Bài tập lớn môn Lịch sử học thuyết chính trị - pháp lý: Tư tưởng của Khổng Tử và ảnh hưởng đối với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

Đề tài trên cơ sở làm rõ nội dung tư tưởng của Khổng Tử; phân tích thực trạng ảnh hưởng và nguyên nhân từ đó đưa ra những phương hướng cùng những giải pháp hiệu quả nhằm phát huy tính tích cực, hạn chế tiêu cực của học thuyết Nho giáo đối với việc xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.

TRƯỜNG Đ I H C N I V  HÀ N IẠ Ọ Ộ Ụ ỘKHOA PHÁP LU T HÀNH CHÍNHẬ

TÊN Đ  TÀI Ề

T  tư ưởng c a Kh ng T  và  nh hủ ổ ử ả ưởng đ i v i vi c xây d ng Nhà nố ớ ệ ự ước pháp 

quy n xã h i ch  nghĩa   Vi t Nam hi n nayề ộ ủ ở ệ ệ

BÀI T P L N K T THÚC H C PH N Ậ Ớ Ế Ọ Ầ

H c ph n:L ch S  h c thuy t chính tr  ­ pháp lýọ ầ ị ử ọ ế ị

Mã phách:……….(Đ  tr ng)ể ố

L pớ : Lu t 18A      Ngành đào t o: Lu tậ ạ ậ

Tên Ti u lu n: T  tể ậ ư ưởng c a Kh ng T  và  nh hủ ổ ử ả ưởng đ i v i vi c xâyố ớ ệ  

d ng Nhà nự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa   Vi t Nam hi n nayề ộ ủ ở ệ ệ

H c ph n: ọ ầ L ch s  các h c thuy t chính tr  pháp lýị ử ọ ế ị

Gi ng viên ph  tráchả ụ : Hoàng Đình Khuê

        Sinh viên kí tên

M c L c ụ ụ

M  Đ u  ở ầ

1 Tính c p thi t c a đ  tài  ấ ế ủ ề

Nho Giáo là m t trong nh ng h c thuy t chính tr  l n c a Trung Qu c, độ ữ ọ ế ị ớ ủ ố ược ra 

đ i t  th i Xuân Thu – Chi n Qu c do Kh ng T  (551 – 479 TCN) b c th y l nờ ừ ờ ế ố ổ ử ậ ầ ớ  

nh t c a Nho giáo, m t nhà chính tr , giáo d c sáng l p lên. V i s  xu t hi n ấ ủ ộ ị ụ ậ ớ ự ấ ệ ở 

th i k  suy y u v  đ a v  c a nhà Chu trong v n đ  kinh t  chính tr  đã hìnhờ ỳ ế ề ị ị ủ ấ ề ế ị  thành lên m t t  tộ ư ưởng tr  qu c đ c bi t v  con ngị ố ặ ệ ề ườ ởi,   đây là con người chính 

tr  ­  con ngị ườ ại đ o đ c cho nên nh ng quy ph m và chu n m c đ o đ c mà nhàứ ữ ạ ẩ ự ạ ứ  Nho yêu c u, đòi h i m i ngầ ỏ ỗ ười ph i tu dả ưỡng, rèn luy n và h c t p, thi hànhệ ọ ậ  

nh m m c đích chính tr  [1, tr.5], xây d ng m t qu c gia theo khuôn m u vuaằ ụ ị ự ộ ố ẫ  Nghiêu, vua Thu n. ấ

 n c ta, s  xu t hi n c a Nho giáo đi theo m t quá trình l ch s  lâu dài trong

quá trình đô h c c a các tri u đ i phộ ủ ề ạ ương B c. S  t n t i c a nó đã đắ ự ồ ạ ủ ược ghi 

nh n t  th i k  Lý – Tr n. M c dù trong th i k  này Ph t giáo có  nh hậ ừ ờ ỳ ầ ặ ờ ỳ ậ ả ưởng r tấ  

l n đ n t  tớ ế ư ưởng c a Vi t Nam th i b y gi , đi n hình trong đó là vi c xu t giaủ ệ ờ ấ ờ ể ệ ấ  

c a Ph t hoàng Tr n Nhân Tông hay vi c xây d ng hàng lo t nh ng ngôi chùa tủ ậ ầ ệ ự ạ ữ ừ 

th i Lý, Tr n thì Nho giáo đờ ầ ược dùng ch  y u trong giáo d c th c s  thúc đ yủ ế ụ ự ự ẩ  

n n văn hóa c a nề ủ ước ta th i k  này. Ph i đ n th i Lê, Nho giáo m i th c s  cóờ ỳ ả ế ờ ớ ự ự  

v  th  ch  đ o trong n n t  tị ế ủ ạ ề ư ưởng chính tr  th i đó,  nh hị ờ ả ưởng sâu r ng đ n tinhộ ế  

th n, t  tầ ư ưởng cũng nh  lu t l  Theo Vi t Nam s  lư ậ ệ ệ ử ược [tr263, 273] , th i vuaờ  

Lê Thành Tông thì Nho giáo đã th c s  đự ự ược coi là qu c giáo,  nh hố ả ưởng sâu 

r ng đ n toàn b  ngộ ế ộ ười dân cũng nh  tình chính tr  qu c gia th i kì này. T  đâyư ị ố ờ ừ  Nho giáo đã thành m t công c , phộ ụ ương ti n xu t hi n trong xu t th i kì phátệ ấ ệ ố ờ  tri n c a Vi t Nam trong vi c qu n lý cũng nh  xây d ng hình tể ủ ệ ệ ả ư ự ượng con ngườ  i

th i k  phong ki n sau này. ờ ỳ ế

Nh  đã nói   trên, Nho giáo bàn nhi u v  con ngư ở ề ề ười chính tr  vì v n mà v n đị ấ ấ ề 

tr  qu c   đây đị ố ở ược bàn lu n r t nhi u trong các cu n sách đậ ấ ề ố ược vi t c a Kh ngế ủ ổ  

T  t  đó mà nử ừ ước Nam ta cũng s n sinh ra hàng lo t nh ng nhân ki t trong vănả ạ ữ ệ  

h c, chính tr , giáo d c nh  Nguy n Du, Lê Quý Đôn,… Tuy nhiên bên c nh tínhọ ị ụ ư ễ ạ  

h p lý, đ c     s c c a h  th ng t  tợ ặ ắ ủ ệ ố ư ưởng Nho giáo thì lý thuy t quân ch  t pế ủ ậ  quy n và qu n lý xã h i c a đ o Kh ng T  cũng còn nhi u h n ch  nh t đ nh.ề ả ộ ủ ạ ổ ử ề ạ ế ấ ị  

Vì th  mà  nh hế ả ưởng c a Nho giáo đ n quá trình xây d ng m t nhà nủ ế ự ộ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa Vi t Nam hi n nay c n ti p thu nh ng tinh hoa tr n l c,ề ộ ủ ệ ệ ầ ế ữ ọ ọ  

lược b  nh ng y u kém không phù h p v i th i k  hi n đ i ngày nay. ỏ ữ ế ợ ớ ờ ỳ ệ ạ

