Câu 1: Tiền có mấy chức năng? Đó là những chức năng nào? Trong những chức năng đó thì chức năng nào là cơ bản của tiền? Vì sao? Tiền tệ là một phạm trù lịch sử, nó là sản phẩm tự phát của nền kinh tế hàng hóa, sản phẩm của sự phát triển các hình thái giá trị. Đồng thời cũng là sản phẩm của sự phát triển mâu thuẫn giữa lao động và phân công lao động xã hội trong sản xuất hàng hóa. Sự ra đời và phát triển của tiền tệ gắn liền với sự ra đời và phát triển của sản xuất và trao đổi hàng hóa.
Trang 1LỚP TRUNG CẤP CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH KHÓA 98
BÀI THU HOẠCH Bài 3: Những vấn đề cơ bản của phương thức sản xuất TBCN
Bài Làm Câu 1: Tiền có mấy chức năng? Đó là những chức năng nào? Trong những
chức năng đó thì chức năng nào là cơ bản của tiền? Vì sao?
* Tiền tệ là một phạm trù lịch sử, nó là sản phẩm tự phát của nền kinh tế hàng hóa, sản phẩm của sự phát triển các hình thái giá trị Đồng thời cũng là sản phẩm của sự phát triển mâu thuẫn giữa lao động và phân công lao động xã hội trong sản xuất hàng hóa Sự ra đời và phát triển của tiền tệ gắn liền với sự ra đời và phát triển của sản xuất và trao đổi hàng hóa
Theo Mac, tiền tệ là một thứ hàng hoá đặc biệt, được tách ra khỏi thế giới hàng hoá, dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của tất cả các loại hàng hoá khác
Nó trực tiếp thể hiện lao động xã hội và biểu hiện quan hệ sản xuất giữa những người sản xuất hàng hóa
Theo các nhà kinh tế hiện đại: Tiền được định nghĩa là bất cứ cái gì được chấp nhận chung trong việc thanh toán để nhận hàng hoá, dịch vụ hoặc trong việc trả nợ
* Tiền có 5 chức năng, cụ thể như sau:
1/ Chức năng thước đo giá trị:
Tiền tệ dùng để biểu hiện và đo lường giá trị của các hàng hóa Muốn đo lường giá trị của các hàng hóa, bản thân tiền tệ cũng phải có giá trị Vì vậy, tiền tệ làm chức năng thước đo giá trị phải là tiền vàng Để đo lường giá trị hàng hóa không cần thiêt phải là tiền mặt mà chỉ cần so sánh với lượng vàng nào đó trong ý tưởng Sở dĩ có thế làm được như vậy vì giữa giá trị của vàng và giá trị của hàng hóa trong thực tế đã có một tỷ lệ nhất định Cơ sở của tỷ lệ đó là thời gian lao động
xã hội cần thiết hao phí để sản xuất ra hàng hóa đó Giá trị hàng hóa được biểu hiện bằng tiền gọi là giá cả hàng hóa Hay nói cách khác, giá cả là hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa
2/ Chức năng phương tiện lưu thông:
Trang 2Tiền thực hiện chức năng phương tiện lưu thông khi tiền môi giới cho quá trình trao đổi hàng hóa Khi tiền xuất hiện, hình thái trao đổi trực tiếp bằng hiện vật dần dần nhường chỗ cho hình thái trao đổi gián tiếp thực hiện thông qua trung gian của tiền tệ Hình thái trao đổi này trở thành phương tiện và động lực thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng nhanh chóng, buôn bán trở nên dễ dàng, sản xuất thuận lợi Có thể ví tiền như một chất nhớt bôi trơn guồng máy sản xuất và lưu thông hàng hóa Khi mức dộ tiền hóa ngày càng cao thì hoạt động giao lưu kinh tế càng được diễn
ra thuận lợi, trôi chảy
Nghiệp vụ trao đổi giá tiếp thực hiện qua trung gian của tiền, gồm hai vế:
* Vế thứ nhất: bán hàng để lấy tiền: H-T
* Vế thứ hai : dùng tiền để mua hàng T – H
