Casestudy Quản lý chuỗi cung ứng của VinEco

MÔ HÌNH CHUÔI CUNG ỨNG CỦA VINECO Nông trường Giống Công nghệ Nhân công Hợp tác xã/Hộ nông dân Giống Công nghệ Nhân công Kho hàng 3 Vinmart 3 Vinmart+ 3 Adayroi.com 2 Nhà sơ chế Thành p

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CASE STUDY QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG

ĐỀ TÀI: Thách thức và đề xuất giải pháp

trong hoạt động chuỗi cung ứng của VinEco

Lớp tín chỉ:

Giảng viên hướng dẫn:

Hà Nội, tháng 5/2019

Trong lĩnh vực kinh doanh nông sản, việc chọn hình thức thu mua để tối đa

hóa lợi nhuận, hay tự sản xuất để đảm bảo chất lượng từ lâu đã là bài toán khó Khó khăn có thể gặp phải của các doanh nghiệp là vốn đầu tư lớn, công sức khổng lồ trong khi khả năng sinh lời lớn trong trong ngắn hạn là không có Điển hình ở Việt Nam, các doanh nghiệp lớn như Big C, Coopmart, Intimex chủ yếu đều chỉ thu mua lại theo tiêu chuẩn mà không tham gia vào hỗ trợ trong khâu sản xuất sản phẩm Tuy nhiên, riêng tập đoàn VinGroup vẫn luôn tự hào mình có một “chuỗi cung ứng nông sản sạch” là VinEco để có thể cung ứng đầu vào cho hệ thống siêu thị Vinmart, cửa hàng Vinmart+, kênh thương mại điện tử Adayroi của chính mình Vấn đề đặt ra ở đây là:

Liệu Vineco có thực sự là một chuỗi cung ứng hoàn hảo?

Bài nghiên cứu này sẽ phân tích toàn bộ chuỗi cung ứng rau-củ-quả sạch của Vineco, điểm mới và chủ yếu chỉ ra những vấn đề khó khăn, thách thức trong chuỗi cung ứng này

MÔ HÌNH CHUÔI CUNG ỨNG CỦA VINECO

Nông trường

Giống

Công nghệ

Nhân công

Hợp tác xã/Hộ nông dân

Giống

Công nghệ

Nhân công

Kho hàng

(3) Vinmart

(3) Vinmart+

(3) Adayroi.com

(2) Nhà

sơ chế

Thành phẩm

Thành phẩm

Trạm kiểm soát

(3) Các đối tác khác

(3) Xuất khẩu

Trạm thu mua

Trạm kiểm soát

Trạm kiểm soát

Phân phối định kỳ

Định hướng Kiểm soát

Kiểm soát Kiểm soát

Kiểm soát

1 Sản xuất nông sản Vineco tại nông trường và hợp tác xã liên kết

a) Các khu vực sản xuất của Vineco

Kể từ khi chính thức tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp vào ngày 19 tháng 3 năm 2015, chỉ sau 36 tháng, VinEco đã có tổng diện tích sản xuất 3.000 ha và gần 3.000 tấn nông sản tiêu thụ mỗi tháng, bao gồm 14 nông trường quy mô và hiện đại bậc nhất, phân bổ rộng khắp trên toàn quốc Các nông trường được quy hoạch thiết kế khoa học với khu sản xuất đồng ruộng, khu nhà màng, khu nhà kính, khu sơ chế, đóng gói tự động và khu bảo quản Bên cạnh đó, VinEco

đã liên kết với hơn 800 Hợp tác xã đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe1 để đảm bảo chất lượng sản phẩm như sau:

- Các Hộ sản xuất, Tổ hợp tác, Hợp tác xã, Doanh nghiệp thuộc vùng quy hoạch

có diện tích sản xuất tối thiểu 1 ha

- Cam kết duy trì ý chí sản xuất nông sản sạch, an toàn

- Ưu tiên các hộ sản xuất đã có giấy chứng nhận VietGap hoặc Global Gap

- Có năng lực về sơ chế đóng gói & vận chuyển hàng hóa

Hệ thống nông trường của Vineco2 nằm tại những vùng có khí hậu và thổ nhưỡng được thiên nhiên ưu đãi với chất lượng nông sản thuộc top đầu cả nước, là nguồn cung cấp phần lớn nông sản sạch của VinEco