Vi c xây d ng m t nhà nệ ự ộ ước Pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a nhân dân do dânề ộ ủ ủ  

và vì dân đã được Đ ng và Nhà nả ước ta xây d ng t  lâu. Trong các văn ki n đ iự ừ ệ ạ  

h i Đ ng luôn kh ng đ nh xây d ng m t “nhà nộ ả ẳ ị ự ộ ướ ủc c a nhân dân, do nhân dân và 

vì nhân dân” t  đó xây d ng m t nhà nừ ự ộ ước pháp quy n hi u qu , b  máy nhàề ệ ả ộ  

nước tinh g n trong s ch, v ng m nh, hoàn thi n h  th ng pháp lu t [6, tr76].ọ ạ ữ ạ ệ ệ ố ậ  

V i th c t  đ t nớ ự ế ấ ước ngày càng phát tri n sâu, n n kinh t  h i nh p toàn c uể ề ế ộ ậ ầ  

vi c xây d ng m t qu c gia v i tinh th n thệ ự ộ ố ớ ầ ượng tôn pháp lu t là h t s c c nậ ế ứ ầ  thi t và nhanh chóng, đ y m nh hoàn thi n m t nhà nế ẩ ạ ệ ộ ước liêm chính, ch m d tấ ứ  

m t s  suy thoái v  t  tộ ự ề ư ưởng, l i s ng c a nh ng b  ph n công ch c, c  quanố ố ủ ữ ộ ậ ứ ơ  công quy n thì yêu c u v  nhà nề ầ ề ước Pháp quy n là m t đòi h i c p bách và c nề ộ ỏ ấ ầ  thi t.ế

 M t nhà nộ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa c a nhân dân, do nhân dân và vi hânề ộ ủ ủ  dân v i m t m c tiêu không đ i, xuyên xu t trong s  đ u tranh c a dân t c ta “ớ ộ ụ ổ ố ự ấ ủ ộ  

dân giàu, nước m nh, công b ng văn minh” đ  đ t đạ ằ ể ạ ược m c tiêu mang tính dânụ  

t c này chúng ta c n ph i v n d ng th t t t tinh hoa, tính túy b n ch t t t đ pộ ầ ả ậ ụ ậ ố ả ấ ố ẹ  

c a dân t c Vi t Nam anh hùng, qu t củ ộ ệ ậ ường và có ch n l c nh ng thông tin, tọ ọ ữ ư 

tưởng có ý nghĩa ti n b  Nho giáo v i quan đi m xây d ng m t qu c gia tíchế ộ ớ ể ự ộ ố  

c c là xây d ng m t qu c gia hòa đ ng, t o nên m t truy n th ng t t đ p v  tự ự ộ ố ồ ạ ộ ề ố ố ẹ ề ư 

tưởng, đ o đ c và n i s ng. Ý th c trách nhi m, nghĩa v  tình c m c a ngạ ứ ố ố ứ ệ ụ ả ủ ườ  idân v i c ng đ ng, thúc đ y s  hi u h c, tôn s  h c đ o, thúc đ y s  có đ oớ ộ ồ ẩ ự ế ọ ư ọ ạ ẩ ự ạ  

đ c c a m i con ngứ ủ ỗ ười trong xã h i [19]. T  tộ ư ương l y dân làm g c, m t xã h iấ ố ộ ộ  mang tính  n đ nh có nh ng “con ngổ ị ữ ườ ại đ o đ c” cán b  có ph m giá, chuyênứ ộ ẩ  môn sâu năng l c và ph m ch t chu n m c c n g n li n v i m t xã h i phátự ẩ ấ ẩ ự ầ ắ ề ớ ộ ộ  tri n văn minh ti n b  Nh ng bên c nh nh ng giá tr  t t đ p thì nh ng v n để ế ộ ư ạ ữ ị ố ẹ ữ ấ ề tiêu c c thì tâm lý không tôn tr ng lu t pháp, s  gia trự ọ ậ ự ưởng không dân ch , sủ ự 

d p khuôn, giáo đi u trong công tác nghiên c u và phát tri n, s  thi u bình đ ngậ ề ứ ể ự ế ẳ  trong v n đ  gi i tính, gia đình là nh ng  nh hấ ề ớ ữ ả ưởng tiêu c c trong đ i s ng cũngự ờ ố  

nh  s  phát tri n c a qu c gia, dân t c. V i s   nh hư ự ể ủ ố ộ ớ ự ả ưởng mang tính tương đ i,ố  

có c  tích c c và tiêu c c thì vi c xây d ng m t nhà nả ự ự ệ ự ộ ước pháp quy n xã h i chề ộ ủ nghĩa   Vi t Nam hi n nay c a t  tở ệ ệ ủ ư ưởng Nho giáo v i vi c xây d ng m t nhàớ ệ ự ộ  

nước pháp quy n th c s    nề ự ự ở ước ta c n ph i nghiên c u và làm rõ nh ng đi mầ ả ứ ữ ể  tích c c, t  đó tìm ra phự ừ ương hướng và đường l i hi u qu  đ ng đ n v i nh ngố ệ ả ứ ắ ớ ữ  

đi m văn mình t t đ p, h n ch  và lo i b  nh ng đi m x u trong con để ố ẹ ạ ế ạ ỏ ữ ể ấ ường xây 

d ng và phát tri n đ t nự ể ấ ước là h t s c th c ti n. Xu t phát t  nh ng c  s  lýế ự ự ễ ấ ừ ữ ơ ở  

lu n và th c ti n nêu trên, nghiên c u sinh đã ch n đ  tài “T  tậ ự ễ ứ ọ ề ư ưởng c a Kh ngủ ổ  

T  và  nh hử ả ưởng đ i v i vi c xây d ng Nhà nố ớ ệ ự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩaề ộ ủ  

 Vi t Nam hi n nay” làm đ  tài thi k t thúc h c ph n môn h c

2 M c đích và nhi m v  nghiên c u ụ ệ ụ ứ

M c đích nghiên c u đ  tài ụ ứ ề

Trên c  s  làm rõ n i dung t  tơ ở ộ ư ưởng c a Kh ng T ; phân tích th c tr ng  nhủ ổ ử ự ạ ả  

hưởng và nguyên nhân t  đó đ a ra nh ng phừ ư ữ ương hướng cùng nh ng gi i phápữ ả  

hi u qu  nh m phát huy tính tích c c, h n ch  tiêu c c c a h c thuy t Nho giáoệ ả ằ ự ạ ế ự ủ ọ ế  

đ i v i vi c xây d ng m t nhà nố ớ ệ ự ộ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa   Vi t Namề ộ ủ ở ệ  

Đ  xu t phề ấ ương hướng và gi i pháp nh m thúc đ y và phát tri n s  tích c c,ả ằ ẩ ể ự ự  

h n ch  các y u t  tiêu c c c a t  tạ ế ế ố ự ủ ư ưởng tr  qu c c a Kh ng T  v i vi c xâyị ố ủ ổ ử ớ ệ  

d ng nhà nự ước pháp quy n   nề ở ước ta hi n nayệ

3 Đ i t ố ượ ng và ph m vi nghiên c u ạ ứ

Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Đ i tố ượng nghiên c u c a đ  tài là  nh hứ ủ ề ả ưởng c a t  tủ ư ưởng c a Kh ng T  đ iủ ổ ử ố  

v i vi c xây d ng Nhà nớ ệ ự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa   Vi t Nam hi n nay.ề ộ ủ ở ệ ệ

