Một doanh nghiệp có đạo đức kinh doanh là một doanh nghiệp không kiếm lời bằng sự lừa dối khách hàng, bằng sự hủy hoại môi trường, hay bằng sự bóc lột người lao động Trên cơ sở luận giải
Trang 1TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-TIỂU LUẬN GIỮA KỲ ĐẠO ĐỨC VÀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
SINH VIÊN THỰC HIỆN: VĂN HUYỀN BÍCH LAM
MÃ SỐ SINH VIÊN: 31900455
LỚP: 19030502
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS Phạm Thái Sơn
R
Trang 2TP Hồ Chí Minh, 14 tháng 04 năm 2020
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam hiện nay là một trong các quốc gia đang phát triển Quá trình đổi mới của Việt Nam cũng chính là công cuộc Việt Nam đang dần hoàn thiện về cả phương thức hoạt động của kinh tế thị trường lẫn về thể chế xã hội dưa trên nền kinh tế đó Vì vậy, đạo đức kinh doanh ở Việt Nam đã và đang đặt ra những vấn đề cả trên phương diện lý luận cũng như thực tiễn khác với những nước phát triển
Đạo đức kinh doanh là một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu và cũng là vấn đề gây nhiều hiểu nhằm nhất Đạo đức kinh doanh là khái niệm tưởng như rất xa xỉ nhưng thực tế lại rất đời thường Một doanh nghiệp có đạo đức kinh doanh là một doanh nghiệp không kiếm lời bằng sự lừa dối khách hàng, bằng sự hủy hoại môi trường, hay bằng sự bóc lột người lao động
Trên cơ sở luận giải những vấn đề này, viện trưởng Viện Văn hóa Kinh doanh (IBC),
Trần Trọng Toàn đã đưa ra quan điểm: “Đạo đức kinh doanh như một bộ phận cấu thành quan trọng nhất của văn hóa kinh doanh, là yếu tố nền tảng tạo nên sự tin cậy của đối tác, khách hàng và người tiêu dùng đối với doanh nghiệp Đạo đức kinh doanh chính là
cơ sở để xây dựng lòng tin, sự gắn kết và trung thành của đội ngũ cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp, bảo đảm từ lãnh đạo đến toàn thể cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp có những ứng xử đúng chuẩn mực đạo đức, qua đó không ngừng nâng cao hình ảnh, uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp Sự tồn vong, phát triển cũng như lợi nhuận của doanh nghiệp chính là do người tiêu dùng quyết định, do đó doanh nghiệp muốn đạt được tỷ suất lợi nhuận cao và thành công bền vững thì phải xây dựng được nền tảng đạo đức kinh doanh cho doanh nghiệp mình.” (2019)
Vậy đạo đức kinh doanh là gì? Quan điểm trên của ông Trần Trọng Toàn có đúng không?
Và tầm ảnh hưởng của đạo đức kinh doanh đối với một doanh nghiệp có thật sự đúng như quan điểm trên đã nói hay không?
Để trả lời cho những câu hỏi đó, xin mời thầy cùng theo dõi bài tiểu luận về quan điểm này của em Trong quá trình làm bài không tránh khỏi những thiếu sót, mong thầy và các bạn đóng góp để bài làm của em được hoàn thiện hơn
Trang 41.Mục tiêu của đề tài
Mục tiêu của đề tài này là phân tích, chứng minh và đánh giá quan điểm trên của ông Trần Trọng Toàn về vấn đề “Đạo đức kinh doanh.“
2.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Quan điểm của ông Trần Trọng Toàn về vấn đề “Đạo đức kinh doanh “
-Phạm vi nghiên cứu: Các vấn đề xoay quanh quan điểm của đề tài về vấn đề “Đạo đức kinh doanh “
3.Phương pháp nghiên cứu
- Xác định vấn đề được đặt ra của quan điểm
- Nhận diện các vấn đề đạo đức
- Nghiên cứu các nguyên tắc và chuẩn mực của vấn đề đạo đức
- Khẳng định lại vấn đề
Trang 5Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 1.1 KHÁI NIỆM ĐẠO ĐỨC VÀ KINH DOANH
1.1.1 Đạo Đức Là Gì ?