Hằng năm hệ thống nông trường này luôn được chăm sóc để đảm bảo cung ứng ra thị trường những sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế để phục

vụ thị trường trong nước và quốc tế

1 Nguồn: Đồng hành cùng nông nghiệp Việt, Vineco, https://vineco.net.vn/dong-hanh

2 Nguồn: Trang web Nông sản của VinEco, https://vineco.net.vn/nong-truong

b) Công nghệ được áp dụng trên các sản phẩm của VinEco

Không chỉ lớn nhất về quy mô sản xuất, VinEco còn là đơn vị tiên phong đưa công nghệ và kĩ thuật nông nghiệp tiên tiến hàng đầu thế giới về Việt Nam Toàn bộ 14 nông trường sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và đang chuyển dần sang tiêu chuẩn Global GAP Riêng VinEco Măng đen (Kon Tum) sẽ đi theo hướng sản xuất nông nghiệp hữu cơ Công ty đã kí hợp đồng tư vấn, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật, giống và thiết bị nông nghiệp với các đối tác

uy tín trên thế giới: máy móc cơ giới hóa của Kubota (Nhật Bản); công nghệ

Hệ thống 14 nông trường của Vineco

Phía Bắc

Nam Định

Hải Phòng

Quảng Ninh

Hà Nam

Tam Đảo -

Vĩnh Phúc

Phía Nam

Tam Phước (Đồng Nai) Nam Hội An (Đà Nẵng)

Trảng Bom (Đồng Nai) (Lâm Đồng)Lạc Dương

Củ Chi (TPHCM) (Lâm Đồng)Dạ Chais

Long Thành (Đồng Nai) (Kon Tum)Măng Đen

Đà Loan (Lâm Đồng)

tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa của Netafirm (Israel); công nghệ nhà kính điều khiển khí hậu của Marchegay(Pháp), công nghệ sản xuất nấm ôn đới (Hàn Quốc), công nghệ canh tác nhiều tầng (Singapore), tư vấn về công nghệ và quản lý sau thu hoạch (Hà Lan)…

c) Giống cây trồng

Tính đến nay VinEco đã hợp tác với 3 đối tác cung cấp giống cây trồng là những công ty hàng đầu trong sản xuất và bán giống cây trồng trên thế giới

Đó là Bejo, Sakata và Enza Zaden3 Các doanh nghiệp này luôn luôn phát triển

và khám phá, đưa ra các công nghệ mới giúp đa dạng hóa chủng loại giống, cũng như mang lại năng suất cao hơn, đặt ra những tiêu chuẩn mới cho nền nông nghiệp thế giới

VinEco có hơn 100 chủng loại sản phẩm4 là:

- Rau ăn lá: rau xà lách, bắp cải, cải thảo, chùm ngây, ngót, mồng tơi, rau đay,

- Rau ăn thân hoa: súp lơ ngọc bích, súp lơ xanh, súp lơ trắng, súp lơ san hô,

- Rau ăn quả: cà chua, dưa chuột, ớt ngọt, bầu, bí, mướp, quả đậu…

- Rau ăn củ: khoai tây, cà rốt, khoai lang, củ cải, củ dền

- Rau gia vị: rau gia vị ăn củ, rau gia vị ăn lá, ớt gia vị, chanh

- Trái cây: dưa lưới, dưa lê, dưa hấu, chôm chôm, chuối, đu đủ, nhãn, bưởi,…

- Rau mầm: rau mầm cải ngọt, rau mầm cải xanh, rau mầm đuôi phụng xanh…

- Nấm: nấm bào ngư, nấm đông cô tươi, nấm đùi gà, nấm kim châm trắng…

- Thủy canh: xà lách, rau cải

Để đảm bảo chất lượng và độ an toàn cho nông sản, VinEco đã dành một lượng lớn ngân sách để xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng, bao gồm chi phí đầu tư hệ thống trang thiết bị, công cụ kiểm soát và đội ngũ kiểm soát chất lượng quy mô 300 người Công tác kiểm tra, giám sát cũng được triển khai theo nhiều lớp: từ lực lượng kiểm soát tại địa phương với tần suất kiểm tra hàng ngày đến các tầng kiểm định định kỳ và theo xác suất do hệ thống kiểm soát viên của VinEco trực tiếp thực hiện Tùy thuộc vào việc thực hiện các cam

