TIỂU LUẬN THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TRONG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI KHUYẾT TẬT

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:Đối tượng nghiên cứu của tiểu luận là bảo vệ quyền của người khuyết tậttrong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam... CHƯƠNG 1: NHỮNG

Trang 1

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong xã hội có những con người bình thường được sinh ra với cơ thể lànhlặn khỏe mạnh thì sẽ có nhiều cơ hội dẫn đến thành công bằng tài năng và sự cốgắng của họ bên cạnh đó cũng có những người khi sinh ra đã bị khiếm khuyết mộtphần cơ thể thì dù họ có tài năng và có cố gắng thì vị trí của họ trong xã hội vẫnkhông thể được như người bình thường Họ gặp rất nhiều khó khăn trong việc sinhhoạt, học tập và làm việc, con đường dẫn đến thành công của họ luôn chông gai hơn

so với người bình thường Do đó, đảm bảo sự bình đẳng quyền của người khuyết tậtluôn là vấn đề được Việt Nam và các nước trên thế giới quan tâm

Thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã có những chính sách, quy địnhpháp luật riêng để bảo vệ quyền lợi cho người khuyết tật như Liên hợp quốc đãthông qua Công ước về quyền của người khuyết tật năm 2006 – đây là một bướctiến mạnh mẽ đầu tiên thể hiện được sự quan tâm đặc biệt của quốc tế đối với ngườikhuyết tật Riêng với Việt Nam, ngoài việc tham gia vào Công ước, trong Hiếnpháp các thời kì 1946, 1959, 1980, 1992 của nước ta cũng quy định rõ người khuyếttật là một bộ phận của xã hội cần được quan tâm và đối xử bình đẳng Bên cạnh đótại kỳ họp thứ 7, khóa XII ngày 17 tháng 6 năm 2010 Quốc hội Việt Nam đã thôngqua Luật người khuyết tật – một bước tiến lớn của Việt Nam trong việc tạo điềukiện thuận lợi cho người khuyết tật thực hiện các quyền của mình

Tuy việc ban hành Luật người khuyết tật đã tạo được một hành làng pháp lýđể tạo điều kiện thuận lợi hơn trong xã hội cho người khuyết tật nhưng vẫn cònnhiều bất cập trong việc thực hiện như cơ hội làm việc và học tập của người khuyếttật vẫn chưa thực sự rộng mở, chưa tạo được môi trường để người khuyết tật pháthuy hết năng lực của mình, xã hội vẫn còn có những bộ phận kì thị, phân biệt đối xửvới người khuyết tật nhưng chưa có chế tài cụ thể để xử lý

Trang 2

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của tiểu luận là bảo vệ quyền của người khuyết tậttrong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam Về pháp luật quốc tế, người viếtnghiên cứu Công ước về quyền của người khuyết tật năm 2007 và các văn bản quốctế liên quan đến bảo vệ quyền của người khuyết tật; về pháp luật Việt Nam, ngườiviết chọn Luật người khuyết tật năm 2010 và các văn bản pháp luật khác trong hệthống pháp luật Việt Nam liên quan đến vấn đề quyền của người khuyết tật

Về phạm vi nghiên cứu, người viết chỉ tập trung vào các quyền cơ bản củangười khuyết tật trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam

3 Mục đích nghiên cứu

Trong hơn 3 năm học về Luật, người viết chưa được tiếp cận nhiều về cácvăn bản, chế định riêng về bảo vệ quyền của người khuyết tật, do đó người viếtmong muốn qua tiểu luận này có thể tìm hiểu rõ hơn về các quy định của pháp luậtquốc tế và Việt Nam về vấn đề này Bên cạnh đó người viết cũng mong muốn cóthể đưa ra những quan điểm của bản thân nhằm góp phần thực hiện pháp luật bảovệ quyền của người khuyết tật tốt hơn

4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện tiểu luận, trong quá trình tìm và đọc các tài liệu , người viết cócó kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu như: tổng hợp, liệt kê, phân tích, so sánh,đánh giá, diễn dịch, …

5 Bố cục tiểu luận:

Tiểu luận gồm có 3 phần chính:

Chương 1: Những vấn đề chung về quyền của người khuyết tật

Chương 2: Bảo vệ quyền của người khuyết tật trong pháp luật quốc tế và Việt NamChương 3: Thực trạng và giải pháp trong thực hiện pháp luật bảo vệ quyển củangười khuyết tật

Trang 3

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI

KHUYẾT TẬT

1.1 Khái niệm về người khuyết tật và quyền của người khuyết tật

1.1.1 Khái niệm về người khuyết tật

Theo Điều 1 Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật năm 2007 thìngười khuyết tật được hiểu là: “Những người có khiếm khuyết lâu dài về thể chất,tâm thần, trí tuệ hoặc giác quan mà khi tương tác với những rào cản khác nhau cóthể phương hại đến sự tham gia hữu hiệu và trọn vẹn của họ vào xã hội trên cơ sởbình đẳng với những người khác”1

Ở Việt Nam, theo khoản 1 Điều 2 Luật người khuyết tật Việt Nam năm

2010 “Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thểhoặc bị suy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động, sinhhoạt, học tập gặp khó khăn”

