Anh,

“competition” (cạnh tranh) là “một sự kiện hoặc một cuộc đua, theo đó các đối thủ ganh đua để giành phần hơn hay ưu thế tuyệt đối về phía mình” Theo

Từ điển tiếng Việt, “cạnh tranh” là “cố gắng giành phần hơn, phần thắng về mình giữa những người, những tổ chức hoạt động nhằm những lợi ích như

nhau” [24]

Với tư cách là động lực nội tại trong mỗi một chủ thể kinh doanh, cạnh tranh được cuốn Black’Law Dictionary diễn tả là “sự nỗ lực hoặc hành vi của hai hay nhiều thương nhân nhằm tranh giành những lợi ích giống nhau từ chủ thể thứ ba” Với tư cách là hiện tượng xã hội, theo cuốn Từ điển Kinh doanh của Anh xuất bản năm 1992, cạnh tranh được định nghĩa là “sự ganh đua, sự

kình địch giữa các nhà kinh doanh nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên

hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình” [34, tr 11]

Ở góc độ thương mại, cạnh tranh là một trận chiến giữa các doanh nghiệp

và các ngành kinh doanh nhằm chiếm được sự chấp nhận và lòng trung thành của khách hàng Hệ thống doanh nghiệp tự do đảm bảo cho các ngành có thể

tự mình đưa ra các quyết định về mặt hàng cần sản xuất, phương thức sản

xuất, và tự định giá cho sản phẩm hay dịch vụ [1]

Chúng ta thường bắt gặp sự cạnh tranh giữa những doanh nghiệp, nhà sản xuất, phân phối với nhau, họ có thể là những đối thủ trong cùng một ngành hay giữa những ngành khác cùng cạnh tranh với nhau Cạnh tranh cũng có thể xảy ra giữa người sản xuất với người tiêu dùng khi người sản xuất muốn bán hàng hóa, dịch vụ với giá cao, người tiêu dùng lại muốn mua được với giá

thấp [1]

Kết quả của quá trình cạnh tranh là sự cải thiện về bình quân hóa tỷ suất lợi nhuận giữa các ngành khác nhau, dẫn đến hệ quả là giá cả có thể giảm đi Mặt khác, kết quả của sự cạnh tranh trong nội bộ ngành sẽ kéo chất lượng sản phẩm, dịch vụ tăng lên, tỷ lệ thuận với yêu cầu phát triển nâng cao kỹ thuật, nghiệp vụ

Cùng với sự phát triển của thị trường và nhận thức của con người về môi trường tồn tại của mình, trong đó có môi trường của đời sống kinh tế, pháp luật cạnh tranh ngày càng được hoàn thiện và trở thành chế định pháp luật cơ bản của pháp luật kinh tế, góp phần làm cho thị trường vận hành ổn định và hiệu quả

Nhìn chung trên thế giới, Luật Cạnh tranh được áp dụng đối với mọi hoạt động từ sản xuất, phân phối đến tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ Luật Cạnh tranh điều chỉnh bất kỳ chu trình nào của quá trình kinh doanh nhằm bảo vệ thị

trường, bảo vệ các doanh nghiệp và bảo vệ người tiêu dùng [23] Từ lịch sử

xây dựng và phát triển pháp luật cạnh tranh trên thế giới đã cho thấy một thực

tế là, cơ quan quản lý cạnh tranh có vai trò quyết định trong việc bảo đảm thực thi Luật Cạnh tranh

Theo quan điểm của tác giả Có thể hiểu “Cơ quan cạnh tranh quốc gia là

cơ quan thực thi và kiểm soát việc thực thi quyền lực nhà nước, có chức năng điều tiết, đảm bảo thực hiện chức năng thay mặt nhà nước điều hành xã hội trong lĩnh vực cạnh tranh trên phạm vi lãnh thổ”

Hay nói cách khác, Cơ quan cạnh tranh quốc gia là công cụ của Chính phủ trong việc quản lý nhà nước về cạnh tranh, nhưng đồng thời cơ quan này cũng

có quyền tiến hành các hoạt động điều tra, ra các quyết định phán xử đúng – sai và áp dụng các chế tài với quy trình ra quyết định gần tương tự như tố

tụng của tòa án [19, tr 1]

Trên thế giới, việc quản lý và thực thi pháp luật cạnh tranh có thể được giao cho một cơ quan chuyên trách, nhưng cũng có thể do nhiều cơ quan khác

nhau thực hiện [18, tr 309] Mỗi quốc gia tùy điều kiện kinh tế - xã hội cụ

thể của mình mà có cách xây dựng mô hình cơ quan quản lý cạnh tranh khác nhau, song mục đích thành lập ra nó thì chỉ có một, đó là góp phần thực thi

Luật Cạnh tranh một cách có hiệu quả nhất [21, tr 1] Cho dù tổ chức theo

mô hình nào, nhìn chung, cơ quan cạnh tranh được thiết lập trong pháp luật

cạnh tranh của các quốc gia thường có những đặc điểm cơ bản sau đây: [18, tr

312]

Thứ nhất, chức năng quan trọng nhất của cơ quan cạnh tranh ở các nước

là đảm bảo thực thi pháp luật cạnh tranh, bảo vệ cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chống các hành vi hạn chế cạnh tranh, cản trở cạnh tranh Đây là chức năng và nhiệm vụ cơ bản, quan trọng và đặc trưng nhất của

cơ quan quản lý cạnh tranh

Thứ hai, tổ chức và hoạt động của cơ quan cạnh tranh thường trên

nguyên tắc độc lập để đảm bảo tính công bằng, khách quan trong hoạt động Các nước đều có các thiết chế pháp lý để đảm bảo rằng hoạt động của cơ quan này sẽ không bị lệ thuộc và chi phối bởi bất kỳ cơ quan hay tổ chức nào khác Tính độc lập của cơ quan cạnh tranh cũng được thể hiện qua địa vị pháp lý của

nó và thẩm quyền bổ nhiệm, cách chức thành viên của cơ quan này Về nguyên tắc, thành viên của cơ quan quản lý cạnh tranh cần phải liêm chính, có trình độ

và làm việc độc lập, khách quan Tất cả những yêu cầu trên được đặt ra để đảm bảo rằng cơ quan cạnh tranh có thể thực thi các chức năng, quyền hạn của mình một cách độc lập, không bị ảnh hưởng bởi các cá nhân hay cơ quan không có thẩm quyền

Thứ ba, với chức năng tổ chức thực thi pháp luật cạnh tranh và bảo vệ

cạnh tranh, cơ quan cạnh tranh thường có chức năng tiếp nhận các khiếu nại, tố cáo và tiến hành điều tra các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh

và ra các quyết định xử lý đối với các hành vi vi phạm đó Như vậy, cơ quan cạnh tranh thường tiến hành tất cả các hành động cần thiết từ khi tiếp nhận thông tin, khiếu nại cho đến khi cho ra quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh

1.2 Nhu cầu thành lập Cơ quan cạnh tranh quốc gia

Cạnh tranh có vai trò quan trọng trong nền sản xuất hàng hóa nói riêng và trong lĩnh vực kinh tế nói chung, là động lực thúc đẩy sản xuất tiến bộ, góp phần vào sự phát triển kinh tế Mục tiêu của cạnh tranh là thu hút khách hàng

về phía mình, chính vì vậy nó buộc các nhà sản xuất, cung ứng hàng hóa, dịch

vụ phải có chiến lược đúng đắn và lâu dài, nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ với chất lượng cao nhất và giá thành phù hợp nhất Sự cạnh tranh buộc người sản xuất phải năng động, nhạy bén, nắm bắt tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng, tích cực nâng cao tay nghề, thường xuyên cải tiến kỹ thuật, áp dụng những tiến bộ, các nghiên cứu thành công mới nhất vào trong sản xuất, hoàn thiện

cách thức tổ chức trong sản xuất, trong quản lý sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế Dù bất kỳ ngành nghề hay lĩnh vực nào nếu thiếu đi sự cạnh tranh thì thường không có đột phá, kém phát triển

Cạnh tranh mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và nền kinh tế, đặc biệt là cho người tiêu dùng Người sản xuất phải tìm mọi cách để làm ra sản phẩm có chất lượng hơn, đẹp hơn, có chi phí sản xuất rẻ hơn, có tỷ lệ tri thức khoa học, công nghệ trong đó cao hơn để đáp ứng, thỏa mãn được nhu cầu

và xu hướng của thị trường tiêu dùng [1] Sự cạnh tranh giữa các doanh

nghiệp càng lớn thì sản phẩm hay dịch vụ cung cấp cho khách hàng sẽ càng

có chất lượng tốt hơn Nói cách khác, cạnh tranh sẽ đem đến cho khách hàng giá trị tối ưu đối với những đồng tiền mà họ bỏ ra cho sản phẩm, dịch vụ đó Thế nhưng bên cạnh những mặt tích cực, cạnh tranh cũng đem lại những

hệ quả tiêu cực không mong muốn về mặt xã hội Nó làm thay đổi cấu trúc xã hội trên phương diện sở hữu của cải, phân hóa mạnh mẽ giàu nghèo, có những tác động tiêu cực khi cạnh tranh không lành mạnh, dùng các thủ đoạn

vi phạm pháp luật hay bất chấp pháp luật Những tác động tiêu cực thể hiện ở cạnh tranh không lành mạnh như những hành động vi phạm đạo đức hay vi phạm pháp luật (buôn lậu, trốn thuế, tung tin phá hoại, ) hoặc những hành vi

cạnh tranh làm phân hóa giàu nghèo, tổn hại môi trường sinh thái [1]

Vì lý do trên nên cạnh tranh kinh tế bao giờ cũng phải được điều chỉnh bởi các định chế xã hội, sự can thiệp của nhà nước Từ đó, các cơ quan quản lý cạnh tranh của các quốc gia ra đời và liên tục đổi mới để phù hợp với thực tiễn xã hội, đảm bảo thích ứng với môi trường kinh doanh Ngoài ra, việc cập nhật, đổi mới tiến bộ của Cơ quan cạnh tranh quốc gia còn giúp pháp luật cạnh tranh nước này đáp ứng các yêu cầu trong xu thế hội nhập quốc tế Dù với mô hình nào, tên gọi ra sao, tất cả đều có chung một mục đích là giúp cho các thực thể kinh tế có cơ hội tiếp cận, bình đẳng cạnh tranh, bảo vệ người

tiêu dùng thông qua việc khuyến khích hạ giá và cải thiện chất lượng sản phẩm Đây được xem như một hệ quả của cạnh tranh tự do và lành mạnh trên thị trường, và trách nhiệm của Cơ quan cạnh tranh quốc gia là duy trì và bảo

vệ hoạt động cạnh tranh công bằng đó [31, tr 23]

1.3 Địa vị pháp lý của Cơ quan cạnh tranh quốc gia

Pháp luật cạnh tranh của các nước khi đề cập đến cơ quan cạnh tranh đều không sử dụng các thuật ngữ “Lập pháp”, “Hành pháp” hay “Tư pháp” để chỉ bản chất pháp lý của các cơ quan này Các thuật ngữ này thường chỉ xuất hiện trong các học thuyết về quyền lực Nhà nước gắn liền với tổ chức bộ máy nhà nước, ví dụ như học thuyết tam quyền phân lập của Montesquier Theo học thuyết này, quyền lực Nhà nước được phân thành ba quyền năng: Quyền lập pháp (ban hành pháp luật); Quyền hành pháp (tổ chức thi hành pháp luật) và quyền tư pháp (xét xử các tranh chấp) Trong một bộ máy nhà nước, tùy theo chức năng và quyền hạn nói trên mà các cơ quan công quyền được chia thành

3 loại tương ứng là cơ quan lập pháp; Cơ quan hành pháp và cơ quan tư pháp

Chính vì vậy, việc xem xét bản chất pháp lý của các cơ quan này cũng chính là nghiên cứu vị trí, chức năng và quyền hạn của các cơ quan cạnh tranh rồi từ đó rút ra được cơ quan này có quyền năng của loại hình cơ quan nào

[16]

Tính đến tháng 04/2017, theo số liệu từ trang thông tin điện tử Mạng lưới

cạnh tranh thế giới (ICN), [4, tr 8] có thể thấy các cơ quan cạnh tranh đa

phần là sự kết hợp giữa “Hành chính” và “Tư pháp”, thay vì cách tiếp cận truyền thống về phương pháp tổ chức bộ máy nhà nước được chia thành “Lập pháp”, “Hành pháp” và “Tư pháp” Sự kết hợp này đảm bảo cho cơ quan cạnh tranh thực hiện đầy đủ các chức năng, nhiệm vụ của mình Tuy nhiên, các quốc gia trên thế giới đang có xu hướng rằng cơ quan cạnh tranh ngày càng độc lập và ít chịu sự kiểm soát của các Bộ/ngành

Có thể thấy rằng trong khuôn khổ pháp lý và thể chế, cần đảm bảo sự cân bằng giữa “tính độc lập” của cơ quan cạnh tranh và “khả năng thực thi mục tiêu chính sách công của Chính phủ” Hay nói cách khác đó là đảm bảo tính độc lập và tính chịu trách nhiệm của cơ quan cạnh tranh, các quyết định của

cơ quan cạnh tranh cần được quy định có thể được xem xét, rà soát lại thông qua thủ tục pháp lý Tính độc lập của cơ quan cạnh tranh cần đảm bảo rằng các yếu tố chính trị hay các lợi ích nhóm không tác động đến hoạt động, quyết

