Mục đích nghiên cứu
Để giáo dục hành vi ứng xử văn hóa cho trẻ Mẫu giáo lớn, cần xây dựng các biện pháp hiệu quả thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học Việc tiếp cận văn học không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mà còn hình thành nhân cách và kỹ năng xã hội Các hoạt động này nên được thiết kế hấp dẫn, khuyến khích trẻ tham gia tích cực và thể hiện cảm xúc của mình Đồng thời, giáo viên và phụ huynh cần phối hợp chặt chẽ để tạo môi trường học tập thân thiện, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu và thực hành các hành vi ứng xử văn hóa trong cuộc sống hàng ngày.
Giả thuyết khoa học
Sử dụng các biện pháp giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học sẽ nâng cao hiệu quả giáo dục hành vi cho trẻ.
Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1.1 Hệ thống hóa các vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài
+ Biểu hiện hành vi ứng xử có văn hóa của trẻ mẫu giáo lớn
+ Nhận thức của giáo viên về việc giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa thông qua hoạt động “Làm quen tác phẩm văn học”
+ Thực trạng của việc sử dụng các biện pháp giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa thông qua hoạt động làm quen tác phẩm văn học
5.1.3 Đề xuất một số biện pháp giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học Đồng thời tổ chức thực nghiệm hình thành nhằm xác định tính hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất.
Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện tại một số trường Mầm non ở quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, bao gồm Trường Mầm non 19-5 và Trường Mầm non Hoa Phượng Đỏ.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu lý luận
Đọc, thu thập và tổng hợp tài liệu lý luận có liên quan để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Dự giờ, quan sát các hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ Mẫu giáo lớn tại trường mầm non Hoa Phượng Đỏ
Quan sát hành vi ứng xử văn hóa của trẻ mẫu giáo lớn trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học là rất quan trọng Phương pháp điều tra bằng phiếu (anket) sẽ giúp thu thập thông tin chính xác về các biểu hiện này Việc này không chỉ hỗ trợ giáo viên trong việc hiểu rõ hơn về trẻ mà còn nâng cao chất lượng giảng dạy.
Tại trường mầm non Hoa Phượng Đỏ, chúng tôi đã tiến hành sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến để thu thập phản hồi từ giáo viên giảng dạy tại các lớp mẫu giáo lớn Phương pháp này nhằm cải thiện chất lượng giảng dạy và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của trẻ Thực nghiệm sư phạm sẽ giúp chúng tôi đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phương pháp giáo dục phù hợp.
Thực nghiệm áp dụng các biện pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học nhằm đánh giá hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất Phương pháp đàm thoại được sử dụng để tạo điều kiện cho trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp và hiểu biết về văn hóa.
- Đặt câu hỏi cho trẻ trả lời nhằm tìm hiểu nhận thức của trẻ về hành vi ứng xử có văn hóa
Trao đổi với giáo viên và cán bộ chuyên môn là cách hiệu quả để nâng cao kinh nghiệm tổ chức hoạt động giúp trẻ làm quen với văn học Những cuộc thảo luận này không chỉ cung cấp kiến thức thực tiễn mà còn tạo ra những phương pháp giảng dạy sáng tạo, hấp dẫn cho trẻ Việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên sẽ góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực, khuyến khích trẻ phát triển tình yêu với văn học từ sớm.
Phương pháp thống kê toán học
Chúng tôi sử dụng phương pháp này để xử lý số liệu đã thu tập được trong thực tế khi tiến hành nghiên cứu.
Cấu trúc đề tài
+ Chương 1: Cở lý luận của đề tài
+ Chương 2: Khảo sát thực trạng việc giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ cho trẻ Mẫu giáo lớn trong trường Mầm non
Chương 3 trình bày các biện pháp giáo dục hành vi ứng xử văn hóa cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học Việc này không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mà còn nâng cao nhận thức về các giá trị văn hóa, từ đó hình thành thói quen ứng xử tốt Các hoạt động này được thiết kế để kích thích sự sáng tạo và khuyến khích trẻ tham gia tích cực, góp phần xây dựng nhân cách và các kỹ năng xã hội cần thiết cho trẻ trong tương lai.
PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: SỞ LÝ LUẬN 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Tuổi mầm non là giai đoạn kì diệu nhất, không lặp lại trong đời người
Trong giai đoạn này, quá trình xã hội hóa bắt đầu hình thành, và giao tiếp cùng ứng xử trở thành phương tiện thiết yếu để phát triển nhân cách trẻ em Nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã quan tâm đến việc hình thành và phát triển hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ.
* Các công trình nghiên cứu trên thế giới:
Các công trình nghiên cứu hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ rất đa dạng, dưới nhiều khía cạnh khác nhau
M.I.Lixina nghiên cứu vai trò và chức năng của giao tiếp trong sự phát triển trẻ em, nhấn mạnh rằng giao tiếp là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển của trẻ, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách Ông cho rằng giao tiếp không chỉ là hoạt động của con người mà còn giúp trẻ nhận thức và đánh giá bản thân thông qua mối quan hệ với người khác Do đó, việc xây dựng mối quan hệ giao tiếp tốt giữa trẻ và những người xung quanh là yếu tố then chốt để trẻ có thể phát huy khả năng và năng lực của mình, tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện của nhân cách.
Tác giả X.V.Pêcherina nhấn mạnh rằng giao tiếp là nền tảng quan trọng trong việc hình thành hành vi ứng xử và giải quyết xung đột cho trẻ, đồng thời giúp củng cố mối quan hệ và hội nhập cộng đồng Ông cho rằng giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa chỉ đạt hiệu quả khi nội dung giáo dục phù hợp với đặc điểm và khả năng của trẻ Để xác định nội dung giáo dục, cần dựa vào cuộc sống thực tế của trẻ, vì chính cuộc sống của trẻ sẽ chỉ ra những gì cần được giáo dục và thời điểm thích hợp Phương pháp giáo dục hiệu quả là tổ chức các hoạt động phù hợp với nhu cầu và hoàn cảnh sống của trẻ.