 Ph m vi nghiên c u ạ ứ

Ph m vi nghiên c u là t  tạ ứ ư ưởng c a Kh ng T  và Nhà nủ ổ ử ước pháp quy n xã h iề ộ  

ch  nghĩa Vi t Nam, nghiên c u ch  đ o v  T  tủ ệ ứ ủ ạ ề ư ưởng pháp lu t và tr  qu c c aậ ị ố ủ  

đ o Kh ng v i Nhà nạ ổ ớ ước pháp quy n. Tr ng tâm là v  t  tề ọ ề ư ưởng c a Nho giáo tủ ừ khi đ t nấ ước giành đ c l p và b t đ u xây d ng nhà nộ ậ ắ ầ ự ước pháp quy n xã h iề ộ  

ch  nghĩa.ủ

4 C  s  và ph ơ ở ươ ng pháp nghiên c u ứ

C  s  lý lu n ơ ở ậ

C  s  lý lu n c a đ  tài là phơ ở ậ ủ ề ương pháp lu n c a ch  nghĩa Mác ­  Lênin, tậ ủ ủ ư 

tưởng H  Chí Minh, các tài li u, văn ki n c a Đ ng v  xây d ng nhà nồ ệ ệ ủ ả ề ự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa.ề ộ ủ

Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

Phương pháp nghiên c u d a trên phứ ự ương pháp lu n c a Ch  nghĩa Duy v tậ ủ ủ ậ  

bi n ch ng và Ch  nghĩa duy v t l ch s  S  d ng nh ng phệ ứ ủ ậ ị ử ử ụ ữ ương pháp c  thụ ể 

nh : so sánh, đ i chi u, t ng h p, quy n p,…ư ố ế ổ ợ ạ

5 K t c u c a Ti u lu n ế ấ ủ ể ậ

Ngoài ph n m  đâu, ph n K t lu n, tài li u tham kh o, ti u lu n g m 3 chầ ở ầ ế ậ ệ ả ể ậ ồ ương 

6 ph n.ầ

Ch ươ ng 1

T  T ư ưở ng C a Kh ng T ủ ổ ử

1.1 C  s  hình thành t  t ơ ở ư ưở ng Nho giáo

1.1.1  Hoàn c nh kinh t , chính tr  th i k  xu t hi n h c thuy t Kh ng T ả ế ị ờ ỳ ấ ệ ọ ế ổ ử

Trên th c t , s  xu t hi n c a m t h c thuy t, t  tự ế ự ấ ệ ủ ộ ọ ế ư ưởng m i đớ ược hình thành thì 

y u t  hoàn c nh, đi u ki n l ch s  nào thì s  khai sinh ra m t h c thuy t tế ố ả ề ệ ị ử ẽ ộ ọ ế ươ  ng

x ng trong hoàn c nh đó. Hoàn c nh s  hình thành và tác đ ng đ n nh ng suyứ ả ả ẽ ộ ế ữ  nghĩ, t  tư ưởng và cu i cùng là khai sinh ra m t h c thuy t m i. T  tố ộ ọ ế ớ ư ưởng Kh ngổ  

T  cũng không ngo i l , Nho giáo là s n ph m c a m t hoàn c nh l ch s  Trungử ạ ệ ả ẩ ủ ộ ả ị ử  Hoa th i Xuân Thu ­  Chi n Qu c lo n l c.ờ ế ố ạ ạ

Trước th i nhà Chu vào th i nhà Thờ ờ ượng, m ng s ng con ngạ ố ười vô cùng r  m t,ẻ ạ  

t c l  chôn ngụ ệ ườ ối s ng theo người ch t vô cùng ph  bi n, quy n sinh sát   trongế ổ ế ề ở  tay vua vì nhà Thương d a trên nguyên t c “Vự ắ ương quy n chí thề ương” t c làứ  sinh m ng c a dân là do vua nh n đạ ủ ậ ượ ừ ờc t  tr i. Nhà Chu đã l t đ  nhà Thậ ổ ươ  ng

và xóa các h  t c vô nhân tính, bên c nh đó nguyên lý tr  đ o c a nhà Chu đã d nủ ụ ạ ị ạ ủ ầ  

có  ý   tưởng  l y  dân   làm  g c,   ch  không   ph i  l y  vấ ố ứ ả ấ ương   làm  g c  nh  nhàố ư  

Thương, H  [3, tr.47]ạ

Nh ng t  tữ ư ương l y dân làm g c c a nhà Chu đã đấ ố ủ ược phát tri n b i Kh ng Tể ở ổ ử 

tr  thành l y ngở ấ ười làm g c. Kh ng T  ch  coi b n tính c a con ngố ổ ử ỉ ả ủ ười là giá trị tinh th n cao quý c a con ngầ ủ ười, mà không có b n tính t  nhiên trong con ngả ự ườ  i.Đây là m t s  tân ti n tron nh n th c c a ông, đi u này r t phù h p v i lýộ ự ế ậ ứ ủ ề ấ ợ ớ  thuy t c a ch  nghĩa Mác v  b n ch t c a con ngế ủ ủ ề ả ấ ủ ười [3, tr.50­51]

Sau quãng th i gian đó v  Kinh t , ngờ ề ế ười dân đã s  d ng ph  bi n nh ng côngử ụ ổ ế ữ  

c  b ng s t đ  ph c cho cu c s ng cũng nh  nông nghi p, s  phát tri n c aụ ằ ắ ể ụ ộ ố ư ệ ự ể ủ  nông nghi p cũng kéo theo s  l n m nh c a các ngành kinh t  khác h  th  côngệ ự ớ ạ ủ ế ư ủ  nghi p và thệ ương nghi p. S  xu t hi n c a ho t đ ng thệ ự ấ ệ ủ ạ ộ ương nghi p đã t o lênệ ạ  

nh ng thành th  l n và s m u t. Nh ng ngữ ị ớ ầ ấ ữ ười giàu có, th  l c l n m nh đã xu tế ự ớ ạ ấ  

hi n và không hoàn toàn ch u s  ban phát đ t đai c a thiên t  mà đã chi m đ t,ệ ị ự ấ ủ ử ế ấ  thôn tĩnh l n nhau đ  thành c a riêng.ẫ ể ủ

Tình hình xã h i cũng có bi n đ ng và phân hóa do s  đi nên c a t ng l p cóộ ế ộ ự ủ ầ ớ  nhi u c a c i h n trong xã h i, v i s  bi n đ i c a các t ng l p mà s  phân hóaề ủ ả ơ ộ ớ ự ế ổ ủ ầ ớ ự  ngày càng sâu s c, nh ng ngắ ữ ười nghèo càng ngày càng d a vào ru ng đ t c aự ộ ấ ủ  

nh ng ngữ ười giàu có s ng lang b t, cùng c c, ngố ạ ự ượ ạc l i thì nh ng đ a ch  ngàyữ ị ủ  càng tr  lên giàu có. ở

