Nghiên cứu thực trạng một số bệnh thường gặp của phạm nhân ở trại giam và hiệu quả giải pháp can thiệp

Tại Việt Nam, mặc dù đã có một số nghiên cứu về bệnh lýcủa phạm nhân tại các trại giam nhưng vẫn còn thiếu các nghiên cứu chi tiết về thực trạng cơ cấu bệnh chung, đặc biệt là các bệnh l

Lời cam đoan

1.4 Một số biện pháp cải thiện sức khỏe của các phạm nhân trong

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32

2.3.4 Hoạt động can thiệp của nghiên cứu 42 2.3.5 Các tiêu chuẩn đánh giá sử dụng trong nghiên cứu 45 2.3.6 Công cụ và phương pháp thu thập số liệu 48

3.1 Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến thực trạng một số

bệnh thường gặp của phạm nhân tại 03 trại giam thuộc Bộ Công

an (Sông Cái, Cây Cầy và Vĩnh Quang) năm 2014 - 2015 56

3.1.1 Thông tin chung của phạm nhân tham gia nghiên cứu 56 3.1.2 Thực trạng bệnh thường gặp của phạm nhân tại 03 trại giam 57

3.2 Hiệu quả một số biện pháp can thiệp tại trại giam Vĩnh Quang

3.2.1 Sự cải thiện về môi trường tại trại giam Vĩnh Quang

3.2.2 Sự thay đổi về kiến thức và thực hành liên quan đến một số

bệnh của phạm nhân tại trại giam Vĩnh Quang sau can thiệp 80

4.1 Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến thực trạng một số

bệnh thường gặp của phạm nhân tại 03 trại giam thuộc Bộ Công

an (Sông Cái, Cây Cầy và Vĩnh Quang) năm 2014 - 2015 904.2 Hiệu quả một số biện pháp can thiệp tại trại giam Vĩnh Quang

4.3 Bàn luận về phương pháp nghiên cứu và hạn chế của đề tài 112

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ

NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

1 AFB

Acid fast Bacillus (Vi khuẩn kháng cồn kháng acid)

2 AIDS Acquired Immunodeficiency Syndrome

(Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải)

Hepatitis C virus (Vi rút viêm gan C)

12 HIV Human Immunodeficiency Virus

(Vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người)

13 LTBI Treatment of latent tuberculosis infection

(Điều trị nhiễm lao tiềm ẩn)

Bảng Tên bảng Trang

1.1 Tỷ lệ phạm nhân nhiễm HIV tại các trại giam trên thế giới 61.2 Tỷ lệ mắc lao tại các trại giam trên thế giới 81.3 Tỷ lệ nhiễm HBV tại các trại giam trên thế giới 91.4 Tỷ lệ nhiễm HCV tại các trại giam trên thế giới 112.1 Cỡ mẫu tại các trại giam trong nghiên cứu 35

2.3 Tiêu chuẩn đánh giá môi trường vi sinh trong nghiên cứu 462.4 Thang điểm đánh giá kiến thức, thực hành của phạm nhân 47

tại 03 trại giam

67

3.10 Kết quả đánh giá tổng số cầu khuẩn tan máu trong không

khí tại 03 trại giam

68

3.11 Kết quả đánh giá tổng số nấm mốc trong không khí

tại 03 trại giam

69

3.12 Kết quả đánh giá chung về vi sinh vật trong không khí

tại 03 trại giam

69

3.13 Mối liên quan giữa một số yếu tố và thực trạng Viêm gan B

của phạm nhân tại 03 trại giam

70

3.14 Mối liên quan giữa một số yếu tố và thực trạng Viêm gan C

của phạm nhân tại 03 trại giam

71

của phạm nhân tại 03 trại giam

3.16 Mối liên quan giữa một số yếu tố và thực trạng lao

của phạm nhân tại 03 trại giam

73

3.17 Kết quả đo kiểm nhiệt độ tại trại giam Vĩnh Quang

sau can thiệp

74

3.18 Kết quả đo kiểm độ ẩm tại trại giam Vĩnh Quang

sau can thiệp

75

3.19 Kết quả đo kiểm tốc độ chuyển động của không khí tại trại

giam Vĩnh Quang sau can thiệp

75

3.20 Kết quả đo kiểm ánh sáng tại trại giam Vĩnh Quang

sau can thiệp

76

3.21 Kết quả đo tiếng ồn chung tại trại giam Vĩnh Quang

sau can thiệp

3.24 Kết quả đánh giá tổng số cầu khuẩn tan máu trong

không khí tại trại giam Vĩnh Quang sau can thiệp

78

3.25 Kết quả đánh giá tổng số nấm mốc trong không khí

tại trại giam Vĩnh Quang sau can thiệp

78

3.26 Kết quả đánh giá chung về vi sinh vật trong không khí

tại trại giam Vĩnh Quang sau can thiệp

79

3.27 Tỷ lệ phạm nhân nhận được thông tin truyền thông

tại trại giam Vĩnh Quang trước và sau can thiệp

80

3.28 Các nguồn thông tin được phạm nhân tiếp cận

tại trại giam Vĩnh Quang trước và sau can thiệp

81

3.29 Hiệu quả cải thiện kiến thức về bệnh viêm gan B, viêm gan C

của phạm nhân sau can thiệp

82

3.30 Sự thay đổi tỷ lệ kiến thức chung đúng về bệnh viêm gan B,

viêm gan C theo tình trạng mắc bệnh viêm gan B trước và

sau can thiệp

83

3.31 Sự thay đổi tỷ lệ kiến thức chung đúng về bệnh viêm gan B, 83

sau can thiệp

3.32 Hiệu quả cải thiện thực hành bệnh viêm gan B, viêm gan C

của phạm nhân trước và sau can thiệp

84

3.33 Sự thay đổi tỷ lệ thực hành đúng về viêm gan B, viêm gan C

theo tình trạng bệnh viêm gan B, viêm gan C trước và sau

can thiệp

84

3.34 Hiệu quả cải thiện kiến thức về HIV của phạm nhân

trước và sau can thiệp

85

3.35 Sự thay đổi tỷ lệ kiến thức đúng về HIV theo tình trạng

bệnh trước và sau can thiệp

86

3.36 Hiệu quả cải thiện thực hành phòng chống HIV của

phạm nhân trước và sau can thiệp

86

3.37 Sự thay đổi tỷ lệ thực hành đúng phòng chống HIV theo tình

trạng bệnh trước và sau can thiệp

86

3.38 Hiệu quả cải thiện kiến thức về bệnh lao của phạm nhân

trước và sau can thiệp

87

3.39 Sự thay đổi tỷ lệ kiến thức đúng về bệnh lao theo tình trạng

bệnh trước và sau can thiệp

88

3.40 Hiệu quả cải thiện thực hành phòng chống lao của

phạm nhân trước và sau can thiệp

88

3.41 Sự thay đổi tỷ lệ thực hành đúng về phòng chống lao theo

tình trạng bệnh trước và sau can thiệp

89

Biểu đồ Tên biểu đồ Trang

3.1 Tình hình bệnh của phạm nhân theo kết quả tổng hợp số liệu

điều trị tại bệnh xá năm 2015 của 03 trại giam

57

3.2 Tỷ lệ % một số bệnh không truyền nhiễm của phạm nhân

trong trại giam

ĐẶT VẤN ĐỀ

Môi trường trong trại giam là một môi trường có đặc thù riêng, tách biệtvới thế giới bên ngoài Cộng đồng phạm nhân sống có rất nhiều điểm khácbiệt so với bất cứ cộng đồng nào ngoài xã hội, các phạm nhân thường nhậpviện với tỷ lệ mắc bệnh cao, đặc biệt là những bệnh mạn tính, bệnh tâm thần,bệnh truyền nhiễm và các bệnh lây truyền qua đường tình dục Phạm nhân lànhóm đối tượng tồn tại nhiều yếu tố nguy cơ như nghiện chích ma túy, quan

hệ tình dục không an toàn hay xăm mình, Ngoài ra, các phạm nhân trongcác trại giam thường phải sống chung trong môi trường trại giam nên nguy cơlây nhiễm các bệnh trên càng cao hơn so với cộng đồng

Tại Việt Nam, tình trạng mắc lao, nhiễm HIV/AIDS, các bệnh viêm gan

B, C của các phạm nhân chiếm tỷ lệ cao so với cộng đồng và một phạmnhân có thể mắc từ 2 đến 3 bệnh cùng lúc [1] Bên cạnh tỷ lệ mắc bệnh cao,tình trạng kháng thuốc của các bệnh nhân nhiễm lao đang là một vấn đề nổilên trong nhiều năm trở lại đây với tỷ lệ lao kháng thuốc là 55,5-64%, tỷ lệlao kháng đa thuốc là 4,7-17,4% [1], [2], [3], [4] Báo cáo của Bộ Y tế năm

2014 trong khuôn khổ nghiên cứu thuộc dự án phòng chống HIV/AIDS khuvực Châu Á tại Việt Nam cho thấy tỷ lệ nhiễm HIV trong các trại giam tạiBắc Kạn, Hòa Bình, Tuyên Quang là 16,3%, tỷ lệ phạm nhân mắc HBV, HCVlần lượt là 9,7% và 40,6% [5]