Vui chơi là hoạt động chủ đạo trong lứa tuổi mẫu giáo, bên cạnh đó còn có các hoạt động đa dạng và gần gũi như học tập, lao động và sinh hoạt vệ sinh.
Tác giả Charles A.S nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hình thành kỹ năng ứng xử cho trẻ nhỏ Ông cho rằng cần quan sát và tận dụng các yếu tố như hoàn cảnh, môi trường, gia đình và cộng đồng, cũng như các đặc điểm về cơ quan phát âm và trạng thái cơ thể của trẻ để rèn luyện kỹ năng giao tiếp và ứng xử hiệu quả.
Xmirnoova nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hình thành hành vi có ý thức cho trẻ mẫu giáo Bà cho rằng hành vi có ý thức có thể được phát triển thông qua các hoạt động giao tiếp giữa trẻ em với người lớn và giữa trẻ em với nhau.
* Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam
PGS TS Nguyễn Ánh Tuyết trong cuốn “Giáo trình giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ em” đã nghiên cứu về phương pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ từ 0 – 6 tuổi, nêu rõ các nội dung và phương pháp thông qua nhiều hoạt động và hình thức khác nhau Bà cũng đề cập đến giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ khuyết tật, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp phù hợp để hỗ trợ sự phát triển toàn diện cho tất cả trẻ em.
Tác giả Ngô Công Hoàn nhấn mạnh tầm quan trọng của giao tiếp ứng xử của giáo viên với trẻ mầm non, cho rằng đây là yếu tố then chốt trong cuộc sống Ông phân loại các tình huống giao tiếp và đề xuất phương pháp chung để giải quyết những tình huống xảy ra giữa nhóm trẻ và trẻ với những người xung quanh, nhằm nâng cao hiệu quả giao tiếp trong môi trường giáo dục.
Nghiên cứu về khía cạnh văn hóa trong giao tiếp của người Việt được trình bày trong cuốn sách “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam” do NXB Tp Hồ Chí Minh phát hành Cuốn sách này khám phá những đặc trưng văn hóa độc đáo của người Việt, từ đó giúp độc giả hiểu rõ hơn về bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong tác phẩm "Minh - 1996/2006" của GS Trần Ngọc Thêm, vai trò và cách sử dụng các phương tiện giao tiếp được nhấn mạnh, cùng với các kỹ năng giao tiếp đặc trưng Bài viết cũng đề cập đến những nét tính cách thể hiện qua giao tiếp, như sự tôn trọng người khác và thái độ thiện chí.
Văn hóa giao tiếp của người Việt Nam được đặc trưng bởi chín yếu tố quan trọng: tâm hồn rộng lượng, sự tế nhị trong ứng xử, lòng nhân hậu, tính trung thực, sự thật thà, khả năng nhường nhịn, cùng với cách cư xử lịch sự và khéo léo Những đặc điểm này không chỉ thể hiện bản sắc văn hóa mà còn góp phần xây dựng mối quan hệ tốt đẹp trong cộng đồng.
Chuyên đề “giáo dục lễ giáo” đã được thử nghiệm từ năm 1996 bởi trung tâm nghiên cứu trẻ em trước tuổi học, nhằm cung cấp nội dung giáo dục phù hợp cho trẻ em Nhóm nghiên cứu đã đưa ra các định hướng về phương pháp giáo dục và gợi ý tạo ra môi trường học tập tích cực cho trẻ.
Giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ là một vấn đề rộng lớn, chưa được nghiên cứu sâu ở từng độ tuổi cụ thể Các nghiên cứu trong và ngoài nước đã đề cập đến nhiều khía cạnh như nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức và điều kiện giáo dục Tuy nhiên, do tính phức tạp của vấn đề, nội dung và phương pháp giáo dục vẫn chưa được xác định rõ ràng cho từng độ tuổi Bên cạnh đó, hành vi giao tiếp có văn hóa không chỉ phụ thuộc vào thực tiễn cuộc sống và truyền thống văn hóa dân tộc mà còn biến đổi theo sự phát triển của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.
Giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi, là một vấn đề phức tạp và cần nhiều thời gian cũng như trí tuệ Bài viết này tập trung vào các biện pháp giáo dục hành vi ứng xử thông qua hoạt động làm quen văn học tại trường mầm non Kết quả nghiên cứu sẽ đóng góp vào việc hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ, giúp trẻ chuẩn bị tốt hơn cho việc học tập ở bậc phổ thông.
1.2 Khái niệm về hành vi ứng xử văn hóa
Thuật ngữ “hành vi” (behavior) được sử dụng nhiều bắt đầu từ đầu thế kỷ XX và được xem xét từ nhiều quan điểm khác nhau:
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Tuổi mầm non là giai đoạn kì diệu nhất, không lặp lại trong đời người
Trong giai đoạn này, quá trình xã hội hóa bắt đầu hình thành, với giao tiếp và ứng xử trở thành những phương tiện quan trọng trong việc phát triển nhân cách trẻ em Nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã chú trọng đến việc hình thành và phát triển hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ.
* Các công trình nghiên cứu trên thế giới:
Các công trình nghiên cứu hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ rất đa dạng, dưới nhiều khía cạnh khác nhau
Nghiên cứu của tác giả M.I.Lixina nhấn mạnh vai trò quan trọng của giao tiếp trong sự phát triển trẻ em, cho rằng giao tiếp là điều kiện tiên quyết để phát triển trẻ, hình thành nhân cách và giúp trẻ nhận thức bản thân qua mối quan hệ với người khác Việc xây dựng mối quan hệ giao tiếp tích cực giữa trẻ và những người xung quanh là yếu tố then chốt để trẻ có thể bộc lộ khả năng và năng lực, từ đó tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện của nhân cách trẻ.
