Phụ nữ là những đối tượng nhạy cảm, vì vậy, các triệu chứng trầm cảm, stress mạnh, nguy hại hơn là sự suy giảmthần kinh đã trở thành bệnh, là những hậu quả của nạn bạo lực gia đình.Không
Trang 1Hội LHPNVN Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Bạo lực với phụ nữ và trẻ em gái mang tính hệ thống, rộng khắp và có nguồngốc sâu xa từ văn hoá Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres từng nhậnxét rằng, bạo lực với phụ nữ và trẻ em gái đã lan tràn như một dịch bệnh.Theo báo cáo rà soát toàn cầu năm 2013 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 35%phụ nữ trên toàn thế giới từng bị bạo lực Đến tháng 11/2014 công bố nghiên cứucho thấy những nỗ lực gần đây nhằm ngăn chặn bạo lực gia đình chưa thực sự hiệuquả khi vẫn còn tới 1/3 phụ nữ trên toàn thế giới bị bạo hành thân thể Cụ thể, từ
100 đến 140 triệu phụ nữ phải gánh chịu những tổn thương tâm lý và khoảng 70triệu trẻ em gái bị kết hôn ngoài ý muốn trước 18 tuổi Khoảng 7% nữ giới có nguy
cơ bị xâm hại tình dục
Trên toàn thế giới, gần 1/3 phụ nữ đang ở trong một mối quan hệ tình cảm chobiết họ từng bị bạo hành về thể chất hoặc tình dục từ chồng hoặc bạn tình
Vấn nạn này trầm trọng hơn ở các quốc gia đang trải qua xung đột hoặc vừa chấmdứt xung đột như Cộng hòa Dân chủ Congo, miền Bắc Uganda Bạo lực gia đìnhcũng được thừa nhận xảy ra phổ biến ở các quốc gia trên khắp châu Á, châu Phi vàchâu Đại Dương
Thậm chí, bạo lực gia đình không chỉ xảy ra ở các nước đang phát triển Tại Mỹ,32% phụ nữ trải qua bạo lực thể chất và 16% bị bạo lực tình dục từ chồng hoặc bạntình Bạo hành phụ nữ dẫn đến 2 triệu chấn thương mỗi năm ở Mỹ, khiến cho vấnnạn này trở thành vấn đề sức khỏe lớn hơn cả béo phì và hút thuốc
1/3 phụ nữ ở Đan Mạch và dưới 30% phụ nữ ở Vương quốc Anh cũng được báocáo là từng bị chồng/bạn tình bạo hành ít nhất một lần trong đời
Tại Việt Nam, theo Nghiên cứu quốc gia về bạo lực Gia đình đối với phụ nữnăm 2010, 58% phụ nữ từng kết hôn cho biết rằng họ đã từng bị ít nhất 1 trong 3loại bạo lực thể xác, tình dục và tinh thần trong cuộc đời
Theo thống kê của Vụ Gia đình – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch năm 2011, toànquốc có 33.904 vụ bạo lực gia đình, mới xử lý được 4.185 vụ (chiếm 12%) Trongtổng 157.859 vụ bạo lực gia đình được phát hiện từ năm 2011 tới 2015, nạn nhân
là phụ nữ (từ 16-59 tuổi) chiếm tới 117.206 trường hợp (74,24%), 17.586 trườnghợp là trẻ em (11,14%) và 14.017 trường hợp là người cao tuổi (8,91%).Trongvòng 5 năm (từ 2011-2015), trung bình mỗi năm xảy ra hơn 31.500 vụ bạo lực giađình Năm 2012 thậm chí xảy ra tới 50.766 vụ bạo lực gia đình, gấp hơn 1,5lần con số bình quân hàng năm
Kết quả thống kê của Vụ Thống kê xã hội và môi trường, Tổng cục Thống kê chothấy, trong số 5000 phụ nữ từ 18-60 tuổi, đa số đều có nguy cơ bị bạo hành Thậmchí, tại một số vùng thì cứ 10 phụ nữ lại có 4 người thấy không an toàn trong chínhngôi nhà của mình Đáng nói hơn là hầy hết các chị em bị bạo hành đều câm lặng,
Trang 3nín chịu Trên thực tế, có tới 87% phụ nữ bị bạo hành chưa từng trình báo chínhquyền để được giúp đỡ.