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo cần chẩn đoán cho các phạm nhân cótiền sử bệnh lao và một số triệu chứng lâm sàng hoặc các phạm nhân có chỉ sốkhối cơ thể (BMI) thấp để phát hiện sớm các trường hợp bệnh [6] Việc chẩnđoán và theo dõi các phạm nhân nhằm phát hiện sớm các bệnh không chỉ hỗtrợ cho quá trình điều trị mà còn giúp quản lý, theo dõi, dự phòng bệnh chophạm nhân tốt hơn Tại Mỹ, việc sàng lọc sớm HCV có thể ngăn chặn 5.500đến 12.700 ca nhiễm HCV mới ở phạm nhân [7] Không chỉ ngăn ngừa lây

nhiễm bệnh giữa các phạm nhân, các biện pháp dự phòng còn bảo vệ các nhânviên trước nguy cơ lây nhiễm bệnh trong quá trình công tác tiếp xúc với cácphạm nhân đã mắc bệnh

Có thể thấy nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh của các phạm nhân trong cáctrại giam là rất lớn Tại Việt Nam, mặc dù đã có một số nghiên cứu về bệnh lýcủa phạm nhân tại các trại giam nhưng vẫn còn thiếu các nghiên cứu chi tiết

về thực trạng cơ cấu bệnh chung, đặc biệt là các bệnh lây nhiễm nguy cơ caotrong trại giam và đề xuất các giải pháp can thiệp hiệu quả, từ đó có thể dựphòng phơi nhiễm cho các phạm nhân chưa mắc bệnh và cả cộng đồng Vìvậy, việc nghiên cứu về thực trạng cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến tìnhtrạng bệnh của phạm nhân trong các trại giam, đặc biệt là các bệnh lây nhiễm

nguy cơ cao là thực sự cần thiết Chính vì những lý do trên, đề tài “Nghiên cứu thực trạng một số bệnh thường gặp của phạm nhân ở trại giam và hiệu quả giải pháp can thiệp (2012-2016)” được tiến hành với các mục tiêu

sau:

1 Mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến thực trạng một số bệnh thường gặp của phạm nhân tại 03 trại giam thuộc Bộ Công an (Sông Cái, Cây Cầy và Vĩnh Quang) năm 2014 - 2015.

2 Đánh giá hiệu quả một số biện pháp can thiệp tại trại giam Vĩnh Quang giai đoạn 2015 - 2016.

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN

1.1 Một số khái niệm và thuật ngữ sử dụng trong nghiên cứu

1.1.1 Khái niệm về sức khỏe

Năm 1948, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra định nghĩa: “Sức khoẻ là trạng thái hoàn toàn thoải mái về thể chất, tâm thần và xã hội chứ không phải chỉ là không có bệnh hoặc thương tật” [8]

1.1.3 Khái niệm về trại giam

Theo Nghị định 113/2008/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 28

tháng 10 năm 2008 về quy chế trại giam: “Trại giam là nơi chấp hành hình phạt của người bị kết án tù có thời hạn và tù chung thân” [10]

1.1.4 Khái niệm phạm nhân

Điều 1 Quy chế trại giam ban hành kèm theo Nghị định số 60-CP ngày

16 tháng 9 năm 1993 của Chính phủ và sau này là Nghị định

113/2008/NĐ-CP ngày 28 tháng 10 năm 2008 của Chính phủ đã nêu rõ: “Trại giam là nơi chấp hành hình phạt của người bị kết án tù có thời hạn và tù chung thân Người đang chấp hành hình phạt tù gọi là phạm nhân” [10], [11] Phạm nhân

phải là người phạm tội, nhưng người phạm tội chưa hẳn là phạm nhân Nhữngngười phạm tội bị Tòa án xử phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ, thậm chí

bị kết án tù nhưng cho hưởng án treo, không phải vào trại giam chấp hành

án, thì không coi là phạm nhân

Điều 8 Nghị định 113/2008/NĐ-CP ngày 28 tháng 10 năm 2008 củaChính phủ về quy chế trại giam đã quy định ngay sau khi vào trại giam, y tếcủa trại giam phải khám sức khỏe cho phạm nhân, xác định tình trạng sứckhỏe, bệnh của họ để lập hồ sơ sức khỏe phục vụ cho việc giam giữ, laođộng, học tập và phòng chữa bệnh Nghị định này cũng quy định trong thờigian ở trại giam, phạm nhân được khám sức khoẻ định kỳ ít nhất một nămmột lần Giám thị trại giam dựa vào kết luận phân loại sức khoẻ để quy địnhchế độ lao động, học tập đối với từng phạm nhân cho phù hợp [10]

Thông tư số 58/2011/TT-BCA của Bộ Công an ngày 9 tháng 8 năm

2011 về quy định đồ vật cấm đưa vào trại giam và việc thu giữ, xử lý đồ vậtcấm quy định phạm nhân không được phép sử dụng tiền mặt trong trại giam,

và phải sử dụng phiếu ăn thay tiền mặt và sử dụng đồ vật cho phép mangvào buồng giam theo đúng quy định của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng[12]

1.2 Tình hình bệnh lý của phạm nhân tại các trại giam

1.2.1 Tình hình bệnh lý của phạm nhân tại các trại giam trên thế giới

Một nghiên cứu thuần tập trên các phạm nhân ung thư tại Mỹ đã chỉ rarằng các bệnh ung thư phổ biến nhất ở phạm nhân nam là ung thư phổi(24,5%), bệnh u lympho không Hodgkin (8%) và ung thư khoang miệng vàhọng (7%), trong khi đó phổ biến nhất ở phạm nhân nữ là ung thư cổ tử cung(32%), ung thư vú (22%) và ung thư phổi (11%) với tỷ lệ mắc các loại ungthư này cao gấp từ 2-4 lần tỷ lệ mắc ung thư trên nhóm chứng cộng đồngđược lựa chọn và có ý nghĩa thống kê [18]

Nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ bệnh lý của phạm nhân cao hơn rất nhiều

so với cộng đồng dân cư nói chung Nghiên cứu của Binswanger I.A và cộng

sự (2009) và Wilper A.P và cộng sự (2009) đã chỉ ra rằng các phạm nhân có tỷ

lệ mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, nhồi máu cơ tim,hen suyễn và ung thư (cổ tử cung) cao hơn so với những người không bị giamcầm ở các độ tuổi và giới tính tương tự [19], [20]

Nghiên cứu thuần tập với 170.215 phạm nhân của các tác giả Jacques B vàcộng sự năm 2000 [13] tại nhà tù bang Texas - Mỹ, cho thấy có 10,8% phạmnhân có các vấn đề tâm thần kinh, 9,8% phạm nhân bị tăng huyết áp, 5,2% bịhen suyễn, 5,1% mắc các bệnh xương khớp và 2,6% phạm nhân bị tiểu đường Kết quả nghiên cứu cắt ngang năm 2006 của Doris J.J và cộng sự [14]trên 1.255.700 phạm nhân tại các nhà tù tại Mỹ, cho thấy có 45 - 64% phạmnhân có các vấn đề về tâm thần kinh

Một nghiên cứu cắt ngang năm 2009 do Viện Y tế và Phúc lợi Úc tiếnhành trên 549 phạm nhân mới vào trại giam cho thấy 16% phạm nhân bị hensuyễn, 6% mắc các bệnh xương khớp, 3% phạm nhân bị tăng huyết áp, 3-5,2% phạm nhân bị tiểu đường và 1% phạm nhân bị ung thư [16]

Nghiên cứu hồi cứu số liệu từ 234.031 hồ sơ y tế của các phạm nhân dotác giả Amy J.H và cộng sự tiến hành năm 2010 tại Texas cho kết quả: 18,8%phạm nhân bị tăng huyết áp, 5,4% phạm nhân bị hen suyễn và 4,2% phạmnhân bị tiểu đường [17] Các tỷ lệ này trong nghiên cứu mô tả cắt ngang năm

2014 của Vera-Remartínez E.J và cộng sự tại Tây Ban Nha, lần lượt là17,8%; 4,6% và 5,3% Ngoài ra, nghiên cứu này còn cho thấy 34,8% phạmnhân bị rối loạn mỡ máu [15]

1.2.1.2 Các bệnh truyền nhiễm

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy phạm nhân trong các trạigiam có tỷ lệ mắc các bệnh truyền nhiễm cao hơn so với tỷ lệ mắc các bệnhnày trên cộng đồng dân số nói chung [21] Kết quả các nghiên cứu đã chỉ rarằng các bệnh truyền nhiễm thường gặp ở các phạm nhân là bệnh lao, viêmgan B (VGB), viêm gan C (VGC), HIV/AIDS, giang mai, [13], [21], [22]

* HIV/AIDS

HIV là loại vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ởngười HIV có thể lây truyền qua quan hệ tình dục (QHTD) không an toàn,qua đường máu hoặc truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, sinh đẻ

và cho con bú AIDS là giai đoạn tiếp theo của quá trình nhiễm HIV gây tổnthương hệ thống miễn dịch của cơ thể, làm cho cơ thể không còn khả năngchống lại các tác nhân gây bệnh và dẫn đến tử vong Theo ước tính của WHO

và chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS, trên thế giớitrong năm 2016 có 1,8 triệu ca nhiễm mới HIV và tính đến cuối năm 2015 cókhoảng 36,7 triệu người sống chung với HIV [23]

Bảng 1.1 Tỷ lệ phạm nhân nhiễm HIV tại các trại giam trên thế giới

STT Tác giả/năm Thiết kế

nghiên cứu

Địa điểm

Cỡ mẫu

(Phạm nhân)

Tỷ lệ nhiễm HIV

STT Tác giả/năm Thiết kế

nghiên cứu

Địa điểm

Cỡ mẫu

(Phạm nhân)

Tỷ lệ nhiễm HIV

3 Wilper A.P và

cộng sự, 2009 [20]

