Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí LỜI CẢM ƠN Được sự giúp đỡ của các thầy cô giáo trong khoa Vật lý – Trường Đại học sư phạm, các thầy cô giáo trong tổ vật lý trường THPT Nguyễn Duy H
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
Giáo viên hướng dẫn : PGS TS NGUYỄN BẢO HOÀNG THANH Sinh viên thực hiện : DƯƠNG THỊ KIM LOAN
ĐàNẵng, tháng 05/2014
Trang 2 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí
LỜI CẢM ƠN
Được sự giúp đỡ của các thầy cô giáo trong khoa Vật lý – Trường Đại học sư phạm, các thầy cô giáo trong tổ vật lý trường THPT Nguyễn Duy Hiệu – Tỉnh Quảng Nam, đặc biệt là sự tận tình hướng dẫn, động viên của thầy giáo Nguyễn Bảo Hoàng Thanh tôi đã hoàn thành đề tài khóa luận này
Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô đã tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi trong quá trình tiến hành làm đề tài khóa luận
Bên cạnh đó, tôi xin cảm ơn bạn bè đã đóng góp ý kiến và động viên tôi rất nhiều trong quá trình làm đề tài
Một lần nữa, tôi xin cảm ơn về sự giúp đỡ nhiệt tình của quý thầy cô và các bạn
Sinh viên thực hiện
Dương Thị Kim Loan
Trang 3 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí
DANH SÁCH CÁC MỤC VIẾT TẮT
1 GDĐT – Giáo dục, đào tạo
2 KTĐG – Kiểm tra đánh giá
Trang 4 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí
MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5 Giả thiết khoa học 3
6 Phương pháp nghiên cứu 3
7 Những đóng góp của khóa luận 4
8 Cấu trúc của khoa luận 4
B NỘI DUNG 5
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐỂ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ 5
1.1 Khái niệm kiểm tra đánh giá 5
1.1.1 Kiểm tra 5
1.1.2 Đánh giá 5
1.2 Cơ sở của việc kiểm tra đánh giá 5
1.2.1 Mục tiêu dạy học 5
1.2.2 Mục đích học tập 6
1.2.3 Mối quan hệ giữa mục tiêu dạy học, mục đích dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập 6
1.3 Mục đích của việc kiểm tra đánh giá 6
1.4 Các yêu cầu sư phạm đối với việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh 6
1.4.1 Yêu cầu chung 6
1.4.2 Đảm bảo tính khách quan 7
1.4.3 Đảm bảo tính toàn diện, tính hệ thống và tính thường xuyên 7
1.4.4 Đảm bảo tính công khai 7
1.4.5 Đảm bảo tính phát triển của KTĐG 8
1.5 Quy trình của kiểm tra đánh giá 8
Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí
1.6 Các phương pháp thi, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh phổ thông 8
1.6.1 Phương pháp quan sát 8
1.6.2 Phương pháp vấn đáp 9
1.6.3 Phương pháp trắc nghiệm tự luận 9
1.6.4 Phương pháp trắc nghiệm khách quan 9
1.7 Cơ sở lí thuyết của kĩ thuật xây dựng câu hỏi tự luận và trắc nghiệm 9
1.7.1 Phương pháp sử dụng các loại câu hỏi dùng trong việc kiểm tra đánh giá 9
1.7.1.1 Phương pháp trắc nghiệm tự luận 12
1.7.1.2 Phương pháp trắc nghiệm khách quan: 13
1.7.1.3 Một số điểm giống nhau và khác nhau giữa câu hỏi trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan 14
1.8 Cơ sở lí luận về tự học và hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông 16 1.8.1 Các khái niệm: 16
1.8.2 Một số yêu cầu đối với học sinh trong quá trình tự học 17
1.8.3 Một số yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tự học của học sinh 17
1.8.4 Vai trò và ý nghĩa của tự học: 17
1.8.4.1 Vai trò của tự học: 17
1.8.4.2 Ý nghĩa của tự học 19
CHƯƠNG II: XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TỰ LUẬN Ở CHƯƠNG “CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ” – SGK 11 – BAN KHTN 20
2.1 Vị trí và đặc điểm cấu trúc nội dung chương “Cảm ứng điện từ” 20
2.2 Chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương “Cảm ứng điện từ” 20
2.3 Phân tích các nhóm kiến thức cơ bản 22
2.3.1 Hiện tượng cảm ứng điện từ 22
2.3.1.1 Từ thông 22
2.3.1.2.Hiện tượng cảm ứng điện từ 24
2.3.2 Suất điện động cảm ứng 26
2.3.2.1 Nguồn điện 26
2.3.2.2 Suất điện động 28
2.3.2.3 Suất điện động cảm ứng 30
2.3.3 Các định luật về hiện tượng cảm ứng điện từ 30
Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí
2.3.3.1 Định luật Fa – ra – đây 30
2.3.3.2 Quy tắc bàn tay phải 32
2.3.3.3 Định luật Jun – Len – xơ về chiều dòng điện cảm ứng 33