Tình hình chính tr  xã h i c a Nhà Chu ban đ u tị ộ ủ ầ ương đ i phát tri n và  n đ nhố ể ổ ị  

nh ng t  th i k  Đông Chu thì ngày càng suy y u, lo n l c t  nhi u ho t đ ngư ừ ờ ỳ ế ạ ạ ừ ề ạ ộ  tranh giành, s  b t  n chính tr  leo thang cùng v i vi c l n m nh c a các nự ấ ổ ị ớ ệ ớ ạ ủ ướ  c

ch  H u, đ c bi t là nhà T n, các hoàn c nh l ch s  c a th i đ i này đã ch p l iư ầ ặ ệ ầ ả ị ử ủ ờ ạ ắ ố  

và hình thành các nhà t  tư ưởng vĩ đ i mu n thay đ i th  c c tiêu bi u là Kh ngạ ố ổ ế ụ ể ổ  

T , M nh T  Ai ai cũng nh n và d y h c trò, s  h c trò đông đ n hàng ngànử ạ ử ậ ạ ọ ố ọ ế  

m  phong trào d y t  đ n đ i sau [14, tr.91] nh  phong trào này mà k  sĩ r tở ạ ư ế ờ ờ ẻ ấ  đông, tìm ki m mô hình xã h i lý tế ộ ưởng, h c thuy t phù h p v i tình hình th iọ ế ọ ớ ờ  

b y gi ấ ờ

1.1.2 T  t ư ưở ng Nho giáo tác đ ng đ n Trung Hoa ộ ế

V i s  ra đ i c a Nho giáo và các t  tớ ự ờ ủ ư ưởng h c thuy t khác th i k  Xuân Thu –ọ ế ờ ỳ  Chi n Qu c d a trên s  k  th a nh ng t  tế ố ự ự ế ừ ữ ư ưởng chính tr , đ a đ c và l i s ngị ọ ứ ố ố  

trước đó nh t là th i nhà Chu. Đ o Kh ng T  đã gi i quy t nh ng v n đ  th cấ ờ ạ ổ ử ả ế ữ ấ ề ự  

ti n xã h i đang đ t ra lúc b y gi , m c tiêu rõ ràng trong quan ni m c a Nhoễ ộ ặ ấ ờ ụ ệ ủ  giáo được th  hi n qua cát đ c đi m sau:ể ệ ặ ể

Xã h i  n đ nh, tr t t  theo đúng chu n m c c a m i quan h ộ ổ ị ậ ự ẩ ự ủ ố ệ

Nho giáo ch  y u bàn v  m i quan h  Ngũ Luân nh ng đ c bi t là m i quan hủ ế ề ố ệ ư ặ ệ ố ệ Tam cương (vua – tôi), (cha – con), (v  ­ ch ng). Kh ng T  đ a ra nh ng yêuợ ồ ổ ử ư ữ  

c u v  thái đ , trách nhi m và m t đ o đ c nghiêm ng t nh m nh ng m c tiêuầ ề ộ ệ ặ ạ ứ ặ ằ ữ ụ  chính tr  hà kh c. Quy đ nh v  “Chính danh” là đ i h i s  t  giác, b t k  là vuaị ắ ị ề ỏ ỏ ự ự ấ ể  hay quan l i, dân thạ ường đ u ph i t  giác gi  l y chu n m c cùa L , nh m ngănề ả ự ữ ấ ẩ ự ễ ằ  

ch n s  “ph m thặ ự ạ ượng”. Theo Nho giáo s   n đ nh, tr t t  trong xã h i là vôự ổ ị ậ ự ộ  cùng c n thi t, ph i bi t coi tr ng hi u đ , coi đó là ph m ch t quan tr ng trongầ ế ả ế ọ ế ễ ẩ ấ ọ  giáo d c con em. Các nhà nho tin r ng ngụ ằ ười có hi u, đ  thì s  không ph mế ễ ẽ ạ  

thượng, không trái ngh ch v i b  trên thì  t s  tuân l nh b  trên, mà   đây bị ớ ề ắ ẽ ệ ề ở ề trên nh t, cha c a toàn dân thiên h  đó chính là Vua, ngấ ủ ạ ười dân ph i bi t nuôiả ế  

dưỡng m i cá nhân trong gia đình t  đó bi t l  nghĩa v  ch ng, cha m , và quanỗ ừ ế ễ ợ ồ ẹ  

h  vua ­ tôi.ệ

M t xã h i v i s  chu n m c đ o đ c, đ o đ c c a m i ng ộ ộ ớ ự ẩ ự ạ ứ ạ ứ ủ ọ ườ i là trên h t ế

Theo Kh ng T , vi c s ng   trên đ i c a m i ngổ ử ệ ố ở ờ ủ ỗ ười ph i l y cái đ o đ c làmả ấ ạ ứ  

c t lõi c a m i v n đ , Vua ph i quan tâm đ n dân, ph i l y dân làm “g c” đóố ủ ọ ấ ề ả ế ả ấ ố  

m i là quý, ph i th  hi n s  khoan dung đ  lớ ả ể ệ ự ộ ượng và có trách nhi m đ i v i dân.ệ ố ớ  

Nh  th  thì vua m i đư ế ớ ược coi là b c minh quân, x ng đáng là “cha m  c a muônậ ứ ẹ ủ  dân thiên h ”, mùa màng c a dân ph i gi m thu  má cho dân, d y dân tr ng tr t,ạ ủ ả ả ế ạ ồ ọ  

bi t chăn nuôi, bi t ph ng dế ế ụ ưỡng người già [9, tr.1309]. 

Bên c nh đó, xu t hi n quan đi m v  Quân t , mà theo Kh ng T  thì s  h c c aạ ấ ệ ể ề ử ổ ử ự ọ ủ  

người quân t  m i là nghĩa lý, nh  th  m i là ngử ớ ư ế ớ ười có đ c h nh [11, tr.125].ứ ạ  

Nh  v y, ch  có vi c h c m i có th  biên m t ngư ậ ỉ ệ ọ ớ ể ộ ười dân bình thường cũng thành quân t  mi n là ph i có đ o đ c và x ng đáng có th  qu n lý nhà nử ễ ả ạ ứ ứ ể ả ước. Nh ngư  

th c t  đ  theo đự ế ể ược vi c h c mà Kh ng T  đã nói thì ch  có nh ng con em c aệ ọ ổ ử ỉ ữ ủ  gia đình có c a c i m i có th  cho con cái theo h c đủ ả ớ ể ọ ược, còn l i ngạ ười dân bình 

thường thì xu t ngày ch  bi t c m c i làm đ ng áng, l y đâu ra tâm trí mà thànhố ỉ ế ặ ụ ồ ấ  

k  s , thành b c quân t  Bên c nh đó ngẻ ỹ ậ ử ạ ười quân t  ph i có “Trí”, “Dũng”,ử ả  