Nghiên cứu hồi cứu số liệu Mỹ 1.986.117 0,9-1,7%

* Bệnh lao

Theo ước tính của WHO, lao là nguyên nhân chính cho khoảng 1,3 triệungười tử vong mỗi năm, chưa tính đến 300.000 trường hợp tử vong do lao ởngười nhiễm HIV Năm 2017, khoảng 1,7 tỷ người (chiếm 23% dân số thếgiới) ước tính mắc lao tiềm tàng và có khả năng tiến triển thành lao trongtương lai [32] Nhiều người trước khi vào tù đã có nguy cơ nhiễm lao hoặc

mắc lao rất cao, do điều kiện sống trong tù, sự giam cầm đặt tù nhân vào nguy

cơ cao nhiễm và phát triển thành bệnh lao Trong trại giam không chỉ phổbiến bệnh lao mà còn phổ biến bệnh lao kháng thuốc do điều trị không đạttiêu chuẩn [2], [3], [33]

Bảng 1.2 tổng hợp các tỷ lệ mắc lao tại các trại giam được ghi nhậntrong các nghiên cứu trên thế giới và tỷ lệ cao nhất được ghi nhận là 20,1%trong nghiên cứu của tác giả Jacques B và cộng sự (2000) [13] Tỷ lệ mắc laotrong các nghiên cứu còn lại không cao, chủ yếu dao động trong khoảng 2-8%[27], [34], [35], [36]

Bảng 1.2 Tỷ lệ mắc lao tại các trại giam trên thế giới STT Tác giả/năm nghiên cứu Thiết kế điểm Địa Cỡ mẫu

(Phạm nhân)

Tỷ lệ mắc lao phổi

bị nhiễm bệnh HBV/HCV không lây qua sữa mẹ, thức ăn hoặc nước hoặcqua tiếp xúc thông thường như ôm, hôn và dùng chung thức ăn hoặc đồ uốngvới người bị bệnh [37], [38], [39], [40]

- Nhiễm HBV và mắc bệnh VGB:

Hơn 95% người nhiễm HBV sẽ khỏi hoàn toàn mà không để lại di chứng

gì, gần 5% còn lại sẽ tiến triển thành bệnh VGB mạn tính WHO ước tínhrằng trong năm 2015 có 257 triệu người trên toàn thế giới đang sống chungvới bệnh VGB mạn tính, 887 nghìn người chết do nhiễm HBV và chủ yếu vì

xơ gan và ung thư gan Tỷ lệ nhiễm HBV cao nhất là ở khu vực Đông Nam Á

và Châu Phi là 6,1-6,2% [37]

Bảng 1.3 Tỷ lệ nhiễm HBV tại các trại giam trên thế giới

STT Tác giả/năm nghiên cứu Thiết kế Địa điểm Cỡ mẫu

(Phạm nhân)

Tỷ lệ nhiễm HBV

4 Sergio B A và

cộng sự, 2015 [30]

Nghiên cứucắt ngang Mexico 17.000

0,1%nam;0,3% nữBảng 1.3 tổng hợp các tỷ lệ nhiễm HBV tại các trại giam được ghi nhậntrong các nghiên cứu trên thế giới và tỷ lệ cao nhất được ghi nhận là 25,5%trong nghiên cứu của tác giả Andrew A.A và cộng sự (2008) [25] Các trườnghợp được ghi nhận tại hệ thống báo cáo độc lập của Mỹ cho thấy tỷ lệ nhiễmHBV chiếm từ 20-25% [41] Qua đó, có thể thấy rằng tỷ lệ nhiễm HBV trênphạm nhân cao hơn so với tỷ lệ nhiễm HBV trong cộng đồng [24], [25], [27],[41] Riêng tại Mỹ, tỷ lệ nhiễm HBV trên phạm nhân cao hơn gấp 4 lần so vớitrên cộng đồng [41]

- Nhiễm HCV và mắc bệnh VGC:

Trong năm 2015, trên toàn thế giới ước tính có 71 triệu người mắc bệnhVGC với 399 nghìn người chết do nhiễm HCV chủ yếu vì xơ gan và ung thưgan Tỷ lệ nhiễm HCV trong cộng đồng dao động từ 0,1-2,3% [39], [41] Khuvực có tỷ lệ cao nhất là thuộc khu vực Bắc Địa Trung Hải và Châu Âu với tỷ lệmắc tương ứng là 2,3% và 1,5% [39] VGC phổ biến hơn ở trại giam so vớingoài cộng đồng Nhiễm HCV được coi là bệnh nhiễm trùng đường máu phổbiến nhất trong các trại giam của Mỹ, với tỷ lệ mắc trong các phạm nhân Mỹước tính ở mức 30 - 40% [41]

Bảng 1.4 tổng hợp tỷ lệ nhiễm HCV được ghi nhận trong các nghiên cứutrên thế giới Theo đó, tỷ lệ phạm nhân nhiễm HCV khá cao, dao động trongkhoảng 15-52% (Bảng 1.4) Nghiên cứu của Amy J.H và cộng sự (2009) tạicác trại giam nam ở bang Texas đã chỉ ra rằng tỷ lệ phạm nhân nam tử vong

do HCV cao và trung bình mỗi năm tăng lên 21% trong thời gian nghiên cứu

từ 1994 đến 2004 HCV được xác định là một yếu tố góp phần gây tử vong ở15% các ca tử vong do bệnh xơ gan mạn tính, 33% các ca tử vong do ung thưgan, 81% các ca tử vong do VGC, và 7% các ca tử vong do nhiễm HIV [42]

Bảng 1.4 Tỷ lệ nhiễm HCV tại các trại giam trên thế giới

STT Tác giả/năm nghiên cứu Thiết kế Địa

điểm

Cỡ mẫu

(Phạm nhân)

Tỷ lệ nhiễm HCV

5 Viitanen P và cộng

sự, 2011 [28]

Nghiên cứucắt ngang

Phần

52%

1.2.2 Tình hình bệnh lý của phạm nhân tại các trại giam ở Việt Nam

Tình hình bệnh tật nói chung của các đối tượng đang được quản lý vàgiam giữ, đặc biệt là phạm nhân tại các trại giam ở Việt Nam có những đặc thù

Do sống chung nhiều người trong buồng giam giữ nên tỷ lệ lây nhiễm của một

số bệnh, điển hình các bệnh lây chéo giữa các phạm nhân thường xuyên xảy ranhư: sốt vi rút, đau mắt đỏ, tiêu chảy, bệnh ngoài da (ghẻ, hắc lào…), lao phổiv.v khá phổ biến Tuy nhiên, tại Việt Nam có rất ít các nghiên cứu về tìnhhình bệnh nói chung của các phạm nhân được triển khai trong trại giam

Nghiên cứu của Nguyễn Khắc Thủy và cộng sự năm 2012 cho thấy môhình bệnh tật của phạm nhân được phân loại theo ICD-10: nhóm bệnh chủ yếuhay gặp là các bệnh truyền nhiễm gồm lao phổi (35,2%), viêm phế quản

(18,6%), sau đó là HIV/AIDS (15,3%) Kết quả khám lâm sàng và xét nghiệmtrên 500 phạm nhân cho thấy: 59,8% phạm nhân bị mắc bệnh, trong đó số mắcbệnh hô hấp rất cao (51,5%); số mắc bệnh về mắt và răng - hàm - mặt thấp(5,4% và 1,0%) [44]

Nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh của các phạm nhân trong các trại giam làrất lớn Do đặc thù các phạm nhân bị bệnh từ ngoài cộng đồng khi bị bắt, đặcbiệt tỷ lệ nghiện ma túy, mắc lao, nhiễm HIV/AIDS, các bệnh VGB, VGC của các phạm nhân chiếm tỷ lệ cao so với cộng đồng và nhiều đối tượng có thểmắc từ 2 đến 3 bệnh cùng lúc [1]

* HIV/AIDS

Tại Việt Nam, đã có những nghiên cứu được thực hiện để tìm hiểu tìnhhình nhiễm HIV trong các trại giam Kết quả tỷ lệ nhiễm HIV tại các trại giamcao hơn so với tỷ lệ nhiễm HIV tại các trại giam trên thế giới Nghiên cứucủa tác giả Lý Văn Sơn (2009) về hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS ởphạm nhân nghiện ma tuý tại trại giam Bình Điền (Thừa Thiên Huế), có17,8% phạm nhân nhiễm HIV/AIDS [45] Báo cáo của Bộ Y tế năm 2014 trongkhuôn khổ nghiên cứu thuộc dự án phòng chống HIV/AIDS khu vực Châu Átại Việt Nam cho thấy tỷ lệ nhiễm HIV trong các trại giam tại Bắc Kạn, HòaBình, Tuyên Quang là 16,3% [5]

* Bệnh lao

Việt Nam hiện vẫn là nước có gánh nặng do bệnh lao, đứng thứ 15/30nước có số người mắc bệnh lao cao nhất trên toàn cầu và có gánh nặng bệnhlao đa kháng thuốc cao nhất [46] Theo ước tính của WHO, năm 2017 ướctính tỷ lệ hiện mắc lao của Việt Nam là 124/100.000 người với tỷ lệ tử vong

do lao là 12/100.000 người [47] Bệnh lao cũng là một bệnh phổ biến trongmôi trường các trại giam với tỷ lệ dương tính cao hơn nhiều lần so với ngoàicộng đồng từ 10 - 15 lần [2], [3], [4] Do tình trạng quá tải trong các trạigiam, khả năng tiếp xúc với vi khuẩn lao có thể tăng gấp đôi hoặc cao hơn

Theo báo cáo tổng kết hoạt động chương trình chống lao năm 2017 của Bộ Y

tế, tỷ lệ mắc lao của các phạm nhân tại 54 trại giam trên cả nước được thunhận điều trị tại bệnh viện chiếm 17,8% [46]

