Luật Ngân sách Nhà nước (NSNN) 2015 được thực hiện từ 01012017 và áp dụng cho năm Ngân sách 2017. Trong những điểm mới của Luật NSNN 2015 có một nội dung rất đáng chú ý là công tác chuyển nguồn NSNN hàng năm. Chuyển nguồn NSNN về bản chất là việc chuyển nhiệm vụ chi của kế hoạch, dự toán năm trước sang năm sau tiếp tục thực hiện tại thời điểm quyết toán NSNN hàng năm, do chưa thực hiện xong dự toán, kế hoạch của năm trước còn dư dự toán hoặc tạm ứng chưa thanh toán.
Trang 1CÔNG TÁC CHUYỂN NGUỒN NSNN THEO LUẬT NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC NĂM 2015
Thạc sỹ : Hà Quốc Thái
Đăng số 192(6/2018) Luật Ngân sách Nhà nước (NSNN) 2015 được thực hiện từ 01/01/2017 và
áp dụng cho năm Ngân sách 2017 Trong những điểm mới của Luật NSNN 2015
có một nội dung rất đáng chú ý là công tác chuyển nguồn NSNN hàng năm Chuyển nguồn NSNN về bản chất là việc chuyển nhiệm vụ chi của kế hoạch, dự toán năm trước sang năm sau tiếp tục thực hiện tại thời điểm quyết toán NSNN hàng năm, do chưa thực hiện xong dự toán, kế hoạch của năm trước còn dư dự toán hoặc tạm ứng chưa thanh toán
Trong công tác chuyển nguồn NSNN theo Luật NSNN 2015 có một điểm đổi mới căn bản đó là công tác chuyển nguồn NSNN chỉ được thực hiện đối với một số nội dung chi đã được giao dự toán cho các đơn vị sử dụng NSNN, còn đối với nguồn còn lại của các cấp Ngân sách (NS TW, NS địa phương) đến kỳ quyết toán NSNN hàng năm, chỉ được chuyển nguồn cải cách tiền lương, xóa bỏ việc chuyển nguồn tăng thu NSNN, nguồn Dự phòng trong dự toán, chuyển nguồn theo quyết định của cấp có thẩm quyền của các cấp Ngân sách
Thực hiện chuyển nguồn theo quy định của Luật NSNN 2015 sẽ hạn chế được số tiền chuyển nguồn hàng năm rất lớn, trong đó chủ yếu là việc chuyển các nguồn dự phòng (dự phòng ngân sách và chưa phân bổ), nguồn tăng thu, theo quyết định của cấp có thẩm quyền,… dẫn đến việc các địa phương không
sử dụng ngân sách chưa hiệu quả, đặc biệt là ngân sách cấp xã Có những xã hàng năm thực hiện chuyển nguồn dự phòng của nhiều năm ngân sách, chưa xử
lý Việc chuyển nguồn theo quy định mới còn tăng tính ‘chân thực’ của số liệu kết dư ngân sách của các cấp ngân sách địa phương
Do năm 2017 là năm đầu thực hiện các quy định chuyển nguồn theo Luật NSNN 2016, nên khi triển khai thực tế tại địa phương nảy sinh rất nhiều những vướng mắc trong quá trình thực hiện, cụ thể như sau:
1.Đối với việc chuyển nguồn còn lại khi hết thời điểm quyết toán của các cấp Ngân sách địa phương (NS tỉnh, huyện, xã), có một số nguồn thuộc dự toán
bổ sung có mục tiêu do Ngân sách cấp trên giao muộn, gần sát thời điểm quyết toán NSNN nên cấp có thẩm quyền chưa kịp phân bổ chi tiết, giao dự toán cho đơn vị sử dụng NSNN Nhưng hiện nay, chưa có hệ thống để theo dõi, xác định
dự toán bổ sung có mục tiêu giao sau 30/9 dẫn đến rất khó khăn trong việc xác định khi chuyển nguồn Đối với các nhiệm vụ chi này, nếu không thực hiện chuyển nguồn sẽ làm tăng kết dư ngân sách địa phương
Trang 2Theo Điều 72 Luật NSNN 2015 về xử lý kết dư ngân sách nhà nước: Kết