Không có một khái niệm chung về người khuyết tật trong các hệ thống phápluật tuy nhiên các khái niệm này đều phản ánh một thực tế là Người khuyết tật trướchết là những con người nên họ mang những đặc điểm chung về mặt kinh tế – xã hội,đặc điểm tâm sinh lý như mọi người khác trong xã hội nhưng người khuyết tật cóthể gặp các rào cản do yếu tố môi trường hoặc con người trong khi tham gia vào cáchoạt động xã hội

Khuyết tật được phân loại dựa theo các quan điểm khác nhau của các nhànghiên cứu nhưng nói chung thường dựa trên tiêu chí của sự khiếm khuyết bộ phận

cơ thể hoặc suy giảm chức năng Ở Việt Nam, việc phân loại người khuyết tật dựatrên quy định về dạng tật và mức độ khuyết tật.2Theo đó các dạng tật bao gồm:Khuyết tật vận động; khuyết tật nghe, nói; khuyết tật nhìn; khuyết tật thần kinh, tâmthần; khuyết tật trí tuệ; khuyết tật khác Mỗi loại khuyết tật này có những đặc điểmnhất định về tâm, sinh lý qua đó tác động đến các nhu cầu và sự hòa nhập của ngườikhuyết tật

1 “Công ước về quyền của người khuyết tật năm 2007”, Văn phòng điều phối các hoạt động hỗ trợ người tàn tật Việt Nam (NCCD), Nxb Lao động-Xã hội, năm 2008.

2 Điều 3, Luật người khuyết tật nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 2010

Trang 4

 Khuyết tật vận động: Là những người bị tổn thương ở các cơ quan vận động, khókhăn trong ngồi, nằm, di chuyển, cầm, nắm…người khuyết tật vận động hầu nhưgặp rất nhiều khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày, vui chơi, học tập và lao độngnhưng đa số có bộ não phát triển bình thường nên họ vẫn có thể học tập, làm đượcviệc có ích cho gia đình, bản thân và xã hội

 Khuyết tật nghe, nói (khuyết tật ngôn ngữ): Người khuyết tật nghe, nói là người cónhiều khó khăn trong nói hoặc đọc viết, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình giao tiếpvà học tập Khó khăn về nói, nghe, đọc của người khuyết tật ngôn ngữ ảnh hưởngtrực tiếp đến giao tiếp từ đó làm hạn chế sự làm việc, học tập, hòa nhập cộng đồngcủa người khuyết tật

 Khiếm thính: Theo quan điểm y tế3 thì người khiếm thính là những người bị mấthoặc suy giảm về sức nghe, từ đó bị hạn chế về phát triển ngôn ngữ nói cũng nhưkhả năng giao tiếp Đặc điểm của những người khó khăn về nghe khiếm không cókhả năng tri giác thế giới âm thanh đặc biệt ngôn ngữ âm thanh

 Khuyết tật nhìn (khuyết tật thị giác, khiếm thị): Là những người có tật về mắt

như: mắt không nhìn thấy được, không đủ sức nhận biết thế giới quan bằng mắthoặc nhìn không rõ Ngoài ra còn các khái niệm để phân biệt mức độ khuyết tậtnhìn khác nhau: Khiếm thị, nhìn kém, mù4 Người khuyết tật nhìn có trí tuệ pháttriển bình thường, có hai cơ quan phân tích thường rất phát triển: thính giác và xúcgiác, nếu được huấn luyện sớm và khoa học hoàn toàn có thể thay thế cơ quan thịgiác bị phá hủy Cách sử dụng ngôn ngữ, tư duy, hành vi, cách ứng xử của nhữngngười này đều như người bình thường

các nhóm khuyết tật khác Khuyết tật về trí tuệ được xác định khi: chức năng trí tuệdưới mức trung bình ( chỉ số thông minh đạt gần 70 hoặc thấp hơn 70 trên một lầnthực hiện trắc nghiệm cá nhân); bị khiếm khuyết các chức năng như giao tiếp, tựchăm sóc bản thân, kỹ năng xã hội, cá nhân, học tập, làm việc, giải trí, sức khỏe

3 “Quản lý giáo dục hòa nhập”, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nxb Phụ nữ, năm 2010, tr 32

4 “Quản lý giáo dục hòa nhập”, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nxb Phụ nữ, năm 2010, tr 32-33

Trang 5

Người khuyết tật về trí tuệ có nhiều hạn chế về trí nhớ, gặp khó khăn về trí nhớ cảngắn hạn và dài hạn, dễ quên.

