Nghiên cứu xây dựng quy trình tổng hợp keo tanin formadehyde quy mô 10kg keo mẻ và ứng dụng tạo tấm MDF với bột gỗ

Nghiên cӭu ҧQKKѭӣng cӫa các yӃu tӕ ÿӃn phҧn ӭng tәng hӧp keo tanin ± formaldehyde .... Vì vұy, QJj\ QD\ FRQ QJѭӡL ÿm QJKLrQ Fӭu sӱ dөng, sҧn xuҩt ván nhân tҥo, ngành công nghiӋp sҧn xuҩt

NGUYӈN CHҲN DUǣN

NGHIÊN CӬU XÂY DӴNG QUY TRÌNH TӘNG HӦP KEO TANNIN ± FORMALDEHYDE QUY MÔ 10KG KEO/MҾ VÀ ӬNG DӨNG TҤO

TҨM MDF VӞI BӜT GӚ

LUҰ19Ă17+ Ҥ&6Ƭ.+2$+ ӐC

Ĉj1 ҹng - 1ăP

ĈҤI HӐ&Ĉ¬1 ҸNG

NGUYӈN CHҲN DUǣN

NGHIÊN CӬU XÂY DӴNG QUY TRÌNH TӘNG HӦP KEO TANNIN ± FORMALDEHYDE QUY MÔ 10KG KEO/MҾ VÀ ӬNG DӨNG TҤO

Tác giҧ

NguyӉ n Chҳ n DuǤ n

MӨC LӨC

MӢ ĈҪU 1

1 Lý do chӑQÿӅ tài 1

2 MөFÿtFKQJKLrQFӭu 2

ĈӕLWѭӧng và phҥm vi nghiên cӭu 2

3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu 2

éQJKƭDNKRDKӑc và thӵc tiӉn cӫDÿӅ tài 3

6 Cҩu trúc luұQYăQ 3

&+ѬѪ1* TӘNG QUAN LÝ THUYӂT 4

1.1 TӘNG QUAN Vӄ CHI KEO 4

1.1.1 Keo lá tràm (tràm bông vàng) 6

.HRWDLWѭӧng 8

1.1.3 Keo lai 10

1.2 TӘNG QUAN Vӄ TANIN 11

1.2.1 Khái niӋm 11

1.2.2 Phân loҥi 12

1.2.3 Tính chҩt cӫa tanin 14

1.2.4 Ӭng dөng 15

1.2.5 Tình hình nghiên cӭu và sӱ dөng tanin hiӋn nay 16

1.2.6 Nhӳng loҥi thӵc vұt chӭa nhiӅu tanin 18

1.3 LÝ THUYӂT TӘNG HӦP KEO TANIN ± FORMALDEHYDE 19

1.3.1 Tәng hӧp keo phenol ± formaldehyde 19

1.3.2 Các yӃu tӕ ҧQK KѭӣQJ ÿӃn viӋc tҥo thành nhӵa phenol ± formaldehyde (PF) 19

1.3.3 Tәng hӧp nhӵa rezolic 20

1.4 MӜT SӔ LOҤI VÁN GӚ CÔNG NGHIӊP 24

1.4.1 Ván Venner 24

1.4.2 Ván PB 24

1.4.3 Ván MFC 25

1.4.4 Ván HDF 26

1.4.5 Ván PW 26

1.5 VÁN MDF 27

1.5ĈӏQKQJKƭDSKkQORҥi 27

1.5ĈһFÿLӇm 28

1.5.3 Ӭng dөng 28

1.5.4 VҩQÿӅ P{LWUѭӡng 29

1.5.5ѬXQKѭӧFÿLӇm cӫa ván MDF 29

&+ѬѪ1* NGUYÊN LIӊ89¬3+ѬѪ1*3+È31*+ IÊN CӬU 31

2.1 NGUYÊN LIӊU VÀ HÓA CHҨT 31

2.1.1 Tanin rҳn 31

2.1.2 Dung dӏch NaOH 33% 31

2.1.3 Natri sunfit 31

2.1.4 Formaldehyde 37% 32

2.1.5 Urotrophin, Ammonium chloride 32

3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&ӬU 32

2.2.1 Nghiên cӭu ҧQKKѭӣng cӫa các yӃu tӕ ÿӃn phҧn ӭng tәng hӧp keo tanin ± formaldehyde 32

2.2.2 Nghiên cӭu các tính chҩt cӫa keo tanin ± formaldehyde 35

2.2.3 Ӭng dөng tҥo tҩm ván ép MDF cӫa keo tanin ± formaldehyde 37

2.2;iFÿӏnh các chӍ tiêu cӫa tҩm ép thành phҭm 39

3+ѬѪ1*3+È33+Æ17Ë&+3+Ә HӖNG NGOҤI 41

2.3&ѫVӣ vұt lý 41

2.33KѭѫQJSKiSFKXҭn bӏ mүu ghi phә hӗng ngoҥi 42

2.3.3 Ӭng dөng cӫa phә hӗng ngoҥi trong hóa hӑc 43

3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&ӬU Bӄ MҺT MҮU CHӨP SEM 43

3+ѬѪ1*3+È33+Æ17Ë&+1+,ӊT 44

ĈӜ NHӞT 45

&Ѫ6Ӣ LÍ THUYӂT CӪA BÀI TOÁN QUY HOҤCH THӴC NGHIӊM 46

2.7.1 Mӣ ÿҫu 46

2.7.2 Bài toán quy hoҥch thӵc nghiӋm 46

&+ѬѪ1* KӂT QUҦ VÀ THҦO LUҰN 48

3.1 NGHIÊN CӬU Ҧ1+ +ѬӢNG CÁC YӂU TӔ ĈӂN PHҦN ӬNG TӘNG HӦP KEO TANIN - FORMALDEHYDE 48

3.1.1 Khҧo sát ҧQKKѭӣng tӹ lӋ khӕLOѭӧng tanin rҳn 48

3.1.2 Khҧo sát ҧQKKѭӣng cӫa thӡi gian 49

3.1.3 ҦQKKѭӣng cӫa pH 51

3.1.4 ҦQKKѭӣng cӫa nhiӋWÿӝ 52

3.1.5 ҦQKKѭӣng cӫa xúc tác kӁm axetat (CH3COO)2Zn 53

3.2 TӔ,Ѭ8+Ï$7ӘNG HӦP KEO TANIN ± FORMALDEHYDE BҴNG 3+ѬѪ1*3+È348<+2ҤCH THӴC NGHIӊM 54

3.3 TÍNH CHҨT CӪA KEO TANIN ± FORMALDEHYDE 62

3.3.1 Tính chҩt vұt lý 62

3.3.2 Phә hӗng ngoҥi cӫa keo tanin - formaldehyde 62

3.3.3 KӃt quҧ ÿRÿӝ bӅn nhiӋt cӫa keo 63

3.3.4 Các tính chҩt vұt lý cӫa keo 64

3.4 NGHIÊN CӬU ӬNG DӨNG TҤO TҨM ÉP MDF 65

3.4.1 Quy trình tҥo tҩm ép MDF 65

3.4.2 ҦQKKѭӣng cӫDKjPOѭӧQJNHRÿӃn tính chҩt cӫa tҩm MDF 66

3.4.3 Cҩu trúc tӃ vi cӫa tҩm MDF (chөp SEM) 69

3.4.4 Các thông sӕ cӫa tҩm ép MDF 71

3+Æ17Ë&+Ĉӄ XUҨT THIӂT Bӎ CHO QUÁ TRÌNH CÔNG NGHӊ VӞI QUY MÔ 10KG KEO/MҾ 72

3.5.1 Cân bҵng vұt chҩt 72

3.5.2 Nҩu nguyên liӋu 73

&{ÿһc keo 78

%uQKQJѭQJYjEuQKQJѭQJFKkQNK{QJ 79

6ѫÿӗ công nghӋ 82

3.6 QUY TRÌNH TӘNG HӦP KEO TANIN ± FORMALDEHYDE QUY MÔ 10KG KEO/MҾ 83

3.7 CHҤY THӰ MҾ 85

KӂT LUҰN VÀ KIӂN NGHӎ 86

TÀI LIӊU THAM KHҦO

QUYӂ7Ĉ ӎ 1+*,$2Ĉӄ TÀI (B̪N SAO)