dư … ngân sách cấp tỉnh được sử dụng để chi trả nợ gốc và lãi các khoản vay của ngân sách nhà nước Trường hợp còn kết dư ngân sách thì trích 50% vào quỹ dự trữ tài chính cùng cấp; trích 50% còn lại vào thu ngân sách năm sau; trường hợp quỹ dự trữ tài chính đã đủ mức 25% dự toán chi ngân sách hằng năm thì số kết dư còn lại hạch toán vào thu ngân sách năm sau
Kết dư ngân sách cấp huyện, cấp xã được hạch toán vào thu ngân sách năm sau
Như vậy, khi nhiệm vụ đã được giao cụ thể trong dự toán, nhưng do việc chấp hành ngân sách không kịp thời, dẫn đến không kịp chi trong năm ngân sách, phải chuyển vào kết dư ngân sách Mà Kết dư Ngân sách cấp tỉnh theo Điều 72-Luật NSNN lại ưu tiên trả nợ gốc, lãi và trích vào quỹ dự trữ tài chính Trái với mục tiêu bổ sung ngân sách cho ngân sách cấp dưới để thực hiện các nhiệm vụ chi của Ngân sách cấp trên
Đối với Ngân sách cấp huyện, xã, khi chuyển vào kết dư sẽ tăng thu ngân sách năm sau Việc xử lý kết dư ngân sách thường vào kỳ họp giữa năm sau của Hội đồng nhân dân dẫn đến khoản chi bị trì hoãn, kéo dài, không kịp thời
Kiến nghị : Đề nghị có quy định cụ thể đối với khoản dự toán bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp trên sau 30/9 hàng năm được là một nội dung chuyển nguồn của Ngân sách cấp dưới, tương tự như dự toán bổ sung sau 30/9 đối với đơn vị sử dụng NSNN được nhập mã nguồn 15- Kinh phí không tự chủ được cấp có thẩm quyền bổ sung sau ngày 30/9
2.Chuyển nguồn đối với các khoản tạm ứng, thanh toán được giao bằng
dự toán tạm ứng, tính chất nguồn 27 Dự toán tạm ứng là một khái niệm mới, được quy định trong Thông tư 77/2017/TT-BTC Trong quá trình điều hành ngân sách, các địa phương đã vận dụng để thực hiện xử lý các khoản phát sinh đột xuất, cấp bách trong chi thường xuyên Việc hạch toán tạm ứng, thực chi đối với các khoản chi thuộc dự toán tạm ứng, tính chất nguồn 27 được thực hiện như
dự toán giao chính thức Hết thời gian chỉnh lý, nếu cấp có thẩm quyền chưa bố trí được nguồn để thu hồi dự toán tạm ứng, tính chất nguồn 27 sẽ nảy sinh vướng mắc
Khi thực hiện chuyển đổi mục lục ngân sách, ngày 01/01/2018, thực hiện chuyển số dư từ năm 2017 trên TABMIS 2017 sang số dư năm 2018 trên TABMIS 2018, KBNN đã tự động chuyển toàn bộ số thực chi, tạm ứng của các khoản chi có tính chất nguồn 27 của năm 2017 sang năm 2018 Việc chuyển đổi
số liệu đó thực tế là giảm chi năm 2017 và tăng chi năm 2018 hay có thể coi là
đã hạch toán chuyển nguồn sang 2018 để tiếp tục theo dõi Thời điểm khi hạch toán, KBNN chưa có đối chiếu số liệu chuyển nguồn của đơn vị sử dụng ngân
Trang 3sách (mẫu số 58 theo Thông tư 342/2016/TT-BTC), chưa có ý kiến của cơ quan tài chính và cấp có thẩm quyền
Kiến nghị : KBNN nghiên cứu, hướng dẫn xử lý dự toán, số dư tạm ứng, thực chi có tính chất nguồn 27 sau thời điểm chỉnh lý quyết toán hàng năm Các khoản chi tính chất nguồn 27 thực chất chưa được quyết toán ngân sách, do chưa