“Nghĩa”, x  thân vì nghĩa không màng l i l c. Trong đó vi c tu dả ợ ộ ệ ưỡng đ o đ cạ ứ  

được Kh ng t  dăn d y đ t   hàng đ u đó là: “ Tu thân, t  gia, tr  qu c, bìnhổ ử ạ ặ ở ầ ề ị ố  thiên h ” đây là 4 bạ ước thu c 8 bộ ước d  th c hi n 3 cể ự ệ ương lĩnh c a Nho giáo.ủ

Th c t    th i kì này vi c ch  l y giáo d c đ o đ c là hoàn toàn không đ  vàự ế ở ờ ệ ỉ ấ ụ ạ ứ ủ  thi u tính th c t  Vì th , bên c nh đ o đ c cùng giáo d c thì pháp lu t cũngế ự ế ế ạ ạ ứ ụ ậ  

ph i đả ược xu t hi n dùng đ  duy trì tr t t  xã h i trong khuôn kh  c a Nhoấ ệ ể ậ ự ộ ổ ủ  giáo. Nghĩa là, gi a đ o đ c v i pháp lu t và hình ph t, Kh ng T  đã th  hi nữ ạ ứ ớ ậ ạ ổ ử ể ệ  

r ng coi tr ng đ o đ c h n nh ng cũng không ph  nh n vai trò c a pháp lu tằ ọ ạ ứ ơ ư ủ ậ ủ ậ  cũng nh  hình ph t. Tuy nhiên theo các nhà Nho thì không nên l m d ng nó và vư ạ ạ ụ ề lâu dài thì ph i s  d ng đ o đ c m i đả ử ụ ạ ứ ớ ược. [8, tr.47­48]

Nh  v y có th  th y nh ng m t tích c c trong Nho giáo c a Kh ng t    Trungư ậ ể ấ ữ ặ ự ủ ổ ử ở  

Qu c thì m c tiêu tr  qu c c a Nho giáo là đ i s ng v t ch t đ y đ , đ o đ c,ố ụ ị ố ủ ờ ố ậ ấ ầ ủ ạ ứ  

phương hướng và cách th c giáo d c đ o đ c th t s  quan tr ng đ i v i vi cứ ụ ạ ứ ậ ự ọ ố ớ ệ  

duy trì bình  n xã h i. Phổ ộ ương hướng d n d t qu c gia c a Kh ng T  đ  cao vàẫ ắ ố ủ ổ ử ề  

kh ng đ nh quan tr ng nh t là vai trò c a đ o đ c, dùng “Đ c” đ  “Tr ” nh ngẳ ị ọ ấ ủ ạ ứ ứ ể ị ư  cũng không ph  nh n pháp lu t mà ch  trủ ậ ậ ủ ương s  d ng khi c n. Vi c gi  chử ụ ầ ệ ữ ữ Tín là quan tr ng nh t, bên c nh đó thì vai trò l y dân làm g c cũng đọ ấ ạ ấ ố ược nh nấ  

m nh. Nh ng ngạ ữ ười có th  lãnh đ o đ t nể ạ ấ ước đó là nh ng k  S , Quân t , đ iữ ẻ ỹ ử ạ  

trượng, Vua ph i là ngả ười có đ o đ c có tài năng bi t dạ ứ ế ưỡng dân, giáo dân, lên 

án ngườ ầi c m quy n xa dân, đ c ác,… ề ộ

Song nh ng h n ch  có th  th y đữ ạ ế ể ấ ược đó là m t xã h i lý tộ ộ ưởng c a các nhàủ  Nho trong th i k  này mang tính  o tờ ỳ ả ưởng, ch a có đi u ki n v  Kinh t , chínhư ề ệ ề ế  

tr , xã h i th c t  đ  đ t đị ộ ự ế ể ạ ược nó. Có s  đ  c p đ n pháp lu t   đây, m c dùự ề ậ ế ậ ở ặ  

th y đấ ược vai trò c a lu t pháp nh ng Kh ng T  l i đ  cao tuy t đ i hóa vai tròủ ậ ư ổ ử ạ ề ệ ố  

c a “ Đ c” mà ch a cho th y đủ ứ ư ấ ược vai trò cũng nh  v  tríc n thi t c a lu t pháp.ư ị ầ ế ủ ậ  Bên c nh đó s  b t bình đ ng v  gi i tính th  hi n rõ trong nh ng hình m u lýạ ự ấ ẳ ề ớ ể ệ ữ ẫ  

tưởng được nêu ra, vai trò c a Nam gi i đủ ớ ược đ  cao còn vai trò c a N  gi i thìề ủ ữ ớ  

ngượ ạc l i, đôi khi còn th  hi n s  coi thể ệ ự ường Ph  N ụ ữ

1.1.3 T  t ư ưở ng Nho giáo tác đ ng đ n Vi t Nam ộ ế ệ

Trong l ch s  hàng ngàn năm c a dân t c ta đã ch ng ki n kho ng 12 cu c t nị ử ủ ộ ứ ế ả ộ ấ  công c a phong ki n Trung Hoa vào đ t nủ ế ấ ước ta, có nh ng cu c chi n ta đã giànhữ ộ ế  

th ng l i v  vang và l u danh s  sách, nh ng cũng có nh ng cu c chi n chúng taắ ợ ẻ ư ử ư ữ ộ ế  

đã th t b i trong m t kho ng th i gian nh t đ nh, nh ng v i tinh th n yêu nấ ạ ộ ả ờ ấ ị ư ớ ầ ướ  c,dòng máu L c H ng nhân dân ta đã đ ng lên đ nh b i ách đô h  c a các tri uạ ồ ứ ạ ạ ộ ủ ề  

đ i Trung Qu c. Đây là nh ng bài h c l ch s  c n ph i kh c ghi sâu s c trongạ ố ữ ọ ị ử ầ ả ắ ắ  

m i ngỗ ười dân Vi t Nam v  bài h c xây d ng và b o v  t  qu c su t hàng ngànệ ề ọ ự ả ệ ổ ố ố  năm qua, đ  x ng đáng v i hi sinh c a cha ông đ  l i vì đ c l p t  do cho th  hể ứ ớ ủ ể ạ ộ ậ ự ế ệ con cháu đ t Vi t.ấ ệ

Trong nh ng năm gi c phữ ặ ương B c đô h  bóc l t nhân dân ta cùng v i k  thù thìắ ộ ộ ớ ẻ  các t  tư ưởng nh  Nho giáo cũng t  đó du nh p vào đ t nư ừ ậ ấ ước Âu L c t  th i g nạ ừ ờ ầ  

1000 năm b c thu c. Chúng dùng Nho giáo nh  m t công c  bóc l t, khai thácắ ộ ư ộ ụ ộ  

v i m c đích đ ng hóa dân t c ta v  văn hóa, con ngớ ụ ồ ộ ề ườ ư ưởi, t  t ng,… Có th  nóiể  Nho giáo đ n nế ước ta lúc đ u là vì m c đích ph c v  công cu c khai thác vàầ ụ ụ ụ ộ  