DANH MӨC CÁC KÝ HIӊU, CÁC CHӲ VIӂT TҲT

SEM : Scanning Electron Microscope

TDS : Total Dissolved Solids

Kg : Kilogam

L : /ӓQJ

R 5ҳQ

DANH MӨC CÁC BҦNG

Sӕ hiӋ u

3.1 ҦQKKѭӣng cӫa tӍ lӋ khӕLOѭӧng tanin : thӇ tích

IRUPDOGHK\GHÿӃQÿӝ nhӟt cӫa keo 48 3.2 ҦQKKѭӣng cӫa yӃu tӕ thӡLJLDQÿӃQÿӝ nhӟt cuҧ keo 50 3.3 ҦQKKѭӣng cӫa yӃu tӕ pH 51 3.4 ҦQKKѭӣng cӫa yӃu tӕ nhiӋWÿӝ ÿӃQÿӝ nhӟt cӫa keo 52 3.5 ҦQKKѭӣng cӫa xúc tác kӁm axetat (CH3COO)2Zn 53 3.6 BҧQJSKѭѫQJiQYjÿLӅu kiӋn tә chӭc thí nghiӋm 55 3.7 Ma trұn kӃ hoҥch 2

3cho quá trình tәng hӧp keo tanin ±

3.12 +jPOѭӧng rҳn (TDS) trong keo 65 3.13 ҦQKKѭӣng cӫa tӹ lӋ keo trong bӝWpSÿӃQÿӝ bӅn kéo 67 3.14 ҦQKKѭӣng cӫa tӹ lӋ keo trong bӝWpSÿӃQÿӝ bӅn uӕn 68 3.15 Ĉӝ WUѭѫQJQӣ cӫa tҩm MDF 71 3.16 Mӭc tiêu hao nguyên liӋu qua tӯQJF{QJÿRҥn 72 3.17 Bҧng cân bҵng vұt chҩt tính cho 10 kg keo 73

3.3 Ĉӗ thӏ ҧQKKѭӣng cӫa tӍ lӋ khӕLOѭӧng tanin rҳn :

thӇ WtFKIRUPDOGHK\GHÿӃQÿӝ nhӟt cӫa keo 49

3.4 Ĉӗ thӏ ҧQKKѭӣng cӫa yӃu tӕ thӡLJLDQÿӃQÿӝ

3.5 Ĉӗ thӏ ҧQKKѭӣng cӫa pH 51 3.6 Ĉӗ thӏ ҧQKKѭӣng cӫa nhiӋWÿӝ 52 3.7 Ĉӗ thӏ ҧQKKѭӣng cӫa xúc tác kӁm axetat 53 3.8 Phҧn ӭng giӳa tanin vӟi formaldehyde 61 3.9 Keo tanin ± formaldehyde 62 3.10 Phә hӗng ngoҥi IR cӫa keo tanin ± formaldehyde 63 3.11 GiҧQÿӗ phân tích nhiӋt TGA 63 3.12 Bӝt gӛ WUѭӟc khi sàng 65

3.19 Ĉӗ thӏ ҧQKKѭӣng cӫa tӹ lӋ keo trong bӝWpSÿӃn

3.28 6ѫÿӗ thiӃt bӏ công nghӋ 82 3.29 HӋ thӕng thiӃt bӏ thӵc tӃ 82

3.30 Quy trình tәng hӧp keo tanin ± formaldehyde

MӢ ĈҪU

1 Lý do chӑ Qÿ Ӆ tài

Trong nhӳQJQăPJҫQÿk\Uӯng tӵ nhiên trҧi qua nhiӅu thiên tai, thu hҽp

diӋn tích trӗng và bӏ FRQQJѭӡLWjQSKiÿmWUӣ nên kiӋt quӋNK{QJÿӫ nguӗn

nguyên liӋXÿӇ ÿiSӭng nhu cҫu sӱ dөng gӛ tӵ nhiên cӫDFRQQJѭӡi Vì vұy,

QJj\ QD\ FRQ QJѭӡL ÿm QJKLrQ Fӭu sӱ dөng, sҧn xuҩt ván nhân tҥo, ngành

công nghiӋp sҧn xuҩt ván sӧLÿһc biӋWOjYiQpS0')UDÿӡLÿiSӭng yêu cҫu

ÿy9iQpS0')ӭng dөng nhiӅu trong ngành sҧn xuҩt nói chung và nӝi thҩt

YăQSKzQJQyLULrQJ1yFyNhҧ QăQJWKD\WKӃ gӛ tӵ nhiên vӟi nhӳQJѭXÿLӇm

ÿӝ EiPVѫQYHFQLFDRYjVѫQQKLӅu màu tҥo sӵ ÿDGҥng phong phú vӅ màu

sҳc cho các sҧn phҭm

Nghiên cӭu vӅ MDF cho thҩy thҧi ra formaldehyde trong quá trình sӱ

dөng là rҩt cao Formaldehyde trong keo có khҧ năQJYLrPGD[kPQKұp vào

ÿѭӡng hô hҩS +jP Oѭӧng formaldehyde cao có thӇ làm suy giҧm hӋ miӉn

dӏch thұm chí có thӇ gây tӱ vong khi nó chuyӇn hóa thành axit fomic trong

máu gây thӣ nhanh thӣ gҩp, hҥ nhiӋWYjK{QPr9jÿLӅXÿiQJQyLOjFѫWKӇQJѭӡi không cyFѫFKӃ ÿjRWKҧi formaldehyde'Rÿy\rXFҫu nghiên cӭu mӝt