Trong mỗi gia đình, người phụ nữ luôn đóng vai một vai trò quan trọng đểtạo lập nên hạnh phúc gia đình Xã hội đã phát triển kéo theo sự thay đổi vai tròcủa người phụ nữ ở xã hội nói chung, trong gia đình nói riêng, nam nữ được đối xửcông bằng, ít còn tư tưởng “trọng nam khinh nữ” nữa Bên cạnh đó vẫn còn hiệntượng phụ nữ bị ngược đãi nhất là trong gia đình Bạo lực gia đình đối với phụ nữ
là một hiện tượng xảy ra hầu như ở khắp các nơi trên thế giới và trong mọi nền vănhoá Bạo lực gia đình đã tàn phá, hủy hoại sự bình yên của nhiều gia đình, làmbăng hoại đạo đức xã hội, tước đoạt quyền được sống hạnh phúc của nhữngngười vợ, người con Bạo lực gia đình đối với phụ nữ là một vấn đề được xãhội đặc biệt quan tâm Đây không còn là đề tài mới nhưng vẫn rất thời sự.Hiện nay, trên các phương tiện thông tin đại chúng, không ít các trường hợpbệnh nhân nhập viện vì chấn thương do các tác nhân bạo lực gia đình gây ra, có những trường hợp rất man rợ và đáng thương tâm Nhiều vụ ly hôn ra toà lànguyên nhân của nạn bạo lực gia đình Phụ nữ là những đối tượng nhạy cảm,
vì vậy, các triệu chứng trầm cảm, stress mạnh, nguy hại hơn là sự suy giảmthần kinh đã trở thành bệnh, là những hậu quả của nạn bạo lực gia đình.Không chỉ thế, người phụ nữ còn là đối tượng hứng chịu những tổn hại về sinh
lý dưới tác động của hành vi bạo lực về tình dục Trong khi đó, tổn thất choviệc giải quyết vấn đề bạo lực gia đình là không nhỏ, bao gồm nhiều khoảnchi phí cho các dịch vụ hỗ trợ luật pháp, công an, tòa án, xã hội; cho công táctuyên truyền, y tế, giáo dục Đồng thời, phụ nữ - nạn nhân bạo lực gia đình sẽgiảm năng suất lao động, giảm khả năng tạo thu nhập và việc làm
Gia đình là tế bào của xã hội do vậy công tác xã hội cũng đặc biệt chú trọng tới sự phát triển của gia đình Công tác xã hội hỗ trợ, can thiệp nhữnggia đình có vấn đề: xung đột gia đình, nghèo đói, bệnh tật, bạo lực gia
đình… Chính vì vậy mà tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “ Các mô hình, dịch vụ trong trợ giúp nạn nhân bị bạo lực gia đình” làm đề tài tiểu luận môn CTXH trong
bạo lực gia đình
Trang 4NỘI DUNG
PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
I Khái quát chung
1 Khái niệm
1.1 Khái niệm bạo lực và bạo lực gia đình
Bạo lực được hiểu là “dùng sức mạnh để cưỡng bức, trấn áp hoặc lật đổ”.
Khái niệm này dễ làm người ta liên tưởng tới các hoạt động chính trị, nhưng trênthực tế, bạo lực được coi như một phương thức hành xử trong các quan hệ xã hộinói chung Các mối quan hệ xã hội vốn rất đa dạng và phức tạp nên hành vi bạo lựccũng rất phong phú được chia thành nhiều dạng khác nhau tùy theo từng góc độnhìn nhận: bạo lực nhìn thấy và bạo lực không nhìn thấy được; bạo lực với phụ nữ,trẻ em…
Bạo lực gia đình là một dạng thức của bạo lực xã hội, là “hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình”
( Theo Điều 1 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2007)
Gia đình là tế bào của xã hội, là hình thức thu nhỏ của xã hội nên bạo lực gia đình
có thể coi là hình thức thu nhỏ của bạo lực xã hội với nhiều dạng thức khác nhau
2 Các hình thức bạo lực gia đình
Bạo lực gia đình có thể được phân thành nhiều loại Các loại bạo lực thườngkhông chỉ xảy ra ở một hình thức, mà các hình thức bạo lực này có sự đan xen.Trong bộ luật về Bạo lực gia đình của Liên hợp quốc có quy định Phân chia theohình thức bạo lực gồm có:
- Bạo lực về thể chất: là hành vi ngược đãi, đánh đập thành viên gia đình, làm tổnthương tới sức khỏe, tính mạng của họ
- Bạo lực về tinh thần: là những lời nói, thái độ, hành vi làm tổn thương tới danh
dự, nhân phẩm, tâm lý của thành viên gia đình
- Bạo lực về kinh tế: là hành vi xâm phạm tới các quyền lợi về kinh tế của thànhviên gia đình (quyền sở hữu tài sản, quyền tự do lao động…)
- Bạo lực về tình dục: là bất kỳ hành vi nào mang tính chất cưỡng ép trong cácquan hệ tình dục giữa các thành viên gia đình, kể cả việc cưỡng ép sinh con
Mỗi hình thức bạo lực có thể được biểu hiện dưới nhiều hành vi khác nhau.
Theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình đã quy định các hành vi bạo lực baogồm:
- Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tínhmạng
- Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm
- Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêmtrọng
Trang 5- Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà vàcháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau.
- Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năngcủa họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụthuộc về tài chính
- Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở
Phân chia theo đối tượng:
- Bạo lực vợ - chồng: trong đó người chồng là đối tượng gây ra bạo lực cho người vợ hoặc ngược lại
- Bạo lực bố mẹ - con cái: trong đó bố mẹ là đối tượng gây ra bạo lực cho con cái là nạn nhân hoặc ngược lại
- Bạo lực ông bà - con cháu: trong đó ông bà là đối tượng gây ra bạo lực với con cháu hoặc ngược lại
2.1 Đặc điểm của bạo lực gia đình
Với định nghĩa trên, ta có thể đưa ra một số đặc điểm chung nhất, điển hìnhnhất của bạo lực gia đình như sau :
Thứ nhất, BLGĐ xảy ra giữa các thành viên gia đình hoặc những người từng cóquan hệ gia đình
Thứ hai, BLGĐ khó bị phát hiện, khó can thiệp bới nó thường xảy ra trong giađình Với truyền thống của người á đông, thì thường “đóng của bảo nhau”, khó bịphát hiện mà nếu phát hiện cũng không ai dám xen vào Đặc điểm này khiến choBLGĐ là một vấn đề khó giải quyết
Thứ ba, BLGĐ tồn tại dưới nhiều kiểu lại và hình thức khác nhau Nạn nhân đồngthời có thể chịu bạo lực từ nhiều
2.2 Nguyên nhân của BLGĐ
Nguyên nhân dẫn tới bạo lực gia đình:
Về kinh tế: Thực tế cho thấy có sự tương quan giữa bạo hành trong gia đình với
sự nghèo khổ Cuộc sống khó khăn chật vật sẽ gây sự căng thẳng và lo nghĩ về mặttinh thần, từ đó sẩy ra những cuộc cãi vã, đánh đập nhau trong gia đình
Về bất bình đẳng giới: Hiện nay tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn còn tồn tạitrong xã hội Trước hết là trong gia đình, họ hàng, gia tộc Họ dễ đồng tình, bênhvực cho những hành động đối xử bất bình đẳng của nam giới đối với nữ giới
Do cờ bạc, rượu chè: Khi đã có hơi men trong người thì thông thường họ khôngcòn đủ lý trí và sự tỉnh táo để kiểm soát hành vi của mình, và đôi khi họ cũng
Trang 6mượn cớ có hơi men để cho mình cái quyền làm tổn thương người khác Vớinhững gia đình có vợ hoặc chồng đam mê cờ bạc đỏ đen cũng là nguyên nhânchính dẫn đến những cuộc bạo hành.
Từ tình dục: Sinh hoạt tình dục là một yếu tốt quan trọng trong đời sống vợchồng, nhưng có những ông chồng có những hành động cưỡng ép, bạo hành vớivợ
Do xung đột gia đình: Vấn đề nuôi dạy con cái để xẩy ra những tranh cãi bấtđồng Vấn đề chi tiêu mua sắm không thống nhất, vấn đề trách nhiệm của mỗingười trong gia đình và thiết lập các mối quan hệ với những người bên ngoài, vv Chuyện mẹ chồng nàng dâu, mẹ vợ và chàng rể và các mối quan hệ khác trong giađình một khi “cơm không lành, canh không ngọt” là nguyên nhân chính khiến cho
vợ hoặc chồng có những hành động hoặc lời nói bạo hành với người kia
Những nguyên nhân khác Sự cuồng tín tôn giáo, chênh lệch học vấn, suy thoái lốisống, đạo đức, ngoại tình, vv…
2.3 Tác động của BLGĐ đến cá nhân, gia đình, cộng đồng
Tác động của BLGĐ đến cá nhân người bị bạo lực:
Về tâm lý: Bị Stress, sợ hãi, tức giận, căm thù, lo lắng, hoảng hốt, nhục nhã, đaukhổ, tuyệt vọng, chán nản, muốn xa lánh, muốn tự tử Mắc các bệnh tâm thần nhẹnhư: trầm cảm, phân liệt, vv…
Về thể chất: đau đớn, bị thương, bị tàn phế, bị xấu xí dị dạng, bị bệnh, vv…
Về xã hội: uy tín và danh dự bị tổn thương, bị giảm sút, không thực hiện được vaitrò, vị trí của mình trong xã hội
Tác động của BLGĐ đến gia đình: Làm tổn thương đến tâm lý tình cảm củagia đình Làm tổn thương các quan hệ gia đình Làm mất uy tín và danh dự của giađình Gây đau khổ, xấu hổ và nhục nhã cho các thành viên trong gia đình
Con cái thường mặc cảm, tự ti, không thích giao tiếp, không tự tin trong cuộc sống,
bỏ học, không dám kết thân với người khác và trở nên ương bướng, khó bảo, thíchgây gổ với người khác, học hành sa sút và trở nên hư hỏng xa vào tệ nạn xã hội