Tác giả X.V.Pêcherina nhấn mạnh rằng giao tiếp là nền tảng quan trọng trong việc hình thành hành vi ứng xử và giải quyết xung đột ở trẻ, giúp củng cố mối quan hệ và hội nhập cộng đồng Ông cho rằng giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ chỉ đạt hiệu quả khi xác định nội dung phù hợp với đặc điểm và khả năng của lứa tuổi Do đó, việc dựa vào cuộc sống thực của trẻ để xác định nội dung giáo dục là cần thiết, vì chính trải nghiệm của trẻ sẽ hướng dẫn giáo viên về những gì và khi nào cần giáo dục Phương pháp giáo dục hiệu quả là tổ chức các hoạt động phù hợp với nhu cầu và hoàn cảnh sống của trẻ.
Vui chơi là hoạt động chủ đạo trong lứa tuổi mẫu giáo, bên cạnh các hoạt động đa dạng và gần gũi khác như học tập, lao động và sinh hoạt vệ sinh.
Charles A.S nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hình thành kỹ năng ứng xử cho trẻ nhỏ Ông cho rằng cần phải tìm kiếm và quan sát các yếu tố như hoàn cảnh, môi trường, gia đình và cộng đồng, cũng như các đặc điểm về cơ quan phát âm và trạng thái cơ thể của trẻ để rèn luyện kỹ năng giao tiếp và ứng xử hiệu quả.
Xmirnoova nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hình thành hành vi có ý thức cho trẻ mẫu giáo Bà cho rằng hành vi này có thể được phát triển thông qua các hoạt động giao tiếp giữa trẻ em với người lớn và giữa trẻ em với nhau.
* Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam
PGS TS Nguyễn Ánh Tuyết trong cuốn “Giáo trình giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ em” nghiên cứu các phương pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ từ 0 – 6 tuổi Bà đã trình bày cụ thể các nội dung giáo dục thông qua nhiều hoạt động và hình thức khác nhau Đặc biệt, bà cũng đề cập đến việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ khuyết tật, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng nền tảng văn hóa cho mọi trẻ em.
Ngô Công Hoàn nhấn mạnh tầm quan trọng của giao tiếp ứng xử của cô giáo với trẻ mầm non trong cuộc sống Ông phân loại các tình huống giao tiếp và đề xuất phương pháp chung để giải quyết các tình huống xảy ra giữa nhóm trẻ và những người xung quanh.
Nghiên cứu về khía cạnh văn hóa trong giao tiếp của người Việt được trình bày trong tác phẩm “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam” do NXB Tp Hồ Chí Minh phát hành Tác phẩm này khám phá những đặc trưng văn hóa độc đáo, góp phần làm nổi bật bản sắc dân tộc và cách thức giao tiếp của người Việt.
Trong bài viết "Minh - 1996/2006" của GS Trần Ngọc Thêm, tác giả nhấn mạnh vai trò quan trọng của các phương tiện giao tiếp và cách sử dụng chúng hiệu quả Bài viết cũng đề cập đến các kỹ năng giao tiếp đặc trưng, cùng với những nét tính cách thể hiện qua giao tiếp như sự tôn trọng người khác và thái độ thiện chí.
Văn hóa giao tiếp của người Việt Nam nổi bật với 9 đặc trưng cơ bản, bao gồm tâm hồn rộng lượng, sự tế nhị, lòng nhân hậu, tính trung thực, sự thật thà, khả năng nhường nhịn, cùng với cách cư xử lịch sự và khéo léo Những yếu tố này không chỉ phản ánh bản sắc văn hóa mà còn góp phần tạo nên mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội.
Chuyên đề “giáo dục lễ giáo” đã được trung tâm nghiên cứu trẻ em trước tuổi học thử nghiệm từ năm 1996, với mục tiêu cung cấp nội dung giáo dục cho trẻ Nhóm nghiên cứu đã đưa ra những định hướng về phương pháp giáo dục chung và gợi ý cách tạo ra môi trường giáo dục phù hợp cho trẻ em.
Giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ là một vấn đề rộng lớn, và các nghiên cứu hiện tại chưa thể tập trung vào từng độ tuổi cụ thể Nhiều khía cạnh của việc giáo dục này đã được đề cập, bao gồm nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức và điều kiện giáo dục Tuy nhiên, do tính phức tạp, nội dung và phương pháp giáo dục vẫn chưa được xác định rõ ràng cho từng độ tuổi Hơn nữa, hành vi giao tiếp có văn hóa không chỉ bị ảnh hưởng bởi thực tiễn cuộc sống và truyền thống văn hóa dân tộc, mà còn liên tục biến đổi theo sự phát triển của xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.
Giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ mẫu giáo là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi đầu tư trí tuệ và thời gian Bài viết này tập trung vào các biện pháp giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen văn học ở trường mầm non Kết quả nghiên cứu sẽ giúp hình thành các cơ sở ban đầu cho nhân cách trẻ, chuẩn bị tốt hơn cho trẻ khi vào học phổ thông.
Khái niệm về hành vi ứng xử văn hóa
Thuật ngữ “hành vi” (behavior) được sử dụng nhiều bắt đầu từ đầu thế kỷ XX và được xem xét từ nhiều quan điểm khác nhau:
Theo các nhà sinh vật học, hành vi được định nghĩa là cách thức sinh sống và hoạt động trong một môi trường xã hội cụ thể, dựa trên sự thích nghi giữa cơ thể và môi trường đó để đảm bảo sự tồn tại.
Chủ nghĩa hành vi cho rằng hành vi được hình thành mà không cần sự can thiệp của chủ thể hay nhân cách, thể hiện qua công thức S -> R, trong đó S đại diện cho kích thích và R là phản ứng.