Ngoài ra còn có những nhóm người khuyết tật như: người bị rối loạn hành vicảm xúc, người bị hội chứng tự kỉ, rối loạn ngôn ngữ, đa tật…

1.1.2 Khái niệm về quyền của người khuyết tật

Quyền của người khuyết tật là tập hợp con của quyền con người, quyền củangười khuyết tật mang đầy đủ những đặc điểm của quyền con người gồm:

Tính phổ biến: là những gì bẩm sinh, vốn có và được áp dụng bình đẳng chotất cả các thành viên trong gia đình nhân loại, không có sự phân biệt đối xử vì bất

kỳ lý do gì.5 Và cũng không có phận sự phân biệt chủng tộc, tôn giáo, mọi ngườiđiều bình đẳng như nhau

Tính không thể chuyển nhượng: quyền này không thể bị tước đoạt hay hạnchế một cách tùy tiện bởi bất cứ chủ thể nào, kể cả cơ quan nhà nước, trừ một sốtrường hợp đặc biệt, chẳng hạn như khi một con người phạm tội ác thì có thể bịtước quyền tự do.6

Tính không thể phân chia: các quyền con người điều có tầm quan trọng nhưnhau, về nguyên tắc không có quyền nào được coi là có giá trị cao hơn quyền nào,vì tất cả quyền này đều có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm nhân phẩm vàgiá trị con ngườt kể cả những người khiếm khuyết về cơ thể.7

Quyền của người khuyết tật không phải chỉ một quyền mà nó bao gồm tất cảcác quyền như: quyền sống, ăn, mặc, cư trú, học tập,… Nếu như một quyền nào củangười bị hạn chế hay bị mất đi sẽ ảnh hưởng đến các quyền khác

5 Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng, “Giáo trình lý luận và pháp luật về quyền con

người”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2009, tr 22.

6 Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng, “Giáo trình lý luận và pháp luật về quyền con người”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2009, tr 22

7 Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng, “Giáo trình lý luận và pháp luật về quyền con người”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2009, tr 22

Trang 6

Tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau: thể hiện ở chỗ việc đảm bảo các quyềncủa người khuyết tật, toàn bộ hoặc một phần, nằm trong mối liên hệ phụ thuộc vàtác động lẫn nhau Sự vi phạm một quyền sẽ trực tiếp gây ảnh hưởng tiêu cực đếnviệc đảm bảo các quyền khác và ngược lại, tiến bộ trong việc đảm bảo một quyền sẽtrực tiếp hoặc gián tiếp tác động tích cực đến việc đảm bảo các quyền khác.8

Công ước Quốc tế về quyền của người khuyết tật cũng như Luật ngườikhuyết tật của Việt Nam công nhận những quyền cơ bản của người khuyết tật, đưa

ra các biện pháp thích hợp để bảo đảm cho người khuyết tật được tiếp cận vào mọiphương diện của xã hội trên cơ sở bình đẳng Như vậy có thể hiểu quyền của ngườikhuyết tật và một phần quyền của con người, tạo điều kiện thuận lợi và bình đẳngcho người khuyết tật, gạt bỏ tất cả các loại rào cản trong xã hội đối với ngườikhuyết tật, đồng thời gắn kết người khuyết tật tạo cơ hội cho người khuyết tật pháttriển và hòa nhập vào cộng đồng

1.2 Mục đích và ý nghĩa của Luật người khuyết tật

1.2.1 Mục đích ra đời của Luật người khuyết tật Việt Nam

Trong Hiến pháp các thời kì đã thể hiện rõ sự quan tâm, nhìn nhận của Nhànước về quyền bình đẳng của người khuyết tật trong xã hội tuy nhiên để tạo giảipháp hỗ trợ, điều kiện tốt nhất giúp người khuyết tật tiếp cận các chương trình ansinh xã hội, xây dựng cơ sở vật chất, giúp họ có cơ hội tiếp cận việc làm, bảo đảmcuộc sống và hòa nhập cộng đồng, đồng thời để đảm bảo sự phù hợp với Công ướcquốc tế về quyền của người khuyết tật năm 2007, tại kỳ họp thứ 7, khóa XII ngày

17 tháng 6 năm 2010 Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật người khuyết tật – mộtbước tiến lớn của Việt Nam trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tậtthực hiện các quyền của mình

8 Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng, “Giáo trình lý luận và pháp luật về quyền con người”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2009, tr 22.

Trang 7

1.2.2 Ý nghĩa của Luật người khuyết tật

Tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc thực hiện các quyền của ngườikhuyết tật, đem lại các quyền bình đẳng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tạođiều kiện tốt nhất cho người khuyết tật hòa nhập cộng đồng Đồng thời, xóa bỏ mọiphân biệt đối xử với người khuyết tật, đảm bảo sự công bằng giữa những ngườikhuyết tật với nhau

Luật người khuyết tật bảo vệ những quyền cơ bản về quyền con người củangười khuyết tật, giúp bảo vệ người khuyết tật khỏi sự phân biệt đối xử, giúp họbình đẳng về cơ hội việc làm và nghề nghiệp với những người bình thường, bảođảm được các quyền cơ bản của họ như quyền được học tập, quyền được dạynghề… Bên cạnh đó Luật còn đảm bảo sự tham gia bình đẳng trong xã hội củangười khuyết tật thông qua việc tạo điều kiện cho họ tiếp cận với các dịch vụ chămsóc sức khỏe, phục hồi chức năng, giáo dục đào tạo, dạy nghề, thể thao, vui chơigiải trí… Luật người khuyết tật tạo điều kiện tốt nhất cho người khuyết tật để pháthuy tối đa năng lực của mình, cùng chung sức đóng góp và xây dựng đất nước