Tỷ lệ số phạm nhân mắc bệnh lao chiếm tỷ lệ cao so với cộng đồng chothấy cứ 100.000 người thì có khoảng 1.000-1.900 người mắc lao phổi, trongkhi ở cộng đồng con số này chỉ là 72 [4] Kết quả điều tra tại một số trại giamcho thấy: Tỷ lệ ho khạc kéo dài ở phạm nhân là 33,4%, tỷ lệ AFB (+) qua soiđờm trực tiếp là 4,3%, tỷ lệ phạm nhân có tiền sử chẩn đoán và điều trị bệnhlao là 9,7% [1] Tỷ lệ hiện mắc lao phổi AFB trong một số trại giam là 920-1.829/100.000 người và tỷ lệ lao phổi có nuôi cấy dương tính là 2.760-5.352/100.000 người [4] Tỷ lệ bất thường trên phim XQ phổi nghi do lao là7,6% [1], tỷ lệ lao kháng thuốc là 55,5-64%, tỷ lệ lao kháng đa thuốc là 4,7-17,4% [1], [2], [3], [4] Trong đó, chỉ có một số nhỏ trong số họ có thể tiếpcận được với các dịch vụ chăm sóc và điều trị lao đủ chất lượng, với 70%trong số này điều trị không đúng theo hướng dẫn của Chương trình Chống laoQuốc gia [2], [4]

* Bệnh viêm gan B, viêm gan C

Việt Nam là nước có tỷ lệ hiện mắc VGB cao trên thế giới, ước tính cókhoảng 8,6 triệu người nhiễm HBV Tỷ lệ nhiễm HBV mạn tính được ướctính khoảng 8,8% ở phụ nữ và 12,3% ở nam giới Nhiễm HBV mạn tính lànguyên nhân chính gây bệnh gan ở Việt Nam như xơ gan và ung thư gan [38]

Tỷ lệ nhiễm VGC tại Việt Nam thấp trong dân số nói chung nhưng có tỷ

lệ cao ở những người tiêm chích ma túy Có thể tới 97% những người tiêmchích ma túy bị nhiễm HCV VGC giống như VGB là nguyên nhân chính gâyung thư gan và bệnh gan ở Việt Nam [40]

Theo báo cáo nghiên cứu thuộc Dự án phòng chống HIV/AIDS khu vựcChâu Á tại Việt Nam (HAARP) năm 2014, tỷ lệ phạm nhân nhiễm HBV vàHCV lần lượt là 9,7% và 40,6% [5]

1.3 Một số yếu tố liên quan đến tình hình bệnh của phạm nhân trong các trại giam

1.3.1 Môi trường trong trại giam

Tình trạng môi trường trong trại giam thường rất khắc nghiệt do yêucầu đặc thù của trại giam là nơi trừng phạt, cải tạo, quản lý phạm nhân TạiLahore, Pakistan, nhiệt độ tại nơi giam giữ các phạm nhân có thể lên tới 48oCvào mùa hè và giảm xuống 2oC vào mùa đông Ngoài ra, tại đây cũng không

có các hệ thống thích hợp đảm bảo vệ sinh, duy trì nhiệt độ, ánh sáng, và tốc

độ chuyển động không khí trong trại giam [48] Tại trại giam Abakaliki,Nigeria, nhiệt độ trung bình trong trại giam là 28oC và độ ẩm duy trì khoảng80-90%, khá cao so với quy định của WHO (40-80%) [49]

Năm 2015, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã đưa ra nghị quyết quy định

về đối xử tối thiểu cho phạm nhân Trong đó, quy định các phòng giam phảiđáp ứng đủ các tiêu chuẩn về sức khỏe liên quan tới điều kiện khí hậu, đặcbiệt với các yếu tố môi trường không khí như: nhiệt độ, không gian sàn tốithiểu, ánh sáng, nhiệt độ và tốc độ chuyển động không khí [50]

Đo lường bụi mịn (PM2.5) trong không khí ở các văn phòng trong trạigiam Auckland, New Zealand cho kết quả trung bình 6,58μg/m3, nằm trongmức độ cho phép của WHO [51]

Tại Việt Nam, đến nay chưa có một nghiên cứu, báo cáo cụ thể nào vềcác điều kiện môi trường, vi khí hậu tại các trại giam ở Việt Nam Năm 2011,

Bộ Công an đã ra Thông tư số 52/2011/TT-BCA ngày 20 tháng 7 năm 2011 banhành các tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực an ninh thuộc Bộ Công an, trong

đó có quy định những yêu cầu tiêu chuẩn chung về môi trường trại giam, trạitạm giam Cụ thể, các tiêu chuẩn về chiếu sáng, vi khí hậu, tiếng ồn phải đạt đủtiêu chuẩn vệ sinh lao động ban hành theo Quyết định số 3733/2002/QĐ-BYTcủa Bộ Y tế [52], [53]

1.3.2 Một số yếu tố liên quan đến nguy cơ mắc một số bệnh của phạm nhân trong các trại giam

1.3.2.1 Một số yếu tố liên quan đến nguy cơ mắc lao của phạm nhân

Các nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy các yếu tố liên quan có tácđộng đến tỷ lệ mắc bệnh lao ở phạm nhân trong các trại giam như: sử dụngthuốc gây nghiện, tiền sử mắc lao, HIV, thời gian ở tù, ho có đờm và kéo dài,trình độ học vấn, … [36], [54], [55] Ngoài ra, tình trạng quá tải, phát hiện vàđiều trị muộn các trường hợp nhiễm trùng, việc luân chuyển thường xuyêngiữa các trại giam và các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn trong không khíhạn chế là các yếu tố góp phần lây truyền bệnh lao [56]

Nghiên cứu của Aerts A năm 2000 cho thấy tỷ lệ mắc lao cao hơn ởnhóm phạm nhân có tiền sử mắc lao (OR=2,5); có ho kéo dài từ 2 tuần trở lên(OR=2,0); ở tù trên 2 năm (OR=2,7) [55]

Nghiên cứu của Lobacheva T và cộng sự (2007) cho thấy có mối liênquan có ý nghĩa thống kê giữa tình trạng mắc lao của phạm nhân và các yếu tố

sử dụng thuốc gây nghiện (OR=2,6); mật độ phạm nhân nằm cùng giường(OR=4,0); không có quần áo ngủ riêng (OR=13) và ít thời gian ngoài trời(OR=3,3) [54]

Kết quả nghiên cứu Valenca M.S và cộng sự năm 2015 cho thấy tỷ lệmắc lao cao hơn có ý nghĩa thông kê (p<0,05) ở các phạm nhân có những đặcđiểm: Trình độ học vấn chưa hết lớp 7 (OR=3,93); có tiền sử lao (OR=4,34);

ho có đờm (OR=10) và có tiền sử nhiễm HIV (OR=2,46) [36]

1.3.2.2 Một số yếu tố liên quan đến tình trạng viêm gan B của phạm nhân

Các nghiên cứu cho thấy các yếu tố nguy cơ có ảnh hưởng đến tỷ lệmắc VGB ở phạm nhân tại các trại giam bao gồm: tiền sử tiêm chích ma túy(TCMT), xăm hình, số lần bị giam giữ, QHTD không an toàn, thời gian bịgiam giữ, tuổi, tiền sử ở tù, trình độ học vấn thấp, dùng chung bơm kim tiêmtrong tù, cụ thể:

Nghiên cứu của Andrew A.A và cộng sự năm 2008 cho thấy các yếu tốliên quan có ý nghĩa thống kê với tình trạng mắc VGB của phạm nhân gồm:Tiền sử sử dụng thuốc tiêm tĩnh mạch: OR=5,4; tiền sử dùng chung bơm kimtiêm: OR=1,9; tiền sử QHTD với các đối tượng mại dâm: OR=2,1; tiền sửmắc bệnh lây truyền qua đường tình dục: OR=2,6 [25].

Kết quả nghiên cứu của Abdul M.K và cộng sự (2010) cho thấy nguy

cơ mắc VGB của nhóm phạm nhân có TCMT cao gấp 24,3 lần so với nhómkhông TCMT nguy cơ mắc bệnh VGB ở nhóm phạm nhân có tiền sử phẫuthuật cao gấp 2,4 lần nhóm không có tiền sử này [27]

Nghiên cứu của Barros L.A và cộng sự năm 2013 cho thấy các yếu tốnguy cơ có mối liên quan có ý nghĩa thống kê (p<0,001) với tình trạng mắcVGB của phạm nhân là: Tuổi trên 40 (OR=3,6); trình độ học vấn thấp chưahết lớp 5 (OR=5,2); QHTD với người mắc bệnh lây truyền qua đường tìnhdục (OR=3,0); QHTD với bạn tù nam (OR=2,3) [57]

Nghiên cứu của Stief A.C và cộng sự năm 2010 cho kết quả: nhómphạm nhân có độ tuổi trên 45 tuổi có nguy cơ mắc VGB cao hơn 4,1 lầnnhóm từ 45 tuổi trở xuống (OR=4,1); nguy cơ mắc VGB cao hơn ở nhómphạm nhân mù chữ (OR=11,7) và nhóm có sử dụng ma túy (OR=2,2) [58]

Kết quả nghiên cứu của Iglecias L.M.M và cộng sự năm 2015 cho thấycác yếu tố nguy cơ có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với tình trạng mắcVGB của phạm nhân là: Tiền sử sử dụng các dụng cụ cắt, sắc nhọn (OR=7,41);thời gian ở tù trên 72 tháng (OR=4,92); tiền sử quan hệ tình dục đồng giới(OR=3,35) [59]

