Kế hoạch bài dạy Toán 9 - Chủ đề: Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn

Kế hoạch bài dạy Toán 9 - Chủ đề: Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu các khái niệm tiếp tuyến của đường tròn, tiếp điểm, hiểu được nếu một đường thẳng là tiếp tuyến của đường tròn thì nó vuông góc với bán kính đi qua tiếp điểm. Mời các bạn cùng tham khảo.

K  HO CH BÀI D YẾ Ạ Ạ

Toán 9

Ch  đ : V  TRÍ Tủ ề Ị ƯƠNG Đ I C A ĐỐ Ủ ƯỜNG TH NG VÀ ĐẲ ƯỜNG TRÒN ( 1 ti t)ế

I. M C TIÊUỤ : 

Ph m ch t,ẩ ấ  

YCCĐ) NĂNG L C TOÁN H CỰ Ọ

Năng l c t  duyự ư  

và l p lu n toánậ ậ  

h cọ

Hi u để ược v  trí tị ương đ i c a đố ủ ường th ng và đẳ ườ  ng tròn; đi u ki n đ  m i v  trí tề ệ ể ỗ ị ương  ng có th  x y ra.ứ ể ả (1) Xác đ nh h  th c liên h  gi a d và R trong các trị ệ ứ ệ ữ ường h pợ  

Hi u các khái ni m ti p tuy n c a để ệ ế ế ủ ường tròn, ti p đi m,ế ể  

hi u để ược n u m t đế ộ ường th ng là ti p tuy n c a đẳ ế ế ủ ườ  ng tròn thì nó vuông góc v i bán kính đi qua ti p đi m.ớ ế ể

(3)

Năng l c gi iự ả  

quy t v n đế ấ ề 

toán h cọ

Bi t v n d ng các ki n th c trong bài đ  gi i bài t p vàế ậ ụ ế ứ ể ả ậ  

Nh n bi t m t s  hình  nh v  v  trí tậ ế ộ ố ả ề ị ương đ i c a đố ủ ườ  ng

th ng và đẳ ường tròn trong th c t ự ế (5) Năng l c sự ử 

d ng công cụ ụ 

toán h cọ

Bi t  cách v   đế ẽ ường th ng và  đẳ ường tròn khi s   đi mố ể  

Năng l c giaoự  

ti p toán h cế ọ

­ Trình bày, di n đ t, th o lu n, tranh lu n s  giao đi m c a ễ ạ ả ậ ậ ố ể ủ  

PH M CH T CH  Y UẨ Ấ Ủ Ế

Trách nhi mệ Có ý th c h  tr , h p tác v i các thành viên trong nhóm đứ ỗ ợ ợ ớ ể 

hoàn thành nhi m v ệ ụ Nhân ái Có ý th c tôn tr ng ý ki n c a các thành viên trong nhóm khiứ ọ ế ủ  

h p tác.  ợ

II. THI T B  D Y H C VÀ H C LI UẾ Ị Ạ Ọ Ọ Ệ

Phương ti n h c li u: ệ ọ ệ Phi u h c t p, gi y màu, gi y A0, bút lông, đèn chi u ….ế ọ ậ ấ ấ ế

III. TI N TRÌNH D Y H C:Ế Ạ Ọ

Ho t đ ngạ ộ  

h cọ

(th i gian)ờ

M c tiêuụ

(STT  YCCĐ)

N i dung d y h cộ ạ ọ

tr ng tâmọ

PP/KTDH

ch  đ oủ ạ

Phương án đánh giá

Ho t đ ng 1:ạ ộ

Kh i đ ngở ộ

(10 phút)

(1) (6) (7)

­ Bi t v  trí t ế ị ươ ng đ i ố  

c a đ ủ ườ ng th ng và  ẳ

đ ườ ng tròn.