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện tương đối sớm và có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của xã hội Đạo là con đường, đức là tính tốt hoặc những công trạng tạo nên Và đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội, con người có thể nhờ vào đó mà tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng và xã hội
Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, đạo đức có đặc điểm:
- Đạo đức có tính giai cấp, tính khu vực, tính địa phương
- Nội dung các chuẩn mực đạo đức thay đổi theo điều kiện lịch sử cụ thể
1.1.2 Kinh Doanh Là Gì ?
động sản xuất ra của cải vật chất phục vụ nhu cầu người tiêu dùng sau đó đem bán trên thị trường và mang về lợi nhuận được tính bằng thước đo của tiền tệ
Kinh doanh bao gồm nhiều lĩnh vưc như tài chính, thông tin, tin tức, giải trí, sản xuất công nghiệp, bán lẻ, phân phối, vận tải,…
1.2 KHÁI NIỆM ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh Đạo đức kinh doanh chính là đạo đức được vận dụng vào trong hoạt động kinh doanh Đạo đức không phải mơ hồ, nó thực sự gắn liền với lợi ích kinh doanh
Trang 61.2.1 Các Nguyên Tắc Và Chuẩn Mực Của Đạo Đức Kinh Doanh
“ -Các nguyên tắc và chuẩn mực :
+ Tính trung thực: Không dùng các thủ đoạn gian dối, xảo trá để kiếm lời Giữ lời hứa, giữ chữ tín trong kinh doanh, nhất quán trong nói và làm, trung thực trong chấp hành luật pháp của nhà nước, không làm ăn phi pháp như trốn thuế, lậu thuế, không sản xuất và buôn bán những mặt hàng quốc cấm, thực hiện những dịch vụ có hại cho thuần phong mỹ tục, trung thực trong giao tiếp với bạn hàng (giao dịch, đàm phán, ký kết), và người tiêu dùng không làm hàng giả, khuyến mại giả, quảng cáo sai sự thật, sử dụng trái phép những nhãn hiệu nổi tiếng, vi phạm bản quyền, phá giá theo lối ăn cướp, trung thực ngay với bản thân, không hối lộ, tham ô, thụt két, “chiếm công vi tư”
+ Tôn trọng con người: Đối với những người cộng sự và dưới quyền, tôn trọng phẩm giá, quyền lợi chính đáng, tôn trọng hạnh phúc, tôn trọng tiềm năng phát triển của nhân viên, quan tâm đúng mức, tôn trọng quyền tự do và các quyền hạn hợp pháp khác Đối với khách hàng: tôn trọng nhu cầu, sở thích và tâm lý khách hàng Đối với đối thủ cạnh tranh, tôn trọng lợi ích của đối thủ
+ Gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của khách hàng và xã hội, coi trọng hiệu quả gắn với trách nhiệm xã hội
+ Bí mật và trung thành với các trách nhiệm đặc biệt
- Đối tượng điều chỉnh của đạo đức kinh doanh là ai? Đó là chủ thể hoạt động kinh doanh Theo nghĩa rộng, chủ thể hoạt động kinh doanh gồm tất cả những ai là chủ thể của các quan hệ và hành vi kinh doanh
+ Tầng lớp doanh nhân làm nghề kinh doanh: Đạo đức kinh doanh điều chỉnh hành vi đạo đức của tất cả các thành viên trong các tổ chức kinh doanh (hộ gia đình, công ty, doanh nghiệp, tập đoàn) như ban giám đốc, các thành viên hội đồng quản trị, công nhân viên chức Sự điều chỉnh này chủ yếu thông qua công tác lãnh đạo, quản lý trong mỗi tổ chức
đó Đạo đức kinh doanh được gọi là đạo đức nghề nghiệp của họ
+ Khách hàng của doanh nhân: Khi là người mua hàng thì hành động của họ đều xuất phát từ lợi ích kinh tế của bản thân, đều có tâm lý muốn mua rẻ và được phục vụ chu
Trang 7đáo Tâm lý này không khác tâm lý thích “mua rẻ, bán đắt” của giới doanh nhân, do vậy cũng cần phải có sự định hướng của đạo đức kinh doanh, tránh tình trạng khách hàng lợi dụng vị thế “Thượng đế” để xâm phạm danh dự, nhân phẩm của doanh nhân, làm xói mòn các chuẩn mực đạo đức Khẩu hiệu “bán cái thị trường cần chứ không phải bán cái mình có” chưa hẳn đúng !