1.3.2.3 Một số yếu tố liên quan đến tình trạng viêm gan C của phạm nhân

Tương tự như bệnh VGB, bệnh VGC cũng là một bệnh lây truyềnthường gặp ở đối tượng phạm nhân trong các trại giam do tiếp xúc với cácyếu tố nguy cơ như: tiền sử giam giữ, TCMT, tuổi tác, xăm hình, thời gian bị

giam giữ, trình độ học vấn thấp dùng chung bơm kim tiêm, QHTD không antoàn, tiền sử mắc các bệnh lây qua đường tình dục Cụ thể như sau:

Nghiên cứu của Andrew A.A và cộng sự năm 2008 cho thấy các yếu tốliên quan có ý nghĩa thống kê với tình trạng mắc VGB của phạm nhân gồm:Tiền sử sử dụng thuốc tiêm tĩnh mạch: OR=5,3; tiền sử dùng chung bơm kimtiêm: OR=1,9; tiền sử QHTD với các đối tượng mại dâm: OR=2,3; tiền sửmắc bệnh lây truyền qua đường tình dục: OR=2,5 [25]

Nghiên cứu của Emma R.M và các cộng sự năm 2009 cho thấy 02 yếu

tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh VGC của phạm nhân là tiền sử tiêmchích tại cộng đồng (OR=6,12) và tiêm chích tại trại giam (OR=2,38) [43]

Kết quả nghiên cứu của Abdul M.K và cộng sự (2010) cho thấy nguy

cơ mắc VGC của nhóm phạm nhân có TCMT cao gấp 24,3 lần so với nhómkhông TCMT; nguy cơ mắc bệnh VGC ở nhóm phạm nhân có tiền sử phẫuthuật cao gấp 2,4 lần nhóm không có tiền sử này [27]

Một nghiên cứu khác của Viitanen P và cộng sự năm 2011 cho thấytình trạng mắc VGC của phạm nhân có liên quan có ý nghĩa thống kê với cácyếu tố nguy cơ: TCMT (OR=28,5); dùng chung bơm kim tiêm (OR=10) [28]

Nghiên cứu của Barros L.A và cộng sự năm 2013 cho thấy các yếu tốnguy cơ có mối liên quan có ý nghĩa thống kê (p<0,001) với tình trạng mắc VGCcủa phạm nhân là: Tuổi trên 40 (OR=4,4); TCMT (OR=5,9); thời gian bị giamgiữ (OR=4,2) [57]

Nghiên cứu của Bộ Y tế Việt Nam năm 2014 cho kết quả: nhóm phạmnhân có sử dụng ma túy có nguy cơ mắc VGC cao hơn 5 lần so với nhómkhông sử dụng ma túy (OR=5,0); nhóm phạm nhân có xăm trổ có nguy cơmắc VGC cao hơn 1,6 lần nhóm không xăm trổ (OR=1,6) [5]

1.3.2.4 Một số yếu tố liên quan đến tình trạng HIV/AIDS của phạm nhân

Phạm nhân trong các trại giam là nhóm đối tượng dễ nhiễm HIV/AIDS

do phơi nhiễm với nhiều yếu tố nguy cơ như tiền sử TCMT, sử dụng ma túy,

dùng chung bơm kim tiêm, xăm hình, QHTD không an toàn, tiền sử bị giamgiữ, thời gian bị giam giữ, … [25], [27], [44], [45], [5].

Kết quả nghiên cứu của Andrew A.A và cộng sự năm 2008 cho thấycác yếu tố liên quan đến tình trạng nhiễm HIV của phạm nhân gồm: Tiền sử

sử dụng thuốc tiêm tĩnh mạch (OR=5,7); tiền sử dùng chung bơm kim tiêm(OR=2,0); tiền sử QHTD với các đối tượng mại dâm (OR=2,8); tiền sử mắcbệnh lây truyền qua đường tình dục (OR=3,4) [25]

Trong nghiên cứu của Abdul M.K và cộng sự (2010), nguy cơ nhiễmHIV của nhóm phạm nhân có TCMT cao gấp 24,3 lần so với nhóm khôngTCMT (OR=24,3); nguy cơ nhiễm HIV ở nhóm phạm nhân có tiền sử phẫuthuật cao gấp 2,4 lần so với nhóm không có tiền sử phẫu thuật (OR=2,4) [27]

Theo nghiên cứu của tác giả Nguyễn Văn Diện (2015) các yếu tố liênquan đến hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV của phạm nhân tại trại giam CáiTàu tỉnh Cà Mau là cấy bi vào bộ phận sinh dục nam và xăm hình [60] Tácgiả Lý Văn Sơn (2009) cũng chỉ ra độ tuổi nhiễm HIV cũng là yếu tố liênquan đến tỷ lệ nhiễm HIV, tỷ lệ nhiễm HIV ở phạm nhân nghiện ma tuý có độtuổi từ 30-39 là 32,8%; 20-29 tuổi (15,5%) và 40-49 tuổi (12,9%); dưới 20tuồi (0%) với p<0,01 [45] Theo báo cáo nghiên cứu của Gough E và cộng sự(2009) [26] QHTD nam - nam ở ngoài nhà tù, yếu tố tuổi và nơi cư trú trướckhi bị giam giữ có liên quan đến các trường hợp tù nhân dương tính với HIV

Tại Việt Nam, báo cáo của Bộ Y tế Việt Nam năm 2014 cho thấy nhómphạm nhân có sử dụng ma túy có nguy cơ nhiễm HIV cao hơn 10 lần so vớinhóm không sử dụng ma túy với OR=5,0); nhóm phạm nhân có xăm trổ cónguy cơ nhiễm HIV cao gấp 1,5 lần so nhóm không xăm trổ (OR=1,5) [5]

1.3.2.5 Một số yếu tố liên quan đến các bệnh khác của phạm nhân

Bên cạnh những bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ mắc cao trong trại giam,phạm nhân cũng có nguy cơ mắc phải một số bệnh không lây nhiễm cần đượcquan tâm như bệnh tâm thần, các bệnh tim mạch, đái tháo đường,…

Nghiên cứu của Rennie M D’Souza và cộng sự (2005) cho thấy, tìnhtrạng thừa cân béo phì và tuổi tác là yếu tố nguy cơ gây bệnh tiểu đường trongcác trại giam tại Úc [61] Một nghiên cứu của Emma H.P và cộng sự (2009)

đã tìm thấy các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến bệnh tim mạch ở nhóm phạmnhân bao gồm: hút thuốc lá, ít vận động, ít ăn trái cây và rau xanh, tình trạngthừa cân/béo phì, tăng huyết áp [62]

Nghiên cứu định tính của Nurse J và cộng sự (2003) đánh giá tác độngcủa môi trường ảnh hưởng đến sức khoẻ tâm thần của phạm nhân và nhânviên ở một trại giam địa phương miền Nam nước Anh Kết quả cho thấy:phạm nhân có thời gian dài bị cô lập khiến cho sức khoẻ tâm thần kém, dễ tứcgiận, hay thất vọng và lo lắng Hầu hết phạm nhân và nhân viên cho rằng mốiquan hệ tiêu cực giữa các nhân viên và phạm nhân là vấn đề quan trọng ảnhhưởng đến mức độ căng thẳng của họ Việc thiếu nhân viên tạo ra stress chocác nhân viên trong trại giam, làm tăng tỷ lệ bệnh trong nhân viên, điều đó lạigây ra căng thẳng lớn hơn cho các nhân viên còn lại Thiếu nhân viên cũngảnh hưởng đến phạm nhân, họ sẽ bị giam giữ trong phòng giam lâu hơn, ít cóthời gian để liên lạc với gia đình họ [63]

1.4 Một số biện pháp cải thiện sức khỏe của các phạm nhân trong trại giam

1.4.1 Các biện pháp phòng chống một số bệnh thường gặp và cải thiện sức khỏe cho các phạm nhân trong các trại giam trên thế giới

1.4.1.1 Phòng chống bệnh lao

WHO khuyến cáo cần chẩn đoán cho các phạm nhân có tiền sử bệnhlao và một số triệu chứng lâm sàng hoặc các phạm nhân có chỉ số BMI thấp

để phát hiện các trường hợp bệnh [6] Theo hướng dẫn của WHO năm 2013

về kiểm tra bệnh lao, các phạm nhân được xem như là nhóm đối tượng đích,cần báo cáo các triệu chứng, và chụp XQ phổi là công cụ sàng lọc ban đầu.Nếu kết quả xét nghiệm sàng lọc là dương tính thì cần áp dụng các biện pháptiếp theo là soi đờm hoặc xét nghiệm phân tử nhanh (Xpert MTB/RIF,Cepheid) [64] Tuy nhiên, phương pháp tiếp cận các ca bệnh dựa trên triệuchứng ít mang lại hiệu quả trong các trại giam, ví dụ như các trại giam ở ChâuPhi, trong nhóm phạm nhân mắc lao có rất nhiều phạm nhân có HIV (tỷ lệhiện mắc cao), suy dinh dưỡng và mắc các bệnh truyền nhiễm khác [64]

* Kiểm soát lây nhiễm lao

Ở nhiều quốc gia, đặc biệt là ở châu Phi, tình trạng quá tải của trại giam

và sự xuống cấp của cơ sở hạ tầng dẫn đến tình trạng môi trường không thôngthoáng và vệ sinh kém, tạo điều kiện cho sự lây nhiễm lao trong không khí[65] Các trại giam phải đối mặt với những rào cản về môi trường và hậu cần

để thực hiện các hoạt động kiểm soát bệnh lao Các thay đổi về môi trường, cơ

sở hạ tầng nhằm cải thiện thông gió và giảm tình trạng quá tải, cung cấp thiết

bị bảo vệ cá nhân cho nhân viên y tế và cán bộ đã được chứng minh là làmgiảm sự lây truyền bệnh lao [66] Đồng đẳng viên tại các trại giam đóng vai tròtích cực trong việc tham gia truyền thông để phát hiện các phạm nhân có dấuhiệu, triệu chứng của bệnh lao đồng thời giới thiệu họ tới các dịch vụ y tế [67]

Các can thiệp nhằm làm giảm lây truyền bệnh lao trong trại giam baogồm: sàng lọc, cách ly các bệnh nhân hay nghi ngờ mắc bệnh lao, giới thiệucác biện pháp thay thế hình phạt (không phải là tù) để giảm tình trạng quá tảihoặc giảm số lượng phạm nhân mỗi phòng giam Khi xây dựng trại giam mới,các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn trong không khí cần được xem xét đểđảm bảo thông gió tốt hơn [68].