­ Bi t s  đi m chung  ế ố ể trong m i tr ỗ ườ ng 

h p ợ

D y h c  ạ ọ mô hình hóa  toán h c ọ Phương pháp:  Quan 

sát Công c : ụ Hình vẽ

Ho t đ ng 2:ạ ộ

Hình thành 

ki n th c m i ế ứ ớ

(20 phút)

(1) (2) (5)

­ Ba v  trí tị ương đ iố  

c a đủ ường th ng vàẳ  

đường tròn

D y h c  ạ ọ mô hình hóa  toán h c ọ

D y h c gi i quy t  ạ ọ ả ế

v n đ ấ ề

Phương pháp:  H i  ỏ đáp

Công c : ụ Câu h i ỏ

(1) (2) (5)

­ H  th c gi a ệ ứ ữ kho ng cách t  tâm ả ừ

đường tròn đ n ế

đường th ng và bánẳ   kính c a  đủ ường  tròn

D y h c  ạ ọ mô hình hóa  toán h c ọ

D y h c gi i quy t  ạ ọ ả ế

v n đ   ấ ề

D y h c toán qua  ạ ọ tranh lu n khoa h c ậ ọ

Phương pháp:  Quan  sát, v n đáp ấ

Công c : ụ Câu h i ỏ

Ho t đ ng 3:ạ ộ  

Luy n t pệ ậ

(10 phút)

(1) (2) (4) (7)

Th c hi n các bài t p ự ệ ậ   liên quan đ n v  trí  ế ị

t ươ ng đ i c a đ ố ủ ườ   ng

th ng và đ ẳ ườ ng tròn.

­ D y h c gi i quy t  ạ ọ ả ế

v n đ  b ng toán  ấ ề ằ

h c ọ  ­ D y h c toán  ạ ọ qua tranh lu n khoa  ậ

h c ọ

Phương pháp:  Ki m ể   tra vi t ế

Công c : ụ Bài KT câu 

h i TNKQ ỏ

Ho t đ ng 4:ạ ộ  

Tìm tòi mở 

r ngộ

(05 phút)

(1) (2) (3) (4) (5)

V n d ng công th c  ậ ụ ứ hoán v  đ  s p x p  ị ể ắ ế

ch  ng i sao cho hai  ỗ ồ

ng ườ i nào đó cho 

tr ướ c ng i c nh nhau ồ ạ

­ D y h c mô hình  ạ ọ hóa toán h c ọ Phương pháp: 

  S n ph m h c t p ả ẩ ọ ậ Công c : ụ

  S n ph m h c t p ả ẩ ọ ậ

A. KH I Đ NGỞ Ộ

Chúng ta đã bi t VTTĐ c a hai đế ủ ường th ng. V y n u có m t đẳ ậ ế ộ ường th ng và đẳ ường  tròn, s  có m y VTTĐ? M i trẽ ấ ỗ ường h p có m y đi m chung?ợ ấ ể

Cho HS quan sát 3 hình  nh  và ả HS nêu d  đoánự

Sau đó GV ch t ý và gi i thi u các v  trí c a m t tr i và đố ớ ệ ị ủ ặ ờ ường chân tr i cho ta hìnhờ  

nh ba v  trí t ng đ i c a đ ng th ng và đ ng tròn

B. HÌNH THÀNH KI N TH C: Ế Ứ

1. Ba v  trí tị ương đ i c a đố ủ ường th ng ẳ

và đường tròn

GV giao nhi m v  h c t p ệ ụ ọ ậ

Gv cho Hs suy nghĩ tr  l i ?1. T  đó giáoả ờ ừ  

viên gi i thi u v  ba v  trí tớ ệ ề ị ương đ i c aố ủ  

đường th ng và đẳ ường tròn

GV gi i thi u :ớ ệ

+   V   trí   c t   nhau   c a   đị ắ ủ ường   th ng   vàẳ  

đường tròn

+ Cát tuy nế

H:  N u đế ường th ng a đi qua tâm O thìẳ  

OH =?

H: N u đế ường th ng a không đi qua tâm Oẳ  

thì OH th  nào v i  ế ớ R? Nêu cách tính AH, 

HB theo OH và R? 

Gv Hướng d n Hs ch ng minh kh ng đ nhẫ ứ ẳ ị  

trên qua ?2

GV: G i ý :ợ  Xét hai tr ng h p:ườ ợ

+ Khi AB đi qua tâm 

+ Khi AB không đi qua tâm

1.   Ba v  trí t  ị ương đ i c a đố ủ ường th ng vàẳ   

đường tròn

?1  Vì n u đế ường th ng và đẳ ường tròn có 

ba đi m chung thì lúc đó để ường tròn đi qua 

ba đi m th ng hàng là vô líể ẳ   (theo s  xácự  

đ nh c a đị ủ ường tròn) a) Đường th ng và đẳ ường tròn c t nhauắ :  (sgk.tr107)

OH < R và HA = HB = 

?2   + Khi AB đi qua tâm, ta có : OH = 0 < R + Khi AB không đi qua tâm :K  OH ABẻ Xét tam giác OHB vuông t i H, ta có: ạ

OH < OB nên OH < R (đpcm)

b) Đường th ng và đẳ ường tròn ti p xúcế   nhau:  (Sgk.tr108)

O

R A

O

H B a

b) a)

a H B A

O

C D

O

H a

b) a)

a C H

L u ý: Khi ư A  B thì OH =?