loҥi keo dán gӛ thân thiӋn vӟLP{LWUѭӡQJYjDQWRjQFKRQJѭӡi sӱ dөng

Tanin là chҩt thay thӃ tӕt cho phenol trong viӋc tҥo hӧp chҩt keo tanin ±

formaldehyde Tanin là hӧp chҩt có rҩt nhiӅu trong rӉ, quҧ, hҥt và thân các

loҥi thӵc vұWQKѭNHRWK{QJÿLӅu, sӗLWUH«QJXӗn dӵ trӳ ÿDGҥng, phong

phú có thӇ WiL VLQK Yj NK{QJ Fy WtQK ÿӝc hҥi vӟLFѫWKӇ QJѭӡi Các loài cây

NHRÿѭӧc trӗng nhiӅXQѫLYjWURQJYӓ Fk\NHRFyKjPOѭӧng tanin rҩt lӟn Keo

OiWUjPNHRWDLWѭӧng, keo lai chӫ yӃXÿѭӧc sӱ dөQJÿӇ lҩy gӛ Vӓ các loҥi

Fk\Qj\WKѭӡng bӏ bӓ ÿLKRһc dùng làm cӫLÿӕt Ngoài ra mӝt sӕ nhà máy sҧn

xuҩt nguyên liӋu bӝt giҩy tӯ các loҥLFk\NHRÿmEӓ ÿLPӝWOѭӧng vӓ rҩt lӟn

chӭa tanin Vì vұy, viӋc nghiên cӭu, chiӃt tách tanin tӯ vӓ các loҥi keo có ý

QJKƭDKӃt sӭc quan trӑng vӅ mһt khoa hӑc và thӵc tiӉn Mӝt mһt tәng hӧp mӝt

loҥi keo dán có giá thành rҿ tӯ nguӗn nguyên liӋu có sҹn trong tӵ nhiên, có

khҧ QăQJ WiL Wҥo sӱ dөng trong ngành công nghiӋp chӃ tҥo tҩm MDF thân

thiӋQP{LWUѭӡng Mһt khác ÿiSӭQJÿѭӧc mӝt phҫn nhu cҫu sӱ dөng các loҥi

keo dán cho ngành sҧn xuҩt ván gӛ ép, FNJQJQKѭFiFQJjQKFyOLrQTXDQÿӃn

keo dán khác mà thӵc tӃ hiӋn nay chúng ta phҧi nhұp các loҥi keo dán gӛ tӯ

Qѭӟc ngoài

9ӟLQKӳQJêQJKƭDQKѭWUrQW{LFKӑQÿӅWjL³1JKLrQFͱX[k\G͹QJTX\

vӅ khҧ QăQJVӱ dөng cӫa các sҧn phҭm có sҹn trong tӵ nhiên tҥLÿӏDSKѭѫQJ

2 MөFÿtFKQJKLrQF ӭu

- ChiӃt tách tanin rҳn tӯ vӓ NHRNHROiWUjPNHRODLYjNHRWDLWѭӧng) ӣ Quҧng Nam

- Xây dӵng quy trình tәng hӧp keo tanin - formadehyde quy môn 10kg

keo/mҿ tӯ nguӗn tanin tách tӯ vӓ keo

- Ӭng dөng keo dán gӛ tanin - formadehyde tҥo tҩm ép MDF

Ĉ ӕLWѭ ӧng và phҥm vi nghiên cӭu

- ĈӕLWѭӧng nghiên cӭu: Vӓ cӫa mӝt sӕ ORjLNHRQKѭNHROiWUjPNHRODLYjNHRWDLWѭӧng

- Phҥm vi nghiên cӭu: Nghiên cӭu xây dӵng qui trình tәng hӧp keo tanin

± formadehyde quy mô 10kg keo/ mҿ và ӭng dөng tҥo tҩm MDF tӯ các vӓ

keo quy mô phòng thí nghiӋm

3KѭѫQJSKiSQJKLrQF ӭu

4.1 Nghiên cӭu lý thuyӃ t

- Thu thұp, tәng hӧp, phân tích các tài liӋXWѭOLӋXWURQJYjQJRjLQѭӟc

OLrQTXDQÿӃn nӝLGXQJÿӅ tài

- Nghiên cӭu nguӗn gӕc, trҥng thái tӗn tҥi cӫa tanin

- Nghiên cӭXTX\WUuQKSKѭѫQJSKiSYjF{QJQJKӋ chiӃt tách các hӧp

chҩt thiên

- 3KѭѫQJSKiSWәng hӧp keo

- 3KѭѫQJSKiSpSYiQWURQJF{QJQJKLӋp

- ĈiQKJLiNӃt quҧÿӅ xuҩt kiӃn nghӏ

4.2.Nghiên cӭu thӵc nghiӋ m

- Tәng hӧp keo tanin ± formadehyde vӟi 10kg tanin

- 3KѭѫQJSKiSYұt lý: XiFÿӏnh tӹ trӑQJÿӝ nhӟt cӫa keo

- Tҥo tҩm ván ép MDF bҵng bӝt gӛ

- ;iFÿӏnh các chӍ tiêu cӫa gӛ pSÿѭӧc tҥo tӯ keo tanin ± formaldehyde

éQJKƭDNKRDK ӑc và thӵc tiӉ n cӫDÿ Ӆ tài

5.1 éQJKƭDNKRDK ӑc

- Tәng hӧp keo tanin ± formaldehyde vӟi quy mô công nghiӋp

- Khҧo sát ӭng dөng cӫa keo tanin ± formaldehyde trong viӋc tҥo tҩm MDF

5.2 éQJKƭDWK ӵc tiӉ n

- Tҥo nguӗn keo tanin vӟi sӕ Oѭӧng lӟn góp phҫQêQJKƭDWURQJWKӵc tiӉn

- Tұn dөng nguӗn nguyên liӋu phӃ thҧi là vӓ cây keo thay thӃ cho nguӗn

nguyên liӋu dҫu mӓ trong viӋc tәng hӧp keo

6 Cҩ u trúc luұ n YăQ

/XұQ YăQJӗP 91 WUDQJWURQJÿySKҫQPӣÿҫX4 WUDQJNӃWOXұQNLӃQQJKӏ

2 WUDQJWjLOLӋXWKDPNKҧRFy4 WUDQJ/XұQYăQFy17 EҧQJ60 KuQKYjÿӗWKӏ

1ӝLGXQJFKLDWKjQKFKѭѫQJ

&KѭѫQJ7әQJTXDQOtWKX\ӃW35 trang

&KѭѫQJ1JX\rQOLӋXYjSKѭѫQJSKiSQJKLrQFӭX11 trang

&KѭѫQJ.ӃWTXҧYjWKҧROXұQ39 trang

&+ѬѪ1*

TӘNG QUAN LÝ THUYӂT

1.1 TӘNG QUAN Vӄ CHI KEO [24], [28]

Chi Keo (danh pháp khoa hӑc Acacia) là mӝt trong nhӳng nhóm cây

thân gӛ và thân bөL ÿD Gҥng nhҩW WUrQ WUiL ÿҩt; thuӝc phân hӑ Trinh nӳ

(Mimosoideae), và thuӝc hӑ Ĉұu (Fabaceae) HiӋQQD\QJѭӡi ta biӃt khoҧng

1.300 loài cây keo trên toàn thӃ giӟLWURQJÿyNKRҧng 950 loài có nguӗn gӕc ӣ

Australia, và phҫn còn lҥi phә biӃn trong các khu vӵc khô cӫa vùng nhiӋWÿӟi

Yj{Qÿӟi ҩm ӣ cҧ hai bán cҫu, bao gӗm châu Phi, miӅn nam châu Á và châu

Mӻ/RjLVLQKWUѭӣng xa nhҩt vӅ phía bҳc cӫa chi này là keo vuӕt mèo (Acacia

keo bҥc (Acacia dealbata), keo bӡ biӇn (Acacia longifolia), NHRÿHQ (Acacia

&KL.HRÿѭӧc ӭng dөng rӝng rãi trong nhiӅXOƭQKYӵc khác nhau Mӝt sӕ

loài cung cҩp các loҥi gӛ có giá trӏ Tҥi ViӋt Nam, các loài NHR WDL Wѭӧng

(Acacia mangium), keo lá tràm (Acacia auriculiformis) và keo lai (Acacia

hybrid) ÿѭӧc trӗQJÿӇ làm nguyên liӋu sҧn xuҩt giҩy

Vӓ các loài keo khác nhau rҩt giàu tanin ± chҩWÿѭӧc sӱ dөng trong công

nghiӋp thuӝF GD QKѭ NHR YjQJ Acacia pycnantha), keo vӓ ÿj Acacia

FNJQJOjPӝt mһt hàng xuҩt khҭu quan trӑng

Ngoài ra, mӝt sӕ chҩWWKXÿѭӧc tӯ FiFORjLNHRNKiFQKDXÿѭӧc sӱ dөng trong y hӑc (cây Acacia catechu, cây y h͕ c Ayurveda«) và trong công nghiӋp

sҧn xuҩWQѭӟc hoa (tӯ cây $FDFLDIDUQHVLDQD« 

Hình 1.1 Acacia karroo Hình 1.2 Silver Wattle

Hình 1.3 Collins Acacia Hình 1.4 Swamp Wattle

Hình 1.5 Acacia melanoxylon Hình 1.6 Acacia covenyi

Tҥi ViӋt Nam nói chung và QuҧQJ1DPQyLULrQJFyEDORjLNHRÿѭӧc trӗng phә biӃn nhҩWOjNHROiWUjPNHRWDLWѭӧng và keo lai