có nguồn dự toán chính thức được bố trí Việc giao dự toán tạm ứng, tính chất nguồn 27 cho các đơn vị sử dụng ngân sách nên được hiểu là xử lý khi ngân sách thiếu hụt tạm thời theo quy định của Điều 58-Luật NSNN 2015, thì phải hoàn trả trong năm ngân sách Theo hướng xử lý vậy thì các khoản tạm ứng, thực chi từ dự toán tạm cấp sẽ phải được thu hổi trong năm bằng dự toán chính thức, nếu địa phương không bố trí được nguồn sẽ phải thu hồi hoặc trừ vào dự toán năm sau của đơn vị sử dụng NSNN Có như vậy mới đảm bảo kỷ luật tài chính theo quy định của Luật NSNN-2015 Nếu không có cơ chế xử lý, số chi từ
dự toán tạm ứng của ngân sách địa phương sẽ tăng hàng năm, không đảm bảo chính xác số chi và số quyết toán ngân sách hàng năm
3 Chuyển nguồn đối với các số dư trên tài khoản tiền gửi khi hết thởi điểm chỉnh lý quyết toán Đây là điểm khác trong quy định chuyển nguồn của năm 2017 so với năm trước Trong thực tế thực hiện, việc chuyển nguồn trên tài khoản tiền gửi đang được thực hiện theo tính chất các tài khoản tiền gửi Trừ tài khoản tiền gửi dự toán – Tài khoản 3711, toàn bộ số dư là từ ngân sách nhà nước cấp, còn các tài khoản tiền gửi còn lại đều có rất nhiều nguồn, trong đó có thể có nguồn do NSNN cấp Khi thực hiện chuyển nguồn, việc đối chiếu xác định nguồn trên tài khoản tiền gửi là tương đối phức tạp như xác định số dư nào
có nguồn gốc từ NSNN, niên độ NSNN,… KBNN chưa có công cụ để theo dõi quản lý KBNN phải tổng hợp, báo cáo cơ quan tài chính và báo cáo KBNN cấp trên việc đối chiếu tiền gửi này
Theo chế độ kế toán nhà nước hiện hành, đối với số dư trên tài khoản tiền gửi về bản chất là được cấp bằng Lệnh chi tiền, được cơ quan tài chính cấp phát, kiểm soát và quyết toán Nếu đơn vị sử dụng ngân sách đã được cơ quan tài chính cấp kinh phí, đến thời điểm chỉnh lý quyết toán, chưa sử dụng hết thì phải
tự xác định nguồn và đối chiếu số dư với KBNN, báo cáo cơ quan tài chính Đây phải là trách nhiệm của đơn vị sử dụng ngân sách và cơ quan tài chính, vì trách nhiệm kiểm soát chi ngân sách đối với hình thức cấp bằng Lệnh chi tiền là của
cơ quan tài chính
Đối với tài khoản tiền gửi các Quỹ theo quy định được xác định là đối tượng chuyển nguồn ngân sách Tuy vậy, một số loại quỹ do đóng góp tự nguyện ở cấp xã, phường, không phản ảnh trong báo cáo thu, chi và quyết toán NSNN hàng năm nên sẽ không thuộc đối tượng chuyển nguồn Việc xác định
Trang 4đối chiếu số liệu của các Quỹ để chuyển nguồn không đúng bản chất số dư tài khoản
Kiến nghị : Đề nghị KBNN nghiên cứu, xem xét xác định rõ nội dung, đối tượng phải đối chiếu số liệu tài khoản tiền gửi để chuyển nguồn NSNN hàng năm Đơn vị dự toán NSNN và KBNN chỉ thực hiện đối chiếu số liệu để chuyển nguồn tài khoản Tiền gửi dự toán – Tài khoản 3711 theo đúng bản chất đây là
dự toán được cấp cho các đơn vị sử dụng NSNN nhưng chưa chi đến người thụ hưởng Còn các loại tài khoản tiền gửi khác, KBNN chỉ đối chiếu tiền gửi theo quy định, không thực hiện đối chiếu chuyển nguồn do :
+ Việc thu, chi từ các tài khoản này (Các Quỹ công chuyên dùng) không
có trong dự toán thu chi NSNN, không có trong báo cáo quyết toán NSNN hàng năm;
+ Một số số dư tài khoản tiền gửi tại KBNN thực chất là khoản chi NSNN của đơn vị sử dụng NSNN đã kiểm soát, quyết toán NSNN và chuyển đến đơn vị thụ hưởng NSNN chính là các đơn vị giao dịch mở tài khoản tại KBNN
Tư