Hành vi của con người được xem là những phản ứng trực tiếp đối với các kích thích từ môi trường, giúp họ thích nghi với sự thay đổi Tuy nhiên, các quan điểm này chưa xem xét đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi, như tâm lý và ý thức Do đó, cả hai quan điểm đều có giá trị nhưng vẫn chưa hoàn thiện.
Vào đầu thế kỷ XX, các nhà tâm lý học Nga như Blônxki, Luria, Lêônchep và Rubinxtêin đã kế thừa kinh nghiệm nghiên cứu về con người, áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.
L.X Vưgốtxki (1896 - 1934) đã nghiên cứu hành vi trong phạm trù Người, nghĩa là trong Tâm lý học lịch sử Người coi sự phát triển tâm lý của con
Con người đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển văn hóa của nhân loại Mỗi thế hệ tiếp nối đều tiếp thu và kế thừa những giá trị sáng tạo từ thế hệ trước, góp phần gìn giữ và phát triển nền văn hóa.
Văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giới con người, mang lại những thành quả của nhân loại thấm nhuần vào bản thân mỗi cá nhân Qua việc lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử và xã hội, tâm lý con người đã được hình thành và phát triển, giúp cho mọi hoạt động của con người không chỉ là những phản ứng trực tiếp mà còn là sự phản ánh sâu sắc của nền văn hóa.
(như ở động vật) mà bao giờ cũng thông qua khâu trung gian là tâm lý, ý thức
Những thành tựu văn hóa mà con người tiếp nhận đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tâm lý và ý thức cá nhân, giúp con người thực hiện hành vi một cách chủ động thông qua các công cụ trung gian.
Hành vi là sự thể hiện bên ngoài của hoạt động, được chi phối bởi cấu trúc tâm lý nội tại của cá nhân và nhân cách của họ Đây là định nghĩa rõ ràng và đầy đủ nhất về khái niệm hành vi.
Công thức hành vi: S → X → R (S là kích thích, X là tâm lí, năng lực, ý thức của chủ thể, có chức năng điều khiển, điều chỉnh hành vi, R là phản ứng )
Hành vi được định nghĩa là cách mà con người ứng xử trong một hoàn cảnh cụ thể, chịu sự chi phối và điều chỉnh bởi tâm lý và ý thức của chính họ.
Hành vi con người thường được phân tích trong bối cảnh cụ thể thông qua khái niệm "ứng xử" Tuy nhiên, định nghĩa về "ứng xử" hiện nay vẫn chưa được làm rõ Có nhiều quan điểm khác nhau xung quanh khái niệm này.
Trong tâm lý học, thuật ngữ “ứng xử” đang được hiểu và sử dụng theo hai hướng:
Ứng xử được hiểu là những phản ứng của con người đối với thế giới khách quan, bao gồm cả môi trường vật chất xung quanh, các mối quan hệ với người khác, và những sản phẩm do con người tạo ra.
- Theo nghĩa hẹp: Ứng xử là những phản ứng thể hiện thái độ của chủ thể với người khác nảy sinh trong quá trình giao tiếp [10,tr3]
Ngô Công Hoàn định nghĩa ứng xử là hành vi và phản ứng của con người trong giao tiếp, được kích thích bởi cảm xúc cá nhân Điều này nhằm mục đích tiếp thu và truyền đạt tri thức cũng như kinh nghiệm của cá nhân và xã hội trong những tình huống cụ thể.
Trong tiếng Việt, "ứng xử" là từ ghép của "ứng" và "xử" "Ứng" chỉ phản ứng trước tác nhân kích thích từ bên ngoài, áp dụng cho cả con người và động vật, với phản ứng tuân theo quy luật sinh học Con người, với tư cách là "động vật cao nhất trong bậc thang tiến hóa", có những phản ứng tự nhiên nhằm bảo vệ giống loài Tuy nhiên, do là thực thể xã hội, hành vi của con người không chỉ tuân theo quy luật tự nhiên mà còn phải phù hợp với quy luật xã hội, thể hiện qua các thuật ngữ như "xử sự" và "đối nhân xử thế".
Khái niệm ứng xử bao gồm cả bản chất tự nhiên và xã hội của con người Bản chất tự nhiên, chủ yếu là đặc điểm hệ thần kinh, tạo nền tảng cho hành vi ứng xử xã hội Khi giao tiếp với trẻ Mầm Non, cần chú ý đến sự phát triển cơ thể của trẻ để hướng dẫn trẻ cách ứng xử với thế giới xung quanh một cách phù hợp.
Hiện nay, thế giới có khoảng 400 định nghĩa về văn hóa, phản ánh sự đa dạng trong cách tiếp cận của các ngành khoa học xã hội và nhân văn UNESCO đã công nhận văn hóa vào năm 1982, với hai nghĩa chính được hiểu rõ.
Sự cần thiết của việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mầm non
Chỉ thị 153/CP của Hội đồng Chính phủ ngày 12/8/1966 nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục mẫu giáo, khẳng định rằng "Giáo dục mẫu giáo tốt mở đầu cho một nền giáo dục tốt" Điều này cho thấy giáo dục mầm non đóng vai trò thiết yếu trong hệ thống giáo dục, là bậc học đầu tiên giúp xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển của trẻ.