H:  Khi đó đường th ng và đẳ ường tròn có 

m y đi m chung?ấ ể

GV gi i thi u các thu t ng : ớ ệ ậ ữ

+ Ti p tuy n       ế ế

  + Ti p đi mế ể  

H: Có nh n xét gì v  ậ ề OC  v i đớ ường th ngẳ  

a và đ  dài kho ng cách ộ ả OH?

GV:   Hướng   d n   HS   ch ng   minh   b ngẫ ứ ằ  

phương pháp ph n ch ng nh  SGKả ứ ư

H: Phát bi u k t qu  trên thành Đ nh lý?ể ế ả ị

H:   So   sánh   kho ng   cách   OH   t   O   đ nả ừ ế  

đường   th ng   a   và   bán   kính   c a   đẳ ủ ườ  ng

tròn?

Theo dõi, h ướ ng d n, giúp đ  HS th c  ẫ ỡ ự

hi n nhi m v   ệ ệ ụ

Đánh giá k t qu  th c hi n nhi m vu c a  ế ả ự ệ ệ ủ

HS

GV ch t l i ki n th c ố ạ ế ứ

Đ nh lý:ị    (SGK/108)

c) Đường th ng và đẳ ường  tròn không giao  nhau: 

(SGK/108) 

      OH > R

2. H  th c gi a kho ng cách t  tâm ệ ứ ữ ả ừ

đường tròn đ n đế ường th ng và bán ẳ

kính c a ĐTủ

GV giao nhi m v  h c t p ệ ụ ọ ậ

Gv cho Hs tìm hi u n i dung trong sgk. Gvể ộ  

treo b ng ph  và gi i thi u b ng tóm t tả ụ ớ ệ ả ắ  

nh  sgk.tr109. Gv T  ch c cho Hs ho tư ổ ứ ạ  

đ ng nhóm làm?3 trong 3­5p r i g i Hs đ iộ ồ ọ ạ  

di n nhóm trình bày.ệ

Theo dõi, h ướ ng d n, giúp đ  HS th c  ẫ ỡ ự

hi n nhi m v   ệ ệ ụ

Đánh giá k t qu  th c hi n nhi m vu c a  ế ả ự ệ ệ ủ

HS

GV ch t l i ki n th c ố ạ ế ứ

2. H  th c gi a kho ng cách t  tâm đệ ứ ữ ả ừ ườ  ng tròn   đ n   đế ường   th ng   và   bán   kính   c aẳ ủ  

đường tròn

* B ng tóm t t:  (ả ắ Sgk.tr109)

?3 a)   Đường   th ng   a   vàẳ  

đường tròn c t nhau t iắ ạ  

2 đi m vì d < Rể b) Ta có:

 HC = HB =

= = 4 (cm)  BC = 8 (cm)

O

H a

C

O a

H

5 3 B

C. LUY N T P – V N D NGỆ Ậ Ậ Ụ

GV giao nhi m v  h c t p ệ ụ ọ ậ

GV gi i thi u bài t p 17 trang 109 SGK.ớ ệ ậ

Hãy đi n vào ch  tr ng (…) trong b ng ề ỗ ố ả

sau

R d VTTĐ c a đ.thg và ĐTủ

5cm 3cm

6cm Đ.thg và ĐT ti p xúc nhauế

4cm 7cm

Theo dõi, h ướ ng d n, giúp đ  HS th c  ẫ ỡ ự

hi n nhi m v   ệ ệ ụ

Đánh giá k t qu  th c hi n nhi m vu c a  ế ả ự ệ ệ ủ

HS

GV ch t l i ki n th c,  ố ạ ế ứ

c ng c  b ng s  đ  t  duy ủ ố ằ ơ ồ ư

Bài t p 17 sgkậ

R d V  trí tị ương đ i c aố ủ  

đường th ng và đẳ ườ  ng

tròn

D. TÌM TÒI, M  R NG:Ở Ộ

E. HƯỚNG D N H C   NHÀẪ Ọ Ở

+ H c bài cũ.ọ

+ Chu n b  bài : “D u hi u nh n bi t ti p tuy n c a đẩ ị ấ ệ ậ ế ế ế ủ ường tròn”