3 Nguồn: Đối tác công nghệ, VinEco, https://vineco.net.vn/enza-zaden-fXxwjDSSDO

4 Nguồn: Sản phẩm, VinEco, https://vineco.net.vn/danh-muc/san-pham-hot

kết theo tiêu chuẩn VietGap, cũng như chất lượng kiểm định về quy trình sản xuất, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên sản phẩm thực tế , VinEco sẽ cam kết bao tiêu sản phẩm cho các Hộ sản xuất trên toàn thị trường Trong đó, một phần sản lượng sẽ được tiêu thụ trong các hệ thống bán lẻ của Vingroup dưới thương hiệu của VinEco hoặc thương hiệu riêng của đối tác

d) Nhân sự

Đội ngũ của VinEco có trên 250 Kỹ sư, Thạc sĩ, Tiến sĩ, và Phó Giáo sư ngành Nông nghiệp cùng hàng nghìn lao động địa phương Các hộ nông dân tham gia vào chuỗi quy trình sản xuất sạch của VinEco được trực tiếp đào tạo và hướng dẫn; Hỗ trợ công nghệ, kỹ thuật và giống; Kiểm soát chất lượng trong quá trình sản xuất và trước thu hoạch; Thu mua sản phẩm và hỗ trợ phát triển thương hiệu Với việc kiểm soát khép kín từ đồng ruộng đến siêu thị, Chương trình sẽ cắt giảm được tối đa các khâu trung gian, tập trung nâng cao chất lượng nông sản cung ứng ra thị trường Chương trình chính thức triển khai từ 1/9/2016 với tổng ngân sách khoảng 300 tỷ đồng cho năm đầu tiên, trực tiếp hỗ trợ tới 1.000 hợp tác xã và hộ nông dân

Tính đến hết quý 1/2018, chương trình đã nhận được gần 2.000 đơn đăng ký từ các hộ nông dân trên toàn quốc Trong đó, hơn 1500 hộ sản xuất đã được VinEco ký hợp đồng cung cấp sản phẩm an toàn, đưa ra thị trường trung bình mỗi tháng gần 1.000 tấn rau quả Và cũng theo Chương trình này, công ty VinEco đã tổ chức hàng chục buổi hội thảo, đào tạo về chuyên môn sản xuất nông nghiệp an toàn nhằm truyền tải các nguyên tắc, quy trình và ý thức sản xuất nông nghiệp an toàn với sự tham gia của hơn 2.600 lượt người, hỗ trợ công cụ dụng cụ cho hơn 500 hộ sản xuất để sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP

2 Nhà sơ chế của VinEco

Hiện VinEco có tổng cộng 4 nhà sơ chế: Sài Đồng (Long Biên, Hà Nội), Đà Lạt Platform (Lâm Đồng), Long Thành (Đồng Nai) và Củ Chi (TPHCM) Mỗi nhà sơ chế có quy mô bao gồm cả sân bãi là 10.000 ha, gồm khu sơ chế, đóng

gói tự động và khu bảo quản với năng lực sản xuất hiện tại từ 8-50 tấn/ngày, năng lực sản xuất tối đa 30 – 100 tấn/ngày Tại mỗi nhà sơ chế được trang bị Phần mềm truy xuất nguồn gốc và Phần mềm kiểm soát, phân tích số liệu -SAP, sắp tới sẽ áp dụng các công nghệ mới như Máy đóng gói túi lưới, Máy đóng màng co bán tự động, Hệ thống kết nối số liệu từ cân, máy tính ghi nhận

số liệu và Hệ thống băng chuyền để vận chuyển hàng hóa

3 Hệ thống phân phối nông sản của VinEco

Rau-củ-quả VinEco đang được phân phối độc quyền tại trang thương mại điện

tử Adayroi.com và gần 1.500 siêu thị, cửa hàng VinMart & VinMart+ trên toàn quốc Mỗi tháng VinEco cung cấp ra thị trường hàng nghìn tấn nông sản sạch

như: rau ăn lá, rau ăn củ, rau gia vị, trái cây với hơn 100 chủng loại, được ứng

dụng quy trình kiểm soát tự động và khép kín hoàn toàn trong nhà kính, nhà màng như: nấm, dưa lưới, dưa lê, dưa leo baby, rau mầm và rau thủy canh, rau

củ quả khác…Các sản phẩm nông sản thu mua từ các hộ nông dân đều được kiểm tra tại chuỗi 33 trạm, phòng lab kiểm nghiệm vệ sinh an toàn thực phẩm của VinMart & VinMart+ Nếu đạt tiêu chuẩn đầu vào, các nông sản này sẽ được VinMart & VinMart+ hỗ trợ tiêu thụ với lợi nhuận 0 đồng Phòng Kiểm nghiệm của VinMart được công nhận đạt tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2005 -tiêu chuẩn quốc tế áp dụng cho phòng kiểm nghiệm và hiệu chuẩn Với việc đạt chứng chỉ công nhận ISO/IEC 17025:2005, kết quả phân tích tại đây được

cơ quan thẩm quyền nhà nước công nhận về mặt pháp lý và được thừa nhận trên trường quốc tế

1 Sơ đồ kiểm nghiệm nông sản tại VinEco 5

Mỗi sản phẩm của VinEco đều có một mã QR đi kèm trên mỗi bao bì, đây chính

là công cụ mà VinEco sử dụng để kiểm soát các loại sản phẩm nhái, kém chất lượng Chỉ cần một chiếc smartphone được kết nối với Internet, mọi thông tin cần thiết về sản phẩm sẽ đến tay khách hàng chỉ sau thao tác quét mã Các thông tin người tiêu dùng có thể nhận bao gồm: Nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm, mức độ an toàn, nơi phân phối và cung cấp, bảo quản và đóng gói

Với mục tiêu đưa thương hiệu nông sản Việt Nam lên đấu trường quốc tế, VinEco còn tích cực tham gia các hội chợ quốc tế: Thaifex (hội chợ quốc tế về thực phẩm

và đồ uống hàng đầu châu Á); tuần hàng Việt Nam tại Rungis Pháp (chợ đầu mối lớn nhất thế giới về nông sản); Gulfood 2017, 2018 (hội chợ thường niên lớn nhất thế giới về nông sản, thực phẩm và đồ uống tại Dubai)… và đã gây ấn tượng mạnh

mẽ với bạn bè quốc tế khi là doanh nghiệp trẻ nhưng có quy mô và đầu tư bài bản cùng hệ thống nông sản đặc trưng hoàn toàn “made in Vietnam”

5 Nguồn: Hệ thống phòng kiểm nghiệm thực phẩm đạt chuẩn quốc tế của vinmart, Vincommerce,

https://www.vincommerce.com/vincommerce/tt/1330-he-thong-phong-kiem-nghiem-thuc-pham-dat-chuan-quoc-te-cua-vinmart-tt

Vinmart/Vinmart+

Nhà cung

cấp

Giao thực

phẩm từ

khoảng 4.30

sáng

Nhân viên ngành hàng

Nhân viên an ninh

Kiểm tra số lượng Loại bỏ sản phẩm không đạt tiêu chuẩn về mặt cảm quan

Phòng kiểm nghiệm

Mã hóa mẫu

Bộ phận phân tích

Phân tích các chỉ tiêu riêng biệt cho mỗi loại sản phẩm dựa theo quy định của Việt Nam và nguy

cơ an toàn thực phẩm tương ứng

ĐIỂM MỚI TRONG CHUỖI CUNG ỨNG CỦA VINECO

Điểm đáng chú ý cần đề cập đầu tiên ở đây là chiến lược để hỗ trợ nông dân

của VinEco Việc liên kết với người nông dân để phát triển hợp tác xã tham gia vào

chuỗi là điều đang được doanh nghiệp quan tâm và chú trọng VinEco cũng đã hỗ trợ người nông dân về đào tạo kiến thức, quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP Trong quá trình hợp tác, những hộ nông dân đạt chỉ tiêu cao về chất lượng cũng như

số lượng nông sản thì doanh nghiệp sẽ có hướng hỗ trợ về vốn và kĩ thuật cao để phát

triển sản xuất, cũng như việc thưởng cho các HSX ưu tú Đây là việc ít các chuỗi siêu

thị, hay đại lý nào làm được

Thứ hai, VinEco có sự khác biệt trong khâu kiểm soát chất lượng và nguồn

gốc Với các Farm của VinEco, 100% các sản phẩm trước khi ra thị trường đều được

kiểm tra và chứng nhận VietGAP, cùng với việc kiểm soát nghiêm ngặt, đồng bộ về quy định phân bón, thuốc BVTV, hệ thống bồn pha phân nối với hệ thống tưới, đảm bảo sự đồng bộ trong kiểm soát sản xuất và sản phẩm cũng được lấy mẫu, kiểm tra phân tích định kỳ Với các HSX tham gia chương trình, sau khi được đánh giá lần đầu

và đạt các tiêu chí bắt buộc về an toàn, bao gồm cả kết quả test mẫu sản phẩm đạt yêu cầu, VinEco và thiết lập 3 tầng kiểm soát với HSX Song song với việc kiểm soát, VinEco thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo với các HSX để trao đổi chi tiết về các kết quả kiểm soát, phân tích mẫu, các ưu điểm cần duy trì và các điểm cần tiếp tục nỗ lực cải tiến

Thứ ba, cách bảo quản sản phẩm đóng vai trò rất quan trọng khi mà thời gian

vận chuyển rau củ quả đến nơi cung cấp rất dài Cho nên việc bảo quản sao cho sản phẩm rau quả giữ được độ tươi cao là một bài toán khó Tuy nhiên, doanh nghiệp đã thành công trong khâu tối ưu hóa chi phí vận chuyển với đội xe chuyên dụng, tuyến đường cố định và kích thước sọt hợp lý Trong việc bảo quản sản phẩm, VinEco ký hợp đồng với Sagawa và sử dụng hệ thống xe lạnh, có gắn hộp đen theo dõi nhiệt độ toàn trình để đảm bảo điều kiện ổn định nhất cho nông sản

Cuối cùng, điểm mới nổi bật nhất của VinEco có thể kể đến là về ứng dụng

truy xuất nguồn gốc Khách hàng chỉ cần sử dụng một chiếc smartphone được kết

nối với Internet, quét mã thông tin cần thiết về sản phẩm qua mã QR code được đính trên mỗi bao bì Đây cũng chính là công cụ mà VinEco sử dụng để kiểm soát các loại sản phẩm nhái, kém chất lượng và đem đến một xu hướng xanh-sạch-văn minh cho mọi gia đình, bảo vệ lợi ích tối đa của khách hàng

NHỮNG KHÓ KHĂN, THÁCH THỨC NHÌN NHẬN

TỪ CHUỖI CUNG ỨNG CỦA VINECO

Nhận định Vineco là một chuỗi cung ứng hoàn hảo liệu có phải đúng đắn? Qua cái nhìn tổng quan về chuỗi cung ứng rau củ quả sạch của VinEco thì có thể thấy được một số vấn đề thách thức, khó khăn cần được doanh nghiệp nhìn nhận ra và có thể có hướng giải quyết để hoàn thiện hơn chuỗi cung ứng này

Đầu tiên là ở mắt xích đầu vào Như các doanh nghiệp đầu tư vào nông

nghiệp sạch khép kín khác, VinEco cũng gặp khó khăn về vốn đầu tư ban đầu như đất nông nghiệp, giống, công nghệ cao ứng dụng vào trồng trọt, cơ sở vật chất, … Theo

Báo Dân trí đưa tin, báo cáo tài chính quý II/2018 của Vingroup cho thấy doanh thu

từ bán hàng nông nghiệp tăng gấp rưỡi nhưng với giá vốn đầu tư ban đầu vào Vineco quá cao nên hiện mảng kinh doanh nông nghiệp vẫn đang lỗ 6 Cũng theo như bà Vũ

Tuyết Hằng – Tổng Giám đốc Công ty Vineco có chia sẻ về khó khăn khi liên kết với

người nông dân để phát triển hợp tác xã tham gia vào chuỗi Theo bà, có rất nhiều

khó khăn mà doanh nghiệp phải đối mặt, bởi nông nghiệp Việt Nam đa số manh mún, nhỏ lẻ về quy mô, diện tích đất đai do đó tính thường xuyên, chất lượng về sản phẩm

ra thị trường chưa thật sự ổn định Ví dụ như hôm nay nông dân có thể thu hoạch ở thửa ruộng này, có rau để bán nhưng đến ngày mai thì không chắc còn rau để thu hoạch Đó là thách thức lớn trong việc tập hợp hóa để liên kết các hộ sản xuất đơn lẻ lại thành một khối bền vững, có sự liên tục, ổn định trong sản xuất nông sản đồng thời cũng chính là thách thức trong việc tối ưu hóa vận tải, lên kế hoạch vận tải thu mua Thứ hai theo bà chia sẻ chính là ý thức của một số hộ nông dân sản xuất vẫn chưa thật

sự cao trong việc tuân thủ như thế nào là sản phẩm sạch Nên gây ra khó khăn lớn trong khâu quản lý và đòi hỏi phải chia ra nhiều lớp để quản lý từ địa phương cho đến tổng công ty Những khó khăn này hầu như đã được VinEco nhìn ra được

6

Nguồn: Đầu tư sản xuất nông sản sạch tại Việt Nam: Mỏ vàng hay… hang hổ?, Báo điện tử Dân trí,

https://dantri.com.vn/kinh-doanh/dau-tu-san-xuat-nong-san-sach-tai-viet-nam-mo-vang-hay-hang-ho-

20181207172423356.htm?fbclid=IwAR1cee_3qVF6xWkveM_xn4_vu8z4UbkAy27CyUA4raFtjqfy-nt3C7sn0NU