Tác động của BLG đến cộng đồng: Mỗi một gia đình là một tế bào của xãhội, tế bào ấy có tốt, phát triển êm ấm hạnh phúc thì xã hội mới phát triển vữngchắc được BLGĐ gây mất trật tự và an toàn của khu dân cư BLGĐ làm gia tăngnguy cơ những hành vi lệch chuẩn, tội phạm trong xã hội; ảnh hưởng đối với kếhoạch hóa gia đình, công tác phòng chống các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục,HIV/AIDS và nỗ lực phòng chống sự bất bình đẳng giới trong xã hội
3 Một số hoạt động của CTXH trong phòng, chống BLGĐ
Đối với NVXH, trong quá trình làm việc với gia đình xảy ra tình trạng bạo lực,việc rất quan trọng là cung cấp các dịch vụ hỗ trợ nạn nhân của bạo lực gia đình.Các hoạt động bao gồm: Hoạt động phòng ngừa; hoạt động can thiệp, phục hồi;hoạt động hỗ trợ, phát triển
Trang 7Đầu tiên là hoạt động phòng ngừa: Là các hoạt động cung cấp thông tinnhằm nâng cao nhận thức của chính quyền, người dân, người bị bạo lực, người bịbạo lực gia đình, người gây ra bạo lực về thực trạng, nguyên nhân, hậu quả củahành vi bạo lực gia đình gây ra; luật pháp phòng chống bạo lực gia đình; kiến thức
về bình đẳng giới và quyền của phụ nữ; phá vỡ định kiến giới và thay đổi nhậnthức của cộng đồng
Thông qua hình thức truyền thông, sử dụng tờ rơi, áp phích, thông điệp; cácphương tiện truyền thông như loa thôn, loa xã; mạng internet, Hay những buổihội thảo, toạ đàm với chuyên gia để người dân, người bị bạo lực, người bị bạo lựcgia đình biết thêm các kiến thức, có thể chia sẻ và nhận được những lời khuyênhữu ích cho bản thân không trở thành nạn nhân của bạo lực gia đình
Thứ hai, hoạt động can thiệp, phục hồi gồm: Tham vấn cho người bị bạo lựcgia đình, can thiệp hỗ trợ khẩn cấp, can thiệp xử lý khủng hoảng và quản lý trườnghợp
NVCTXH tuân thủ các nguyên tắc, đạo đức nghề nghiệp khi thực hiện tham vấn,
hỗ trợ can thiệp với đối tượng Tham vấn quá trình trao đổi tương tác tích cực giữanhà tham vấn và nạn nhân bị bạo lực gia đình có vấn đề để giúp họ thay đổi cảmxúc, suy nghĩ, hành vi và tìm ra giải pháp cho vấn đề đang tồn tại Can thiệp khủnghoảng là quá trình NVCTXH sự chăm sóc tâm lý khẩn cấp nhằm hỗ trợ các cánhân nạn nhân của bạo lực gia đình vượt qua các cảm xúc tiêu cực hiện thời, quaylại trạng thái bình an ban đầu, giúp phòng ngừa hoặc xoá bỏ sang chấn tâm lý Canthiệp khẩn cấp diễn ra khi đối tượng đang bị nguy hiểm đến tính mạng, khẩn cấpcần sự can thiệp hỗ trợ của NVCTXH và các cơ quan tổ chức liên quan Quản lýtrường hợp là sự điều phối các dịch vụ, NVCTXH làm việc với nạn nhân bị bạolựcgia đình để xác định các dịch vụ cần thiết, tìm kiếm và kết nối nguồn lực, tổ chức
và theo dõi sự chuyển giao các dịch vụ đó đến thân chủ một cách hiệu quả, giúpthân chủ giải quyết đựơc vấn đề đang gặp phải
Thứ ba, hoạt động hỗ trợ, phát triển: NVCTXH có thể tập hợp nhóm các đốitượng bị bạo lực ia đình có chung mục tiêu để thành lập một nhóm, để họ có thểtrao đổi, tiếp nhận kiến thức và cùng hỗ trợ nhau giải quyết vấn đề đang gặp phải
4 Một số kỹ năng trong CTXH trong phòng, chống BLGĐ
Kỹ năng lắng nghe là một quá trình lắng nghe tích cực, đòi hỏi NVCTXH phải
biết quan sát hành vi của đối tượng một cách tinh tế, phải tập trung chú ý cao độ vàphải tôn trọng, chấp nhận đối tượng và vấn đề của họ, đổng thời giúp họ nhận biết
là đang được quan tâm và chia sẻ Kỹ năng lắng nghe thể hiện ở khả năng tập trungcao độ tới điều đối tượng trình bày và thể hiện qua hành vi, cử chỉ Nghe không chỉbằng tai, mà còn bằng mát và cả bằng tâm của NVCTXH
Kỹ năng quan sát là chú ý đến những đặc điểm, cách nói chuyện, cử chỉ của
thân chủ, mục đích để hiểu đối tượng và hoàn cảnh của đối tượng Trong quá trìnhlàm việc với thân chủ thì không chỉ lời nói (ngôn ngữ) đem lại cho NVCTXH
Trang 8những thông tin về đối tượng, mà ngay cả những cử chỉ không lời của đối tượngcũng có thể mang lại cho NVCTXH những manh mối quan trọng về nội dungchuyển tải của đối tượng.