CÂU H I/ BÀI T P KI M TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG L C HS: Ỏ Ậ Ể Ự

Câu 1: Hãy nêu các v  trí tị ương đ i c a đố ủ ường th ng v i đẳ ớ ường tròn (M1)

Câu 2: Xác đ nh tên g i c a đị ọ ủ ường th ng trong m i trẳ ỗ ường h p? (M2) ợ

Câu 3:   Bài t p 17 sgk(M3)ậ

B NG KI MẢ Ể

N i dungộ

Tiêu chí

Có Không

S  v  trí t ố ị ươ ng đ i c a ố ủ  

đ ườ ng   th ng   và ẳ  

đ ườ ng tròn

­ Xác đ nh đ ị ượ c 3 v  trí t ị ươ ng đ i gi a đ ố ữ ườ ng th ng và đ ẳ ườ ng tròn thông qua   hình  nh ả  đ ườ ng chân tr i (có th  lí t ờ ể ưở ng hóa là m t đ ộ ườ ng th ng) và m t ẳ ặ  

tr i t  lúc bình minh đ n n a bu i sáng (m t c t th ng đ ng c a m t tr i có ờ ừ ế ử ổ ặ ắ ẳ ứ ủ ặ ờ  

th  xem nh  hình tròn) ể ư

­ Chuy n đ ể ượ ừ c t  hình  nh th c t  sang mô hình toán h c ả ự ế ọ

Ba v  trí t ị ươ ng đ i c a ố ủ  

đ ườ ng   th ng   và ẳ  

đ ườ ng tròn.

­ Xác đ nh đ ị ượ c v  trí đ ị ườ ng th ng và đ ẳ ườ ng tròn c t nhau ắ

+ Tên g i đ ọ ườ ng th ng ẳ

+ S  đi m chung ố ể

+ H  th c gi a kho ng cách t  tâm đ ệ ứ ữ ả ừ ườ ng tròn đ n đ ế ườ ng th ng và ẳ   bán kính đ ườ ng tròn.

+ V  đ ẽ ượ c hình b ng th ằ ướ c và compa.

­ Xác đ nh đ ị ượ c v  trí đ ị ườ ng th ng và đ ẳ ườ ng tròn ti p xúc nhau ế

+ Tên g i đ ọ ườ ng th ng ẳ

+ S  đi m chung ố ể

+ H  th c gi a kho ng cách t  tâm đ ệ ứ ữ ả ừ ườ ng tròn đ n đ ế ườ ng th ng và ẳ   bán kính đ ườ ng tròn.

+ V  đ ẽ ượ c hình b ng th ằ ướ c và compa.

­ Xác đ nh đ ị ượ c v  trí đ ị ườ ng th ng và đ ẳ ườ ng tròn không giao nhau.

+ Tên g i đ ọ ườ ng th ng ẳ

+ S  đi m chung ố ể

+ H  th c gi a kho ng cách t  tâm đ ệ ứ ữ ả ừ ườ ng tròn đ n đ ế ườ ng th ng và ẳ   bán kính đ ườ ng tròn.

+ V  đ ẽ ượ c hình b ng th ằ ướ c và compa.

­ Xác đ nh đ ị ượ c tính ch t c a ti p tuy n thông qua đ nh lý ấ ủ ế ế ị

H  th c gi a kho ng ệ ứ ữ ả  

cách   t   tâm   đ ừ ườ   ng

tròn đ n đ ế ườ ng th ng ẳ  

và   bán   kính   c a ủ  

đ ườ ng tròn.

­ Xác đ nh h  th c liên h  gi a d và R   m i v  trí t ị ệ ứ ệ ữ ở ỗ ị ươ ng  ng ứ  

­ Xác đ nh đ ị ượ c v  trí t ị ươ ng đ i c a đ ố ủ ườ ng th ng và đ ẳ ườ ng tròn  ng v i h ứ ớ ệ 

th c d và R ứ

­ Xác đ nh đ ị ượ c m i qua h  gi a v  trí t ố ệ ữ ị ươ ng đ i – s  đi m chung – h  th c ố ố ể ệ ứ  

gi a d và R ữ