định, phán quyết trong thực thi pháp luật cạnh tranh [4, tr 4]

Qua tìm hiểu mô hình cơ quan quản lý cạnh tranh của một số nước có nền kinh tế thị trường tiêu biểu trên thế giới, có thể rút ra một số nhận xét như

sau: [21, tr 6]

Thứ nhất, cơ quan quản lý cạnh tranh có vai trò quyết định trong việc

bảo đảm thực thi Luật cạnh tranh Chính sự hiệu quả trong hoạt động, sự công bằng, công khai, minh bạch của cơ quan này sẽ đảm bảo cho Luật Cạnh tranh được thực thi nghiêm chỉnh

Thứ hai, nhìn chung, cơ quan quản lý cạnh tranh của các nước đều

mang tính "lưỡng tính", tức nó vừa là cơ quan hành chính, lại, là cơ quan tư pháp Sự kết hợp hai đặc tính "Hành chính", "Tư pháp" là yếu tố đảm bảo cho

cơ quan này thực hiện các chức năng nhiệm vụ của mình

Thứ ba, dù được tổ chức theo mô hình cụ thể như thế nào thì nguyên

tắc quan trọng hàng đầu đối với cơ quan này là bảo đảm tính độc lập cho nó Khác với phương pháp tổ chức bộ máy nhà nước truyền thống được chia theo lập pháp, hành pháp và tư pháp, nguyên tắc đảm bảo tính độc lập này đã gợi

mở ra một tư duy mới, một cách tiếp cận mới về mô hình tổ chức và hoạt động của Cơ quan cạnh tranh quốc gia Cơ quan hành chính độc lập, cụm từ này không chỉ thể hiện tính chất "lưỡng tính" như vừa đề cập tới ở trên, mà nó gợi ra một vấn đề lớn hơn, đó là tổ chức, hoạt động của thiết chế điều tiết kinh

tế này phải được thiết kế làm sao để bảo đảm không để bị can thiệp hoặc bị chi phối từ các cơ quan khác (lập pháp, hành pháp, tư pháp) Độc lập chính là yếu tố hàng đầu để đảm bảo công bằng trong việc xử lý các vụ việc cạnh tranh, điều mà các bên đương sự luôn chờ đợi ở cơ quan này

1.4 Kinh nghiệm quốc tế về tổ chức và hoạt động của Cơ quan cạnh tranh quốc gia

Theo một báo cáo nghiên cứu thực hiện thống kê số liệu và thông tin của

150 cơ quan cạnh tranh trên toàn thế giới, 1/3 số cơ quan cạnh tranh trên thế giới (cụ thể là 47 cơ quan, chiếm 31%) thuộc Chính phủ, gồm các nước như

Ấn Độ, Ăc-hen-ti-na, Đài Loan, Đức, Hàn Quốc, Liên Bang Nga, Úc, zuê-la,v.v Gần một nửa số cơ quan cạnh tranh (cụ thể là 63 cơ quan, tương đương với 42% tổng số) trên thế giới là các cơ quan thuộc các Bộ/ngành, như Cục các ten Liên Bang Đức thuộc Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên Bang Đức,

Vê-nê-Ủy ban Cạnh tranh Hy Lạp thuộc Bộ Kinh tế, Cạnh tranh và Vận tải biển, Ban Cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng Lào thuộc Bộ Công thương, Ủy ban

Cạnh tranh Nam Phi thuộc Bộ Công thương, v.v [4, tr 8]

Chỉ có số rất ít cơ quan cạnh tranh (7 cơ quan, chiếm tỷ lệ 5%) thuộc Quốc hội gồm một số nước Bul-ga-ria, Cro-tia, Hung-ra-ry, Albania, Kosovo Còn lại 22% (33 cơ quan) số cơ quan cạnh tranh được tổ chức theo mô hình khác

và là cơ quan độc lập như Ủy ban Quốc gia về bảo vệ cạnh tranh Armenia, Ủy ban Nhà nước về cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng, Tòa Cạnh tranh Ca-na-đa, Tòa án bảo vệ cạnh tranh tự do Chi-lê, Ủy ban Cạnh tranh cộng đồng

Caribê, Ủy ban thúc đẩy cạnh tranh Costa Rica [4, tr 8]

Qua số liệu trên, có thể thấy các cơ quan cạnh tranh đa phần là cơ quan cạnh tranh vừa là cơ quan hành chính, chịu trách nhiệm thực thi các chính sách, pháp luật theo chỉ đạo của Chính phủ, vừa là cơ quan hoạt động mang tính tài phán khi có quyền ra quyết định điều tra, xử phạt và đưa ra các biện

pháp chế tài đối với các bên có hành vi vi phạm pháp luật Với chức năng hành chính bán tư pháp, để đảm bảo tính công bằng trong việc xử lý các vụ việc, đảm bảo công bằng trong tố tụng cạnh tranh, vì mục tiêu bảo vệ trật tự công cộng, cạnh tranh lành mạnh trên thị trường, yếu tố quan trọng nhất đó là đảm bảo tính độc lập cho cơ quan cạnh tranh Tính độc lập được thể hiện ở việc cơ quan cạnh tranh không chịu chi phối hay can thiệp bởi các cơ quan khác (lập pháp, hành pháp, tư pháp) và sử dụng những quyền hạn được quy định theo Luật để yêu cầu sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan có liên quan

[4, tr 3]

Mô hình quản lý cạnh tranh của Nhật Bản là một ví dụ dễ hình dung nhất

về cơ quan hành chính bán tư pháp Theo Luật về chống độc quyền của Nhật Bản năm 1947, cơ quan quản lý cạnh tranh ở Nhật Bản là Ủy ban thương mại công bằng Nhật Bản (Japan Fair Trade Commission-JFTC) Tính chất hành chính thể hiện ở chỗ, nó là một bộ phận của Bộ Quản lý công, Nội vụ, Bưu

chính và Viễn thông [21, tr 3] Chức năng hành chính bao gồm: (i) Ban hành

các văn bản hướng dẫn thi hành Luật chống độc quyền; (ii) Thực hiện phối hợp với các ngành khác trong việc soạn thảo luật và chính sách ngành; (iii) Hợp tác quốc tế về cạnh tranh và chống độc quyền Về thẩm quyền tư pháp, khi xử lý vụ việc vi phạm Luật chống độc quyền, Ủy ban có thể thi hành Luật