đ ng hóa dân t c ta. Xong ph i đ n th  k  th  XV, Ph t giáo th i k  này d nồ ộ ả ế ế ỷ ứ ậ ờ ỳ ầ  suy y u và đ n th i Lê S , Nho giáo đã chi m v  chí đ c tôn trong đ i s ng, tế ế ờ ơ ế ị ộ ờ ố ư 

tưởng   Vi t Nam lúc b y gi  [15, tr333]. Xong khi du nh p vào Vi t Nam, Tở ệ ấ ờ ậ ệ ư 

Tưởng tr  qu c c a Kh ng T  cũng đã có s  bi n đ i, nh ng nhà Nho Vi t Namị ố ủ ổ ử ự ế ổ ữ ệ  

đã lo i b , s a đ i m t s  t  tạ ỏ ử ổ ộ ố ư ưởng không phù h p, nh ng nét riêng bi t khácợ ữ ệ  

v i Nho giáo Trung Qu c đ  hình thành m t t  tớ ố ể ộ ư ưởng Nho giáo Vi t Nam phongệ  phú h n.ơ

Nh ng tác ph m Nho giáo kinh đi n th  hi n ch  quy n đ c l p dân t c ta nhữ ẩ ể ể ệ ủ ề ộ ậ ộ ư 

Nam qu c s n hà ố ơ  c a Lý Thủ ường Ki t, ệ Bình Ngô đ i cáo ạ  c a Nguy n Trãi đ uủ ễ ề  

kh ng đ nh ch  quy n dân t c ta t  ngàn đ i, nh ng tác ph m Nho giáo th i kìẳ ị ủ ề ộ ừ ờ ữ ẩ ờ  này được dùng v i m c đích hoàn toàn t t đ p là kh ng đ nh ch  quy n lãnh th ,ớ ụ ố ẹ ẳ ị ủ ề ổ  

s  đ c l p và toàn v n c a qu c gia, s  t  do c a dân t c Vi t, đây là nh ng lýự ộ ậ ẹ ủ ố ự ự ủ ộ ệ ữ  

tưởng chính tr  xã h i cao c  trong Nho giáo c a Kh ng T  Ngày nay, t  tị ộ ả ủ ổ ử ư ưở  ng

c a Kh ng t  không còn gi  vai trò chính   h  t  tủ ổ ử ữ ở ệ ư ưởng chính và đã suy y u r tế ấ  nhi u, nh ng d u  n và s   nh hề ư ấ ấ ự ả ưởng thì v n ch a ph i h t. Vì v y mà vi c sẫ ư ả ế ậ ệ ử 

d ng nh ng tinh hoa trong t  tụ ữ ư ưởng Nho giáo là c n thi t trong vi c xây d ngầ ế ệ ự  nhà nước Pháp quy n xã h i ch  nghĩa t i Vi t Nam hi n nay.ề ộ ủ ạ ệ ệ

Ch ươ ng 2.

  NH H Ả ƯỞ NG C A T  T Ủ Ư ƯỞ NG KH NG T  Đ I V I VI C XÂY Ổ Ử Ố Ớ Ệ  

D NG NHÀ N Ự ƯỚ C PHÁP QUY N XàH I CH  NGHĨA   VI T Ề Ộ Ủ Ở Ệ  

Nh  v y, có th  nh n th y, Nhà nư ậ ể ậ ấ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa   Vi t Namề ộ ủ ở ệ  

v a mang nh ng đ c đi m c a nhà nừ ữ ặ ể ủ ước pháp quy n nói chung, nh t là tínhề ấ  

thượng tôn Hi n pháp, pháp lu t, v a có nh ng đ c thù c a riêng Vi t Nam,ế ậ ừ ữ ặ ủ ệ  

được nh n m nh   ba đi m chính sau:ấ ạ ở ể

Th  nh t, ứ ấ  c  s  kinh t  c a Nhà nơ ở ế ủ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa Vi t Nam làề ộ ủ ệ  

n n kinh t  th  trề ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa. Tính đ nh hộ ủ ị ướng xã h i chộ ủ nghĩa c a n n kinh t  th  trủ ề ế ị ường không ph  nh n các quy lu t khách quan c a thủ ậ ậ ủ ị 

trường, mà là c  s  đ  xác đ nh s  khác nhau gi a kinh t  th  trơ ở ể ị ự ữ ế ị ường trong chủ nghĩa t  b n và kinh t  th  trư ả ế ị ường trong ch  nghĩa xã h i. Do v y, đ c tính c aủ ộ ậ ặ ủ  

n n kinh t  th  trề ế ị ường xã h i ch  nghĩa t o ra s  khác nhau gi a nhà nộ ủ ạ ự ữ ước pháp quy n t  s n và nhà nề ư ả ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa, đ ng th i t o ra nét đ cề ộ ủ ồ ờ ạ ặ  

tr ng c a nhà nư ủ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa.ề ộ ủ

Th  hai, ứ  c  s  xã h i c a nhà nơ ở ộ ủ ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa là kh i đ iề ộ ủ ố ạ  đoàn k t toàn dân t c. V i kh i đ i đoàn k t toàn dân t c, nhà nế ộ ớ ố ạ ế ộ ước pháp quy nề  

có đượ ơ ởc c  s  xã h i r ng l n và kh  năng to l n trong vi c t p h p, t  ch c cácộ ộ ớ ả ớ ệ ậ ợ ổ ứ  

t ng l p nhân dân th c hành và phát huy dân ch  N n kinh t  th  trầ ớ ự ủ ề ế ị ường đ nhị  

hướng xã h i ch  nghĩa tuy không lo i b  độ ủ ạ ỏ ượ ực s  phân t ng xã h i theo hầ ộ ướ  ngphân hoá giàu nghèo, nh ng có kh  năng x  lý t t h n công b ng xã h i. Nh ngư ả ử ố ơ ằ ộ ữ  mâu thu n xã h i phát sinh trong đi u ki n phát tri n n n kinh t  th  trẫ ộ ề ệ ể ề ế ị ường do 

được đi u ti t thông qua pháp lu t, chính sách và các công c  khác c a nhà nề ế ậ ụ ủ ướ  cnên ít có nguy c  tr  thành các mâu thu n đ i kháng và t o ra các xung đ t cóơ ở ẫ ố ạ ộ  tính ch t chia r  xã h i. Đây là m t trong nh ng đi u ki n đ m b o  n đ nhấ ẽ ộ ộ ữ ề ệ ả ả ổ ị  chính tr , đoàn k t các l c lị ế ự ượng xã h i vì m c tiêu chung c a s  phát tri n.ộ ụ ủ ự ể