Trong đó H là hàng hóa, T là tiền mặt Khi tiền làm môi giới trong trao đổi hàng hoá đã làm cho hành vi bán và hành vi mua có thể tách rời nhau cả về thời gian và không gian Với việc không nhất trí giữa mua và bán vô tình gây ta những nguy cơ của khủng hoảng kinh tế
Nhưng thỉnh thoảng hai vế này không di liền với nhau Tiền là phương tiện làm trung gian trao đổi dần dần trở thành mục tiêu trong các cuộc trao đổi và được
ưa chuộng
3/ Chức năng phương tiện cất trữ :
Tiền chấp hành chức năng phương tiện cất trữ khi tiền tạm thời rút khỏi lưu thông, trở vào trạng thái tĩnh, chuẩn bị cho nhu cầu chi dùng trong tương lai.Khi tiền tệ chưa xuất hiện, người ta thường thực hiện cất trữ dưới hình thái hiện vật, hình thái này không tiện lợi vì nó đòi hỏi phải có chỗ rộng rãi, phải tốn nhiều chi phí bảo quản, dễ hư hỏng, khó lưu thông và it sinh lời.Khi tiền tệ xuất hiện, người
ta dần dần thay thế cất trữ dưới hình thái hiện vật bằng hình thái cất trữ dưới dạng tiền Hình thái này có nhiều ưu điểm, điểm nổi bật là dễ lưu thông và thanh khoản Tuy nhiên, cất trữ dưới hình thái tiền có nhược điểm là có thể dễ mất giá khi nền kinh tế có lạm phát Do vậy, để tiền thực hiện được chức năng phương tiện cất trữ đòi hỏi hệ thống tiền quốc gia phải đảm bảo được sức mua
4/ Chức năng phương tiện thanh toán:
Làm phương tiện thanh toán, tiền được dùng để trả nợ, nộp thuế, trả tiền mua chịu hàng Khi sản xuất và trao đổi hàng hóa phát triển đến trình độ nào đó tất yếu nảy sinh việc mua bán chịu Trong hình thức giao dịch này, trước tiên tiền làm chức
Trang 3năng thước đo giá trị để định giá cả hàng hóa Nhưng vì là mua bán chịu nên đến
kỳ hạn tiền mới được đưa vào lưu thông để làm phương tiện thanh toán Sự phát triển của quan hệ mua bán chịu này một mặt tạo khả năng trả nợ bằng cách thanh toán khấu trừ lẫn nhau không dùng tiền mặt Mặt khác, trong việc mua bán chịu người mua trở thành con nợ, người bán trở thành chủ nợ Khi hệ thống chủ nợ và con nợ phát triển rộng rãi, đến kỳ thanh toán, nếu một khâu nào đó không thanh toán được sẽ gây khó khăn cho các khâu khác, phá vỡ hệ thống, khả năng khủng hoảng kinh tế tăng lên
5/ Chức năng tiền tệ thế giới:
Khi trao đổi hàng hóa vượt khỏi biên giới quốc gia thì nên làm chức năng tiền tệ thế giới Với chức năng này, tiền phải có đủ giá trị, phải trở lại hình thái ban đầu của nó là vàng Trong chức năng này, vàng được dùng làm phương tiện mua bán hàng hóa, phương tiện thanh toán quốc tế và biểu hiện của cải nói chung của xã hội
Năm chức năng của tiền trong nền kinh tế hàng hóa quan hệ mật thiết với nhau Sự phát triển các chức năng của tiền phản ánh sự phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hóa
* Trong các chức năng của tiền trên thì chức năng phương tiện lưu thông chính là chức năng quan trọng nhất của tiền Bởi vì, ngày nay tiền luôn là phương tiện bôi trơn cho phép nền kinh tế hoạt động trôi chảy hơn, từ đó giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế.Vì tiền là môi giới trao đổi hàng hóa, theo công thức H – T – H Trao đổi này phải dùng đến tiền thật: vàng, bạc…Nhờ có tiền, quá trình mua, bán diễn ra thuận lợi
Tiền làm môi giới trong quá trình trao đổi hàng hóa Để làm chức năng lưu thông hàng hóa đòi hỏi phải có tiền mặt
Câu 2: Thế nào được gọi là tín dụng ngân hàng tư bản?