- Phạm vi áp dụng của đạo đức kinh doanh Đó là tất cả những thể chế xã hội, những tổ chức, những người liên quan, tác động đến hoạt động kinh doanh: Thể chế chính trị, chính phủ, công đoàn, nhà cung ứng, khách hàng, cổ đông, chủ doanh nghiệp, người làm công …”
1.3 MỐI LIÊN HỆ GIỮA ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ VĂN HÓA KINH
DOANH
Văn hoá kinh doanh là một phương diện của văn hoá xã hội, được thể hiện trong lĩnh vực kinh doanh Văn hoá kinh doanh được hình thành từ nhiều yếu tố như tri thức, kiến thức,
sự hiểu biết về kinh doanh; ngôn ngữ, niềm tin, tín ngưỡng và tôn giáo; các giá trị văn hoá truyền thống; sự giao lưu và giao tiếp; các hoạt động văn hoá tinh thần…và đóng vai trò rất quan trọng trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh
Đạo đức kinh doanh như một bộ phận cấu thành quan trọng nhất của văn hóa kinh doanh,
là cơ sở tạo nên sự tin cậy của đối tác, khách hàng và người tiêu dùng đối với doanh nghiệp Đạo đức kinh doanh chính là nền tảng để xây dựng lòng tin, sự gắn kết và trung thành của đội ngũ cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp, bảo đảm từ lãnh đạo đến toàn thể cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp có những ứng xử đúng chuẩn mực đạo đức, qua đó không ngừng nâng cao hình ảnh, uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp Xây dựng đạo đức kinh doanh phù hợp với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và đặc thù của doanh nghiệp, có trách nhiệm với xã hội chính là góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp, tạo nên sự phát triển ổn định và bền vững cho mỗi doanh nghiệp
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” Câu chuyện
ĐĐKD là thực hành đạo đức trong kinh doanh Dù mang tính chuyên ngành của kinh doanh nhưng ta có thể thấy nó vẫn bắt nguồn từ đạo đức dân tộc, văn hóa dân tộc
Trang 8Nhìn vào các doanh nghiệp lớn hiện nay, ta quan sát được Tập đoàn Viettel có được thành công như hiện nay bởi họ luôn xác định 8 giá trị cốt lõi:
- Thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý,
- Trưởng thành qua thách thức và thất bại,
- Thích ứng nhanh là sức mạnh cạnh tranh,
- Sáng tạo là sức sống
- Tư duy hệ thống,
- Kết hợp Đông Tây,
- Truyền thống và cách làm người lính,
- Viettel là ngôi nhà chung.