Các nhân viên y tế trong trại giam cần hướng dẫn cho các phạm nhânnghi mắc lao và các phạm nhân mắc lao các biện pháp đơn giản để giảm nguy

cơ lây truyền bệnh lao như che miệng với khuỷu tay hoặc mu bàn tay hoặcbằng khăn giấy khi ho và sử dụng chậu đựng đờm có nắp đậy Các tờ rơitruyền thông được in và sử dụng trong quá trình tư vấn của nhân viên y tế.Các nhân viên y tế khi kiểm tra một phạm nhân mắc lao hoặc nghi ngờ mắclao nên yêu cầu họ quay đầu của mình sang một bên để tránh ho trực tiếp.Mặt nạ (khẩu trang) có thể giúp ngăn chặn sự lan rộng của khí và giọt nướcmang các vi khuẩn lao gây lây nhiễm sang người khác Phạm nhân nghi mắclao hoặc được chẩn đoán xác định mắc lao nên mang khẩu trang thườngxuyên khi di chuyển trong trại giam [68]

Thông gió tốt sẽ giúp giảm sự lây truyền bệnh lao trong nhà Các phòngkhám, phòng giam tại các trại giam nên có cửa sổ lớn Trong bệnh viện củacác trại giam, các biện pháp đơn giản để cải thiện phòng khám ngoại trú vàphòng thu đờm bao gồm: mở cửa sổ, xem xét hướng gió, có các khu vựcngoài trời, thu thập các mẫu đờm ở ngoài trời Ngoài ra, có thể bổ sung thêmquạt máy để hỗ trợ việc thông thoáng khí tại các phòng giam [68]

* Điều trị nhiễm lao, lao tiềm ẩn ở trại giam

Điều trị nhiễm lao, lao tiềm ẩn (LTBI) là một trong những biện pháp dựphòng bệnh lao đối với những người nhiễm HIV Việc điều trị LTBI trong cáctrại giam đã gặp nhiều thách thức, không có khả năng hoàn thành phươngpháp điều trị dự phòng bằng thuốc chữa lao truyền thống Việc loại trừ các

trường hợp mắc lao dương tính trong phạm nhân rất cần thiết cho các chiếnlược điều trị LTBI Thậm chí có ít dữ liệu hơn về hiệu quả của phương phápnày trong các trại giam ở các nước có thu nhập thấp và trung bình [69]

Một số bằng chứng ở Mỹ và châu Âu cho thấy việc điều trị LTBI trongcác trại giam còn rất hạn chế, dẫn đến những biến đổi khác nhau về tỷ lệ mắcbệnh lao [70] Các thử nghiệm sử dụng thuốc Isoniazid cùng với Rifampicindùng 1 lần/1 tuần trong 12 tuần sẽ đem lại hiệu quả tốt hơn cho việc điều trịLTBI với mức độ độc tính thấp [71]

* Điều trị ARV trong phòng chống đồng nhiễm lao/ HIV

Một số nghiên cứu chứng minh rằng liệu pháp ARV có hiệu quả làmgiảm tỷ lệ mắc bệnh lao ở những người sống với HIV do hồi phục miễn dịch[72], [73] Các chiến lược kiểm tra và điều trị phổ quát đã được xem là mộtcách để kiểm soát đồng thời các bệnh lao và dịch HIV [74] Tuy nhiên chiếnlược này vẫn chưa được đánh giá là một can thiệp cho trại giam Chiến lượcđiều trị này đòi hỏi phải tăng cường hệ thống chăm sóc sức khoẻ trong trạigiam, cải tiến việc xét nghiệm và điều trị HIV (bao gồm đầu tư cho nhân viên

y tế và đào tạo cán bộ trại giam), quản lý chuỗi cung ứng, cải thiện cơ sở hạtầng và đảm bảo rằng việc chăm sóc phải được tối ưu hóa đối với các trườnghợp phạm nhân luân chuyển và được thả về cộng đồng

1.4.1.2 Phòng chống các bệnh lây truyền qua đường máu

* Thông tin, truyền thông, giáo dục

Nguyên tắc chính là mọi thông tin về các bệnh lây qua đường máu phảiđược điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu, bối cảnh văn hoá, giáo dục và ngônngữ của cả nhân viên và phạm nhân Có thể sử dụng tất cả các loại hình hỗtrợ, bao gồm tài liệu giấy, video, chương trình radio và các phương tiện điện

tử khác, đồng thời cần có sự tham gia tích cực của phạm nhân Các chươngtrình giáo dục trong trại giam thường có hiệu quả khi được các đồng đẳngviên phát triển và cung cấp, các tổ chức phi chính phủ có thể đóng vai trò chủ

đạo trong việc phát triển, thực hiện và giám sát Các chương trình này nên baogồm tất cả các khía cạnh của bệnh - ngăn ngừa sự lây nhiễm, xét nghiệm vàđiều trị - cần giải quyết sự kỳ thị và phân biệt đối xử trong trại giam.

* Tư vấn, xét nghiệm

Tư vấn và xét nghiệm có vai trò quan trọng trong công tác dự phòng,điều trị, chăm sóc và hỗ trợ cho các phạm nhân mắc các bệnh lây truyền quađường máu Trước và sau khi tư vấn, phạm nhân tiến hành làm một bài kiểmtra trong bất cứ hoàn cảnh nào cho cả kết quả xét nghiệm dương tính và âmtính Xét nghiệm HIV và viêm gan không bắt buộc giống như bất kỳ sự canthiệp y tế nào khác Các dịch vụ y tế trong trại giam có thể sử dụng các xétnghiệm nhanh với xác nhận phòng thí nghiệm theo các quy định của quốc gia.Tất cả các xét nghiệm cần phải đảm bảo sự đồng ý và sự bảo mật Chỉ cóbệnh nhân và bác sĩ được thông báo về kết quả xét nghiệm

Các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ nên thực hiện xét nghiệmHIV nghiêm ngặt và tư vấn cho tất cả những người bị giam giữ trong thời giankhám sức khoẻ, đặc biệt khi các phạm nhân yêu cầu và nếu xét nghiệm trước đó

đã được hơn 12 tháng Sử dụng các dịch vụ xét nghiệm HIV được chứng minh

đã làm giảm hành vi nguy cơ tình dục liên quan đến HIV ở những người đượcchẩn đoán là nhiễm HIV, là một biện pháp dự phòng quan trọng tại các nước cóthu nhập thấp và trung bình [75] Kiểm tra kháng nguyên bề mặt HBV (HBsAg)

là công cụ chính để sàng lọc, chẩn đoán và sau vài tuần cần thử nghiệm lần hai

để xác nhận thử nghiệm dương tính lần đầu tiên Sàng lọc sớm HCV có thể ngănchặn từ 5.500 ca đến 12.700 ca nhiễm HCV mới ở phạm nhân [7]

* Cung cấp bơm kim tiêm sạch

Nhiều nghiên cứu cho thấy hiệu quả của chương trình cung cấp bơm kimtiêm sạch trong việc giảm tỷ lệ nhiễm HIV, HCV trong phạm nhân Nghiêncứu của Ferrer - Castro V và cộng sự (2012): Trên 10 năm đã có 15.962 bơmkim tiêm được phân phát cho 429 phạm nhân Tỷ lệ nhiễm HIV giảm từ 21%

xuống 8,5%; tỷ lệ nhiễm HCV giảm từ 40% xuống còn 26% [76] Nghiên cứucủa Larney S (2010) cho biết với chương trình cung cấp bơm kim tiêm, nguy

cơ nhiễm HIV do tiêm chích ma túy đã giảm 75% xuống còn 55% và nguy cơ

do dùng chung bơm kim tiêm giảm từ 73% xuống còn 47% [77]

* Cung cấp bao cao su

Trong trại giam, việc tiếp cận với bao cao su là một thách thức đặc biệt.Nhân viên trong mỗi trại giam nên xác định vị trí tốt nhất để giúp phạm nhân

có thể tiếp cận được, có tính đến cách bố trí tòa nhà và sự di chuyển của cácphạm nhân Ngoài ra, cần phải có sẵn bao cao su trong các phòng thăm thânmật Các biện pháp để ngăn chặn bạo lực tình dục, chẳng hạn như phân loạithích hợp, bảo vệ người dễ bị tổn thương nhất, phòng thân mật cho các cặp vợchồng và hệ thống báo cáo phải được đặt trong sự quản lý của trại giam