Kỹ năng giao tiếp là năng lực vận dụng có hiệu quả những tri thức, hiểu biết về
quá trình giao tiếp, các yếu tố tham gia và ảnh hưởng tới quá trình giao tiếp cũngnhư sử dụng có hiệu quả các phương tiện giao tiếp, phối hợp hài hoà toàn bộ hành
vi, ứng xử, cử chỉ để giúp chủ thể đạt được mục đích nhất định của hoạt độnggiao tiếp đó.Để thực hiện được kỹ năng này thì NVCTXH phải có khả năng thiếtlập các mối quan hệ, biết cách lắng nghe tích cực, biết phản hồi cảm xúc và nộidung của đối tượng giao tiếp và biết cách thu thập và xử lý thông tin qua việc đặtcâu hỏi
Kỹ năng thấu cảm là khả năng hiểu được thân chủ đang cảm nghĩ gì, nói gì,
hiểu như chính họ hiểu đặt mình vào vị trí hoàn cảnh của họ, đi vào thế giới của họ
và truyền đạt lại cho họ mình đang hiểu ý họ và họ đang được hiểu, quan điểm của
họ đang được hiểu và chấp nhận
Kỹ năng biện hộ NVCTXH giúp cho thân chủ nói ra tiếng nói, quan điểm hoặc
đại diện cho họ đưa ra tiếng nói và cố gắng đảm bảo quyền của họ được tôn trọng
và nhu cầu của họ được thỏa mãn cũng như mang lại những dịch vụ tốt nhất chothân chủ
Kỹ năng đặt câu hỏi là khả năng NVCTXH sử dụng nhiều loại câu hỏi khác
nhau để thu thập thông tin cũng như hỗ trợ thân chủ bày tỏ suy nghĩ và cảm xúccủa mình để thu thập các thông tin chính xác và chân thực về thân chủ, hoàn cảnh,vấn đề, cảm xúc, suy nghĩ, hành vi của thân chủ,
Kỹ năng tham vấn là quá trình NVCTXH sử dụng những kiến thức, kỹ năng
chuyên môn để giúp đối tượng giải quyết hoặc tăng cường khả năng tự giải quyếtvấn đề, tăng cường chức năng xã hội của họ Mục tiêu của kỹ năng này là giúp đốitượng hiểu được cảm xúc, suy nghĩ của chính họ, hoàn cảnh vấn đề, khám phá và
sử dụng những tiềm năng nguồn lực vào giải quyết vấn đề, giúp đối tượng nângcao khả năng đối phó với vấn đề trong cuộc sống Để thực hiện được kỹ năng nàythì NVCTXH phải biết phối hợp và sử dụng nhuẫn nhuyễn các kỹ năng cụ thể nhưlắng nghe, đặt câu hỏi, thấu hiểu và phản hồi (cảm xúc và nội dung)
Kỹ năng ghi chép khi thực hiện một điều quan trọng là cần phải ghi lại tất cả
những gì xảy ra trong tiến trình đó NVCTXH giúp đối tượng giải quyết được vấn
đề khó khăn của họ trong đó có phần là nhờ những ghi chép lại tất cả những gì xảy
ra trong quá trình trợ giúp đối tượng Mục đích của việc ghi chép là giúp cán bộ xãhội làm cơ sở đánh giá kết quả của sự tương tác giữa NVCTXH và đối tượng, sựthay đổi và tiến bộ hoặc không của đối tượng trong quá trình giúp đỡ
5 Một số phương pháp của CTXH phòng, chống bạo lực gia đình
Phương pháp CTXH cá nhân và gia đình: Sử dụng phương pháp CTXH cá
nhân thông qua tiến trình giúp đỡ khoa học và chuyên nghiệp nhằm hỗ trợ nạn
Trang 9nhân bị bạo lực gia đình, người gây ra bạo lực gia đình nhằm giúp họ tự giải quyếtvấn đề Tham vấn cá nhân người bị bạo lực: Ổn định tâm lý cho đối tượng Xácđịnh nhu cầu cấp bách của đối tượng.Cung cấp các dịch vụ tại chỗ Cung cấp cáckiến thức pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình Hướng dẫn thực hành các kỹnăng xử lý khi xảy ra bạo lực gia đình
Phương pháp CTXH nhóm: Hiện nay có nhiều mô hình phòng chống bạo lực
gia đình hiệu quả trong đó có thành lập các nhóm, câu lạc bộ Câu lạc bộ sinh hoạtđịnh kỳ hàng tháng, với các nội dung như xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến
bộ và hạnh phúc; nét đẹp, cách ứng xử trong gia đình; lên án, phê phán các hành viBLGĐ và các biện pháp phòng chống BLGĐ, kiến thức chăn nuôi, phát triển kinhtế…
Phương pháp quản lý ca: Sử dụng phương pháp quản lý ca trong phòng chống
bạo lực gia đình, tổ chức, điều phối hệ thống dịch vụ trợ giúp xã hội để đảm bảo tất
cả các chương trình trợ giúp nạn nhân và người gây ra bạo lực gia đình nhằm đạthiệu quả cao
6 Vai trò của NVCTXH
Trước những tác động của BLGĐ, nhân viên công tác xã hội có vai trò quantrọng trong việc cung cấp dịch vụ xã hội, tư vấn pháp luật, trị liệu tâm lý, tuyêntruyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho mỗi người dân