Trang 8

CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BẢO

VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI KHUYẾT TẬT

2.1 Pháp luật quốc tế về bảo vệ quyền của người khuyết tật

2.1.1 Pháp luật quốc tế về bảo vệ quyền của người khuyết tật theo Công ước quyền của người khuyết tật năm 2007

Ngày 13tháng 12 năm 2006, Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông

qua Công ước Quốc tế về các Quyền của Người Khuyết tật Tính đến ngày 07tháng

01 năm 2011, đã có 147 quốc gia ký và 97 nước phê chuẩn Việt Nam là thành viênthứ 118 tham gia ký Công ước vào ngày 22 tháng 10, 2007

Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật năm 2007 đã quy định cácnhóm quyền cụ thể sau đây:

2.1.1.1 Nhóm quyền được sống và được đối xử bình đẳng

Điều 10 Công ước quy định, các quốc gia thành viên cần khẳng định rằng mọingười đều có quyền được sống và sẽ tiến hành tất cả các biện pháp cần thiết để đảmbảo người khuyết tật được thực sự thụ hưởng quyền này trên cơ sở bình đẳng vớinhững người khác Theo đó, các quốc gia thành viên sẽ thực hiện tất cả các biệnpháp thích hợp và phù hợp với cam kết của quốc gia đó theo luật quốc tế, bao gồmLuật Nhân đạo quốc tế và Luật Nhân quyền quốc tế để đảm bảo người khuyết tậtluôn được bảo vệ an toàn trong các tình huống xung đột vũ trang, tình trạng khẩncấp nhân đạo, thảm họa thiên nhiên.9

Điều 12 Công ước quy định, các quốc gia thành viên tái khẳng định, ngườikhuyết tật có quyền được công nhận ở tất cả mọi nơi là những con người trước phápluật Công nhận người khuyết tật có năng lực pháp lý, trên cơ sở bình đẳng nhưcông dân khác trong tất cả các mặt của đời sống Công ước quy định các quốc giathành viên phải thực hiện các biện pháp thích hợp để người khuyết tật có thể đượcnhững hỗ trợ mà họ cần để thực thi năng lực pháp lý của họ và đồng thời đảm bảo

9 Điều 11 Công ước về quyền của người khuyết tật năm 2007

Trang 9

rằng tất cả các biện pháp có liên quan đến việc thực thi năng lực pháp lý này là phùhợp với Luật Nhân quyền quốc tế Các biện pháp này phải phù hợp và hiệu quả đểđảm bảo quyền bình đẳng của người khuyết tật về sở hữu, thừa kế tài sản, tự quyếtvà kiểm soát được vấn đề tài chính của họ, tiếp cận được tới việc vay vốn ngânhàng, thế chấp và các hình thức tín dụng tài chính khác đồng thời đảm bảo rằngngười khuyết tật không bị tước mất tài sản của họ nếu không phải vì lí do chínhđáng.10

Điều 13 của Công ước quy định: “Các quốc gia thành viên sẽ bảo đảm chongười khuyết tật được tiếp cận pháp luật có hiệu quả trên cơ sở bình đẳng với nhữngngười khác, bao gồm thông qua việc cung cấp những điều chỉnh hợp lý về thủ tụcvà độ tuổi, nhằm phát huy vai trò thực sự của họ như những người tham gia trựctiếp hoặc gián tiếp, bao gồm cả việc ra làm nhân chứng trong tất cả các thủ tục pháp

lý, bao gồm giai đoạn điều tra và các giai đoạn sơ bộ khác” Quy định này nhằmđảm bảo người khuyết tật có thể tiếp cận một cách có hiệu quả tới luật pháp, do đócác quốc gia thành viên của Công ước cần tổ chức tập huấn cho những người làmviệc trong lĩnh vực hành chính luật pháp, bao gồm cảnh sát và các nhân viên củatrại giam khi tiếp xúc và làm việc với người khuyết tật11

2.1.1.2 Nhóm quyền được đảm bảo tự do cơ bản

Điều 14 Công ước quy định: “Các quốc gia thành viên phải bảo đảm rằng trên

cơ sở bình đẳng với những người khác, người khuyết tật được hưởng quyền tự dovà an ninh con người Không bị tước quyền một cách bất hợp pháp hoặc tùy tiện,bất cứ trường hợp bị tước quyền tự do nào cũng phải tuân thủ theo pháp luật, đồngthời không có trường hợp nào bị tước đi quyền tự do vì lý do khuyết tật Các quốcgia thành viên đảm bảo rằng nếu người khuyết tật bị tước quyền tự do thông qua bất

cứ thủ tục nào thì họ trên cơ sở bình đẳng với những người khác, có quyền được

Trang 10

bảo vệ phù hợp với Luật Nhân quyền quốc tế và được đối xử phù hợp với mục đíchvà nguyên tắc của Công ước này, bao gồm được cung cấp sự điều chỉnh thíchhợp”.12 Người khuyết tật phải được tôn trọng, bảo vệ sự toàn vẹn thể chất, tinh thần,không bị tra tấn, bị đối xử vô nhân đạo, không bị bóc lột sức lao động, lạm dụng vàbạo lực