đối với vụ việc hoàn toàn dựa vào các điều khoản và cách hiểu như tòa án [4,

tr 3]

Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hiệp quốc (UNCTAD) (2011) đối với 112 quốc gia trên thế giới, hơn nửa số quốc gia có cơ quan cạnh tranh độc lập, và không trực thuộc các Bộ/ngành Trong đó, 20 quốc gia đang phát triển và có nền kinh tế chuyển đổi cũng có

cơ quan cạnh tranh độc lập Đó là xu hướng chuyển đổi mô hình cơ quan cạnh

tranh ngày càng độc lập và ít chịu sự kiểm soát của các Bộ/ngành [4, tr 8]

Các quốc gia như Ý, Hung-ga-ry đã thành lập cơ quan cạnh tranh của mình trực thuộc Quốc hội, độc lập với tư pháp và Chính phủ Các nước như Đức, Hoa Kỳ, Liên bang Nga, Nhật Bản, Úc, Mê-xi-cô,v.v có cơ quan cạnh tranh trực tiếp trực thuộc Chính phủ Một số nước lại tổ chức cơ quan cạnh tranh như một Bộ hay ngang Bộ hoạt độc độc lập Các nước như Ca-na-đa, Pháp, Bỉ, Trung Quốc,… dù đặt trong một Bộ, ngành nào đó nhưng vẫn duy trì một chế độ độc lập rất cao trong hoạt động và chỉ bị phụ thuộc về mặt hành

chính [4, tr 3] Ngoài ra, việc pháp luật cạnh tranh các nước bổ nhiệm nhân

sự, quy định rõ ràng ngân sách hoạt động của cơ quan và chế độ đãi ngộ cho các thành viên cũng góp phần hiệu quả cho tính độc lập của các cơ quan cạnh tranh này

Dựa trên kết quả nghiên cứu về tính độc lập của các cơ quan cạnh tranh, các cơ quan cạnh tranh thuộc Chính phủ hoạt động hiệu quả hơn, giúp đảm bảo và thúc đẩy việc tập trung chuyên môn, tính công chính, minh bạch và khả năng chịu trách nhiệm giải trình của cơ quan này Tự chủ về quá trình tuyển chọn, bổ nhiệm cũng như đào tạo nhân sự, tự chủ về mặt ngân sách hoạt động đảm bảo cho cơ quan cạnh tranh có thực quyền cao hơn Đây là kinh nghiệm từ nhiều quốc gia có cơ quan cạnh tranh hoạt động rất hiệu quả như Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Ca-na-đa, Úc,v.v nơi mà cơ quan quản lý cạnh

tranh đều có vị trí độc lập và quyền tự chủ [4, tr 8]

Ngoài ra, nhằm đảm bảo tính chất quan trọng và tính độc lập của cơ quan cạnh tranh trong quá trình hoạt động của cơ quan cạnh tranh các nước thuộc Chính phủ thì người đứng đầu cơ quan cạnh tranh và các thành viên Hội đồng cạnh tranh đều do Thủ tướng hoặc Tổng thống ra quyết định bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm Cho dù các cơ quan cạnh tranh thuộc Bộ/ngành, nhưng người đứng đầu chịu trách nhiệm của cơ quan cạnh tranh vẫn do Chính phủ ra quyết

định bổ nhiệm, nhằm đảm bảo tính độc lập cho cơ quan cạnh tranh trong quá trình thực thi luật

Trong các quốc gia kể trên, hầu hết các nước đều có 01 cơ quan cạnh tranh duy nhất nhằm đảm bảo thống nhất trong quá trình thực thi chính sách và pháp luật cạnh tranh quốc gia Trong đó, hầu hết các quốc gia đều hướng tới xây dựng mô hình cơ quan cạnh tranh độc lập trong cả về tổ chức và hoạt động Bên cạnh đó, để đảm bảo độc lập trong tổ chức và hoạt động thì mô hình hiệu quả hiện nay là cơ quan cạnh tranh phải là một cơ quan ngang Bộ,

thuộc Quốc hội hoặc Chính phủ [4, tr 8]

Tính đến năm 2017, có 04 quốc gia có từ 02 cơ quan cạnh tranh trở lên, tuy nhiên, chức năng, nhiệm vụ được phân chia theo lĩnh vực, nhóm hành vi chứ không phân chia theo giai đoạn tố tụng gồm Trung Quốc, Bờ biển Ngà, Tunisia và Hoa Kỳ Có 04 quốc gia có Tòa án cạnh tranh riêng trong hệ thống

tư pháp gồm Ca-na-đa, Chi-lê, Nam Phi và Ấn Độ Chỉ duy nhất có Việt Nam trong số hơn 130 quốc gia có mô hình hai cơ quan cạnh tranh có vai trò và thực thi các khâu và giai đoạn khác nhau trong quá trình tố tụng cạnh tranh Theo đó, điểm yếu của việc tách biệt hai cơ quan cạnh tranh trong quá trình điều tra và xử lý vụ việc cạnh tranh phát sinh nhiều bất cập Như đã đề cập ở trên, do mối quan hệ mật thiết giữa chính sách cạnh tranh và chính sách bảo

vệ người tiêu dùng, một số cơ quan cạnh tranh các nước đồng thời là cơ quan thực thi pháp luật và chính sách bảo vệ người tiêu dùng, Việt Nam cũng là

một trong số các quốc gia đó [4, tr 9]

Nhiệm vụ chính của cơ quan cạnh tranh đó là đảm bảo thực thi hiệu quả pháp luật cạnh tranh Qua nghiên cứu mô hình cạnh tranh của một số nước, có thể đúc rút ra một số chức năng, nhiệm vụ chính của cơ quan cạnh tranh gồm:

[4, tr 7]

(i) Điều tra, xử lý các hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trên thị

Xét trên khía cạnh quy trình xử lý vụ việc cạnh tranh, các cơ quan cạnh

tranh trên thế giới có thể được phân ra theo 03 mô hình sau: [4, tr 11] (i) Mô

hình cơ quan cạnh tranh chia nhánh; (ii) Mô hình cơ quan cạnh tranh hai cấp xét xử; (iii) Mô hình cơ quan cạnh tranh thống nhất Hầu hết các quốc gia xây

dựng mô hình cơ quan cạnh tranh có tính chất kết hợp giữa các mô hình cấu trúc nêu trên, phù hợp với quy định pháp luật, bối cảnh kinh tế - xã hội – chính trị và luật pháp quốc gia Tuy nhiên, mô hình cơ quan cạnh tranh thống nhất sẽ đem lại tính tập trung, quyền lực phán xét cao nhất cho cơ quan cạnh tranh

Pháp luật cạnh tranh của các quốc gia nghiên cứu nói trên đều quy định rất chặt chẽ về những yêu cầu phải công bố công khai các hoạt động của cơ quan cạnh tranh Ngoài ra, các bên liên quan có quyền yêu cầu các cơ quan cạnh tranh cho phép tiếp cận thông tin liên quan tới vụ việc Trên thực tế, các cơ quan cạnh tranh cũng luôn đề cao tiêu chí minh bạch trong các hoạt động cụ thể của mình, từ việc công khai các chính sách, pháp luật cũng như các quy trình xử lý công việc… cho đến nội dung các quyết định cụ thể trên các website của mình Tuy nhiên, cơ quan cạnh tranh phải có trách nhiệm bảo mật

các thông tin thu thập được trong quá trình điều tra liên qua đến bí mật kinh doanh của các doanh nghiệp là đối tương bị điều tra Bởi minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước là một đòi hỏi hết sức quan trọng Đối với cơ quan có chức năng và nhiệm vụ thực thi pháp luật cạnh tranh, thì việc minh bạch hóa càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng hơn, giúp nâng cao thêm

uy tín của chính các cơ quan này trong vai trò là cơ quan duy trì trật tự cạnh

tranh rõ ràng, lành mạnh, đảm bảo sự thông suốt [4, tr 4]

Tiểu kết chương 1

Cạnh tranh đóng một vai trò quan trọng, là động lực thúc đẩy cho sự phát triển của xã hội nói chung và của nền kinh tế nói riêng Lịch sử phát triển của

xã hội đã cho thấy, pháp luật cạnh tranh của các nước ra đời đều bắt nguồn từ

nhu cầu của nền kinh tế [31, tr 22] Cùng với quá trình phát triển, pháp luật

cạnh tranh là một bộ phận không thể thiếu của hệ thống pháp luật trong nền kinh tế thị trường, và phải tổ chức thực thi có hiệu quả pháp luật cạnh tranh nhằm bảo vệ thị trường cạnh tranh và chống các hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh Nhiệm vụ thực thi pháp luật cạnh tranh được giao cho các Cơ quan cạnh tranh quốc gia, một thiết chế quan trọng và khá đặc thù trong cấu trúc tổ chức của bộ máy nhà nước

Tính đặc thù của các Cơ quan cạnh tranh quốc gia có thể thấy qua bản chất pháp lý của nó Khác với các cơ quan nhà nước trong hệ thống lập pháp, hành pháp hay tư pháp, Cơ quan cạnh tranh quốc gia là một cơ quan “lưỡng tính”,

cơ quan hành chính “bán tư pháp” Nói cách khác, Cơ quan cạnh tranh quốc gia là công cụ của Chính phủ trong việc quản lý nhà nước về cạnh tranh, nhưng đồng thời cơ quan này cũng có quyền tiến hành các hoạt động điều tra,

ra các quyết định phán xử đúng – sai và áp dụng các chế tài với quy trình ra

quyết định gần tương tự như tố tụng của tòa án [19, tr 1]

Qua tìm hiểu mô hình cơ quan quản lý cạnh tranh của một số nước có nền kinh tế thị trường tiêu biểu trên thế giới, có thể nhận thấy dù được tổ chức theo mô hình cụ thể như thế nào thì nguyên tắc quan trọng hàng đầu đối với

cơ quan này là bảo đảm tính độc lập cho nó Để tạo lập sự độc lập về mặt tổ chức và tài chính, một số nước có cơ quan cạnh tranh trực tiếp trực thuộc Chính phủ Một số cơ quan cạnh tranh khác lại được tổ chức như một Bộ hay ngang Bộ, độc lập với các Bộ ngành khác Một số trường hợp khác mặc dù đặt trong một Bộ ngành nào đó nhưng lại duy trì một chế độ độc lập rất cao

trong hoạt động và các cơ quan này chỉ bị phụ thuộc về mặt hành chính Đó là những tham khảo có giá trị cao trong công tác xây dựng bộ máy cơ quan cạnh tranh của mỗi quốc gia

Chương 2 QUY ĐỊNH VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN

CẠNH TRANH QUỐC GIA THEO LUẬT CẠNH TRANH 2018 2.1 Những bất cập trong tổ chức và hoạt động của Cơ quan cạnh tranh quốc gia theo Luật Cạnh tranh 2004

Luật Cạnh tranh 2004 đã lựa chọn mô hình cơ quan cạnh tranh gồm có hai

cơ quan độc lập: (i) Cơ quan quản lý cạnh tranh thuộc Bộ Công thương (ban đầu là Cục Quản lý cạnh tranh rồi sau đó là Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng) và (ii) Hội đồng cạnh tranh Cơ quan quản lý cạnh tranh thuộc Bộ Công thương có thẩm quyền kiểm soát quá trình tập trung kinh tế, thụ lý hồ

sơ đề nghị hưởng miễn trừ; Điều tra các vụ việc cạnh tranh liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh, hành vi cạnh tranh không lành mạnh; Xử lý, xử phạt hành vi cạnh tranh không lành mạnh Trong khi đó, Hội đồng cạnh tranh

là cơ quan do Chính phủ thành lập, là cơ quan thực thi quyền lực nhà nước

độc lập, có chức năng xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh [19, tr 4]

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng trong suốt nhiều năm hoạt động đã thực hiện tốt nhiệm vụ phân cấp quản lý nhà nước, góp phần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn, trách nhiệm trong Lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Lĩnh vực kinh doanh theo phương thức đa cấp đối với từng cấp, từng cơ quan Tuy nhiên, sau hơn 10 năm thực thi pháp luật cạnh tranh, dựa trên thực tiễn hoạt động và học hỏi kinh nghiệm các nước, mô hình

cơ quan cạnh tranh hiện nay đã thể hiện một số bất cập như: [4, tr 18]