- Tín dụng ngân hàng tư bản: là hình thức vận động của chủ nghĩa tư bản
cho vay, phản ánh quan hệ kinh tế giữa chủ thể sở hữu và chủ thể sử dụng tư bản cho vay dựa trên các nguyên tắc hoàn trả, có kỳ hạn và có lợi tức
- Tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mượn thông qua ngân hàng làm môi giới
- Tín dụng ngân hàng là hình thức tín dụng giữa ngân hàng với các nhà tư bản trực tiếp kinh doanh và các tầng lớp dân cư khác trong xã hội Ngân hàng đóng vai trò trung gian giữa những người cho vay và những người đi vay
Trang 4- Tín dụng ngân hàng ra đời và phát triển dựa trên sự phát triển của tín dụng thương nghiệp Đồng thời, tín dụng ngân hàng tạo điều kiện thuận lợi cho tín dụng thương nghiệp phát triển lên đỉnh cao hơn Nhờ có tín dụng ngân hàng, các kỳ phiếu được chiết khấu dễ dàng, được chuyển thành tiền mặt, tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh, cho việc dùng kỳ phiếu làm phương tiện lưu thông và thanh toán
- Sự vận động của tín dụng ngân hàng gắn liền với sự vận động của tư bản tiền tệ, vì đối tượng của tín dụng ngân hàng là tiền tệ
Câu 3: Thế nào là công ty cổ phần? Thế nào là thị trường chứng khoán
TBCN?Thế nào là tư bản giả?
* Công ty cổ phần : Là một dạng pháp nhân có trách nhiệm hữu hạn, được
thành lập và tồn tại độc lập đối với những chủ thể sở hữu nó Vốn của công ty được chia nhỏ thành những phần bằng nhau gọi là cổ phần và được phát hành huy động vốn tham gia của các nhà đầu tư Công ty cổ phần là một thể chế kinh doanh, một loại hình doanh nghiệp hình thành, tồn tại và phát triển bởi sự góp vốn của nhiều cổ đông Trong công ty cổ phần, số vốn điều lệ của công ty được chia nhỏ thành các phần bằng nhau gọi là cổ phần Các cá nhân hay tổ chức sở hữu cổ phần được gọi
là cổ đông Cổ đông được cấp một giấy chứng nhận sở hữu cổ phần gọi là cổ phiếu Chỉ có công ty cổ phần mới được phát hành cổ phiếu, còn công ty trách nhiệm hữu hạn thì không có điều này (Chỉ có công ty cổ phần mới được giao dịch trên sàn chứng khoán, còn công ty trách nhiệm hữu hạn thì không có điều này) Như vậy, cổ phiếu chính là một bằng chứng xác nhận quyền sở hữu của một cổ đông đối với một Công ty Cổ phần và cổ đông là người có cổ phần thể hiện bằng cổ phiếu Công
ty cổ phần là một trong loại hình công ty căn bản tồn tại trên thị trường và nhất là
để niêm yết trên thị trường chứng khoán.Bộ máy các công ty cổ phần được cơ cấu theo luật pháp và điều lệ công ty với nguyên tắc cơ cấu nhằm đảm bảo tính chuẩn mực, minh bạch và hoạt động có hiệu quả
* Thị trường chứng khoán : Là nơi diễn ra các giao dịch về chứng khoán.
Cụ thể hơn thị trường chứng khoán có thể được định nghĩa như là nơi tập trung các nguồn tiết kiệm để phân phối lại cho người muốn sử dụng những nguồn tiết kiệm
đó theo giá mà người sử dụng sẵn sàng trả Nói cách khác thị trường chứng khoán
là nơi tập trung và phân phối các nguồn đầu tư này, có thêm nhiều vốn hơn để đưa vào sản xuất trong nền kinh tế vì vậy có thể làm cho nền kinh tế tăng trưởng và tạo nên sự thịnh vượng
Chứng khoán là các loại công cụ tài chính dài hạn, bao gồm các loại cổ phiếu
và trái phiếu
Trang 5* Tư bản giả : Là tư bản tồn tại dưới hình thức các chứng khoán có giá và
mang lại thu nhập cho người sở hữu các chứng khoán đó
- Tư bản giả bao gồm hai loại chủ yếu:
+ Cổ phiếu +Trái phiếu