Hình 1.7 Acacia auriculiformis Hình 1.8 Acacia mangium

Trên thӃ giӟi, keo lá tràm chӫ yӃu phân bӕ tӵ nhiên ӣ Australia và trӗng

phә biӃn ӣ Ĉ{QJ1DPÈӣ mӝt sӕ ÿҧo ӣ khu vӵF7KiL%uQK'ѭѫQJQKѭ4Xҫn

ÿҧo Samoa Manu, QuҫQÿҧo Bҳc Mariana, QuҫQÿҧR+DZDLL«ҨQĈӝ 'ѭѫQJ

QKѭ 4XҫQ ÿҧo Palau, QuҫQ ÿҧo Xô-lô-P{QJ« Khu vӵc giáp Thái Bình

'ѭѫQJQKѭÚc Malaysia, Indonesia,Trung quӕF«

Ӣ QѭӟFWDNHROiWUjPÿѭӧc trӗng nhiӅu ӣ các tӍnh (tӯ Ĉj1ҹng, Quҧng

Nam, Gia Lai, Kon Tum cho tӟi Kiên Giang) Phân tán hoһc tұp trung ӣ các

vùng: Bҳc Trung Bӝ, Nam Trung Bӝ 7k\ 1JX\rQ Ĉ{QJ 1DP %ӝ và Tây

Tên khác: Keo lá to, Keo mӥ

Tên khoa hӑc: Acacia mangium

Hӑ thӵc vұt: Trinh nӳ (Mimosaceae)

a 6˯O˱ͫFY͉NHRWDLW˱ͫQJ

.HR WDL Wѭӧng mӑc tӵ nhiên ӣ Ĉ{QJ %ҳc Australia tҥi các vùng

4XHHQVODQG-DUÿLQ± Claudie River, Ayton ± Nam Ingham Ngoài ra còn thҩy

xuҩt hiӋn ӣ SKtDĈ{QJFӫa Indonexia và phía Tây Papua Niu Ghinê

.HR WDL WѭӧQJ WKѭӡng mӑc thành các quҫn thө lӟn không liên tөc dӑc

theo bӡ biӇn, gҫn nhӳng khu rӯng ngұp mһQFNJQJJһp mӑc xen lүQÿӗng cӓ ӣ

ven sông thuӝc vùng nhiӋWÿӟi ҭPFyÿӃQWKiQJPDNK{/jORjLFk\ѭDsáng mҥQKYjFNJQJÿmÿѭӧc nhұp trӗng thành công ӣ nhiӅXQѭӟFQKѭ7UXQJ

QuӕF0DOD\VLD3KLOLSSLQ7KiL/DQ/jR«VLQKWUѭӣng mҥnh nhҩt ӣ QѫLFy

ÿӝ FDRGѭӟi 300m so vӟi mӵFQѭӟc biӇn

Cây gӛ trung bình, chiӅu cao biӃQÿӝng tӯ ÿӃQPÿѭӡng kính tӯ 25

± FPÿ{LNKLWUrQFP7KkQWKҷng, vӓ FyPjXQkX[iPÿӃn nâu, xù xì,

có vӃt nӭt dӑF 7iQOi[DQKTXDQKQăP KuQK WUӭng hoһFKuQK WKiSWKѭӡng

phân cành cao Cây mҫPJLDLÿRҥn vài tháng tuәi có lá kép lông chim 2 lҫn,

cuӕQJOiWKѭӡng dҽt gӑi là lá thұWFiFOiUDVDXOjOiÿѫQPӑc cách, gӑi là lá giҧ, phiӃn lá hình trӭng hoһFWUiL[RDQGjLÿҫXFyPNJLOӗi tù Lá giҧ có 4 gân

dӑc song song nәLU}YjFNJQJOjORҥLOiWUѭӣng thành tӗn tҥLÿӃn hӃWÿӡi cӫa

cây

+uQK.HRWDLW˱ͫQJ

c 7uQKWU̩QJSKkQE͙

.HR WDL Wѭӧng phân bӕ tӵ nhiên ӣ Ĉ{QJ %ҳc Úc, Papua Newghine,

Ĉ{QJ,QGRQH[LDӣ ÿӝ FDRGѭӟi 100 m so vӟi mӵFQѭӟc biӇQWKѭӡng mӑc ven

V{QJYQJÿӗng cӓ, rӯng ngұp mһn, rӯng tràm Ӣ ViӋt Nam, hiӋQQD\ÿDQJ

mӣ rӝng trӗng ӣ hҫu hӃt các tӍQKÿӗng bҵQJFNJQJQKѭWUXQJGXÿӃQÿӝ cao

400 ± 500 m so vӟi mӵFQѭӟc biӇn, trên nhiӅu loҥLÿҩWNKiFQKDXÿӗi bӏ xói

mòn, chua, nghèo, xҩu, khô hҥQ«QyYүQVLQKWUѭӣQJEuQKWKѭӡng và ra hoa

kӃt quҧ

d *LiWU͓NLQKW͇

Gӛ NHR WDL Wѭӧng có nhiӅu tác dөng, gӛ có giác, lõi phân biӋt, tӹ trӑng

tӯ 0,56 - 0,60 kg/m3; gӛ có sӧi dài 1,0 - 1,2mm có thӇ làm nguyên liӋu giҩy,

bao bì, cӫi ÿXQ.HRWDLWѭӧng là cây mӑc nhanh tán rұPWKѭӡng xanh, rӉ phát

triӇn mҥnh, dùng làm cây che phӫ ÿҩt, cҧi tҥo và bҧo vӋ ӣ YQJÿҩt trӕQJÿӗi

núi trӑFQyFNJQJOjPFk\Oөc hóa, trӗQJWURQJF{QJYLrQÿѭӡng phӕ, lá có thӇ

làm thӭFăQJLDV~FFKRGrKѭѫX«

e +˱ͣQJV͵GͭQJ

&NJQJJLӕQJQKѭNHROiWUjPNHRWDLWѭӧQJOjFk\ÿDWic dөng, dùng làm

gӛ giҩy, gӛ GăPJӛ xҿÿyQJÿӗ mӝc cao cҩSOjPYiQJKpSWKDQKEDREu«

Gӛ có nhiӋWOѭӧQJNKiFDRNFDONJGRÿyFNJQJFyWKӇ GQJÿӇ ÿӕt than,

làm cӫLÿXQUҩt tӕt

RӉ có nhiӅu nӕt sҫn có khҧ QăQJFӕ ÿӏQKÿҥm rҩt tӕWQrQNHRWDLWѭӧng

nói riêng và các loài keo nói chung, ngoài viӋc sӱ dөQJ ÿӇ trӗng rӯng sҧn

xuҩt, rӯng phòng hӝFzQÿѭӧc trӗng ӣ nhӳQJQѫLFyÿҩt khô cҵn, bӏ thoái hoá

Cây gӛ nhӥ, cao tӟi 25 ± Pÿѭ ӡng kính tӟi 30 ± FPFDRYjWRKѫQ

NHRWDLWѭӧQJYjNHROiWUjPFiFÿһc tính khác có dҥng trung gian giӳa 2 loài

bӕ mҽ Thân thҷng, cành nhánh nhӓ, tӍa cành khá, tán dày và rұm

Hoa tӵ bông 5 - 6 hoa/1 hoa tӵ vàng nhҥt mӑc tӯQJÿ{Lӣ nách lá Quҧ

ÿұu dҽt, khi non thҷng khi già cuӝn hình xoҳn ӕc Mùa hoa tӯ WKiQJ  ÿӃn

tháng 4, quҧ chín tӯ WKiQJÿӃn tháng 8 Vӓ quҧ cӭng, khi chín màu xám và

nӭt Mӛi quҧ có 5 - 7 hҥWPjXQkXÿHQEyQJ0ӝt kg hҥt có 45.000 - 50.000

hҥt

b Ĉ̿FÿL͋PVLQKWKiL

Keo lai tӵ QKLrQÿѭӧc phát hiӋn lҫQÿҫXYjRQăPWURQJVӕ các cây

NHRWDLWѭӧng trӗQJYHQÿѭӡng ӣ Sabah ± Malaysia Ӣ 7KiL/DQÿҫXWLrQFNJQJ

tìm thҩy kHRODLÿѭӧc trӗQJWKjQKÿiPӣ Muak-Lek, Salaburi

Ӣ Qѭӟc ta giӕng keo lai ӣ Ba Vì có nguӗn gӕc cây mҽ OjNHRWDLWѭӧng

xuҩt xӭ Pain-tree bang Queensland ± Australia Cây bӕ là keo lá tràm xuҩt xӭ

Darwin bang Northern Territory ± Australia Ӣ Ĉ{QJ1DP%ӝ hҥt giӕng lҩy

tӯ cây mҽ NHR WDL Wѭӧng xuҩt xӭ Mossman và cây bӕ NHR Oi WUjP FNJQJӣ

$XVWUDOLDQKѭQJNK{QJU}[Xҩt xӭ

c .KDLWKiFYjV͵GͭQJ

Keo lai là mӝt trong các loài cây chӫ lӵc cung cҩp gӛ nguyên liӋu

giҩy Tӹ trӑng gӛ 0,542 kg/m3KjPOѭӧQJ[HQOXOR]ѫ 45,36%; tәng các chҩt

sҧn xuҩt bӝt giҩy 95,2%; hiӋu suҩt bӝt giҩ\ÿӝ nhӟt cӫa bӝWÿӝ

chӏu gҩp, chӏXÿұSFDRKѫQKRһc trung gian cӫa 2 loài keo bӕ mҽ Ngoài ra

keo lai còn dùng làm gӛ dán, ván dán cao cҩp, gӛ xҿ dùng trong xây dӵng và

xuҩt khҭu

1.2 TӘNG QUAN Vӄ TANIN

1.2.1 .KiLQLӋP> 6]