* Sử dụng thuốc kháng vi rút/tiêm vắc - xin

Cả phạm nhân và nhân viên đều có thể vô tình tiếp xúc với dịch cơ thể

có thể bị nhiễm HIV Điều trị dự phòng sau phơi nhiễm ngắn hạn bằng ARV(một tháng) để giảm nguy cơ nhiễm HIV sau khi tiếp xúc tiềm ẩn, thông quaQHTD hoặc qua đường máu Dự phòng sau phơi nhiễm chỉ nên được cungcấp cho các phơi nhiễm có tiềm năng lây truyền HIV và phải được bắt đầutrong vòng 72 giờ sau khi phơi nhiễm Do đó, việc đưa ra, phổ biến các hướngdẫn rõ ràng và cơ bản trong trường hợp phạm nhân nghi ngờ bị phơi nhiễm làcần thiết Hầu hết các quốc gia có một trung tâm liên quan về dự phòng sauphơi nhiễm, với những người được đào tạo để phục vụ cho việc điều trị

Tất cả các nhân viên làm việc trong trại giam và phạm nhân đều phảiđược tiêm vắc-xin phòng VGB Tất cả các phạm nhân nhập trại giam chưađược tiêm phòng thì cần được tiêm vắc-xin phòng VGB không cần phải kiểmtra tình trạng huyết thanh học của VGB trước khi tiêm chủng nếu không nghingờ nhiễm HBV, việc tiêm ba liều là cần thiết và lịch trình có thể khác nhau

* Sử dụng thuốc thay thế

Phương pháp thay thế giảm hại bằng Methadone đã mang đến những kếtquả tích cực trong điều trị cai nghiện tại trại giam, làm giảm nguy cơ của cáchành vi nguy cơ và sử dụng ma túy [78], [79] Phạm nhân được tư vấn và điềutrị Methadone có tỷ lệ kết quả dương tính với thuốc phiện và cocain thấp hơnhẳn so với các đối tượng không được điều trị bằng Mathadone [79] Tuynhiên, để duy trì tính hiệu quả của phương pháp này, người tham gia cần tuânthủ điều trị liên tục, đặc biệt khi liệu trình của họ có thể ngắt quãng do chuyểntrại giam hoặc được ra tù

1.4.1.3 Phòng chống một số bệnh không lây nhiễm

Nghiên cứu của Gil-Delgado Y và cộng sự (2011) ở Tây Ban Nha đã chothấy việc cung cấp chế độ ăn kiêng đặc biệt cho những phạm nhân có nguy cơmắc bệnh tim mạch dẫn đến những thay đổi tích cực về trọng lượng, chỉ số cơthể và huyết áp của họ [80] Tình trạng bệnh tiểu đường của các phạm nhântại Nhật Bản được cải thiện khi chế độ ăn uống có nhiều chất xơ và tăng hoạtđộng thể chất [81] Nghiên cứu của Emma H.P và cộng sự (2009) cũng chothấy can thiệp vào chế độ ăn uống có thể có giá trị điều trị đối với bệnh trầmcảm của phạm nhân [62]

Một nghiên cứu khác của Baybutt M và cộng sự (2016) cho thấy việctham gia các hoạt động thể chất và gắn kết với thiên nhiên đem lại nhiều lợiích cho các đối tượng là phạm nhân Cụ thể, việc làm vườn cung cấp cơ hội

để kết nối và tham gia các chương trình sức khỏe cộng đồng và tư pháp hình

sự - thông qua việc tăng cường học tập và hiểu biết về sức khỏe; xây dựng kỹnăng và nâng cao triển vọng công việc; phát triển các kỹ năng xã hội và cánhân và khả năng duy trì các mối quan hệ gia đình; thúc đẩy các mô hìnhcông dân tốt Mô hình này cho thấy môi trường tự nhiên giúp cải thiện sứckhỏe tâm lý và tinh thần, đặc biệt nó làm giảm căng thẳng và cải thiện tâm

trạng, cung cấp một môi trường trị liệu phục hồi, tạo điều kiện tiếp xúc xã hộibằng cách đưa mọi người lại gần nhau Trồng trọt cung cấp liệu pháp trị liệunghỉ ngơi nơi cư trú từ nhà tù và rộng hơn một nơi an toàn, chữa lành bệnhcho tù nhân [82].

1.4.2 Các biện pháp phòng chống bệnh và cải thiện sức khỏe cho các phạm nhân trong các trại giam tại Việt Nam

1.4.2.1 Nhóm giải pháp về vệ sinh môi trường giam giữ và điều kiện cơ sở vật

chất tại trại giam

Công tác khám, chữa bệnh cho phạm nhân phụ thuộc rất lớn vào điều kiện

cơ sở vật chất, trình độ chuyên môn của CBYT, trang thiết bị y tế, kinh phí,thuốc và vật tư Mặt khác, việc khám chữa bệnh cho phạm nhân gặp rất nhiềukhó khăn và phức tạp do đối tượng mắc rất nhiều bệnh, đặc biệt là các bệnhtruyền nhiễm nguy hiểm như: lao, HIV/AIDS, VGB, VGC

1.4.2.2 Nhóm giải pháp về quản lý, điều trị bệnh

Theo quy định tại Nghị định 113/2008/NĐ-CP ngày 28 tháng 10 năm

2008 của Chính phủ về quy chế trại giam, ngay sau khi vào trại giam, y tế củatrại giam phải khám sức khỏe cho phạm nhân, xác định tình trạng sức khỏe,bệnh của họ để lập hồ sơ sức khỏe phục vụ cho việc giam giữ, lao động, họctập và phòng chữa bệnh Trong thời gian ở trại giam, phạm nhân được khámsức khoẻ định kỳ ít nhất một năm một lần [10]

Về hồ sơ sức khỏe của phạm nhân: Mỗi phạm nhân trong thời gian giamgiữ, cải tạo đều có hồ sơ lưu đầy đủ các thông tin: tên, tuổi, án phạt, tội danhv.v… Trong đó, có hồ sơ sức khỏe bắt đầu được lập trong lần khám sức khỏengay khi vào nhập trại do các bác sĩ trại giam khám, kết luận, lưu, theo dõi.Trong Luật thi hành án hình sự quy định, phạm nhân được quyền khám sứckhỏe định kỳ nhưng không xác định rõ 1 năm hay 2 năm mà tùy thuộc vào điềukiện về kinh phí của trại giam cân đối, tùy thuộc vào kế hoạch của đơn vị năm

đó có thuận lợi cho kế hoạch khám sức khỏe hay không để quyết định tổ chứckhám sức khỏe định kỳ cho phạm nhân

Phiếu khám sức khỏe định kỳ cho phạm nhân tuân theo quy định của Bộ

Y tế với phần khai thác tiền sử bệnh tật, phần thể trạng chung (cân nặng, chiềucao, nhiệt độ, mạch, huyết áp), phần khám lâm sàng (tuần hoàn, hô hấp, tiếtniệu, tiêu hóa, thần kinh, ngoại khoa, da liễu, tai mũi họng, răng hàm mặt, mắt,khác), phần cận lâm sàng theo chỉ định (xét nghiệm máu, xét nghiệm đờm,chụp XQ phổi, xét nghiệm chất ma túy trong nước tiểu…), phần kết luận

Việc tổ chức cho đợt khám sức khỏe định kỳ của phạm nhân rất cụ thể, chitiết, có bác sĩ của trại giam thực hiện và bổ sung thêm các bác sĩ của Trung tâm

y tế huyện và tỉnh thường xuyên có liên hệ và hỗ trợ cho y tế các trại giam Tổchức khám lần lượt từng phân trại nhằm mục đích huy động đủ lực lượng bảo

vệ, trinh sát, lãnh đạo trại giam v.v… giám sát và chỉ đạo đoàn khám, đảm bảo

an toàn trong quá trình khám Các mẫu máu (đặc biệt là mẫu xét nghiệm HIV,VBG, VGC), mẫu nước tiểu của phạm nhân trong các đợt khám được bảo quảntheo quy định và đưa về các Trung tâm xét nghiệm được Bộ Y tế công nhận vàcấp phép thực hiện và trả thông báo kết quả cho các trại giam

Phát hiện sớm và điều trị kịp thời cho bệnh nhân lao là một trong nhữngnhiệm vụ trọng tâm trong công tác khám và điều trị bệnh cho cán bộ chiến sĩ

và phạm nhân Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc,trường giáo dưỡng đã phối hợp với Chương trình Chống lao Quốc gia banhành Quyết định thành lập Tổ Chống lao tại đơn vị (tương đương như mộtđầu mối tuyến huyện trong công tác phòng, chống lao) và tổ chức khám sànglọc phát hiện lao cho phạm nhân Các phạm nhân ban đầu đều được khai tháchành chính tội danh, tiền sử bệnh lao, hen phế quản, viêm phế quản gần đâyv.v… nếu nghi ngờ cho lấy đờm ngay để soi đờm thậm chí làm xét nghiệmGenxpert Tất cả đều được chụp phim XQ phổi Sau khi hoàn tất, Chươngtrình chống lao Quốc gia chịu trách nhiệm xem xét kết luận bệnh để trả kết

quả, thông báo và trực tiếp tổ chức điều trị cho những phạm nhân mắc laophổi kể cả AFB (+) và AFB (-).