2.3.3.4 Dòng điện Fu – cô (Foucault ) 34
2.3.4 Hiện tượng tự cảm 36
2.3.4.1 Khái niệm tụ điện và cuộn cảm 36
2.3.4.2 Định nghĩa độ tự cảm 36
2.3.4.3 Hiện tượng tự cảm và suất điện động tự cảm 37
2.3.5 Năng lượng từ trường 39
2.3.5.1 Năng lượng từ trường trong ống dây 39
2.3.5.2 Mật độ năng lượng từ trường 40
2.3.6 Các ứng dụng trong chương “Cảm ứng điện từ” 41
2.3.6.1 Máy biến thế 41
2.3.6.1.1 Cấu tạo của máy biến thế 41
2.3.6.1.2 Nguyên tắc hoạt động 41
2.3.6.2 Máy phát điện xoay chiều một pha 43
2.3.6.2.1 Cấu tạo của máy phát điện xoay chiều một pha 43
2.3.6.2.2 Nguyên tắc hoạt động 44
2.3.6.3 Máy phát điện xoay chiều ba pha 44
2.3.6.3.1 Cấu tạo 45
2.3.6.3.2 Nguyên tắc hoạt động 45
2.3.6.4 Một số ứng dụng của dòng điện Fu – cô 45
2.4 Soạn thảo hệ thống câu hỏi tự luận chương “Cảm ứng điện từ” vật lí 11 – Ban KHTN 47
2.4.1 Xác định các mục tiêu cần KTĐG chương “Cảm ứng điện từ” 47
2.4.2 Khung ma trận đề KTĐG chương “Cảm ứng điện từ” 48
2.5 Lập bảng xác định hình thức kiểm tra đánh giá: 52
2.5.1 Tính trọng số kiểm tra đánh giá theo khung phân phối chương trình 52
2.5.2 Tính số câu hỏi và điểm số cho các cấp độ 52
2.5 Xây dựng đề kiểm tra với hình thức tự luận chương “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11 – Ban KHTN 52
Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí
2.5.1 Yêu cầu chung 52
2.5.2 Xác định số lượng đề 53
CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TNKQ ĐỂ CỦNG CỐ KIẾN THỨC CHƯƠNG “CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ” 54
3.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm: 54
3.2 Công việc chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm 54
3.2.1 Gửi hệ thống câu hỏi tự luận cho giáo viên trường THPT xem xét và chỉnh sửa 54
3.2.2 Xin phép nhà trường và giáo viên phổ thông cho KTĐG ở lớp 11 55
3.2.3 Ý kiến của giáo viên và HS qua KTĐG bằng phương pháp TL 55
3.4 Quy trình thực hiện và xử lý kết quả 55
3.4.1 Quy trình soạn câu hỏi TNKQ từ câu tự luận 55
3.4.2 Phân tích kết quả thực nghiệm 58
3.5 Hệ thống câu hỏi TNKQ để củng cố kiến thức chương “Cảm ứng điện từ”: 63
C KẾT LUẬN 73
TÀI LIỆU THAM KHẢO 75 PHỤ LỤC
Trang 8 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Vật lí
và các nghị quyết trung ương của Đảng đã có những khẳng định rõ ràng về vần đề
͕ ͭ ͷQJ SK˱˯QJ SKiS JLiR Gͭ ͏Q ÿ̩L ÿ͋ ͛L G˱ͩ ͕
QăQJOFW˱GX\ViQJW̩RQăQJO ̫ ͇ ̭Qÿ͉…”.Nhiệm vụ hiện nay của sự
nghiệp giáo dục đào tạo là góp phần quyết định vào việc bồi dưỡng cho thế hệ trẻ tiềm năng trí tuệ, tư duy sáng tạo, năng lực tự tìm tòi chiếm lĩnh tri thức, năng lực giải quyết vấn đề để thích ứng được với thực tiễn và cuộc sống hiện tại
Từ xưa đến nay, học, thi và kiểm tra đánh giá là một khâu không thể tách rời trong quá trình dạy học Đó cũng là hoạt động rất cần thiết và phức tạp giữ vai trò quan trọng và quyết định đối với chất lượng của ngành giáo dục Việc kiểm tra đánh giá một cách có thường xuyên và hệ thống giúp thu lại những thông tin cần thiết giúp học sinh điều chỉnh hoạt động tự học, đồng thời cung cấp những thông tin phản hồi giúp giáo viên điều chỉnh và hoàn thiện hoạt động dạy học
Hiện nay, ở hầu hết các trường THPT thì người ta chủ yếu sử dụng hai phương pháp KTĐG là trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan
Phương pháp trắc nghiệm tự luận là phương pháp truyền thống được sử dụng
từ trước tới nay ở nước ta Ưu điểm của phương pháp này là HS có thể trình bày bài làm theo cách hiểu, cách diễn đạt của bản thân và cũng rèn luyện cho HS kỹ năng trình bày các ý kiến của mình một cách chính xác và sáng sủa, song bên cạnh đó cũng tồn tại nhiều nhược điểm như nó chỉ cho phép khảo sát một số kiến thức trong một khoảng thời gian nhất định Hơn nữa việc chấm bài đòi hỏi nhiều thời gian, thiếu khách quan và khó ngăn được các hiện tượng tiêu cực… Trong khi đó lợi thế của phương pháp TNKQ là cho phép KTĐG kiến thức trên một vùng rộng, không phụ thuộc vào người chấm bài, việc KTĐG cũng nhanh gọn và chính xác hơn, góp phần giúp cho giáo viên kịp thời điều chỉnh hoàn thiện phương pháp dạy học để