Cụ thể, nhân viên CTXH sẽ cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe thể chất vàtinh thần thông qua các đối tác cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe chuyênnghiệp Họ sẽ kết nối những cơ sở y tế miễn phí để các nạn nhân bị bạo lực đượckhám và điều trị bệnh, tiếp cận các trung tâm giám định y tế để giám định về tỷ lệthương tật, tiếp cận các văn phòng trợ giúp pháp lý, luật sư và cơ quan tư pháp, lập
kế hoạch trợ giúp cho nạn nhân và điều phối các dịch vụ hỗ trợ dựa trên nguyên tắc
ưu tiên và đáp ứng nhu cầu của nạn nhân nhằm đảm bảo quyền lợi Những trườnghợp có vấn đề về tâm lý quá lớn, nhân viên CTXH không đủ khả năng giải quyết,
họ sẽ hỗ trợ các nạn nhân được kết nối đến các cơ quan và tổ chức có khả năng, đủthẩm quyền Song song với các hoạt động hỗ trợ, nhân viên CTXH cũng sẽ gópphần trang bị các kỹ năng tìm kiếm thông tin việc làm, tiếp cận với nhà tuyểndụng, phối hợp với các cơ quan đơn vị giới thiệu việc làm, tổ chức nhân đạo từthiện để tạo việc làm cho nạn nhân
Một trong những vấn đề rất khó khăn và nhiều thách thức đối với các nạn nhân
đó là vấn đề tái hòa nhập cộng đồng Tuy nhiên, nhân viên CTXH sẽ tiến hành lập
kế hoạch tái hòa nhập, hướng dẫn kỹ năng sống và tích cực phối hợp hỗ trợ các nạnnhân tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí để sớm tái hòa nhập với cuộc sống
PHẦN II CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Thực trạng tình hình bạo lực gia đình ở Việt Nam
Các biểu hiện và mức độ của bạo lực
* Bạo lực thể chất do chồng/ vợ gây ra:
Trang 10Theo thống kê cho thấy 32% phụ nữ từng kết hôn cho biết họ đã phải chịubạo lực thể xác trong đời và 6% đã từng trải qua bạo lực thể xác trong vòng 12tháng trở lại đây.Có sự khác biệt giữa các khu vực và trình độ học vấn và với phụ
nữ có trình độ văn hóa thấp hơn thì tỷ lệ bị bạo lực thể xác cao hơn so với phụ
nữ có trình độ học vấn cao hơn và trong số những phụ nữ bị bạo lực cao hơnthì mức độ nghiêm trọng của những hành vi bạo lực cũng cao hơn Trong số nhữngphụ nữ đã từng mang thai, tỷ lệ bị bạo lực thể xác trong ít nhất một lần mang thai
là 5% và tỷ lệ bị bạo lực khi đang mang thai cao nhất ở những phụ nữ chưa từng
Phụ nữ gặp khó khăn hơn khi tiết lộ những trải nghiệm bạo lực tình dục sovới những trải nghiệm bạo lực thể xác Tương tự như vậy, việc nói về bạo lực tìnhdục trong hôn nhân được xem như một chủ đề không phù hợp Tuy nhiên, trongcác buổi phỏng vấn có 10% phụ nữ từng kết hôn cho biết họ đã từng bị bạo lực tìnhdục trong đời và 4% trong 12 tháng qua Đáng chú ý là bạo lực tình dục hiện tạikhông thay đổi nhiều ở những nhóm tuổi khác nhau (tới 50 tuổi) và trình độ học
* Bạo lực tinh thần và kinh tế do chồng/ vợ gây ra:
Bạo lực tinh thần và kinh tế cũng không kém phần quan trọng so với bạo lựctình dục và thể xác và thường ảnh hưởng đến phụ nữ nhiều hơn bạo lực tình dục vàthể xác Tuy nhiên, trong khuôn khổ một cuộc khảo sát thì khó có thể xác địnhnhững loại hình bạo lực này và câu hỏi đặt ra chỉ bao phủ một số giới hạn các hành
vi lạm dụng có thể xảy ra đối với phụ nữ Tuy vậy, kết quả chỉ ra rằng tỷ lệ bị bạolực tinh thần rất cao: 54% phụ nữ cho biết đã phải chịu bạo lực tinh thần trong đời
và 25% cho biết đã bị bạo lực tinh thần trong 12 tháng qua Tỷ lệ bị bạo lực về
* Bạo lực kết hợp các hình thức thể chất, tình dục và tinh thần
Tại Việt Nam cũng như nhiều nước khác phụ nữ cho biết bị bạo lực tình dụccũng cho biết bị bạo lực thể xác Tỷ lệ bạo lực tình dục hoặc thể xác hoặc cả haitrong đời và hiện thời trên toàn quốc lần lượt là 34% và 9% Khi kết hợp ba loạibạo lực chính: thể xác, tình dục và tinh thần do chồng gây ra đã có hơn nửa phụ nữ(58%) trả lời từng bị ít nhất một trong ba loại bạo lực này trong cuộc đời Tỷ lệ nàytrong 12 tháng qua là 27% Có sự liên hệ chặt chẽ giữa ba loại bạo lực và đánh giá
sự đan xen chỉ ra rằng luôn có một phụ nữ vừa bị bạo lực tình dục hoặc thể xác vừa
Trang 11lệch về mức thu nhập của các thành viên trong gia đình cũng dẫn tới tình trạng người nọ ép buộc người kia lệ thuộc mình về tài chính…