Thực tế, việc xét nghiệm phát hiện can phạm, phạm nhân bị mắc VGB,VGC, HIV/AIDS, lao ở các trại tạm giam chưa thường xuyên do điều kiện cơ

sở vật chất, kinh phí khó khăn, các trại giam thường phải chủ động phối hợpvới cơ quan y tế bên ngoài xét nghiệm theo định kỳ và cũng chỉ có điều kiệnlấy mẫu máu xét nghiệm cho một số can phạm nhân trong nhóm nguy cơ caonhư gái mại dâm, đối tượng nghiện chích ma túy…, chưa thể phát hiện hếtđược số can phạm nhân mắc bệnh trong trại giam Trong khi đó, nhu cầu khámchữa bệnh cho phạm nhân tại bệnh xá các cơ sở giam giữ là rất lớn

1.4.2.3 Nhóm giải pháp về nâng cao kiến thức, thực hành của phạm nhân

Công tác truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế sự lâynhiễm các bệnh Để nâng cao nhận thức cho cán bộ chiến sĩ và phạm nhân, trạiviên trong công tác phòng, chống lao, để họ biết cách phòng, chống và tuyêntruyền cho những phạm nhân khác trong đội, phân trại và toàn trại biết cáchphòng chống bệnh lao Các nhân viên y tế trong trại giam hướng dẫn cho cácphạm nhân nghi mắc lao và các bệnh nhân mắc lao các biện pháp đơn giản đểgiảm nguy cơ lây truyền bệnh lao như che miệng với khuỷu tay hoặc mu bàntay hoặc, thậm chí tốt hơn, bằng khăn giấy khi ho và sử dụng chậu đựng đờm

có nắp đậy Các tờ rơi truyền thông được in và sử dụng trong quá trình tư vấncủa các nhân viên y tế [83]

Bên cạnh đó, Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc,trường giáo dưỡng đã phối hợp với Chương trình Chống lao Quốc gia tổ chứcnhiều lớp tập huấn với nhiều nội dung khác nhau cho lãnh đạo, quản giáo và y

tế các đơn vị trại giam trong toàn quốc, đây là lực lượng nòng cốt trong côngtác chỉ đạo và thực hiện nhiệm vụ phòng chống lao

Để đạt hiệu quả cao trong công tác triển khai hoạt động dự phòng,chăm sóc, điều trị HIV/AIDS tại các trại giam, ngành Công an đã phối hợp

với Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS các tỉnh/thành phố tổ chức xétnghiệm CD4, xét nghiệm cơ bản cho phạm nhân, đồng thời đào tạo tập huấnnâng cao năng lực, truyền thông Thông qua Dự án Quỹ Toàn cầu phòng,chống HIV/AIDS, hỗ trợ truyền thông trực tiếp cho phạm nhân tại 18 trạigiam về phòng, chống HIV/AIDS; truyền thông trên các phương tiện thôngtin đại chúng Đồng thời, tổ chức các lớp tập huấn về can thiệp giảm tác hại

dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS cho cán bộ y tế, cán bộ giáo dục, cán bộ quảngiáo, cảnh sát bảo vệ công tác tại các trại giam…[83]

Cục Y tế - Bộ Công an phối hợp với Cục Phòng, Chống HIV/AIDSđược sự tài trợ của các chương trình dự án tổ chức các hội thảo định hướng,kết nối giữa hệ thống y tế ngoài cộng đồng với y tế trại giam trong việc triểnkhai điều trị ARV [83]

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên công tác dự phòng,chăm sóc, điều trị trong trại giam vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn Cụ thể: sốlượng bệnh nhân điều trị tăng trong các trại giam làm tăng áp lực công việc vàquá tải cho CBYT trong trại giam; các phân trại cách xa nhau nên khó khăntrong công tác quản lý, theo dõi và cấp phát thuốc ARV; một số đơn vị thiếuxét nghiệm sàng lọc HIV so với nhu cầu thực tế; thiếu bác sỹ, thiếu CBYT;chế độ chính sách đối với CBYT chưa thỏa đáng; cơ sở vật chất nhiều bệnh

xá xuống cấp, thiếu buồng bệnh cách ly, thiếu thiết bị y tế thiết yếu [83]

Việt Nam đã triển khai chương trình điều trị thay thế Methadone chophạm nhân tại các trại giam Ngày 30 tháng 7 năm 2015, Bộ Y tế đã ban hànhQuyết định số 3153/QĐ-BYT về việc “Hướng dẫn điều trị Methadone trongtrại giam” được áp dụng triển khai kế hoạch điều trị thí điểm cho phạm nhânnghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone tại các trại giam do

Bộ Công an quản lý ban hành kèm theo Quyết định số 3669/QĐ-BCA-H41ngày 16 tháng 6 năm 2015 Đối tượng được tham gia điều trị là phạm nhânđang tham gia điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone

ngoài cộng đồng bị đưa vào trại giam; phạm nhân có tiền sử nghiện chất dạngthuốc phiện đang được quản lý tại trại giam trước khi chấp hành xong án phạt

tù 6 tháng Các phạm nhân tham gia điều trị Methadone sẽ được giáo dụctrước điều trị, tìm hiểu động cơ tham gia điều trị, mức độ cam kết và sẵn sàngtham gia điều trị của phạm nhân [84] Đối với chuyển tiếp điều trị thuốcMethadone cho phạm nhân được thực hiện theo quy định tại Điều 19 Thông

tư số 12/2015/TT-BYT ngày 28 tháng 5 năm 2015 của Bộ Y tế quy định chitiết một số điều của Nghị định số 96/2012/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm

2012 của Chính phủ quy định về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiệnbằng thuốc thay thế [85]

Những thông tin trên cho thấy tại Việt Nam tuy đã có những giải phápđược các Bộ, Ban, Ngành triển khai để đảm bảo chế độ, chính sách trongkhám, chữa bệnh cho cán bộ chiến sĩ và phạm nhân, trại viên, học sinh tại cáctrại giam nhưng chưa có nhiều nghiên cứu tổng thể cung cấp những số liệuchính thống, bằng chứng khoa học về tình trạng sức khỏe, tình hình bệnh tật

và hiệu quả các giải pháp trong chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho các nhóm đốitượng trong trại giam, trong đó có nhóm phạm nhân

1.5 Thông tin về địa bàn nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai tại 3 trại giam trực thuộc Bộ Công an gồm:Trại giam Vĩnh Quang, Trại giam Sông Cái và Trại giam Cây Cầy

Trại giam Vĩnh Quang có tổng diện tích hơn 200 héc ta, thuộc địa bàn

xã Đạo Trù, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc Trại có quy mô giam giữkhoảng 2.300 phạm nhân với 04 phân trại Trại có tổng số 393 cán bộ chiến

sỹ, trong đó có 352 cán bộ nam và 41 cán bộ nữ Số cán bộ y tế tại trại là 15người với 10 nam và 5 nữ, trong đó có 02 bác sỹ, 08 y sỹ và 05 cán bộ khác

Trại giam Sông Cái được thành lập năm 1976, đóng quân trên địa bàn

xã Phước Tiến, huyện Bắc Ái, tỉnh Ninh Thuận có 02 phân trại với quy môgiam giữ khoảng 2.000 phạm nhân Tổng số cán bộ chiến sỹ đang công tác tại

trại là 292 người, trong đó có 261 cán bộ nam và 31 cán bộ nữ Tổng số cán

bộ y tế là 11 người, trong đó có 01 bác sỹ, 07 y sỹ và 03 cán bộ khác

Trại giam Cây Cầy đóng quân trên địa bàn xã Thanh Bình, huyện TânBiên, tỉnh Tây Ninh với 03 phân trại Trại có quy mô giam giữ khoảng 2.500phạm nhân Tổng số có 356 cán bộ chiến sỹ, trong đó có 325 cán bộ nam và

31 cán bộ nữ Trại có 22 cán bộ làm công tác y tế, với 13 cán bộ nam và 9 cán

bộ nữ, trong đó có 10 y sỹ và 03 cán bộ khác, đơn vị chưa có bác sỹ

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Phạm nhân tại 03 trại giam Vĩnh Quang, Sông Cái và Cây Cầy đápứng đầy đủ tất cả các tiêu chí lựa chọn sau:

+ Đủ 18 tuổi trở lên, có thời gian chịu án ít nhất đến hết tháng 12/2016.+ Không chịu kỷ luật hoặc chịu án đặc biệt

+ Tỉnh táo, tự chủ được bản thân và có khả năng nghe, nói bình thường.+ Hồ sơ sức khỏe có kèm phiếu kết quả siêu âm, XQ, kết quả xétnghiệm máu, kết luận rõ ràng về tình trạng có bệnh hoặc không có bệnh

- Điều kiện môi trường: yếu tố vi khí hậu, ánh sáng, tiếng ồn, chấtlượng không khí của buồng giam và phòng bệnh xá của 03 trại giam VĩnhQuang, Sông Cái và Cây Cầy

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

2.2.1 Thời gian nghiên cứu

Từ năm 2012 đến năm 2016, chia làm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn 1: Từ tháng 12/2012 đến tháng 7/2014, hoàn thiện đề cươngnghiên cứu chi tiết, chuẩn bị công cụ, vật liệu, nhân lực triển khai nghiên cứu

và liên hệ các bên liên quan

- Giai đoạn 2: từ tháng 08/2014 đến tháng 9/2015, điều tra cắt ngangtrước can thiệp

+ Tháng 8/2014 - tháng 12/2014: Đánh giá điều kiện môi trường

+ Tháng 1/2015 - tháng 9/2015: Thu thập thông tin về tình hình sứckhỏe của phạm nhân Phỏng vấn phạm nhân về kiến thức, thực hành trongphòng chống một số bệnh truyền nhiễm thường gặp

- Giai đoạn 3: Tháng 10/2015 đến tháng 12/2016 Trong đó:

+ Từ tháng 10/2015 đến tháng 10/2016: tiến hành can thiệp

+ Từ tháng 11 - 12/2016: điều tra đánh giá hiệu quả can thiệp

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu