TÓM TẮT NGHIÊN CỨUTrên cơ sở điều tra 75 mẫu ở khu vực có dự án mở rộng Quốc lộ 1A đoạn qua địabàn Thị xã Hương Thủy, đề tài "Đánh giá tác dộng của việc thực hiện chính sách bồithường gi
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Cơ sở lý luận của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng
1.1.1 Khái ni ệm về đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Đất đai là sản phẩm tự nhiên, không ai làm ra được đất đai nên đất đai thuộc phạm trù vĩnh viễn, là một hàng hóa quý hiếm Mặt khác, trong đất đai lạicòn có công sức của con người khai hoang, phục hóa, cải tạo cho phù hợp với yêu cầu sử dụng, kể cả phải đổ xương máu để phải bảo vệ lãnh thổ.
Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới.
Thu hồi đất là việc nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.
Bồi thường về đất là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất được quy định.
Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.
Tái định cư là việc bố trí chỗ ở mới, ổn định cho người bị thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở Theo quy định của pháp luật thì khu táiđịnh cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồngbộ, đảm bảo đủ điềukiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Giá trị quyền sử dụng đất (sau đây gọi là giá đất): Là số tiền tính trên một đơn vị diện tích đất do nhà nước quy định hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụng đất[1].
1.1.2 Đặc điểm của c ông tác b ồi thường, giải phóng mặt bằng
Bồi thường, GPMB khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mang tính nhạy cảm, đa dạngvà phức tạp Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội.
Trường Đại học Kinh tế Huế
- Tính nhạy cảm: Khi các quy luật sản xuất hàng hóa thay đổi (đất đai, vật liệu xây dựng, các hàng hóa khác) thìđòi hỏi các văn bản pháp luật về đất đai có liên quan đến công tác giải tỏa, bồi thường phải thay đổi để phù hợp hơn so với thựctế.
- Tính đa dạng:Tùy theo từng vùng, từng địa phương mà khung giá doNhà nước ban hành phục vụ cho công tác bồi thường, GPMB là khác nhau và tùy theo từng dự án mà chính sách này cũng rất khác nhau.
- Tính phức tạp: Đất đai nhà ở có vai trò quan trọng nên khi GPMB cũng gặp phải nhiều khó khăn Ở các khu đô thị lớn do đất có giá trị kinh tế cao dẫn tới tình trạng người dân không muốn di chuyển chỗ ở do bị mất một số điều kiện thuận lợi khi phải ở nơi khác Thiếu quỹ đất do xây dựng khu tái định cư cũng như chất lượng khu tái định cư thấp không đảm bảo được yêu cầu Dân cư một số vùng sống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ hoặc sản xuất ngông nghiệp, nay chuyển đến nơi ở mới thì điều kiện kiếm sống của họ bị thay đổi Mặt khác do sự hình thành lâu đời của đất đai, nó được sở hữu bởi nhiều chủ sỡ hữu nên việc xác định rõ đặc điểm thửa đất rất khó cho công tác kê khai, phần khác nó cũng ảnh hưởng bởi Luật Đất đai và các chính sách được thực hiện trong công tác GPMB từ trước không được đồng bộ[2].
1.1.3 Nh ững yếu tố tác động đến công tác b ồi thường gi ải phóng mặt bằng , h ỗ tr ợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
1.1.3.1 Công tác đăng kí quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Ở nước ta, theo quy định của Luật đất đai, người sử dụng đất phải đăng ký quyền sử dụng đất tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để được xét duyệt lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Hệ thống hồ sơ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có liên quan mật thiết với công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và là một trong những yếu tố quyết định khi xác định nguồn gốc sử dụng đất, đối tượng và mức bồi thường hỗ trợ.
Lập và quản lý tốt hệ thống hồ sơ địa chính là nhiệm vụ hàng đầu để quản lý chặt chẽ đất đai trong quá trình phát triển thị trường bất động sản, là cơ sở xác định tính pháp lý của đất đai Trong đó giấy chứng nhận là chứng thực pháp lý xác lập quyền sử dụng đất của cấp sử dụng trên thửa đất cụ thể, nó mang tính pháp lý cao nhất Vì vậy,
Trường Đại học Kinh tế Huế việc xem xét tính pháp lý đất đai khi giải phóng mặt bằng rất thuận lợi, tiến độ giải phóng mặt bằng nhanh.
1.1.3.2 Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai là hệ thống các biện pháp cơ sở khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội để phân chia đất đai theo loại sử dụng nhằm sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên đất Đối với công tác đền bù, giải phóng mặt bằng và tái định cư, nó chi phối từ khâu hình thành dự án đến khâu cuối cùng giải phóng mặt bằng và lập khu tái định cư Bất kì một phương án bồi thường GPMB nào đều dựa vào quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nhằm đạt được các yêu cầu như là phương án có hiệu quả kinh tế - xã hội cao nhất Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động tới chính sách bồi thường đất đai trên hai khía cạnh:
Cơ sở thực tiễn của công tác bồi thường GPMB
HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
2.1 Tình hình cơ bản của thị xã Hương Thủy
2.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhi ên
Hương Thủy nằm về phía Đông Nam của tỉnh Thừa Thiên Huế, sát thành phố Huế; có tổng diện tích tự nhiên 456,02 km 2 : có vị trí được giới hạn trong toạ độ địa lý từ 16 0 08’ đến 16 0 30’ vĩ độ Bắc và 107 0 30’ đến 107 0 45’ kinh độ Đông
+ Phía Đông: Giáp Huyện Phú Lộc
+ Phía Tây: Giáp thành phố Huế, thị xã Hương Trà và huyện A Lưới;
+ Phía Nam: Giáp huyện Nam Đông và huyện Phú Lộc;
+ Phía Bắc: Giáp thành phố Huế và huyện Phú Vang.
Thị xã Hương Thủy nằm ở khu vực trung tâm tỉnh Thừa Thiên Huế, ở cửa ngõ phía Đông Nam thành phố Huế, không tiếp giáp với biển Đông, có điều kiện giao thông khá thuận lợi, có đường sắt Bắc- Nam và quốc lộ 1A chạy qua, nối Hương Thủy với Phú Lộc, thành phố Đà Nẵng và các tỉnh phía Nam, cũng như thành phố Huế, Quảng Trị và các tỉnh phía Bắc Đường quốc lộ 49 nối huyện với vùng biển và đường
Hồ Chí Minh đến cửa khẩu sang Lào và các tỉnh Tây Nguyên; có sân bay quốc tế Phú Bài là cầu nối giữa huyện với các tỉnh trong cả nước và các nước trong khu vực, ga hàng hóa đường sắt Hương Thủy, KCN Phú Bài Đây là điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng giao lưu kinh tế với cả nước và hội nhập khu vực Đông Nam Á và quốc tế. Hương Thủy nằm cách không xa Khu kinh tế thương mại Chân Mây - Lăng Cô và thành phố Đà nẵng Đây là điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng giao lưu kinh tế với cả nước và hội nhập khu vực Đông Nam Á và quốc tế.
Trường Đại học Kinh tế Huế