Do liên quan đến các tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc, nghiện hút: Nhiều người chồng say rượu luôn kiếm cớ đánh đập, chửi bới vợ con
dù không có lý do gì chính đáng Tương tự, những người sa vào cờ bạc, nghiện ngập, khi rơi vào con đường túng quẫn, bị vợ can ngăn đều quay ra
có hành vi bạo lực đối với vợ và con cái
Nhận thức không đầy đủ: Nhận thức không đầy đủ về bạo lực gia đình và bìnhđẳng giới khiến việc tiếp cận với các đối tượng gây và bị bạo lực trong gia đình trởnên khó khăn Trong nhiều đề tài nghiên cứu về bạo lực gia đình, đa số nhữngngười được hỏi đều cho rằng chỉ có sự hành hạ về thể xác mới cấu thành hành
vi bạo lực do tính chất nghiêm trọng của nó, còn những hình thức như bạo lực tinhthần, bạo lực tình dục mặc dù khá phổ biến nhưng ít khi được nhìn nhận vì đó là
‘‘bạo lực không nhìn thấy được“và cũng khó tìm được chứng cứ rõ ràng Điều nàyxuất phát từ sự thiếu hiểu biết của người dân về luật pháp của Nhà nước liên quan đến đời sống xã hội và mối quan hệ bình đẳng Ngoài ra, nhận thức không đầy đủ còn thể hiện ở quan niệm về hành vi bạo lực của chính đối tượng và nạn nhân Quan niệm dùng bạo lực để “dạy vợ
và thể hiện bản lĩnh đàn ông của các ông chồng và sự cam chịu, nhẫn nhịn của các chị phụ nữ vô tình tiếp tay cho những hành động vũ phu, gây bạo lực
Một trong những nguyên nhân khiến cho bạo lực gia đình vẫn tiếp diễn là sự thiếu trách nhiệm của cộng đồng Từ trước tới nay, mọi người vẫn
có quan niệm “đốn nhà ai nhà ấy rạng”, chuyện chồng đánh vợ chỉ là chuyện bình thường trong lúc nóng giận, hay đơn giản là họ đang “dạy vợ”, người ngoài không nên can thiệp Tai hại hơn họ sợ đụng chạm, sợ bị liên luỵ, sợ rây vào rồi “khụng phải đầu cũng phải tai”…
Hơn nữa, các cơ quan chức năng ở địa phương, các hội đoàn thể chưa quantâm thấu đáo Thực tế ở nhiều nơi chỉ khi xảy ra sự cố, người bị hại phải đi cấp cứu hoặc điều trị tại các trung tâm y tế thì các cơ quan chức năng, các hội đoàn thể mới vào cuộc Hay có những trường hợp các cơ quan chức năng biết được một số vụ việc về bạo lực gia đình lại xem đó là chuyện đằng sau cánh cửa của mỗi nhà và không có sự can thiệp kịp thời
Luật pháp cũng chưa thật nghiêm minh trong vấn đề bạo lực gia đình Chỉ trong những trường hợp quá nặng (hoặc người vợ bị đánh chết, hoặc người vợ bị đánh gần chết), người ta mới kết án và bắt đi tù kẻ gây ra bạo lực còn những vụ bạo lực gia đình ở mức độ nhẹ hoặc trung bình thì ít khi nhận được sự quan tâm của cộng đồng Theo quy định nếu giám định kết quả thương tích trên 11% mới truy cứu trách nhiệm kẻ gây bạo lực, còn nếu
Trang 12nhẹ thì chỉ lập biên bản, cảnh cáo và bắt người chồng làm cam kết, phạt
Nhưng biện pháp này xem ra chưa đủ sức răn đe, bởi không phải lúc nào nạn nhân cũng được đi giám định, cơ sở y tế địa phương thì không đủ khả năng làm điều này Hình thức phạt hành chính cũng không dọa được ai
vì không phải người đàn ông nào cũng có tiền để nộp và trong trường hợp ấy chính nạn nhân lại là người đem tiền đi nộp phạt thay cho chồng
Và điều đáng tiếc là có nhiều vụ từ nhẹ đã không ai chú ý và đã phát
Vai trò của cộng đồng và các cấp chính quyền khá mờ nhạt trong việc giải quyết bạo lực gia đình với phụ nữ Việc can thiệp ở đây chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở không nên gây mất trật tự an ninh, khuyên giải phụ nữ giữ hoà khí trong gia đình, nhấn mạnh đến việc “phụ nữ nên nín nhịn” hoặc “đúng cửa bảo nhau” Đây là vòng luẩn quẩn khiến người phụ nữ bị bạo lực không thoát ra được và những người gây bạo lực cũng khó thay đổi hành vi của mình khi chưa có sự trừng phạt và răn đe thích đáng
2 Luật pháp, chính sách trong phòng chống bạo lực gia đình
Tuyên ngôn Quốc Tế về Nhân Quyền (Tháng 12/1948)
Luật số 02/2007/QH12 của Quốc hội : LUẬT PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰCGIA ĐÌNH
Căn cứ Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 51/2001/QH10;
Quốc hội ban hành Luật phòng, chống bạo lực gia đình.