14 thống giáo dục quốc dân Việt Nam, khâu đầu tiên của quá trình giáo dục thường xuyên cho mọi người
Lứa tuổi mầm non là giai đoạn quan trọng nhất trong sự phát triển thể chất, trí tuệ, tình cảm và xã hội của trẻ Đây là thời kỳ mà nhân cách bắt đầu hình thành, mặc dù chưa hoàn toàn ổn định, nhưng đã có nền tảng vững chắc cho sự phát triển sau này Nghiên cứu tâm lý học chỉ ra rằng những đặc điểm tính cách cơ bản của trẻ được hình thành trong giai đoạn này và có ảnh hưởng lâu dài đến phẩm chất đạo đức của trẻ Nhà giáo dục Nga Usinsky đã nhấn mạnh rằng tính cách của con người được định hình trong những năm đầu đời, và những gì được khắc sâu trong giai đoạn này sẽ trở thành bản năng thứ hai của họ.
Crupxkaia nhấn mạnh rằng những cảm xúc đầu tiên trong thời thơ ấu có ảnh hưởng lâu dài đến cuộc đời, vì vậy việc giáo dục trẻ em ngay từ đầu cần được thực hiện một cách cẩn trọng.
Trong giai đoạn này, trẻ em rất nhạy cảm với các tác động từ môi trường xung quanh Do đó, việc giáo dục và chăm sóc từ người lớn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ Sự quan tâm và giáo dục chu đáo sẽ mang lại ảnh hưởng tích cực, trong khi những sai lầm trong quá trình giáo dục có thể gây khó khăn trong việc khắc phục sau này.
Trong quá trình giao tiếp với mọi người và đồ vật, trẻ em thể hiện hành vi của mình thông qua ngôn ngữ và các hành động bên ngoài.
Hành vi đạo đức được thể hiện qua cử chỉ và hành động, không phải bẩm sinh mà là kết quả của quá trình giáo dục lâu dài Theo quan điểm của TLH Macxit, hành vi này là biểu hiện bên ngoài, được điều chỉnh bởi tâm lý Do đó, khi ý thức chưa hình thành, giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc định hình phản ứng của con người.
Môi trường tích cực đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hành vi của trẻ, vì vậy cần có những điều chỉnh để tạo ra phản ứng tích cực từ môi trường Để trẻ phát triển hành vi đúng đắn, cần khuyến khích động cơ bên trong và tác động từ môi trường bên ngoài Việc tổ chức các hoạt động tích cực, đặc biệt là những hoạt động mà trẻ yêu thích, giúp trẻ chuyển hóa hành vi cần giáo dục thành hành vi tự nhiên của chính mình Để trẻ thể hiện hành vi văn hóa và đúng mực, sự giáo dục từ người lớn, gia đình và giáo viên trong môi trường gia đình, trường học và xã hội là rất cần thiết.
Đặc điểm phát triển hành vi ứng xử có văn hóa của trẻ Mẫu giáo lớn
Sự xuất hiện tự ý thức là dấu hiệu quan trọng để nhận biết nhân cách của trẻ đã bắt đầu hình thành Khoảng 18 tháng tuổi, trẻ bắt đầu biết nói, và đến ba tuổi, trẻ phát triển khả năng giao tiếp, sử dụng đồ vật quen thuộc và thực hiện các công việc tự phục vụ Thành tựu quan trọng nhất ở giai đoạn này là hình thành ý thức, khẳng định bản thân là một cá nhân riêng biệt Từ đây, hành vi của trẻ chuyển từ bột phát sang có ý thức, đánh dấu giai đoạn đầu tiên trong quá trình hình thành nhân cách và tạo điều kiện cho sự phát triển hành vi văn hóa Khi tự ý thức xuất hiện, hành vi của trẻ không còn phụ thuộc vào tình huống cụ thể mà đã có cơ sở để phát triển hành vi bằng lời nói.
16 hướng tới những mục đích được chỉ ra bằng ngôn ngữ Sự chỉ đạo của người lớn tỏ ra ít hiệu nghiệm đối với trẻ lúc này
Trẻ ba tuổi đã đủ khả năng tiếp thu kinh nghiệm lịch sử - xã hội từ nền văn hóa dân tộc và nhân loại theo cách riêng của mình, điều này tạo điều kiện cho sự hình thành hành vi văn hóa ở trẻ.
Sự phát triển hành vi văn hóa diễn ra suốt đời, trong đó giai đoạn từ 3 đến 6 tuổi, được gọi là lứa tuổi mẫu giáo, đóng vai trò nền tảng cho việc hình thành nhân cách Giai đoạn này có thể chia thành ba độ tuổi nhỏ: mẫu giáo bé (3 – 4 tuổi), mẫu giáo nhỡ (4 – 5 tuổi) và mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi).
1.4.2 Đặc điểm phát triển hành vi ứng xử có văn hóa của trẻ mẫu giáo lớn
Tuổi mẫu giáo lớn đánh dấu giai đoạn cuối của lứa tuổi mẫu giáo, tiếp nối những thành tựu đã đạt được, bao gồm cả những điểm mạnh và yếu trong hành vi Trong giai đoạn này, trẻ sẽ phát triển mạnh mẽ hơn với sự xuất hiện của các yếu tố mới, giúp hành vi của trẻ ngày càng trở nên có văn hóa hơn.
Cuối tuổi mẫu giáo, tư duy trực quan – hình tượng của trẻ vẫn phát triển mạnh mẽ, tạo nền tảng cho tư duy trừu tượng sau này Tuy nhiên, trẻ đã bắt đầu thể hiện những yếu tố mới trong tư duy, giúp suy luận trở nên hợp lý hơn Hành vi của trẻ dần có tính logic, từ việc giải thích ngây ngô như “mưa là do ông trời đái dầm” đến việc hiểu rằng mưa là kết quả của quá trình nước bốc hơi, ngưng tụ thành mây và rơi xuống đất Sự hiểu biết này được hình thành nhờ quá trình học tập trên lớp, quan sát cuộc sống và thiên nhiên, cũng như sự giải thích từ người lớn.