Tӯ ³WDQLQ´ÿѭӧFGQJÿҫXWLrQQăPÿӇ chӍ nhӳng chҩt có mһt trong

dӏch chiӃt thӵc vұt có khҧ QăQJNӃt hӧp vӟi protein cӫa da sӕQJÿӝng vұt làm

cho da biӃn thành da thuӝc không thӕi và bӅQ'RÿyWDQLQÿѭӧFÿӏQKQJKƭD

là nhӳng hӧp chҩt polyphenol có trong thӵc vұt, có vӏ FKiWÿѭӧc phát hiӋn vӟi

³WKtQJKLӋm thuӝFGD´YjÿѭӧFÿӏQKOѭӧng dӵa vào mӭFÿӝ hҩp phө trên bӝt

da sӕng chuҭn.[22]

Tanin là mӝt nhóm các hӧp chҩt hóa hӑF ÿѭӧc phân bӕ rӝng trong tӵ

nhiên FK~QJ ÿѭӧc tìm thҩy trong nhiӅu loҥi thӵc vұt Phân tӱ cӫa chúng là

mӝt khӕLÿѭӧc cҩu thành bӣi hai hay nhiӅXÿѫQSKkQWӱ phenol Các tanin là

nguyên nhân gây ra màu sҳc cӫa nhiӅu loҥLKRDQKѭFk\SKL\Ӄn thҧo, hoa vân

anh, hoa hӗQJFk\Gҥ\rQWKҧRYj tҩt cҧ các loҥi trái cây có quҧ FKtQÿӓ Mӝt

sӕ khác là các hӧp chҩt phӭc tҥp hiӋn diӋn trong vӓ cây, rӉ và lá cӫDFk\ÿѭӧc

sӱ dөng trong ngành thuӝc da Còn nhӳng loҥLÿѫQJLҧQKѫQWKuFyPһt trong

WUiLFk\WѭѫLUDXTXҧ WѭѫLKjQKYjWUjUҩt có lӧi cho sӭc khӓe.[20]

3KkQWӱOѭӧQJWDQLQSKҫQOӟQQҵPWURQJNKRҧQJ± ÿYc

.KLÿXQFKҧ\WDQLQWURQJP{LWUѭӡQJNLӅPWKѭӡQJWKXÿѭӧFQKӳQJFKҩWsau:

OH

COOH

OHOH

OHCOOH

OH

OHOH

Pyrocatechin Axit pyrocatechic Pyrogallol Axit galic Pholoro glucin

Tanin pyrogalic là nhӳng este cӫDJOX[LWWKѭӡQJOjJOXFR]ѫYӟi mӝt hay

nhiӅu axit trihidroxibenzencacboxylic Khi thӫy phân bҵng axit hoһc bҵng

enzym tanase thì giҧi phóng ra phҫQ ÿѭӡQJ WKѭӡQJ Oj JOXFR]ѫ ÿ{L NKL Jһp

ÿѭӡQJ ÿһc biӋW QKѭ ÿѭӡQJ KDPDPHOR]ѫ« 3Kҫn không phҧL ÿѭӡng là các

axit, axit hay gһp là axit galic Các axit galic nӕi vӟi nhau theo dây nӕi depsid

ÿӇ tҥRWKjQKFiFD[LWGLJDOLFWULJDOLF1JRjLD[LWJDOLFQJѭӡi ta còn gһp các

D[LW NKiF QKѭ D[LW HOODJLF D[LW OXWHROLF Gҥng mӣ 2 vòng lacton cӫa axit

ellagic, axit chebulic

ĈһFÿLӇPFKtQKFӫDORҥLWDQLQQj\

- KLFҩWNK{ӣ± 2000&WKuWKXÿѭӧFS\URJDOROOjFKӫ\ӃX

- &KRNӃWWӫDE{QJYӟLFKuD[HWDW

- &KRNӃWWӫDPjX[DQKÿHQYӟLPXӕLVҳW,,, 

- 7KѭӡQJGӉWDQWURQJQѭӟF

&ҩXWU~FPӝWVӕORҥLWDQLQWKXӝFQKyPJDORWDQLQÿѭӧFWUuQKEj\ӣKuQK1.13

OH OH

Axit galic

OH OH

HO G

O

Galoyl este

O OH

O

O G

G

G G

O G

O O

O O

O

O O

O

O

OH OH HO

OH OH HO

OH HO

OH OH

Hình 1.13 $[LWJDOLFYjP͡WV͙OR̩LWDQLQWKX͡FQKyPWDQLQWKͯ\SKkQ

7DQLQQKyPQj\ÿѭӧc tҥo thành do sӵ QJѭQJWө tӯ FiFÿѫQYӏ flavan-3-ol

hoһc flavan-3,4-GLRO 'ѭӟi tác dөng cӫa axit hoһc enzym thì không bӏ thӫy

ȕ-1,2,3,4,6-pentagaloyl-O-D-JOXFR]ѫ

ȕ-1,2,2,3,6-pentagaloyl-O-D-JOXFR]ѫ

phân mà tҥo thành chҩW ÿӓ tanin hay phlobaphen Phlobaphen ít tan trong

OH

OH

OH

OHO

Tanin có vӏ FKiW OjP VăQ GD WDQ ÿѭӧF WURQJ Qѭӟc, kiӅm loãng và các

dung môi hӳX Fѫ QKѭ UѭӧX PHW\OLF Uѭӧu etylic, glixerin Không tan trong

benzen, ete, dҫu hӓa, clorofom, sunfua cacbon, tetraclorua cacbon.[13]

7KtQJKLӋPWKXӝFGDFӫDWDQLQOҩ\PӝWPLӃQJGDVӕQJFKӃVҹQQJkPYjR

GXQJGӏFK+&OUӗLUӱDVҥFKYӟLQѭӟFFҩWVDXÿyWKҧYjRGXQJGӏFKWDQLQWURQJYzQJSK~W5ӱDOҥLYӟLQѭӟFFҩWUӗLQK~QJYjRGXQJGӏFK)H2(SO4)3

PLӃQJGDVӁFKX\ӇQVDQJPjXQkXKRһFPjXÿHQ

.ӃW WӫDYӟLJHODWLQGXQJ GӏFKWDQLQ± NKLWKrP YjRGXQJ GӏFK

gelatin 1% FyFKӭD1D&OVӁFyNӃWWӫD

.ӃWWӫDYӟLDQFDORLWWDQLQWҥRNӃWWӫDYӟLFiFDQFDORLWKRһFPӝWVӕGүQ[XҩWKӳXFѫFKӭDQLWѫNKiFQKѭKH[DPHW\OHQGLDPLQGLED]RO«

7DQLQ Eӏ R[L KyD KRjQ WRjQ GѭӟL WiF GөQJ FӫD 0Q24 KRһF 2Cr2O7

7tQK FKҩW Qj\ GQJ ÿӇ ÿӏQK OѭӧQJ WDQLQ QKyP WDQLQ YӟL FKҩW FKӍ WKӏ Oj

indigocacmin.[15]

1.2.4 ӬQJGөQJ [18], [19], [27]

a ͰQJGͭQJOjPFK̭WFK͙QJR[LKyD

Trong thӵc vұWWDQLQWKDPJLDYjRTXiWUuQKWUDRÿәi chҩt, các quá trình

oxi hóa ± khӱ, có tính kháng khuҭn nên tanin có vai trò bҧo vӋ cho cây

Tanin là mӝt hӧp chҩt có khá nhiӅu ӭng dөQJWURQJÿLӅu trӏ:

Do có tính tҥo kӃt tӫa vӟi protein, khi tiӃp xúc vӟi niêm mҥc, tә chӭc da

bӏ tәQWKѭѫQJKD\YӃWORpW«WDQLQVӁ tҥo mӝt màng mӓQJOjPPiXÿ{QJOҥi,

ngӯng chҧy nên ӭng dөng làm thuӕFÿ{QJPiXYjWKXӕFVăQGD

Tanin có tính kháng khuҭQ NKiQJ YLUXW ÿѭӧF GQJ WURQJ ÿLӅu trӏ các

bӋnh viêm ruӝt, tiêu chҧy mà búp әi, búp sim, và vӓ quҧ PăQJFөt là nhӳng

Gѭӧc liӋu tiêu biӇu ÿmÿѭӧc dân gian sӱ dөng

Tanin dùng làm thuӕc chӳa bӓQJOjPWLrXÿӝc vì tanin có thӇ kӃt hӧp

vӟLFiFÿӝc tӕ do vi khuҭn tiӃWUDFNJQJQKѭFiFFKҩWÿӝFNKiFQKѭPXӕi bҥc,

thӫy ngân, chì, sҳt, kӁP«WDQLQOjPNӃt tӫa các ancaloit và các kim loҥi nһng,

GRÿó làm giҧm sӵ hҩp thu cӫa nhӳng chҩt này trong ruӝt, vì vұ\WDQLQÿѭӧc

ӭng dөQJÿӇ giҧLÿӝc trong nhӳQJWUѭӡng hӧp ngӝ ÿӝc ancaloit và kim loҥi

nһQJ&NJQJYuOêGRQj\NK{QJQrQXӕng thuӕc cùng vӟLQѭӟc trà

c ͰQJGͭQJWURQJF{QJQJKL͏SWKX͡FGD

Tanin có ӭng dөng quan trӑng trong công nghӋ thuӝc da, làm cho da biӃn

thành da thuӝc không thӕi, bӅn, làm chҩt cҫm màu trong nhuӝm vҧi bông

d 7̩RSKͱFYͣLLRQNLPOR̩L

Các hӧp chҩt tanin có khҧ QăQJWҥo phӭc vӟi các ion kim loҥi Sӵ tҥo phӭc

ÿzLKӓi trong phân tӱ có các nhóm thӃ thích hӧp và dung dӏFKFyS+Gѭӟi giá

trӏ pKa cӫa nhóm ±2+SKHQRO&iFQKyPSKHQROÿDFyiLOӵc lӟn vӟi mӝt sӕ

kim loҥi có tӯ WtQKWKѭӡng gһSQKѭVҳt Sӵ giӕng nhau giӳa các nhóm thӃ

ortho-dihidroxi và các nhóm thӃ trong tanin thӫy phân ÿѭӧc và tanin không thӫy

SKkQÿѭӧc cho thҩy rҵQJWDQLQFNJQJFyiLOӵc lӟn vӟi nhiӅu kim loҥi

Sӵ tҥo phӭc vӟi các ion kim loҥi có thӇ OjPWKD\ÿәi khҧ QăQJR[LKyD±

khӱ cӫa kim loҥi, hay là giҧm khҧ QăQJWKDPJLDSKҧn ӭng oxi hóa ± khӱ cӫa

- Tanin chҩt kӃt dính cho gӛ ép

- Sҧn xuҩt keo - formaldehyde cho gӛ dán nӝi thҩt tӯ bӝt bҳp ± tanin [32]

- ĈiQKJLi NKҧQăQJ SKҧQ ӭQJ FӫD IRUPDOGHK\GHYjWDQLQWҥR FKҩW NӃW

GtQKEҵQJVҳFNêNKt

- &KҩWNӃWGtQKVLQKKӑFOLrQNӃWJӛWӯWDQLQ [34]

1Kj Pi\ WDQLQ ',7(&2 ӣ &KLOH KLӋQ ÿDQJ VҧQ [XҩW WDQLQ Wӯ Yӓ Fk\

WK{QJ &iF QKj QJKLrQ FӭX ÿm FKӭQJPLQK UҵQJ FiF JLҧL SKiS WDQLQ Fy WKӇ

ÿѭӧFVӱGөQJQKѭFKҩWFKӕQJăQPzQNLPORҥLYӟLFKLSKttWKѫQQKLӅXNKӕLOѭӧQJOӟQYӓWK{QJEӏWKҧLORҥLWӯTX\WUuQKNKDLWKiFJӛWK{QJYӓFKӭDWDQLQ  FyWKӇ ÿѭӧF Vӱ GөQJ ÿӇ VҧQ[XҩWWDQLQWKѭѫQJ PҥL 0ӝWORҥWFiFVҧQ

SKҭPVҧQ[XҩWWӯWDQLQÿmÿѭӧFSKiWWULӇQYjFҩSEҵQJViQJFKӃWҥL&KLOHYj

%UD]LOEDRJӗP

- 6ҧQ SKҭP FKӕQJ ăQ PzQ PӗL- ÿѭӧF EiQGѭӟL WrQ WKѭѫQJ KLӋX 1R[ -

3ULPHUVҧQSKҭPQj\[ӱOêJӍEӅPһWWKpSWUѭӟFNKLVѫQ0ӝWSRO\PHUWURQJWKjQKSKҫQFӫD Nox - 3ULPHUWҥRUDPӝWOӟSEҧRYӋPjWUrQWKӵFWӃFyWKӇJҩS

Vӟi nhӳng ӭng dөng rӝng rãi cӫa tanin, nhiӅu nhà khoa hӑc thuӝc các

WUѭӡQJĈҥi hӑc, các trung tâm nghiên cӭu cӫDQѭӟc ta bҳWÿҫXÿLVkXQJKLrQ

cӭu chiӃt tách tDQLQFNJQJQKѭӭng dөng cӫa chúng mӝt cách cө thӇ VӅ chiӃt

tách tanin có nhiӅu công trình công nghӋÿLӇn hình có:

Nhóm tác giҧ Lê Tӵ Hҧi, Phҥm Thӏ 7K\ 7UDQJ 'ѭѫQJ 1Jӑc Cҫm,

TrҫQ9ăQ7Kҳm vӟLF{QJWUuQK³1JKLrQFӭu chiӃWWiFK[iFÿӏnh thành phҫn

hóa hӑc cӫa hӧp chҩt tanin tӯ lá chè xanh và khҧo sát tính chҩt ӭc chӃ ăQPzQ

kim loҥi cӫDQy´WKXӝc tҥp chí khoa hӑc và công nghӋĈҥi hӑFĈj1ҹng ± Sӕ

1(36).2010

Ĉҥi hӑF Ĉj 1ҹQJ FNJQJ Fy QKLӅu công trình nghiên cӭX ÿѭӧc công bӕ

QKѭ7Uҫn Thӏ Ngӑc Anh vӟi luұn văQWӕt nghiӋp thҥFVƭQăPNghiên

cӭu tәng hӧp keo tanin cӫa vӓ NHRWDLWѭӧng vӟi formaldehyde và ӭng dөng

tҥo tҩm MDF vӟi bӝt gӛ«

HiӋn nay tiӅP QăQJ NKDL WKiF WDQLQ Uҩt lӟQ QKѭQJ YLӋc nghiên cӭu và

hiӋu quҧ sӱ dөng vүQFKѭDFDR7URQJWKӡi gian gҫn ÿk\Pӝt sӕ nhà khoa hӑc

ÿmEѭӟFÿҫu nghiên cӭu và thӱ tác dөng chӕng oxi hóa cӫa tanin tӯ lá chè

Ngoài viӋc làm thuӕc chӳa bӋnh và các chҩt phө gia có giá trӏ cao trong công

nghiӋp thӵc phҭPWDQLQFNJQJFҫQÿѭӧc nghiên cӭXÿӇ sӱ dөng có hiӋu quҧ

KѫQWURQg công nghiӋp thuӝc da và chӕQJăQPzQNLPORҥi

1.2.6 1KӳQJORҥLWKӵFYұWFKӭDQKLӅXWDQLQ

&iF ORjL NHR DFDFLD  NKiF QKDX FyKjP Oѭӧng tanin khác nhau Loài có KjPOѭӧng tanin lӟn nhҩWOjNHRÿHQDFDFLDPHDUVL FyWӟi 40 ± 43% tanin, loài acacia cepebrLFWDFyKjPOѭӧng tanin tӯ 15 ± 20% Cây sӗi chӭa khoҧng tӯ 7