Thứ nhất, về mặt luật pháp, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ

quan quản lý cạnh tranh được quy định độc lập, tuy nhiên, chính cơ cấu trực thuộc Bộ Công thương đã khiến cho cơ quan cạnh trên thực tế khó độc lập để

thực hiện chức năng một cách hiệu quả

Thứ hai, cơ quan quản lý cạnh tranh trực thuộc Bộ sẽ không đảm bảo

được tính tự chủ trong việc quản lý ngân sách hoạt động, tuyển chọn, bổ nhiệm cũng như đào tạo nhân sự bảo đảm cho cơ quan quản lý cạnh tranh có thực quyền cao hơn, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của hội nhập kinh tế quốc

tế, khi mà số vụ kiện về các hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh tăng lên

một cách đáng kể

Thứ ba, một lý do khác khá quan trọng chúng ta không thể bỏ qua khi

cân nhắc có nên đặt cơ quan quản lý cạnh tranh tại Bộ Công thương hay không là tầm quan trọng đặc biệt và tính đa ngành cao của Luật Cạnh tranh Thậm chí, trên thực tế, Luật Cạnh tranh thường xuyên được đề cập tới như một luật khung, hoặc nguyên tắc cơ bản phục vụ xây dựng các quy định chuyên ngành trong nền kinh tế thị trường hiện đại Sự phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ với các cơ quan chuyên ngành, do đó, là một nhân tố cốt yếu quyết định sự thành công, tính hiệu quả của Luật nhằm đảm bảo và thúc đẩy môi

trường cạnh tranh lành mạnh và công bằng trong toàn bộ nền kinh tế

Trong khi đó, Hội đồng cạnh tranh hoạt động với những chức năng, nhiệm

vụ được giao, đã nỗ lực trong công tác thực thi pháp luật cạnh tranh, tuy nhiên vẫn chưa thực sự đạt hiệu quả cao do còn nhiều bất cập trong quy định

về địa vị pháp lý của Hội đồng cạnh tranh

Cụ thể, Luật Cạnh tranh và các quy định pháp luật liên quan vẫn chưa xác định rõ địa vị pháp lý, mối quan hệ công tác của Hội đồng cạnh tranh trong hệ thống bộ máy nhà nước Tình trạng này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của Hội đồng cạnh tranh, và gây nhiều khó khăn cho Hội đồng cạnh tranh trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao, đặc biệt trong

các hoạt động đòi hỏi sự hợp tác từ phía các cơ quan nhà nước khác [4, tr

17]

Mặc dù tại Nghị định 07/2015/NĐ-CP, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Hội đồng cạnh tranh, địa vị pháp lý của Hội đồng cạnh tranh có được làm rõ hơn so với Nghị định 05/2006/NĐ-CP Đây cũng là cơ sở để xác định một cách rõ ràng hơn bản chất, hiệu lực pháp lý của các Quyết định do Hội đồng cạnh tranh ban hành, quyền khởi kiện Quyết định của Hội đồng cạnh tranh, thẩm quyền xem xét lại hoặc thụ lý đơn khởi kiện đối với Quyết định của Hội đồng cạnh tranh Tuy nhiên để giải quyết tận gốc vấn đề, cần nghiên cứu và điều chỉnh các quy định có liên quan tới mô hình

cơ quan cạnh tranh được quy định tại Luật Cạnh tranh hiện hành

Với mô hình của cơ quan cạnh tranh hiện nay, Cục QLCT đảm nhận vai trò điều tra, thu thập, tìm kiếm các chứng cứ có liên quan đến vụ việc hạn chế cạnh tranh Việc còn lại xét xử, xử lý, đưa ra các quyết định, giải quyết khiếu nại có liên quan đến vụ việc cạnh tranh thì do Hội đồng cạnh tranh đảm nhận Hội đồng cạnh tranh bao gồm 11 thành viên đại diện của Bộ Công thương, Bộ

Tư Pháp, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch đầu tư, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Xây dựng… do Thủ tướng bổ nhiệm theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Công thương Khi mà các doanh nghiệp bị điều tra và xử lý lại là doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc các Bộ và ngành mà thành viên của Hội đồng cạnh tranh đại diện, thì việc đưa ra quyết định xử lý vụ việc rất khó được coi là công bằng và khách quan Hơn nữa, thành viên của Hội đồng cạnh tranh không tham gia điều tra vụ việc ngay từ thời điểm ban đầu, nên việc ra quyết định xử lý sẽ không được thấu đáo và chặt chẽ, thậm chí làm kéo dài thêm thời gian xử lý

vụ việc [4, tr 20]

Một khó khăn nữa đối với từng Thành viên Hội đồng cạnh tranh là phải làm việc theo chế độ kiêm nhiệm Đây là một nhiệm vụ và cũng là một thách thức không nhỏ đối với cả tập thể Hội đồng cạnh tranh trong quá trình thực thi pháp luật cạnh tranh

Báo cáo Tổng kết 12 năm thi hành Luật Cạnh tranh của Bộ Công thương chỉ ra rằng: “Thực tiễn 12 năm thi hành Luật Cạnh tranh cho thấy mô hình và địa vị pháp lý của cơ quan cạnh tranh như hiện nay chưa đảm bảo tính độc lập, không đảm bảo hiệu quả, hiệu lực trong hoạt động, gây lãng phí nguồn

lực và không phù hợp với thông lệ quốc tế” Dẫn tới những bất cập sau: [6, tr

26]

Thứ nhất, về mô hình cơ quan cạnh tranh

Mô hình hai cơ quan cạnh tranh cùng với các quy định chưa hợp lý về

tố tụng cạnh tranh dẫn đến kéo dài quá trình giải quyết vụ việc cạnh tranh, nguồn lực bị phân tán khiến việc giải quyết vụ việc cạnh tranh chưa được tập trung, kết quả giải quyết vụ việc luôn đi sau diễn biến của thị trường và chưa thể hiện vai trò can thiệp kịp thời của Nhà nước để khắc phục những khiếm khuyết của thị trường

Với mô hình hiện tại, sau khi kết thúc điều tra, Cục Quản lý cạnh tranh chuyển báo cáo điều tra, kết luận điều tra và toàn bộ hồ sơ vụ việc cạnh tranh liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh cho Hội đồng cạnh tranh Sau đó, vụ việc cạnh tranh sẽ được xử lý lần lượt qua bốn cấp, bao gồm: (1) Hội đồng xử

lý vụ việc cạnh tranh; (2) Hội đồng cạnh tranh; (3) Toà án sơ thẩm (Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có thẩm quyền); (4) Toà án phúc thẩm trong trường hợp bên khiếu nại, bên bị điều tra không nhất trí với quyết định giải quyết của các cơ quan này Mô hình hai cơ quan thực thi với bốn cấp xử lý đã gây kéo dài quá trình giải quyết vụ việc cạnh tranh Đồng thời, do sự phân tán nguồn lực khiến cho việc giải quyết vụ việc cạnh tranh

chưa được tập trung, kết quả giải quyết không đáp ứng được yêu cầu [2, tr

5]

Theo thống kê sơ bộ của Bộ Công thương, trong số hơn 100 cơ quan cạnh tranh hiện nay trên thế giới, chỉ có duy nhất tại Việt Nam là tồn tại mô

hình hai cơ quan cạnh tranh trong đó gồm một cơ quan điều tra và một cơ quan xử lý vi phạm Mô hình này gần như tương tự mô hình của Pháp trước đây Tuy nhiên, Pháp cũng đã chuyển đổi mô hình hai cơ quan thành mô hình một cơ quan duy nhất chịu trách nhiệm quản lý cạnh tranh, điều tra và ra phán

quyết về các hành vi vi phạm [6, tr 27]