Ba là, tính nh t nguyên chính tr  và s  lãnh đ o c a m t Đ ng duy nh t c mấ ị ự ạ ủ ộ ả ấ ầ  quy n t o kh  năng đ ng thu n xã h i, tăng cề ạ ả ồ ậ ộ ường kh  năng h p tác và giúp đả ợ ỡ 

l n nhau gi a các giai t ng, các c ng đ ng dân c  và các dân t c. Nh  v y, nhàẫ ữ ầ ộ ồ ư ộ ờ ậ  

nước pháp quy n xã h i ch  nghĩa có đề ộ ủ ược s   ng h  r ng rãi t  phía xã h i,ự ủ ộ ộ ừ ộ  ngu n s c m nh t  s  đoàn k t toàn dân, phát huy đồ ứ ạ ừ ự ế ược s c sáng t o c a cácứ ạ ủ  

t ng l p dân c  trong vi c nâng cao quy n làm ch  c a nhân dân. Tuy nhiên,ầ ớ ư ệ ề ủ ủ  thách th c t  vi c thi u c  ch  c nh tranh, ki m soát quy n l c c a Đ ng đ t raứ ừ ệ ế ơ ế ạ ể ề ự ủ ả ặ  yêu c u ph i xác đ nh rõ n i hàm và phân đ nh rõ ch c năng lãnh đ o, c m quy nầ ả ị ộ ị ứ ạ ầ ề  

c a Đ ng đ i v i Nhà nủ ả ố ớ ước và c  h  th ng chính tr  [16, tr.2].ả ệ ố ị

Có th  th y nh ng đ c đi m và tính  u vi t c a nhà nể ấ ữ ặ ể ư ệ ủ ước pháp quy n xã h iề ộ  

ch  nghĩa cùng v i s  lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Vi t Nam thì vi c l a ch nủ ớ ự ạ ủ ả ộ ả ệ ệ ự ọ  xây d ng nhà nự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa Vi t Nam là đi u t t y u. Theoề ộ ủ ệ ề ấ ế  

văn ki n đ i h i bi u toàn qu c l n th  XII trong quá trình xây d ng nhà nệ ạ ộ ể ố ầ ứ ự ướ  cpháp quy n   Vi t Nam c n l u ý nh ng y u t  sau đây:ề ở ệ ầ ư ữ ế ố

M t, t t c  quy n l c nhà nộ ấ ả ề ự ước thu c v  nhân dân, nhà nộ ề ước ph i ph c v  nhânả ụ ụ  dân, tôn tr ng nhân dân và th c hi n đ y đ  các đi u ọ ự ệ ầ ủ ề ước qu c t ố ế

Hai là, quy n l c nhà nề ự ước là th ng nh t, nh ng có s  phân công, ph i h p,ố ấ ư ự ố ợ  

ki m soát gi a các c  quan trong vi c th c hi n các quy n l p pháp, t  pháp,ể ữ ơ ệ ự ệ ề ậ ư  hành pháp. Trong đó, Qu c h i là c  quan duy nh  có quy n l p Hi n và l pố ộ ơ ấ ề ậ ế ậ  pháp; Chính ph  đi u hành vi c th c thi theo Hi n pháp và pháp lu t; các củ ề ệ ự ế ậ ơ quan t  pháp khi xét x  ch  tuân theo pháp lu t c a nhà nư ử ỉ ậ ủ ước đã ban hành

Ba là, m i c  quan, đoàn th , t  ch c xã h i ch  đọ ơ ể ổ ứ ộ ỉ ược ho t đ ng trong khuônạ ộ  

kh , gi i h n c a Hi n pháp và phát lu tổ ớ ạ ủ ế ậ

B n là, Đ ng lãnh đ o Nhà nố ả ạ ước b ng ch  trằ ủ ương, đường l i, không b ng chố ằ ỉ 

th , m nh l nh, không bao bi n làm thay Nhà nị ệ ệ ệ ước

Ta th y r ng vi c hấ ằ ệ ướng t i m c tiêu “dân giàu, nớ ụ ước m nh, dân ch , côngạ ủ  

b ng, văn minh” đòi h i ph i có s  chung tay vào cu c c a toàn b  h  th ngằ ỏ ả ự ộ ủ ộ ệ ố  chính tr  ph n đ u không ng ng ngh , v i s  đ ng lòng chung s c c a toàn thị ấ ấ ừ ỉ ớ ự ồ ứ ủ ể 

người dân Vi t Nam đ a đ t nệ ư ấ ước ta ngày càng giàu m nh ph n vinh, trong đó tạ ồ ư 

tưởng c a Kh ng T  đ  rút ra nh ng bài h c kinh nghi m, nh ng tinh hoa đ  ápủ ổ ử ể ữ ọ ệ ữ ể  

d ng và lo i b  nh ng tiêu c c t  đó con đụ ạ ỏ ữ ự ừ ường đi t i vinh quang c a toànớ ủ  

Đ ng, toàn dân ta m i th t s  hi u qu ả ớ ậ ự ệ ả

2.2 Nh ng đi m tích c c c a t  t ữ ể ự ủ ư ưở ng Kh ng t  đ i v i vi c xây ổ ử ố ớ ệ  

d ng Nhà n ự ướ c pháp quy n xã h i ch  nghĩa   Vi t Nam hi n nay ề ộ ủ ở ệ ệ

Các đi m tích c c c a t  tể ự ủ ư ưởng Nho giáo được th  hi n qua nh ng đ c đi mể ệ ữ ặ ể  chính nh  sau đ i v i vi c xây d ng Nhà nư ố ớ ệ ự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa ề ộ ủ ở 

Vi t Nam hi n nay.ệ ệ

1 T   t ư ưở ng   tích   c c   trong   vi c   giáo   d c   con ự ệ ụ  

ng ườ ố i s ng ph i có đ o đ c, có trách nhi m v i c ng đ ng, ph i xây ả ạ ứ ệ ớ ộ ồ ả  

d ng m t tr t t  xã h i  n đ nh ự ộ ậ ự ộ ổ ị

Vi c giáo d c đ o đ c c a con ngệ ụ ạ ứ ủ ười trong đ i s ng ta đã bàn lu n, ch  trờ ố ậ ủ ươ  ngtheo t  tư ưởng c a Kh ng T  là m t xã h i theo tr t t   n đ nh, đ t nủ ổ ử ộ ộ ậ ự ổ ị ấ ước ph iả  yên  n. Đ  đ t đổ ể ạ ược đi u này thì ph i coi tr ng đ o đ c c a m i ngề ả ọ ạ ứ ủ ỗ ười trong xã 

h i đó, t  vi c giáo d c trong gia đình đ n giáo d c c ng đ ng thì đ u ph i l yộ ừ ệ ụ ế ụ ộ ồ ề ả ấ  cái “Đ c” làm ch  đ o  y m i là v ng b n. M c dù vi c không th a nh n t mứ ủ ạ ấ ớ ữ ề ặ ệ ừ ậ ầ  quan tr ng c a lu t pháp là đi m thi u xót c a Nho giáo, tuy nhiên v  m t ph nọ ủ ậ ể ế ủ ề ộ ầ  

phương di n c a pháp lu t thì đ o đ c là m t th  h t s c c n thi t trong m iệ ủ ậ ạ ứ ộ ứ ế ứ ầ ế ỗ  

m t cá nhân. Trong nhà nộ ước pháp quy n thì pháp lu t là chu n m c, là công cề ậ ẩ ự ụ 