ÿӃn 10% tanin BҥFKÿjQYӓ bҥFKÿjQYQJ%LӇQĈHQFKӭa khoҧng 10 ± 12%

&k\FKqFNJQJFyKjPOѭӧng tanin khá lӟn: lá chè chӭa khoҧng 20% tanin

Ĉһc biӋt, có mӝt sӕ WDQLQÿѭӧc tҥo thành do thӵc vұt bӏ mӝt bӋnh lý nào

ÿyQKѭYӏ thuӕF1JNJEӝi tӱ là nhӳQJW~Lÿѭӧc hình thành do nhӝng cӫa con

VkXQJNJEӝi tӱ gây ra trên cành và cuӕng lá cӫa cây Muӕi (Rhus semialata,

thuӝc hӑ $QDFDUGLDFHDH  +jP OѭӧQJWDQLQWURQJGѭӧc liӋXWKѭӡng khá cao,

chiӃm tӯ 6 - ÿһc biӋWWURQJ1JNJEӝi tӱ có thӇ OrQÿӃn 50 - 70% Ӣ trong

Fk\WDQLQWKDPJLDYjRTXiWUuQKWUDRÿәi chҩt và oxi - hoá khӱÿӗng thӡi nhӡ

có nhiӅu nhóm phenol nên tanin có tính kháng khuҭn, bҧo vӋ Fk\WUѭӟc nhӳng

tác nhân gây bӋnh tӯ bên ngoài

Xúc tác

base

Xúc tác acid

1.3 LÝ THUYӂT TӘNG HӦP KEO TANIN ± FORMALDEHYDE

1.3.1 Tә ng hӧp keo phenol ± formaldehyde

Phҧn ӭng cӫa hӧp chҩt phenolic vӟLIRUPDOGHK\GHÿѭӧFÿѭDUDYjRQăP

1872 bӣi A Beyer Phenol cho phép nhiӅu nhҩt ba phân tӱ formaldehyde gҳn

vào vòng tҥi các vӏ trí ortho và para (vӏ trí 2, 4 và 6) Nhóm hydroxymethyl

cӫa phenol này có khҧ QăQJWLӃp tөc phҧn ӭng tҥo ra cҫu nӕi methylene; hoһc

cҫu nӕi ete [6]

.HRSKHQROIRUPDOGHK\GHÿѭӧc tҥo nên bӣi phҧn ӭQJSRO\PHUKyDGѭӟi

xúc tác acid hoһc base Mӛi chuӛi phҧn ӭng sӁ diӉn ra theo nhӳQJKѭӟng nhҩt

ÿӏnh tùy thuӝc vào loҥi xúc tác mà ta dùng cho phҧn ӭng [1]

1.3.2 Các yӃ u tӕ ҧ QK Kѭ ӣQJ ÿ Ӄ n viӋ c tҥ o thành nhӵa phenol ±

formaldehyde (PF)

Sҧn phҭPQJѭQJWө EDQÿҫu giӳa phenol và formaldehyde phө thuӝc vào

tӹ lӋ mol giӳa phenol và formaldehyde

pH cӫDP{LWUѭӡng có ҧQKKѭӣng quyӃWÿӏQKÿӃn quá trình phҧn ӭng:

NӃu tiӃQKjQKWUQJQJѭQJWURQJP{LWUѭӡQJDFLGS+ WKuFiFUѭӧu

tҥo thành tӯ phenol và formaldehyde không bӅQ Qy QKDQK FKyQJ QJѭQJ Wө

vӟi nhau hoһc vӟLSKHQROÿһc biӋWNKLÿXQQyQJ ÿӇ tҥo thành nhӵa nhiӋt dҿo

vì tӕFÿӝ phҧn ӭQJQJѭQJWө rҩt lӟn [6]

NӃu tiӃQKjQKWUQJQJѭQJWURQJP{LWUѭӡng base (pH>7) thì tҥo ra các

UѭӧXÿLWULPHW\OROSKHQROWӯ SKHQROYjIRUPDOGHK\GHFiFUѭӧu này tiӃp tөc

WUQJQJѭQJYӟi nhau hoһc vӟLSKHQROÿӇ tҥo thành nhӵa nhiӋt rҳQ7Uѭӡng

hӧS NK{QJ ÿӫ formaldehyde thì phҫQ SKHQRO Gѭ VӁ tan vào nhӵa ӣ dҥng

phenol tӵ do [6]

1KѭYұy, khi phenol tác dөng vӟi formaldehyde tuǤ thuӝc vào tӹ lӋ các

cҩu tӱ tham gia phҧn ӭQJYjS+P{LWUѭӡng mà tҥo thành nhӵa nhiӋt rҳn hay

nhiӋt dҿo

TuǤ thuӝc và loҥLYjOѭӧng xúc tác mà sҧn phҭm cӫa phҧn ӭng tҥo thành

là nhӵa nhiӋt rҳn hay nhӵa nhiӋt dҿo

- Xúc tác acid: sҧn phҭm tҥo thành là nhӵa nhiӋt dҿo Novolac, không có

khҧ QăQJWӵ ÿyQJUҳn và không tҥo ra mҥQJOѭӟLNK{QJJLDQÿӇ chuyӇn sang

trҥng thái không nóng chҧy, không hoà tan

- Xúc tác base: sҧn phҭm tҥo thành là nhӵa rezolic

1.3.3 Tә ng hӧp nhӵa rezolic

7K{QJ WKѭӡQJ ÿӇ OjP NHR GiQ QJѭӡL WDWKѭӡng tәng hӧp nhӵa rezolic

ĈӇ tҥo ra nhӵa rezolic thì xúc tác sӱ dөng phҧLOjFiFEDVHQKѭ1D2+.2+Ba(OH)2, NH4OH hay hӛn hӧp các base

Khi môi tUѭӡQJS+!FyKDLWUѭӡng hӧp xҧy ra:

NӃXOѭӧng kiӅm ít, phҫn lӟn phenol tӗn tҥi ӣ dҥng tӵ do, lúc này kiӅm

ÿyQJYDLWUz[~FWiF

NӃXOѭӧng kiӅPÿӫ chuyӇn hoá tҩt cҧ phenol thì lúc này kiӅPÿyQJYDL

trò vӯa là xúc tác vӯDKRjWDQSKHQROÿӇ phҧn ӭng xҧy rD WURQJ P{L WUѭӡng

ÿӗng thӇ

Tӹ lӋ mol giӳa phenol: formaldehyde là 1:2 hoһFFDRKѫQVӁ tҥo ra hӛn

hӧp o và p ± phenol metylol Chúng phҧn ӭng tiӃp vӟi formaldehyde và tҥo

2,4± dimethylolphenol và 2,4,6±dimethylolphenol Sӵ polime hoá hình thành

ÿҫu tiên bӣi nhóm metylol cӫa mӝt phenol phҧn ӭng ӣ vӏ trí o hoһc p cӫa

SKHQRONKiFÿӇ hình thành cҫu nӕi metylen nӕi vӟi hai gӕc phenol Ngoài ra,

các cҫu nӕi dibenzylether nӕLSKHQROFNJQJÿѭӧc hình thành bӣi phҧn ӭng

cӫa hai nhóm metylol

Trong suӕt quá trình tәng hӧSUH]ROLFWKѭӡng xҧy ra hai phҧn ӭng chính:

phҧn ӭng cӝng hӧSYjQJѭQJWө [26]

)RUPDOGHK\GHWKѭӡng ӣ dҥng methylene glycol trong dung dӏFKQѭӟc:

3KHQR[LGHVDXÿyWҩn công vào formaldehyde qua vӏ trí ortho và para:

'ƭQKLrQSKҧn ӭng tiӃp tөc xҧy ra tҥi các vӏ WUtÿmÿѭӧc hoҥWKyDQKѭQJFKѭDSKҧn ӭng; kӃt quҧ là hӛn hӧp tҩt cҧ các hӧp chҩW³PHWK\ORO´Yӟi mӝt, hai hoһc ba nhóm thӃ ÿѭӧc sinh ra

Có thӇ biӇu diӉQWKHRVѫÿӗ sau:

Các dimethylol và trimethylol sӁ tҥo ra oligomer nhánh vӟi các cҫu nӕi

methylen, có khҧ QăQJ JHO KRi Yj FXӕi cùng tҥo ra nhӵa rezolic có cҩu trúc

không gian 3 chiӅu, không nóng chҧy, không tan do các liên kӃt cҫu ±CH2,

thӵc tӃ do khҧ QăQJSKҧn ӭng hoá hӑc cӫa phenol nên có thӇ hình thành các

loҥi liên kӃt cҫu khác nhau

Quá trình khâu mҥFK KD\ ÿyQJ Uҳn xҧ\ UD WURQJ P{L WUѭӡng axit hay trung tính hay ӣ nhiӋWÿӝ cao khoҧng 130±1800C [1]

Hình 1.16 Các liên k͇ t trong nh͹ a rezolic

ViӋc tәng hӧp keo tanin ± IRUPDOGHK\GH FNJQJ WѭѫQJ Wӵ QKѭ SKҧn ӭng

tәng hӧp keo phenol ± formaldehyde do tanin là hӧp chҩt phenolic có phҧn

ӭng vӟi formaldehyde giӕQJQKѭSKHQRO Phҧn ӭng tәng hӧSÿѭӧc trình bày

TXDVѫÿӗ phҧn ӭng hình 1.17 [30]

1.4 MӜT SӔ LOҤI VÁN GӚ CÔNG NGHIӊP [4], [5], [6], [7], [37]

1.4.1 Ván Venner

Là mӝt lӟp gӛ tӵ nhiên mӓQJÿѭӧc sӱ dөng làm bӅ mһt cӫa sҧn phҭm

YiQ 9iQ 9HQQHU ÿѭӧc sҧn xuҩt tӯ viӋc lҥng mӓng gӛ tӵ QKLrQ QKѭ Jӛ sӗi

hoһc gӛ [RDQÿjR1rQEӅ mһt cӫa ván venner rҩWÿҽp và tӵ nhiên Các lӟp gӛ

bên trong tҥRÿӝ dày thì có thӇ dùng gӛ công nghiӋp cho kinh tӃ Khi gia công

sҧn phҭPÿӗ gӛ, thӧ WKѭӡng gӑi luôn gӛ sӱ dөng là gӛ YHQQHU7URQJÿyEDR

gӗm cҧ gӛ công nghiӋSÿѭӧc phӫ bӅ mһt Venner

Là ván nhân tҥRÿѭӧc sҧn xuҩt tӯ nguyên liӋu gӛ rӯng trӗng (bҥFKÿjQ

NHR FDRVXWK{QJ«  Fyÿӝ bӅQ Fѫ OêFDRNtFKWKѭӟc bӅ mһt rӝng, phong

phú vӅ chӫng loҥi MһWYiQÿѭӧc dán phӫ bҵng nhӳng loҥi vұt liӋu trang trí

khác nhau: melamine, venner (gӛ lҥng)

Ván gӛ GăP SKӫ nhӵa Melamine (dòng gӛ nj\FNJQJFyWKӇ coi là mӝt

nhánh cӫa PB) có nhӳng cây gӛ ÿѭӧc trӗQJFKX\rQÿӇ sҧn xuҩt loҥi ván MFC

Qj\&iFFk\Qj\ÿѭӧc thu hoҥch ngҳn ngày, không cҫn cây to

sӧ Qѭӟc GһSQѭӟFWKѭӡng bӏ phӗng

- 7KѭӡQJÿѭӧc sӱ dөng làm bàn ghӃ, tӫ kӋ trong nӝi thҩt

1.4.4 Ván HDF

1JѭӡLWDFNJQJGQJEӝt gӛ/giҩy trӝn keo và ép lҥi tҥRÿӝ dày QKѭQJYӟi

FѭӡQJÿӝ nén và khҧ QăQJFKӏu cháy, chӏXQѭӟF«FDRKѫQ'zQJYiQF{QJnghiӋp này có thӇ thҩy ӣ ván sàn công nghiӋp, hҫu hӃt là dùng loҥi này, còn

nӃu mua sàn gӛ rҿ tiӅQWKuÿDSKҫn lõi là MDF HDF chuyên ӭng dөng làm

cӱa vӟi nhiӅu kiӇu mүu, sҳc màu phong phú

- ѬXÿLӇm: DӉ thi công, sӱ dөQJFKRFiFF{QJWUuQKÿzLKӓi chҩWOѭӧng

FDRNtFKWKѭӟc bӅ mһt gӛ lӟQĈӝ bӅn tӕt, chӕQJ[ѭӟc và chӕQJQѭӟc rҩt tӕt

Giá chҩp nhұQÿѭӧc so vӟi gӛ tӵ nhiên

- 1KѭӧFÿLӇm: Là gӛ ÿѭӧc dán ép nên vүn có nhӳng nhà sҧn xuҩWÿѭDUD

các sҧn phҭm rҿ nên vүn sӧ Qѭӟc

- 7KѭӡQJÿѭӧc sӱ dөng làm bàn ghӃ, tӫ kӋ trong nӝi thҩWVjQYjÿһc biӋt

là làm cӱa

1.4.5 Ván PW

9iQ pS 3RO\ZRRG ÿѭӧc ép tӯ nhӳng miӃng gӛ thұt lҥng mӓng và ép

ngang dӑc trái chiӅu nhDXÿӇ WăQJWtQKFKӏu lӵF'zQJYiQQj\WKѭӡQJÿLFQJ

vӟL 9HQQHUÿӇ tҥo vҿ ÿҽp rӗL VѫQSKӫ 38 OrQÿӇ bҧo vӋ bӅ mһt chӕng trҫy

[ѭӟc và chӕng ҭP Ĉѭӧc sҧn xuҩt tӯ nguyên liӋu chính là gӛ rӯng trӗng

Ghép tӯ nhӳng thanh gӛ nhӓ ÿmTXD[ӱ lý hҩp sҩy Gӛ ÿѭӧFFѭa, bào, phay,

JKpSpSFKjYjVѫQSKӫ WUDQJWUt7Kѭӡng sӱ dөng làm trang trí nӝi thҩt, ván

VjQ« *ӗm 4 kiӇu ghép: ghép song song, ghép mһt, ghép cҥnh, ghép giác

Ghép song song gӗm nhiӅu thanh gӛ cùng chiӅu dài, có thӇ khác chiӅu rӝng,

ghép song song vӟi nhau

MDF là tӯ viӃt tҳt cӫa tӯ Medium Density Fiberboard là tên gӑi chung

cho cҧ ba loҥi sҧn phҭm ván ép bӝt sӧi có tӹ trӑng trung bình (medium

GHQVLW\ ... Ĉj 1ҹQJ FNJQJ Fy QKLӅu cơng trình nghiên cӭX ÿѭӧc công bӕ

QKѭ7Uҫn Thӏ Ngӑc Anh vӟi luұn văQWӕt nghiӋp thҥFVƭQăP Nghiên

cӭu tәng hӧp keo tanin cӫa vӓ NHRWDLWѭӧng vӟi... Oѭӧng tanin khác Loài có KjPOѭӧng tanin lӟn nhҩWOjNHRÿHQDFDFLDPHDUVLFyWӟi 40 ± 43% tanin, lồi acacia cepebrLFWDFyKjPOѭӧng tanin tӯ 15 ± 20% Cây sӗi chӭa khoҧng tӯ

ÿӃn 10% tanin. .. chӏXÿұSFDRKѫQKRһc trung gian cӫa loài keo bӕ mҽ Ngoài

keo lai dùng làm gӛ dán, ván dán cao cҩp, gӛ xҿ dùng xây dӵng

xuҩt khҭu

1.2 TӘNG QUAN Vӄ TANIN

1.2.1 .KiLQLӋP>