Hay như Tập đoàn Vingroup tuyên bố giá trị cốt lõi là tín, tâm, tốc
Từ đấy, ta có thể khẳng định đạo đức kinh doanh là nền tảng, tài sản quý giá của doanh nhân, doanh nghiệp, là điều kiện phát triển nhân cách trong kinh doanh và kinh doanh bền vững
Trang 9Chương 2 VAI TRÒ CỦA ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
2.1 SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
“Đạo đức kinh doanh là hành vi đầu tư vào tương lai Khi doanh nghiệp tạo tiếng tốt sẽ lôi kéo khách hàng Và đạo đức xây dựng trên cơ sở khơi dậy nét đẹp tiềm ẩn trong mỗi con người luôn được thị trường ủng hộ”
Giáo sư tiến sĩ Koenraad Tommissen cho biết: “Đạo đức trong kinh doanh
là vấn đề nền tảng của mọi giá trị, là phần không thể tách rời của mọi hoạt động,
là kim chỉ nam, là yếu tố cơ bản tạo ra danh tiếng cho một công ty Đạo đức là nền tảng của sự thành công và phát triển bền vững.” Ông nhấn mạnh: “đạo đức được đặt ra và thể hiện khi có sự tương tác với các đối tác, qua cách cư xử với khách hàng, cơ quan chính quyền, báo chí… Có những doanh nghiệp công bố rất nhiều các chuẩn mực về đạo đức nhưng nhân viên không biết hoặc không nhớ, điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh công ty.”
2.2 VAI TRÒ CỦA ĐẠO ĐỨC KINH DOANH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
Hai giáo sư John Kotter và James Heskett ở Havard Business School, tác giả cuốn sách “ Văn hóa công ty và chỉ số hoạt động hữu ích”, đã phân tích những kết quả khác nhau ở các công ty có truyền thống đạo đức khác nhau
Công trình nghiên cứu của họ cho thấy trong vòng 11 năm, những công ty "đạo đức cao"
đã nâng được thu nhập của mình lên tới 682% (trong khi những công ty đối thủ thường thường bậc trung về chuẩn mực đạo đức chỉ đạt được 36%) Giá trị cổ phiếu của những công ty "đạo đức cao" trên thị trường chứng khoán tăng tới 901% (còn ở các đối thủ
"kém tắm" hơn, chỉ số này chỉ là 74%) Lãi ròng của các công ty "đạo đức cao" ở Mỹ trong 11 năm đã tăng tới 756% (1%) Trên cơ sở kết quả nghiên cứu này, họ khẳng định doanh nghiệp có đạo đức kinh doanh càng cao thì lợi nhuận thu được càng lớn Việc xây dựng chuẩn mực đạo đức trong cư xử và giao thương chính là nền móng cho các hệ thống kinh doanh phát triển bền vững
Trang 10Có nhiều minh chứng cho thấy việc phát triển các chương trình đạo đức có hiệu quả trong kinh doanh không chỉ giúp ngăn chặn các hành vi sai trái mà còn mang lại những lợi thế kinh tế Mặc dù các hành vi đạo đức trong một tổ chức là rất quan trọng xét theo quan điểm xã hội và quan điểm cá nhân, những khía cạnh kinh tế cũng là một nhân tố cũng quan trọng không kém Chỉ riêng đạo đức không thôi, sẽ không thể mang lại những thành công về tài chính, nhưng đạo đức sẽ giúp hình thành và phát triển bền vững văn hóa tổ chức, phục vụ cho tất cả các cổ đông
2.3 ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠO ĐỨC KINH DOANH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
Đạo đức kinh doanh của một doanh nghiệp được thể hiện qua những mối quan hệ có mối liên kết chặt chẽ với nha và có tác động đến sự thành công hay thất bại của một cá nhân hay tổ chức hoạt động kinh doanh
2.3.1 Đạo đức kinh doanh góp phần điều chỉnh hành vi của chủ thể kinh doanh
Đạo đức kinh doanh bổ sung và kết hợp với pháp luật điều chỉnh các hành vi kinh doanh theo khuôn khổ pháp luật và quỹ đạo của các chuẩn mực đạo đức xã hội Sự tồn vong của doanh nghiệp không chỉ đến từ chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ cung ứng mà còn chủ yếu đến từ phong cách kinh doanh của doanh nghiệp Hành vi kinh doanh thể hiện tư cách của doanh nghiệp, và chính tư cách ấy quyết định trực tiếp đến sự thành bại của tổ chức kinh doanh
Minh họa: Vào năm 2014, đơn vị thành viên của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt
Nam (VNPT) Vinaphone đã khiến người tiêu dùng, khách hàng vô cùng thất vọng và bức xúc trước hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh của công ty Trước việc Vinaphone dùng clip những trẻ em chết vì sởi ra kinh doanh, nhiều người đều cho rằng việc trục lợi trên nỗi đau của người khác, đặc biệt với trẻ em, là một hành động thiếu sự suy nghĩ, thiếu đi
sự kiểm tra, kiểm soát của nhà mạng Hành vi này đã khiến Vinaphone chịu không ít thiệt hại về hình ảnh công ty cũng như lòng tin của người tiêu dùng
Minh họa: CÔNG TY SỮA VINAMILK
“ Bà Mai Kiều Liên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám Đốc Vinamilk cho hay sản lượng sữa bò tươi chỉ thay thế được từ 22- 25% sản lượng sản xuất sữa của Vinamilk là tính cho
Trang 11tất cả các dòng sản phẩm của công ty như các loại sữa bột, sữa chua… Còn riêng đối với loại sữa tươi (sữa nước) tiệt trùng thì bà khẳng định dùng 99% sữa bò tươi cho sản phẩm sữa tươi tiệt trùng nguyên chất, từ 70 – 80% cho sản phẩm sữa tươi tiệt trùng có màu và mùi như dâu, cam, socola và đường
Về lý do không ghi rõ thành phần là bao nhiêu % sữa bò tươi, bao nhiêu % sữa bột… trên bao bì, bà Liên cho rằng đây là bí quyết sản xuất (công thức riêng) của công ty Tuy nhiên, bà Liên cũng công bố trong thời gian tới Vinamilk sẽ ghi cụ thể các thành phần này để người tiêu dùng an tâm
Qua đó ta có thể thấy rõ Vinamilk đã thay đổi hành vi của mình vì đạo đức kinh doanh, từ
đó tạo niềm tin và sự gắn kết của khách hàng với các sản phẩm của Vinamilk “
2.3.2 Đạo đức kinh doanh góp phần vào chất lượng doanh nghiệp
“ Phần thưởng của một công ty có quan tâm đến đạo đức là được các nhân viên, khách hàng và công luận công nhận là có đạo đức Các tổ chức được xem là có đạo đức thường
có nền tảng là các khách hàng trung thành cũng như đội ngũ nhân viên vững mạnh, bởi
sự tin tưởng và phụ thuộc lẫn nhau trong mối quan hệ “
Các nhà đầu tư thường rất quan tâm đến vấn đề đạo đức, trách nhiệm xã hội và uy tín của các công ty mà họ đầu tư, và các công ty quản lý tài sản có thể giúp các nhà đầu tư mua
cổ phiếu của các công ty có đạo đức
Khi các nhân viên cho rằng nơi mình làm việc là một môi trường có đạo đức, họ sẽ tận tâm và hài lòng với công việc của mình hơn
Minh họa: HÃNG Ô TÔ TOYOTA
Đầu năm 2020, Hãng ô tô hàng đầu Thế Giới Toyota đã thu hồi hơn 6 triệu xe vì dính lỗi túi khí đã bán trên toàn cầu Phần lớn số xe bị thu hồi thuộc các dòng Corolla (2011-2019), Matrix (2011 - 2013), Avalon (2012 - 2018) và Avalon Hybrid (2013 - 2018) Phía Toyota cho biết sẽ gửi thông báo đến các chủ xe sớm nhất vào tháng 3
Trong báo cáo được công bố hồi tháng 4 năm 2019, Cơ quan An toàn giao thông cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA) cho biết đã xem xét kỹ hai vụ va chạm nghiêm trọng liên quan tới