Số 73/2006/QH11 của Quốc hội: LUẬT BÌNH ĐẲNG GIỚI
Hiến pháp năm 1946 , điều 63 Hiến pháp năm 1992( Điều 53-74)
Luật BĐG được Quốc hội khóa XI thông qua kì họp thứ X ngày 29/11/2006
Nghị định Số: 167/2013/NĐ-CP: QUY ĐỊNH XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNHCHÍNH TRONG LĨNH VỰC AN NINH, TRẬT TỰ, AN TOÀN XÃ HỘI;PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI; PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY;PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH
3 Các mô hình, dịch vụ trong phòng, chống bạo lực gia đình
Mô hình truyền thông
Mô hình ngôi nhà bình yên
Mô hình bảo trợ xã hội
Trang 133.1 Mô hình truyền thông
Trong thời gian gần đây, mặc dù chúng ta đã co nhiều nỗ lực trong phòngchống nhưng vấn đề bạo lực gia đình vẫn đang diễn ra và có những biểu hiện ngàycàng phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng Phòng, chống bạo lực gia đình vẫn làmột trong những vấn đề nhận được sự quan tâm lớn của cộng đồng xã hội Mộttrong những giải pháp để ngăn chặn, giải quyết hiện tượng này là việc mở rộng vànâng cao hiệu quả mô hình hoạt động truyền thông
Truyền thông từ rất lâu đã được xác định là một trong những giải pháp quan trọnghàng đầu để thực hiện các mục tiêu phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng bạo lực giađình Bởi vậy trong thời gian qua, những hoạt động truyền thông, bao gồm cả việcxác định các thông điệp truyền thông, lựa chọn phương thức truyền thông, xâydựng các mô hình truyền thông luôn được xem là việc quan trọng nhất trong các dự
án phòng, chống bạo lực gia đình
Từ khi Luật phòng, chống bạo lực gia đình ra đời và có hiệu lực thi hành, công táctruyền thông về phòng chống bạo lực gia đình ngày càng nhận được sự quan tâmcủa Đảng và Nhà nước cùng sự phối hợp của các cấp, ngành, các tổ chức xã hội và
sự tham gia mạnh mẽ của hệ thống thông tin đại chúng trên phạm vi toàn quốc.Điều đó đã từng bước tạo được sự chuyển biến về nhận thức và hành động của cáccấp, ngành và toàn xã hội trong việc triển khai, thực hiện nhiệm vụ phòng, chốngbạo lực gia đình
Tuy nhiên, trên thực tế cho thấy, chúng ta vẫn còn nhiều hạn chế trong việc tổnghợp được sự thống nhất chung trong truyền thông, còn khá lúng túng trong việcxác định các mục tiêu, nội dung và hình thức truyền thông, chưa xây dựng đượcnhững mô hình truyền thông có hiệu quả trong phòng, chống bạo lực gia đình, đặcbiệt là các mô hình truyền thông thay đổi hành vi
Truyền thông phòng, chống bạo lực gia đình là một quá trình liên tục chia sẻ thôngtin, kiến thức, thái độ, tình cảm và kỹ năng giữa người truyền và đối tượng nhậnnhằm nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ và chuyển đổi hành vi về bạo lực giađình theo mục tiêu truyền thông đặt ra Truyền thông về phòng, chống bạo lực giađình cần có mô hình phù hợp
Mô hình truyền thông theo chủ đề của từng chiến dịch truyền thông:
Mô hình này đang được áp dụng trên nhiều địa phương trong cả nước, đặcbiệt vào dịp có các sự kiện lớn về lĩnh vực gia đình như Ngày Gia Đình Việt Nam28/6, Ngày Thế Giới xóa bỏ bạo lực đối với Phụ nữ 25/11… dưới hình thức truyềnthông trực tiếp hoặc gián tiếp, đa dạng về cách thức, phương tiện truyền tải
Mô hình lồng ghép truyền thông phòng, chống bạo lực gia đình với các cuộcvận động do Mặt trận Tổ Quốc các cấp và các bộ, ban , ngành chủ trì triển khainhư: Cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư doMặt trận Tổ Quốc Việt Nam chủ trì Cuộc vận động gia đình văn hóa do Bộ VănHóa- Thể thao và du lịch chủ trì Cuộc vận động xây dựng làng, bản văn hóa do