Điều 22 Công ước quy định, không một người khuyết tật nào, dù ở tư gia haysống trong các cơ sở nuôi dưỡng, bị người khác can thiệp một cách tùy tiện hay tráipháp luật đến sự riêng tư, gia đình, nhà ở, thư tín hoặc các hình thức giao tiếp kháchoặc xâm phạm trái pháp luật tới danh dự và danh tiếng của họ Các quốc gia thànhviên phải bảo vệ bí mật thông tin về cá nhân, sức khỏe và phục hồi chức năng củangười khuyết tật trên cơ sở bình đẳng với những người khác trong xã hội.13

Điều 19 Công ước quy định, người khuyết tật có quyền được sống độc lập trongcộng đồng, có những sự lựa chọn bình đẳng với những người khác, được hưởng thụđầy đủ quyền này và bảo đảm sự hoà nhập và tham gia đầy đủ của họ vào cộngđồng và bảo đảm người khuyết tật có cơ hội lựa chọn nơi sinh sống và họ sống ởđâu và với ai, không bị bắt buộc phải sống ở nơi nuôi dưỡng cụ thể nào Ngườikhuyết tật sẽ được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ tại gia, khu vực sinh sống và trongcộng đồng, bao gồm sự trợ giúp cá nhân cần thiết để hỗ trợ việc sống và hoà nhậpvới cộng đồng Bên cạnh đó, cần có các dịch vụ và hạ tầng cơ sở công cộng phù hợpvới nhu cầu của người khuyết tật để họ sử dụng.14

Điều 23 Công ước quy định, các quốc gia thành viên cần thực thi các biện pháphiệu quả và thích hợp để xoá bỏ sự phân biệt đối xử, kì thị đối với người khuyết tậtcác vấn đề liên quan đến hôn nhân, gia đình, công nhận tất cả những người khuyết

Trang 11

tật ở độ tuổi kết hôn đều có quyền kết hôn dựa trên cơ sở tự nguyện Người khuyếttật có quyền kết hôn, tự do quyết định và chịu trách nhiệm về số con, khoảng cáchgiữa các thời gian sinh con, được tiếp cận với các thông tin, chương trình giáo dụcvề sinh sản và kế hoạch hoá gia đình.15.

Điều 18 Công ước quy định, các quốc gia phải thực hiện các quyền tự do đi lạicủa họ không được cản trở quyền đi lại của họ Các quốc gia thành viên phải thựchiện những biện pháp hữu hiệu để đảm bảo sự độc lập trong đi lại của người khuyếttật ở mức cao nhất có thể, bao gồm: được tạo điều kiện cho việc đi lại bằng phươngtiện và thời gian linh hoạt, với chi phí có thể chấp nhận được, tiếp cận với cácphương tiện, thiết bị, công nghệ hỗ trợ vận động chất lượng cao Được tự do xuấtnhập cảnh tại bất cứ quốc gia nào, bao gồm đất nước của họ Bên cạnh đó, họ cóquyền tự do chọn quốc tịch và nơi sinh sống cho bản thân: họ có quyền được có vàchuyển đổi quốc tịch, không bị tước quốc tịch, giấy tờ về quốc tịch hay những giấytờ nhận dạng khác một cách tuỳ tiện Trẻ em khuyết tật khi sinh ra sẽ được đăng kýkhai sinh ngay lập tức, các em cũng có quyền có tên, có quốc tịch và, nếu có thể, cóquyền được biết cha mẹ và được cha mẹ chăm sóc.16

Điều 21 Công ước quy định, các quốc gia thành viên tiến hành mọi biện phápphù hợp để bảo đảm rằng người khuyết tật có thể thực hiện quyền tự do ngôn luậncủa mình gồm tự do tìm kiếm, thu nhận, truyền tải thông tin và ý kiến trên cơ sởbình đẳng, bằng những hình thức giao tiếp mà họ muốn Tạo điều kiện thuận lợi chohọ trong việc sử dụng ngôn ngữ ký hiệu, chữ nổi Braille hay cách giao tiếp thay thếkhác, bằng tất cả các phương tiện và phương thức giao tiếp họ có thể lựa chọn,trong những giao tiếp hằng ngày Bên cạnh đó, các quốc gia cần thúc đẩy các tổchức tư nhân cung cấp các dịch vụ công như Internet, cung cấp thông tin và cácdịch vụ bằng các hình thức mà người khuyết tật có thể tiếp cận và sử dụng được

Trang 12

khuyến khích họ sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng Công nhận và thúcđẩy việc sử dụng ngôn ngữ ký hiệu.17

2.1.1.3 Nhóm quyền được bảo v ệ

Nhóm quyền được bảo vệ bao gồm:

nhẫn

Tuyên ngôn Nhân quyền năm 1948 của Liên Hiệp Quốc quy định rằng:

“Không ai bị tra tấn hay bị đối xử, xử phạt một cách tàn bạo, vô nhân đạo hay hạthấp nhân phẩm” Theo Điều 15 Công ước về Quyền của người khuyết đã nhấnmạnh quyền này của người khuyết tật, Công ước quy định người khuyết tật cóquyền được bảo vệ không bị tra tấn, bị đối xử, áp dụng những hình phạt tàn nhẫn,

vô nhân đạo hoặc bị nhục hình, bị ngược đãi, đặc biệt cấm coi họ là đối tượng củathí nghiệm y tế hoặc thí nghiệm khoa học mà không có sự đồng ý tự nguyện của họ.Các quốc gia có trách nhiệm tiến hành tất cả các biện pháp có hiệu quả về luật pháp,hành chính, pháp lý hoặc những biện pháp khác để bảo vệ người khuyết tật, trên cơ

sở bình đẳng với những người khác, để không bị hành hạ hoặc đối xử tàn ác, vônhân đạo, làm giảm phẩm giá hay ngược đãi.18

Điều 16 Công ước quy định: “Các quốc gia thành viên tiến hành mọi biện phápthích hợp về lập pháp, hành pháp, xã hội, giáo dục và các biện pháp khác để bảo vệngười khuyết tật cả ở trong gia đình, tránh khỏi tất cả các hình thức bóc lột, bạohành và lạm dụng, bao gồm các mặt về giới Các quốc gia thành viên cũng tiến hànhtất cả các biện pháp thích hợp để ngăn chặn tất cả các hình thức bóc lột, bạo hành vàlạm dụng bằng cách bảo đảm tất cả các hình thức hỗ trợ và giúp đỡ thích hợp vềnhạy cảm giới và độ tuổi dành cho người khuyết tật, gia đình họ và những ngườichăm sóc bao gồm thông qua việc cung cấp thông tin và giáo dục về cách tránh,nhận biết và báo cáo về các trường hợp bóc lột, bạo hành và lạm dụng Các quốc gia

Trang 13

thành viên sẽ đảm bảo các biện pháp bảo vệ phù hợp với độ tuổi, giới và khuyết tật.Để ngăn ngừa sự xuất hiện của mọi hình thức bóc lột, bạo hành và lạm dụng, cácquốc gia thành viên sẽ đảm bảo rằng tất cả các cơ sở vật chất và chương trình đượcthiết kế để phục vụ người khuyết tật được giám sát có hiệu quả bới các nhà chứctrách độc lập Các quốc gia thành viên thực hiện tất cả những biện pháp có hiệu quảđể thúc đẩy sự bình phục về thể chất, nhận thức và tâm lý, phục hồi chức năng vàtái hòa nhập xã hội của người khuyết tật là nạn nhân của bất cứ hình thức bóc lột,bạo hành hay lạm dụng nào bao gồm thông qua việc cung cấp những dịch vụ bảovệ Sự bình phục và tái hòa nhập này sẽ được tiến hành trong môi trường nhằm tăngcường sức khỏe, phúc lợi, tự tôn, phẩm giá và tự quản của con người và có tính tớinhững nhu cầu cụ thể về giới và tuổi tác Các quốc gia thành viên đưa ra nhữngchính sách và luật pháp có hiệu quả, bao gồm cả những chính sách vá luật pháp tậptrung vào phụ nữ và trẻ em nhằm đảm bảo phát hiện, điều tra và nếu phù hợp đem

ra truy tố những trường hợp bóc lột, bạo hành hay lạm dụng người khuyết tật”.19

2.1.1.4 Nhóm quyền được tham gia bao gồm:

Điều 29 Công ước quy định, các quốc gia thành viên sẽ bảo đảm cho ngườikhuyết tật có cá quyền về chính trị và cơ hội được hưởng thụ các quyền đó một cáchbình đẳng với người khác Để người khuyết tật tham gia đầy đủ và có hiệu quả vàođời sống chính trị cộng đồng bình đẳng với những người khác, một cách trực tiếphoặc thông qua tự do lựa chọn đại diện, trong đó người khuyết tật có quyền và cơhội bầu cử và ứng cử không kể những điều khác, bằng cách bảo đảm thủ tục, trangthiết bị và tài liệu bầu cử phù hợp, dễ tiếp cận, dể hiểu và dễ sử dụng Các quốc giacần tích cực cải thiện môi trường để người khuyết tật được tham gia đầy đủ và cóhiệu quả trong việc thực hiện các hoạt động công cộng, không bị phân biệt đối xửvà dựa trên cơ sở bình đẳng với người khác và khuyến khích họ tham gia các hoạtđộng công cộng bao gồm: tham gia các tổ chức phi chính phủ và các hội liên quanđến hoạt động chung và hoạt động chính trị của đất nước trong các hoạt động, công

Trang 14

tác điều hành các đãng chính trị; thành lập và tham gia các tổ chức của ngườikhuyết tật để đại diện cho người khuyết tật trong các hoạt động quốc tế, quốc gia,khu vực và địa phương Bên cạnh đó các quốc gia cần bảo vệ quyền bầu cử củangười khuyết tật bằng cách bỏ phiếu kín trong các cuộc bầu cử, không bị đe dọa, cóquyền ứng cử, có thể thực sự điều hành văn phòng và thực hiện tất cả các chức năngcông ở các cấp chính quyền tạo thuận lợi cho việc sử dụng hỗ trợ và các kỹ thuậtmới ở những nơi thích hợp Bảo đảm quyền được tự do thể hiện ý nguyện của ngườikhuyết tật trong vai trò người tham gia bầu cử và để đạt điều đó, theo yêu cầu củahọ, người khuyết tật có thể chọn một người hỗ trợ trong quá trình bầu cử20

Điều 30 Công ước quy định, các quốc gia thành viên cam kết công nhận quyềncủa người khuyết tật được tham gia trên cơ sở bình đẳng với người khác vào đờisống văn hóa và sẽ thực hiện các biện pháp phù hợp để đảm bảo người khuyết tật cóthể hưởng sự tiếp cận các tài liệu văn hóa dưới dạng dễ tiếp cận Người khuyết tậtđược hưởng sự tiếp cận các chương trình truyền hình, phim ảnh, nhà hát và các hoạtđộng văn hóa khác ở dạng dể tiếp cận, tiếp cận những nơi dành cho trình diễn vàdịch vụ văn hóa như rạp hát, bảo tàng, rạp chiếu phim , thư viện, dịch vụ du lịch,đồng thời có thể tiếp cận với các tượng đài và những nơi có tầm văn hóa quan trọngquốc gia Các quốc gia thành viên thực thi các biện pháp phù hợp để bảo đảm ngườikhuyết tật có cơ hội phát triển và sử dụng khả năng sáng tạo, khiếu nghệ thuật và trítuệ cả họ không chỉ vì lợi ích của riêng người khuyết tật mà còn vì sự giàu có của xãhội Các quốc gia thành viên sẽ thực hiện những bước đi phù hợp theo luật quốc tếđể bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ không tạo thành rào cản phân biệt đối xử phi lýkhiến người khuyết tật không tiếp cận được các tài liệu văn hóa Trên cơ sở bìnhđẳng với người khác, người khuyết tật có quyền được hoàn toàn công nhận và hỗtrợ về đặc trưng văn hóa và ngôn ngữ của họ, bao gồm cả ngôn ngữ ký hiệu và vănhóa của người khiếm thính Bảo đảm người khuyết tật được tiếp cận những dịch vụcủa các cơ sở tham gia tổ chức hoạt động giải trí, du lịch, nghỉ ngơi và thể thao21

Trang 15

2.1.1.5 Nhóm quyền được hỗ trợ đặc biệt, có cơ hội và được phát triển bằng chính công việc do bản thân tự do lựa chọn

Điều 25 Công ước quy định, cam kết thực hiện các biện pháp phù hợp để bảođảm người khuyết tật có quyền tiếp cận với các dịch vụ y tế một cách thích hợp.Các quốc gia thành viên cần phải: cung cấp cho người khuyết tật các dịch vụ vàchương trình y tế cùng mức, có chất lượng, đạt tiêu chuẩn, miễn phí hoặc với mứcphí có thể chấp nhận được, tương tự như cung cấp cho những người không khuyếttật khác, cung cấp các dịch vụ y tế cần thiết mà người khuyết tật cần theo dạng tậtcủa họ, bao gồm phát hiện sớm và can thiệp sớm, nếu phù hợp, và các dịch vụ đượcthiết kế nhằm giảm thiểu và ngăn chặn khuyết tật, bao gồm ở trẻ em và người caotuổi, cung cấp các dịch vụ y tế này ở những nơi càng gần với cộng đồng mà ngườikhuyết tật sinh sống càng tốt, kể cả ở vùng nông thôn Bên cạnh đó, cấm các quốcgia thành viên không được phân biệt đối xử với người khuyết tật trong việc cungcấp bảo hiểm y tế và bảo hiểm nhân thọ nếu bảo hiểm đó được luật pháp quốc giacho phép và các bảo hiểm này phải được cung cấp theo phương thức công bằng vàhợp lý Đồng thời cũng ngăn chặn sự từ chối cung cấp các dịch vụ chăm sóc sứckhoẻ hoặc chăm sóc y tế, hoặc thực phẩm và thức uống mang tính phân biệt đối xửvì lý do khuyết tật.22

Điều 26 Công ước quy định, các quốc gia thành viên cần thực thi các biện phápphù hợp và có hiệu quả, bao gồm sự hỗ trợ đồng cảnh giúp người khuyết tật đạtđược và duy trì tối đa sự độc lập, khả năng đầy đủ về thể chất, trí tuệ, xã hội vànghề nghiệp, sự hòa nhập và tham gia đầy đủ vào mọi lĩnh vực của đời sống Cácquốc gia cần tổ chức tăng cường và mở rộng các dịch vụ chương trình toàn diện về

hỗ trợ các chức năng, phục hồi chức năng nhất là trong lĩnh vực y tế, việc làm, giáodục và các dịch vụ xã hội Các quốc gia cần hỗ trợ người khuyết tật tham gia và hòanhập mọi mặt trong xã hội một cách chủ động và có sẵn để người khuyết tật sử