Trẻ em có thể khai thông trí tuệ nhờ vào việc hiểu biết một số quy luật đơn giản của thế giới khách quan, từ đó giảm bớt tính chủ quan ngây thơ và tăng cường tính hợp lý trong hành vi Qua trò chơi và giao tiếp, trẻ nhận thức được chức năng, quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi cá nhân trong xã hội, dẫn đến việc giảm thiểu các hành vi phi lý Hơn nữa, trẻ dần khám phá và thực hiện các luật lệ, chuẩn mực xã hội, đặc biệt là luật giao thông, giúp trẻ nhận biết đúng sai trong các tình huống thực tế Sự trưởng thành này là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển hành vi văn hóa của trẻ.
Ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, động cơ xã hội phát triển mạnh mẽ và bền vững, với trẻ em chú ý đến cách ứng xử của người lớn trong cuộc sống hàng ngày Chúng ghi lại những ấn tượng về hành vi đạo đức và thẩm mỹ, từ đó hình thành các nét văn hóa cơ bản Tình cảm thẩm mỹ của trẻ ngày càng rõ nét, thể hiện qua sở thích nói hay, ăn mặc đẹp và trang trí đồ vật Khi được giáo dục tốt, trẻ sẽ phát triển nhân cách tích cực và có những hành vi văn hóa đáng yêu, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển tiếp theo.
Sự phát triển ý chí trong hành vi của trẻ mẫu giáo là quá trình hình thành khả năng điều chỉnh có ý thức đối với hành vi Trong môi trường giáo dục tốt, trẻ bắt đầu tự kiểm tra và kiềm chế những ham muốn không hợp lý Mặc dù vẫn có những hành vi bột phát, nhưng nhìn chung, ý chí ngày càng ảnh hưởng rõ rệt đến hành vi của trẻ.
Khi trẻ thực hiện những hành vi mà không hứng thú, sự nỗ lực ý chí là cần thiết Ở giai đoạn cuối tuổi mẫu giáo, khả năng này trở nên rõ rệt hơn, nhưng trẻ thường cần sự nhắc nhở từ người lớn Người lớn đóng vai trò quan trọng trong việc cổ vũ trẻ vượt qua những trở ngại trong cuộc sống Nhờ vào ý chí, trẻ có thể làm chủ hành vi của mình.
Thứ tư: Biết đánh giá và tự đánh giá hành vi
Vào cuối tuổi mẫu giáo, trẻ em thường xuyên và rõ ràng hơn trong việc đánh giá hành vi của người khác và bản thân Chúng so sánh mình với bạn bè và giữa quá khứ với hiện tại, thường thể hiện sự tự kiêu và tự khen Tuy nhiên, đánh giá của trẻ còn nhiều thiếu sót, thường dựa vào ý kiến của người lớn để có cái nhìn công bằng hơn Việc đánh giá và tự đánh giá này phản ánh sự trưởng thành của trẻ, góp phần hình thành nhân cách của chúng.
Lứa tuổi mẫu giáo là giai đoạn quan trọng trong sự phát triển nhân cách của trẻ, với những thành tựu đạt được tạo nền tảng cho hành vi văn hóa sau này Các hành vi này sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống hành vi của cá nhân khi trưởng thành, và vai trò giáo dục của người lớn là điều không thể thiếu trong quá trình này.
1.5 Nội dung giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ trong trường mầm non
1.5.1 Các nội dung giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ Mẫu giáo lớn
1.5.1.1 Giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ đối với người xung quanh
Hành vi ứng xử có văn hóa là cách mà mỗi cá nhân tương tác với những người xung quanh, đặc biệt là trong xã hội Từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành, mỗi người đều trải qua nhiều mối quan hệ và tương tác, điều này ảnh hưởng đến cách họ ứng xử và giao tiếp với nhau.
Mỗi người trong xã hội, từ gia đình đến cộng đồng, đều có khả năng tác động lẫn nhau thông qua hành vi của mình Khi tham gia vào các mối quan hệ xã hội, chúng ta tiếp nhận và học hỏi kinh nghiệm từ những người xung quanh, từ đó hình thành và phát triển hành vi văn hóa cá nhân.
- Đối với những người trong gia đình:
Giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ trong gia đình là yếu tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách Gia đình, nơi nuôi dưỡng tình yêu thương và sự gắn bó, là môi trường văn hóa đầu tiên mà trẻ tiếp xúc Tại đây, hành vi văn hóa của trẻ được hình thành và phát triển tự nhiên, phản ánh rõ nét ảnh hưởng của môi trường này Đối với ông bà, trẻ cần được giáo dục về tình yêu thương và sự kính trọng, như nói năng lễ phép, không gây ồn ào khi ông bà nghỉ ngơi hay đau ốm Ngoài ra, những hành động nhỏ nhưng ý nghĩa như nhổ tóc sâu, lấy nước, mời tăm, hay quạt mát cho ông bà cũng rất quan trọng Nếu ông bà không sống chung, trẻ nên thường xuyên thăm hỏi và tặng những món quà nhỏ để thể hiện tình cảm.
Cha mẹ là người gần gũi và yêu thương con cái nhất trong gia đình, nhưng nhiều trẻ em không biết trân trọng điều đó Do đó, cần giáo dục trẻ hiểu về tình yêu thương và sự hy sinh của cha mẹ, từ đó khuyến khích các hành động tốt đẹp như giúp mẹ nhặt rau, quét nhà, lấy sách cho cha, cất cặp cho cha khi về nhà, và không làm phiền khi cha mẹ đang bận rộn.
Khái quát về hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học
1.6.1 Khái niệm về hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học
Trẻ em trước tuổi đến trường phổ thông có khả năng tiếp nhận các tác phẩm ngắn gọn với nội dung đơn giản, cấu trúc rõ ràng và ngôn ngữ dễ hiểu.
Trẻ em ở độ tuổi này chưa thể tự tiếp xúc với tác phẩm văn học do chưa biết chữ và chưa hiểu đầy đủ giá trị nội dung cũng như nghệ thuật của tác phẩm Việc tiếp cận văn học của trẻ phụ thuộc vào sự truyền thụ của giáo viên, và ở lứa tuổi này, việc cho trẻ làm quen với văn học không được coi là dạy văn mà là tạo điều kiện tiếp xúc ban đầu Giáo viên sử dụng nghệ thuật đọc và kể diễn cảm để giúp trẻ hiểu nội dung và hình thức tác phẩm, từ đó hướng dẫn trẻ đọc thuộc diễn cảm thơ, kể chuyện hoặc tham gia diễn xuất các tác phẩm văn học.
Theo PGS TS Hà Nguyễn Kim Giang, hoạt động giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một quá trình kết hợp giữa việc dạy của giáo viên và việc học của trẻ, diễn ra thông qua các tác phẩm văn học và nội dung liên quan đến chúng.
Giáo trình “phương pháp cho trẻ làm quen văn học” của Th.S Lê Thị
Tấn định nghĩa hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một quá trình sư phạm nhằm giúp trẻ hiểu biết về văn học nghệ thuật, giáo dục tình cảm đạo đức và phát triển cảm xúc thẩm mỹ Qua việc kể chuyện, đọc thơ và dạy trẻ học thuộc lòng, trẻ sẽ cảm thụ văn học, yêu thích văn học, nâng cao nhận thức về thế giới xung quanh, đồng thời phát triển tâm hồn trong sáng, nhạy cảm với cái đẹp và khả năng giao tiếp mạch lạc, từ đó góp phần hình thành nhân cách trẻ.
Hoạt động giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học là quá trình kết nối giữa dạy và học, bao gồm mục đích, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức Qua đó, trẻ được tiếp xúc và cảm thụ tác phẩm văn học, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách.
1.6.2 Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen văn học
1.6.2.1 Các phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen văn học
Trong quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với văn học, giáo viên cần nắm vững các phương pháp giảng dạy, đặc biệt là phương pháp đọc kể diễn cảm Phương pháp này giúp trẻ phát triển khả năng nghe, hiểu và cảm nhận văn học một cách sâu sắc, từ đó kích thích sự sáng tạo và hứng thú trong việc khám phá thế giới văn chương.
Phương pháp đọc kể diễn cảm sử dụng giọng đọc, điệu bộ, cử chỉ và nét mặt để truyền tải ý nghĩ, tình cảm và tâm trạng của tác giả đến người nghe Đàm thoại là phương pháp giáo viên đặt ra các câu hỏi có mục đích để trao đổi với trẻ, giúp trẻ hiểu sâu sắc tác phẩm và nắm bắt mức độ hiểu bài của trẻ, từ đó kịp thời điều chỉnh những sai sót Ngoài ra, việc sử dụng đồ dùng trực quan cũng là một phương pháp hiệu quả trong việc hỗ trợ quá trình học tập của trẻ.
Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức văn học thông qua những vật cụ thể Đây là một cách tiếp cận hiệu quả, tạo điều kiện cho trẻ em làm quen và hiểu rõ hơn về nội dung học tập.
Phương pháp giảng giải là cách dùng lời giảng để giúp trẻ hiểu tác phẩm đầy đủ và sâu sắc hơn
Mỗi phương pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học đều có những ưu điểm riêng biệt Do đó, trong quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ, việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng để phát huy tối đa hiệu quả tiếp cận văn học.
25 học người giáo viên phải sử dụng hợp lý tất cả các phương pháp để bổ trợ cho nhau tạo nên hiệu quả giáo dục
1.6.2.2 Các hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen văn học
Hiện nay, việc cho trẻ em làm quen với tác phẩm văn học và các hoạt động học tập khác tại trường mầm non được thực hiện linh hoạt qua hai hình thức: trong giờ học và ngoài giờ học.
- Trên tiết học: hoạt động cho trẻ làm quen văn học được tiến hành thông qua tiết học thơ, truyện ở trường Mầm non
Ngoài tiết học, trẻ em có cơ hội tiếp xúc với văn học qua nhiều hoạt động như đón, trả trẻ, dạo chơi, tham quan, vui chơi và các hoạt động góc.
Hoạt động cho trẻ làm quen văn học được cô giáo tổ chức ở mọi lúc mọi nơi:
Các hoạt động như góc sáng tạo, hoạt động ngoài trời, giờ chờ cơm và hoạt động chiều không chỉ giúp trẻ em tiếp cận văn học mà còn khắc sâu các hình tượng đẹp Theo các nhà tâm lý học, nghệ thuật là bản năng tự nhiên của trẻ, do đó, giáo viên mầm non cần thường xuyên tổ chức các hoạt động giúp trẻ làm quen với văn học Qua đó, trẻ không chỉ được luyện tập và vui chơi mà còn học hỏi cách ứng xử và lối sống đẹp từ các tác phẩm văn học mà chúng tiếp xúc.
Ảnh hưởng của việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học đối với việc giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ mẫu giáo lớn
học đối với việc giáo dục hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ mẫu giáo lớn
Tác phẩm văn học truyền tải thông điệp thẩm mỹ, ảnh hưởng đến thái độ và cảm xúc của người tiếp nhận Để có sức hấp dẫn, thông điệp này cần phải độc đáo, không trùng lặp với những tác phẩm khác, bao gồm cả các tác phẩm trước và sau của chính tác giả.
Tác phẩm văn học được xem là một công trình nghệ thuật ngôn từ, phản ánh quá trình lao động sáng tạo của nhà văn cá nhân hoặc là thành quả từ nỗ lực sáng tác tập thể.
Văn học nghệ thuật, đặc biệt là các tác phẩm văn học, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em Việc giới thiệu văn học cho trẻ mầm non đã trở thành một phần thiết yếu trong chương trình giáo dục, giúp trẻ tiếp cận với những giá trị văn hóa và nhân văn Với khả năng chạm đến cảm xúc, văn học không chỉ là một loại hình nghệ thuật ngôn từ mà còn là phương tiện giáo dục hiệu quả, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và trí tuệ của trẻ.
Văn học là một trong những công cụ hiệu quả nhất trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em, mang đến cho các em những giá trị về cái đẹp, cái cao quý, cái chân và cái thiện.
V.G Bieelinxki đã từng nói: “Một cuốn sách viết cho thiếu nhi là để giáo dục, mà giáo dục là một sự nghiệp vĩ đại, vì nó quyết định số phận của con người” [7, tr13] Tuy nhiên, cũng không nên cực đoan mà cho rằng sau khi đọc xong, nghe xong một tác phẩm là ngay lập tức trẻ em có thể trở thành người tốt được Những ảnh hưởng của văn học tới các em là một quá trình bền bỉ, nó tác động một cách từ từ nhưng giáo trị nhân văn của nó có thể tạo nên sức mạnh và ảnh hưởng sâu sắc tới sự hình thành và phát triển nhân cách của các em
Văn học mang đến cho trẻ những hình ảnh đẹp và tươi sáng, kích thích cảm xúc thẩm mỹ và hình thành thị hiếu thẩm mỹ Qua tác phẩm văn học, trẻ được khám phá một thế giới đầy hình ảnh sinh động, giúp chúng cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên và tự hào về quê hương, đất nước Những cảm xúc này khuyến khích trẻ thực hiện những hành động tích cực như bảo vệ thiên nhiên, không ngắt cây bẻ cành, và luôn muốn làm đẹp cho môi trường xung quanh.
Văn học không chỉ mang đến cho trẻ những hình ảnh đẹp về thiên nhiên mà còn giáo dục các em cách ứng xử với mọi người xung quanh, đặc biệt là qua các tình cảm gia đình được thể hiện phong phú trong tác phẩm.
Tình cảm gia đình, bao gồm mối quan hệ mẹ con, anh em, cha con và ông bà với cháu, được thể hiện rõ trong nhiều tác phẩm văn học Những tác phẩm này không chỉ giúp trẻ em cảm nhận sâu sắc về tình yêu thương trong gia đình mà còn giáo dục các hành vi và cử chỉ đẹp đối với những người thân yêu.
Tình cảm với thầy cô, bạn bè và những người có công với đất nước là một chủ đề quan trọng trong văn học dành cho trẻ mẫu giáo lớn Những tác phẩm văn học giúp trẻ cảm nhận sâu sắc về tình cảm, thể hiện sự xót xa với nhân vật gặp hoàn cảnh khó khăn và sự căm ghét đối với nhân vật độc ác Qua đó, văn học không chỉ giúp trẻ nhận biết hành vi tốt xấu mà còn giáo dục các em về thái độ, hành động và cách ứng xử chuẩn mực trong xã hội, đồng thời mang tính thẩm mỹ.
Trong thế giới trẻ thơ, những đồ vật quen thuộc như cái chổi, tờ lịch, cái bảng và que đan trở nên sinh động và hấp dẫn hơn bao giờ hết Qua thơ và truyện, trẻ em không chỉ hiểu rõ công dụng của những đồ vật này mà còn hình thành tình cảm yêu mến với chúng Điều này giúp trẻ có thái độ tích cực, biết giữ gìn và bảo quản đồ dùng, đồ chơi một cách cẩn thận, cũng như sắp xếp gọn gàng và cất đúng nơi quy định.
Bài thơ “Thỏ bông bị ốm” và “Bé ơi” mang đến cho trẻ em những trải nghiệm sinh động và thú vị, giúp trẻ cảm thấy hứng thú với việc học Những vần thơ ngộ nghĩnh không chỉ thu hút sự chú ý của trẻ mà còn truyền tải những thông điệp giáo dục nhẹ nhàng về việc giữ gìn vệ sinh thân thể và thực hành các hành vi ăn uống văn minh, văn hóa.
Các tác phẩm văn học không thể tự đến với trẻ em mà cần thông qua hoạt động làm quen tại trường Mầm non Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức những hoạt động này để giúp trẻ tiếp cận và hiểu biết về văn học.
Trong các hoạt động làm quen văn học cho trẻ, giáo viên cần lựa chọn tác phẩm phù hợp với mục đích giáo dục và nhận thức của trẻ Qua các giờ đọc thơ, kể chuyện, và diễn kịch, kết hợp với các phương pháp giảng dạy như đọc diễn cảm, phương pháp trực quan và đàm thoại, trẻ sẽ tiếp cận tác phẩm một cách tự nhiên và hứng thú Những giờ học này không chỉ giúp trẻ nghe và xem những hành vi tốt mà còn cho phép trẻ thực hành trải nghiệm qua trò chơi đóng kịch, từ đó hình thành những hành vi tốt đẹp và tình cảm trìu mến với thế giới xung quanh.
Cô tổ chức các hoạt động giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua những sự kiện thực tế, tạo sự gần gũi và dễ dàng tác động đến tâm hồn trẻ Vai trò của giáo viên trong việc giới thiệu văn học cho trẻ là rất quan trọng, đòi hỏi sự sáng tạo và chủ động trong việc đổi mới nội dung, hình thức tổ chức Giáo viên cần vận dụng các phương pháp giáo dục phù hợp để mang lại ý nghĩa giáo dục của các tác phẩm văn học một cách hứng thú và hiệu quả.
Hành vi ứng xử có văn hóa phản ánh các giá trị chuẩn mực và quy tắc xã hội thông qua lời nói và cử chỉ trong các mối quan hệ hàng ngày Những biểu hiện này được điều chỉnh bởi cấu trúc tâm lý bên trong của mỗi cá nhân có ý thức.