đ  đi u ch nh hành vi c a các cá nhân trong xã h i, đ  phòng ng a dăn đe nh ngể ề ỉ ủ ộ ể ừ ữ  hành vi sai trái xâm ph m đ n l i ích h p pháp đạ ế ợ ợ ược quy đ nh trong lu t đ nh, tuyị ậ ị  nhiên con người chúng ta không ch  ch u s  đi u ch nh c a pháp lu t mà còn bỉ ị ự ề ỉ ủ ậ ị các y u t  nh  đ o đ c, tôn giáo, tín ngế ố ư ạ ứ ưỡng, t c l  đ a phụ ẹ ị ương tác đ ng, đi uộ ề  này lu t pháp không th  bao trùm toàn b  mà đậ ể ộ ược Nhà nước th a nh n trongừ ậ  khuôn kh  nh t đ nh. Bên c nh đó v i t  tổ ấ ị ạ ớ ư ưởng Nho giáo c a Kh ng T  r t coiủ ổ ử ấ  

tr ng đ o đ c, trách nhi m c a các cá nhân trong các m i quan h , thái đ  s ngọ ạ ứ ệ ủ ố ệ ộ ố  

mà thi u lu t l , coi thế ậ ệ ường nguyên t c là đi u trái ngắ ề ược v i t  tớ ư ưởng c a Nhoủ  giáo vì th  mà nh ng hành vi đó luôn b  lên án b i các nhà Nho. ế ữ ị ở

Ngày nay đ t nấ ước ta đang ti n sâu vào con đế ường h i nh p sâu r ng v i thộ ậ ộ ớ ế 

gi i, t c đ  tăng trớ ố ộ ưởng kinh t  c a nế ủ ước ta theo Vi n nghiên c u Kinh tê vàệ ứ  chính sách là 7,02% năm 2019, là m t đi m sáng trong khu v c, nh t là trong tìnhộ ể ự ấ  hình d ch b nh covid là 2,91% [2] đây là m t m c tăng trị ệ ộ ứ ưởng th n kì trong khiầ  

t i h u h t các qu c gia trên th  gi i m c tăng trạ ầ ế ố ế ớ ắ ưởng này đ u âm. Đây là m t lề ộ ỗ 

l c đáng bi u dự ể ương c a Đ ng và Nhà nủ ả ước ta trong công cu c b o v  và xâyộ ả ệ  

d ng đ t nự ấ ước, kinh t  tăng trế ưởng t t đi theo đó là cu c s ng c a ngố ộ ố ủ ười dân ngày càng được c i thi n, đ i s ng ngày càng đ  đ y. Nh ng đi u đáng báoả ệ ờ ố ủ ầ ư ề  

đ ng   đây là Đ o Đ c l i không xong hành cùng v i s  phát tri n Kinh t  màộ ở ạ ứ ạ ớ ự ể ế  

l i th t lùi đi, hàng lo t các v  vi c làm ch n đ ng d  lu t, ch  c n m t t  khóaạ ụ ạ ụ ệ ấ ộ ư ậ ỉ ầ ộ ừ  trên m ng Internet là có th  th y r t nhi u v  vi c suy đ i v  đ o đ c, sai ph mạ ể ấ ấ ề ụ ệ ồ ề ạ ứ ạ  

c a c  cán b  công ch c cũng nh  ngủ ả ộ ứ ư ười dân. Trong m t phiên h p toàn th  l nộ ọ ể ầ  

th  11 chu n b  n i dung cho k  h p th  6, Qu c h i khóa XII c a  y ban Tứ ẩ ị ộ ỳ ọ ứ ố ộ ủ Ủ ư pháp c a Qu c H i đ a ch  ra s  li u c a  ủ ố ộ ư ỉ ố ệ ủ toàn qu c x y ra 40.088 v  (gi mố ả ụ ả  4.03% so v i cùng k  năm 2017), tính ch t v n nghiêm tr ng, m c đ  b o l c giaớ ỳ ấ ẫ ọ ứ ộ ạ ự  tăng; ho t đ ng c a các băng, nhóm t i ph m có s  đan xen m c đ  t i ph mạ ộ ủ ộ ạ ự ứ ộ ộ ạ  ngày càng ph c t p tinh vi. Đáng báo đ ng nh t là t i ph m có xu hứ ạ ộ ấ ộ ạ ướng ngày càng tr  hóa, s  v  thanh, thi u niên ph m t i tăng, tình tr ng b o hành, xâmẻ ố ụ ế ạ ộ ạ ạ  

ph m tr  em nh t là hi p dâm tr  em x y ra trên nhi u đ a phạ ẻ ấ ế ẻ ả ề ị ương. Vì v y quanậ  

đi m trong đ i h i XII c a Đ ng đã nh n đ nh rõể ạ ộ ủ ả ậ ị : 

“Phai th ng th n ch  ra r ng, đ o đ c xã h i và kinh t  ch a song hành, đ o đ c̉ ẳ ắ ỉ ằ ạ ứ ộ ế ư ạ ứ  

xã h i ch a b t k p s  phát tri n c a kinh t  có m t ph n nguyên nhân là do tinhộ ư ắ ị ự ể ủ ế ộ ầ  

th nầ  “Xây d ng con ngự ười Vi t Nam phát tri n toàn di n phai tr  thành m t m cệ ể ệ ̉ ở ộ ụ  tiêu c a chi n lủ ế ược phát tri n”[17]ể  

Đây là m t tiêu c c c a n n kinh t  th  trặ ự ủ ề ế ị ường mà Đ ng và Nhà nả ước ta đã xác 

đ nh đị ược trong công cu c phát tri n đ t nộ ể ấ ước, và đ a ra các phư ương án đ  gi iể ả  quy t v n đ  g p ph i này. Bên c nh đó v  lãnh t  vĩ đ i c a nhân dân ta nh  đãế ấ ề ặ ả ạ ị ụ ạ ủ ư  tiên đoán trước nh ng khó khăn thách th c, H  ch  t ch đã nói Mu n xây d ngữ ứ ồ ủ ị ố ự  

ch  nghĩa xã h i ph i có con ngủ ộ ả ười xã h i ch  nghĩa”. Ngộ ủ ười cũng nói: “Ngườ  i

có b n đ c: c n, ki m, liêm, chính. Thi u m t đ c thì không thành ngố ứ ầ ệ ế ộ ứ ười”, con 

người chúng ta xây d ng   đây là con ngự ở ười chính tr  có đ o đ c, có l i s ngị ạ ứ ố ố  chu n m c. ẩ ự

Đi u này đã cho th y lo i tr  các y u t  l i th i thì vi c coi tr ng con ngề ấ ạ ừ ế ố ỗ ờ ệ ọ ười có 

đ o đ c, k  lu t trong t  tạ ứ ỷ ậ ư ưởng c a Kh ng T  đ  áp d ng vào công cu c xâyủ ổ ử ể ụ ộ  

d ng nhà nự ước pháp quy n xã h i ch  nghĩa   Vi t Nam hi n nay là phù h p,ề ộ ủ ở ệ ệ ợ  tuy nhiên ph i là nh ng giá tr  và đ o đ c m i, phù h p v i hoàn c nh th i đi mả ữ ị ạ ứ ớ ợ ớ ả ờ ể