Trang 16

dụng, kể cả ở những vùng nông thôn Thúc đẩy sự phát triển công tác tập huấn banđầu và liên tục dành cho những chuyên viên cán bộ làm việc trong nghành hỗ trợchức năng và phục hồi chức năng Thúc đẩy sự sẵn có, hiểu biết và việc sử dụng cácthiết bị, kỹ thuật hỗ trợ được thiết kế dành cho người khuyết tật bởi chúng có liênquan đến hỗ trợ chức năng và phục hồi chức năng.23

Điều 28 Công ước quy định, các quốc gia thành viên công nhận quyền của ngườikhuyết tật có được mức sống đầy đủ cho bản thân gia đình họ bao gồm có đủ thức

ăn, quần áo và nhà ở, có quyền không ngừng cải thiện điều kiện sống Các quốc giathành viên thực thi những bước phù hợp để bảo đảm và thúc đẩy việc công nhậnquyền đó mà không có sự phân biệt đối xử vì lý do khuyết tật Các quốc gia thànhviên công nhận quyền của người khuyết tật được nhận bảo trợ xã hội và đượchưởng quyền này mà không bị phân biệt đối xử vì lý do khuyết tật Bảo đảm chongười khuyết tật, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em gái khuyết tật và người cao tuổi khuyếttật được tiếp cận các chương trình bảo trợ xã hội và chương trình giảm nghèo Bảođảm cho người khuyết tật và gia đình họ đang sống trong tình cảnh nghèo đói đượctiếp cận sự hỗ trợ của Nhà nước cho ngững chi phí liên quan đến khuyết tật baogồm được tạo đầy đủ tư vấn, hỗ trợ tài chính và chăm sóc nghĩ dưỡng nhằm bảođảm người khuyết tật được tiếp cận các chương trình công cộng về nhà ở Bảo đảmcho người khuyết tật tiếp cận bình đẳng những lợi ích và chương trình hưu trí 24

Điều 24 Công ước quy định, các quốc gia thành viên cần công nhận quyền họctập của người khuyết tật Với quan điểm công nhận quyền này mà không phân biệtđối xử và dựa trên cơ hội bình đẳng, các quốc gia thành viên bảo đảm có một hệthống giáo dục hòa nhập ở mọi cấp và chương trình học suốt đời Các quốc gia cầntrợ giúp người khuyết tật phát triển đầy đủ tiểm năng, phẩm giá và giá trị của conngười, tăng cường sự tôn trọng nhân quyền, quyền tự do cơ bản và tính đa dạng của

24 Điều 28 Công ước về quyền của người khuyết tật 2007

Trang 17

con người, để người khuyết tật có thể phát triển cá tính, tài năng và sự sáng tạoriêng của họ, cũng như những khả năng về trí tuệ và thể chất để phát huy hết nhữngtiểm năng của họ, giúp người khuyết tật tham gia có hiệu quả trong xã hội Cungcấp các biện pháp hỗ trợ có hiệu quả được thiết kế cho từng cá nhân trong các điềukiện phát huy tối đa sự phát triển về học thức xã hội, phù hợp với mục tiêu hòa nhậptoàn diện Các quốc gia thành viên sẽ hỗ trợ để người khuyết tật có đời sống học tậpvà phát triển các kỹ năng xã hội nhằm tạo thuận lợi để người khuyết tật có đời sốnghọc tập và phát triển các kỹ năng xã hội nhằm tao điều kiện thuận lợi để họ tham giađầy đủ và bình đẳng trong giáo dục cũng như mọi thành viên khác trong cộngđồng25

Điều 27 Công ước quy định, các quốc gia thành viên công nhận quyền được làmviệc của người khuyết tật, trên cơ sở bình đẳng với người khác bao gồm cả quyềncó cơ hội kiếm sống bằng một công việc được tự do lựa chọn hoặc chấp nhận trongthị trường lao động và môi trường làm việc mở, hòa nhập và để tiếp cận đối vớingười khuyết tật Các quốc gia thành viên bảo vệ và thúc đẩy việc công nhận quyềnlàm việc, bao gồm của cả những người bị khuyết tật khi làm việc bằng cách thực thinhững bước phù hợp, bao gồm thông qua luật pháp để nghiêm cấm phân biệt đối xửvì lý do khuyết tật trong các vấn đề liên quan đến tất cả các hình thức về việc làm,bao gồm các điều kiện tuyền dụng, thuê và nhận vào làm, thăng tiến trong sự nghiệpvà các điều kiện lao động an toàn và bảo đảm sức khỏe Các quốc gia thành viênbảo vệ quyền của người khuyết tật trên cơ sở bình đẳng với người khác nhằm cóđiều kiện lao động công bằng và thuận lợi, bao gồm cơ hội bình đẳng và được trảlương bình đẳng cho những công việc như nhau, có các điều kiện an toàn và đảmbảo sức khỏe, bao gồm việc bảo vệ khỏi bị quấy rối và được bồi thường cho nỗi bấtbình, người khuyết tật có thể thực hiện quyền lao động và quyền về công đoàn bìnhđẳng với người khác Các quốc gia cần bảo đảm người khuyết tật tiếp cận có hiệuquả tới các chương trình chung về hướng dẫn kỹ thuật dạy nghề, các dịch vụ sắp

Định dạng
Số trang	35
Dung lượng	245,5 KB