Thứ hai, về địa vị pháp lý của các cơ quan cạnh tranh

Cơ quan quản lý cạnh tranh là đơn vị trực thuộc Bộ Công thương có chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Công thương thực hiện quản lý nhà nước về cả lĩnh vực cạnh tranh và các lĩnh vực khác Mặc dù, tại thời điểm ban hành Luật Cạnh tranh, việc quy định Cơ quan quản lý cạnh tranh trực thuộc Bộ Công thương được dựa trên lý do chưa có kinh nghiệm về lĩnh vực cạnh tranh, vừa làm, vừa rút kinh nghiệm và nhằm mục tiêu sớm triển khai thực thi Luật Cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế Tuy nhiên, xét từ bản chất và yêu cầu đối với mọi cơ quan cạnh tranh trên thế giới, cũng như bối cảnh hiện nay cho thấy, lập luận thành lập Cơ quan quản lý cạnh tranh trước đây không còn phù hợp và có tính thuyết phục

Bản chất pháp lý của mọi cơ quan cạnh tranh luôn là một cơ quan

“lưỡng tính”, tức là vừa là cơ quan hành chính, đồng thời, cũng hoạt động như một cơ quan tư pháp Cơ quan quản lý cạnh tranh có dáng dấp của cơ quan hành chính vì chịu trách nhiệm hoạt động việc thực thi các chính sách, pháp luật về cạnh tranh Song hoạt động của nó lại mang tính tài phán tư pháp vì nó

có quyền ra các quyết định để phán xử đúng sai và áp dụng các biện pháp chế tài đối với các bên có hành vi vi phạm pháp luật Chính từ bản chất pháp lý như trên, nguyên tắc quan trọng hàng đầu đối với cơ quan cạnh tranh phải là đảm bảo tính độc lập trong tổ chức và hoạt động, không chịu sự can thiệp hoặc chi phối từ bất kỳ cơ quan nào khác, nhằm đảm bảo cho cơ quan cạnh tranh có thể thực hiện chức năng điều tra, xử lý một cách công minh vì mục

tiêu bảo vệ cạnh tranh trên thị trường Luật Cạnh tranh quy định về vị trí của

Cơ quan cạnh tranh và giao cho từng nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể được thực hiện Các cơ quan cạnh tranh sẽ hoạt động theo những tiêu chuẩn mà Luật này quy định Vị trí độc lập của cơ quan cạnh tranh giúp đảm bảo và thúc đẩy việc tập trung chuyên môn, tính công chính, minh bạch và khả năng chịu trách nhiệm và giải trình của cơ quan này

Tuy nhiên, địa vị pháp lý của cơ quan cạnh tranh theo quy định của LCT 2004 chưa thực sự đảm bảo tính độc lập Địa vị pháp lý của Cơ quan quản lý cạnh tranh là một đơn vị thuộc Bộ, từ đặc thù của tổ chức bộ máy hành pháp Việt Nam, cơ quan này vẫn chịu sự chỉ đạo, chi phối trong tổ chức, hoạt động từ cơ quan chủ quản; Đồng thời, chưa đảm bảo vị thế trong điều tra, xử lý các hành vi cản trở cạnh tranh của các cơ quan quản lý nhà nước khác Địa vị pháp lý nêu trên cũng chưa đảm bảo vị thế, tiếng nói của Cơ quan quản lý cạnh tranh trong khi thực hiện chức năng tham vấn chính sách cạnh tranh - nguyên nhân dẫn tới sự mâu thuẫn, chồng chéo và thậm chí cả những lỗ hổng hay khoảng cách pháp lý giữa pháp luật cạnh tranh và pháp luật chuyên ngành Với địa vị pháp lý hiện nay chưa đảm bảo vị thế cho Cục QLCT trong việc điều tra, xử lý vụ việc cạnh tranh, đồng thời gây quan ngại đối với cộng đồng doanh nghiệp và xã hội về tính độc lập, khách quan của cơ quan này do Bộ Công thương là chủ quản của nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn của Nhà nước Địa vị pháp lý trực thuộc Bộ Công thương cũng chưa đảm bảo vị thế cho Cơ quan quản lý cạnh tranh trong điều tra các hành vi của cơ quan quản lý nhà nước Ngoài ra, địa vị pháp lý hiện nay cũng không đảm bảo cho Cơ quan quản lý cạnh tranh hoạt động đánh giá và tham vấn chính sách

cạnh tranh cho các Bộ, ngành [2, tr 5]

Đối với HĐCT, địa vị pháp lý của cơ quan này trong bộ máy nhà nước cũng chưa được làm rõ, Văn phòng HĐCT là cơ quan “thường trực, tham

mưu” nhưng lại thuộc cơ cấu tổ chức của Bộ Công thương nên cũng không đảm bảo được tính độc lập Các thành viên HĐCT là đại diện của các Bộ, ngành, làm việc theo chế độ kiêm nhiệm nên cũng dẫn đến mâu thuẫn, xung đột lợi ích, không đảm bảo tính độc lập, khách quan trong khi ra quyết định

xử lý, đặc biệt trong các vụ việc liên quan đến ngành, lĩnh vực có đại diện của

Bộ chủ quản là thành viên HĐCT

Thứ ba, về việc duy trì cơ chế kiêm nhiệm

Trong hoạt động của các thành viên HĐCT đã dẫn đến sự thiếu tập trung trong quá trình giải quyết vụ việc cạnh tranh Hầu hết thành viên Hội đồng cạnh tranh đều là các lãnh đạo, cán bộ đương nhiệm của các Bộ, ngành khác nhau, được bổ nhiệm kiêm giữ các chức danh pháp lý tại Hội đồng cạnh tranh Do vậy, trong quá trình công tác, các thành viên Hội đồng cạnh tranh buộc phải cân đối, đảm bảo hiệu quả công tác ở cả cơ quan đương nhiệm và ở

cả Hội đồng cạnh tranh Với tính chất phức tạp của vụ việc hạn chế cạnh tranh, cơ chế hoạt động kiêm nhiệm của Hội đồng cạnh tranh là chưa hợp lý, dẫn đến thiếu tập trung, thiếu kịp thời trong giải quyết vụ việc cạnh tranh

Thực tiễn thi hành Luật Cạnh tranh năm 2004 và quá trình khảo cứu, đúc kết kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới trong quá trình dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) cũng đã cho thấy những hạn chế, bất cập của mô hình cơ quan cạnh tranh hiện tại Rút kinh nghiệm từ những hạn chế, bất cập

đó đồng thời áp dụng bài học kinh nghiệm của các cơ quan cạnh tranh trên thế giới, căn cứ theo Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17 tháng 4 năm 2015 của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và Quyết định số 2218/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW, Bộ Công thương xin

đề xuất Chính phủ thành lập một cơ quan duy nhất thực thi pháp luật cạnh tranh, thực hiện cả nhiệm vụ điều tra và xử lý đối với các vụ việc cạnh tranh

trên cơ sở tổ chức lại, nhập Cục Quản lý cạnh tranh và Hội đồng cạnh tranh Đây không phải là thành lập một cơ quan hoàn toàn mới Điều này hoàn toàn

phù hợp với giải pháp “hợp nhất các tổng cục, cục, vụ” [4, tr 28]

Luật Cạnh tranh năm 2018 có nhiều nội dung liên quan đến điều chỉnh hành vi bị cấm, hoạt động cạnh tranh không lành mạnh, tập trung kinh tế Do

đó, Quốc hội cho rằng, cần phải có mô hình cơ quan đủ năng lực, trình độ và

tầm để thực thi Luật này [35] Cơ quan cạnh tranh quốc gia sẽ có chức năng

quản lý nhà nước về cạnh tranh; Giám sát các hoạt động cạnh tranh trên thị trường; Tiến hành điều tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về cạnh tranh; Kiểm soát tập trung kinh tế và thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của Luật Cạnh tranh Cũng chính vì thế mô hình cơ quan quản lí cạnh tranh đã

được đổi mới theo Luật Cạnh tranh năm 2018 [4, tr 29]

2.2 Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo pháp luật hiện hành

2.2.1 Vị trí và chức năng của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia

Theo Luật Cạnh tranh năm 2018, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trực thuộc

Bộ Công thương, được thành lập để tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Công thương thực hiện chức năng quản lí nhà nước về cạnh tranh cũng như tiến hành tố tụng cạnh tranh, kiểm soát tập trung kinh tế, quyết định việc miễn trừ đối với thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm và giải quyết khiếu nại quyết

định xử lí vụ việc cạnh tranh [32] Theo cách quy định của LCT 2004 thì có

thể hiểu rằng mô hình cơ quan cạnh tranh ở Việt Nam gồm hai cơ quan độc lập Nhưng theo LCT 2018 thì ở Việt Nam chỉ có một cơ quan cạnh tranh duy nhất là UBCTQG Như vậy, các nhà làm luật đã thay đổi cấu trúc cơ quan cạnh tranh và thay đổi cách gọi tên của cơ quan cạnh tranh so với trước đây

Đó là kết quả của quá trình nghiên cứu, khảo sát thực tiễn về hệ thống pháp luật và thiết chế thực thi pháp luật cạnh tranh của nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những quốc gia có bề dày về lịch sử, nhiều kinh nghiệm trong việc

ban hành và thực thi pháp luật cạnh tranh, được vận dụng vào khung cảnh,

điều kiện thực tiễn của Việt Nam

Tên gọi Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thể hiện được tầm vóc và vị trí của

cơ quan thực thi pháp luật về cạnh tranh trong hệ thống các cơ quan nhà nước với tư cách là cơ quan thuộc Bộ, giúp cho Bộ trưởng Bộ Công thương và Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh Qua đó, tên gọi mới này cũng thể hiện được chức năng, nhiệm vụ là cơ quan thực thi pháp luật về cạnh tranh thông qua việc xem xét, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh

Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận định, việc quy định nước ta chỉ có một

cơ quan cạnh tranh là UBCTQG là “rất cần thiết, là phương án phù hợp nhất trong bối cảnh hiện nay”; “giúp thu gọn đầu mối các cơ quan thực thi pháp luật cạnh tranh, không làm phát sinh đầu mối cơ quan thuộc Chính phủ hoặc Quốc hội, phù hợp với tinh thần giảm đầu mối cơ quan, tổ chức, đổi mới, sắp xếp lại bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo chủ trương chung của Đảng và Nhà nước nhưng vẫn bảo đảm độc lập khách quan trong xử lý vụ

việc cạnh tranh” [18, tr 315]

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 46 Luật Cạnh tranh năm 2018, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia là cơ quan thuộc Bộ Công thương - cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về cạnh tranh, tương tự như Luật Cạnh tranh năm 2004 Với vị trí, chức năng và nhiệm vụ của UBCTQG như quy định tại LCT 2018 thì UBCTQG có thể hiểu đang có vị trí pháp lý như một tổng cục hoặc ủy ban thuộc Bộ, chẳng hạn như Tổng cục quản lý Thị trường thuộc Bộ Công thương hay Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thuộc Bộ Tài chính chứ không phải là cơ quan thuộc Quốc hội, hay Chính phủ Như vậy, cơ quan cạnh tranh của Việt Nam có vị trí pháp lý là cơ quan thuộc Bộ, một vị trí pháp lý khiêm tốn Song như đã trình bày thì đây cũng là mô hình

cơ quan cạnh tranh có vị trí pháp lý được nhiều quốc gia lựa chọn nhất hiện nay Tuy nhiên, mặc dù Luật Cạnh tranh năm 2018 đã có hiệu lực, nhưng việc Quốc hội chấp nhận đặt UBCTQG là cơ quan thuộc Bộ Công thương vẫn còn gây sự lo ngại nhất định về tính độc lập, khách quan và năng lực của Cơ quan cạnh tranh Việt Nam

Trên cơ sở mối quan hệ giữa chính sách cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng; Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25 tháng 10 năm 2017 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của

hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Nghị quyết số 56/2017/QH14 của Quốc hội về việc tiếp tục cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Kế thừa, đảm bảo việc điều hành quản lý trong cả 03 lĩnh vực về cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng

và bán hàng đa cấp, Bộ Công thương chủ trương giao Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cùng một lúc thực thi cả 03 chức năng quản lý về cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng và bán hàng đa cấp, như vậy Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ tiếp tục kế thừa những nhiệm vụ của Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng và các quy định của pháp luật về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp Đây là những lĩnh vực phức tạp, có phạm vi rộng lớn

trên cả nước [6, tr 7]

Cũng theo quy định tại Điều 46 thì Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia bao gồm

cả bộ máy giúp việc là Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh và các đơn vị chức năng khác Bên cạnh đó, Khoản 1 Điều 50 Luật Cạnh tranh năm 2018 quy

định “Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh thuộc Ủy ban Cạnh tranh Quốc

gia, có chức năng điều tra các hành vi vi phạm quy định tại Luật này”;

Khoản 2 Điều 50 Luật Cạnh tranh năm 2018 quy định Cơ quan điều tra vụ

việc cạnh tranh có nhiệm vụ “thu thập, tiếp nhận thông tin nhằm phát hiện

hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật về cạnh tranh”, đây là nhiệm vụ thực