- Quê hương: vùng chiêm trũng rất nghèo, lại sinh ra trong gia đình nhà Nho nghèo, nên Nguyễn Khuyến rất thấm thía cái khỗ của người dân, gắn bó với nông thôn.. Quê hương là dòng sữ[r]
Trang 1Tiết: 6 Ngày soạn: 26 / 09 / 0
CÂU CÁ MÙA THU ( NGUYỄN KHUYẾN)
A.MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
Giúp hs:
- Thấy được mối gắn bó của nhà thơ với quê hương, đó là nguồn gốc của những thành công Nguyễn Khuyến trong văn học
- Cảm nhận được nét đẹp của cảnh thu, điển hình cho làng cảnh VN và vẻ đẹp tâm hồn yêu thiên nhiên, đất nước của nhà thơ
- Thấy được tài năng tả cảnh, tả tình, và nghệ thuật sử dụng TV gieo vần của NK
B.PHƯƠNG TIỆN, PHƯƠNG PHÁP
1 Gv: SGK, SGV, soạn giảng
2 Hs: Đọc sgk – chương trình cũ, tìm đọc thêm tư liệu về Nguyễn Khuyến
C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ.
Đọc thuộc lòng bài thơ “ Tự tình II” và cho biết suy nghĩ của anh chị về tâm trạng của tác giả trong bài
3 Bài mới.
NK được xem là nhà thơ của làng cảnh VN, thơ ông thể hiện cảnh đẹp thanh bình của đồng bằng Bắc Bộ, qua đó tác giả thể hiện tâm sự kín đáo của mình.
Hoạt động của Gv - Hs Nội dung cần đạt
Pv Em hãy nêu những nét chính về tác giả?
- Quê hương: vùng chiêm trũng rất nghèo, lại sinh ra trong
gia đình nhà Nho nghèo, nên Nguyễn Khuyến rất thấm
thía cái khỗ của người dân, gắn bó với nông thôn Quê
hương là dòng sữa nuôi lớn NK và tác động nhiều đến tâm
hồn của ông
Pv Em hãy cho biết nhưng hiểu biết của mình về về tác
phẩm?
Pv: Em hãy nêu thể loại và bố cục của bài thơ?
Pv: Bức tranh mùa thu được tác giả khắc họa ntn trong hai
câu thơ đâu? Nghệ thuật đặc sắc trong hai câu thơ này?
I.Tìm hiểu chung
- NK ( 1835 – 1909), lúc nhỏ có tên là Thắng, hiệu là Quế Sơn
- Quê: xã Yên đỗ, huyện Bình Lục, Tỉnh Hà Nam.
- Xuất thân trong một gia đình nhà Nho nghèo
- 1852 đi thi với cha nhưng bị hỏng
- 1864, thi Hương đỗ giải nguyên
- 1871 đỗ cả Hội nguyên, Đình nguyên
- Con đường công danh, quan lại gặp thuận lợi, làm quan 10 năm thì cáo quan về nhà
- Có thái độ bất hợp tác với giặc
- Thơ ông nói lên tình yêu quê hương, gia đình, bạn bè
2 Tác phẩm
- “Câu cá mùa thu” nằm trong chùm thơ thu, gồm 3 bài “ Thu ẩm, thu vịnh, thu ẩm”.Đây
là ba bài thơ nức danh của NK
- Thể loại: thất ngôn bát cú Đường luật
- Bố cục: gồm 2 phần (6 câu thơ đầu và 2 câu cuối)
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1 Cảnh thu
- Hai câu đầu:
+ Không gian: ao thu -> làng quê + Từ láy: lạnh lẽo, tẻo teo
+ Hiệp vần: “eo”, âm điệu nhẹ nhàng + Hình ảnh thuyền câu” bé “tẻo teo”
->xinh xắn
Trang 2Pv: Em có cảm nhận gì về bức tranhthu trong hai câu đầu?
Pv: Những vẻ đẹp của bức tranh thu được tác giả khắc họa
ntn trong bốn câu tiếp?
Pv: Qua những nghệ thuật đặc sắc đó tác giả muốn làm
nổi bật điều gì?
Pv: Tình thu được tác giả bộc lộ kín đáo qua sáu câu đầu,
em hãy tìm hiểu tâm sự của nhà thơ trong sáu câu này?
Pv: Tam tình của nhà thơ thể hiện như thế nào trong hai
câucuoois?
Pv: Em hãy nêu những giá trị nội dung và nghệ thuật của
tác phẩm?
->> Không gian ao thu lặng lẽ, êm đềm, thơ mộng và rất đẹp
- Bốn câu tiếp:
+ Màu sắc: biếc, xanh ngắt, vàng
+ Động từ: “vèo”, “gợn” -> nhẹ nhàng, khẽ khàng
+ Nghệ thuật lấy động tả tĩnh -> đặc sắc của Đường thi
+ Không gian mở rộng dần:ao thu lên trời thu
Cảnh đẹp nhưng tĩnh lăng, đượm buồn
Bức tranh thu với những đường nét, màu sắc, đặc trưng
->>Cảnh đẹp đặc trưng của làng quê Bắc Bộ: Đẹp và buồn
2.Tình thu
a Sáu câu đầu
- Hình ảnh “ câu cá” xuất hiện đầu và cuối bài thơ -> đây là cái cớ để thi nhân bộc lộ tình cảm
- Cảnh thu buồn, lặng lẽ -> Cái lạnh của lòng người
- Sử dụng động từ “vèo” vừa diễn tả độ rơi của lá, vừa cho thấy sự thay đổi nhanh chóng của thời cuộc
- Hình ảnh “ngõ trúc vắng” sự vắng mặt của nhân tài
->> Tâm trạng u buồn của nhà nho nặng lòng với đất nước nhưng bất lực trước thời cuộc
b Hai câu sau
- Nghệ thuật: lấy động tả tĩnh
- Từ “Đớp” -> nhấn mạnh sự tĩnh lặng
- Từ “đâu” không xác định ->> Hình ảnh vừa thực vừa ảo -> sự cô đơn, nỗi buồn nhân thê
III Tổng kết
1 Nội dung
- Bức tranh mùa thu nơi làng quê, đẹp, buồn, tĩnh lặng
- Nỗi lòng yêu quê hương đất nước của nhà thơ
2 Nghệ thuật
- Lấy động tả tĩnh
- Hình ảnh thân thuộc gần gũi
IV Củng cố, dặn dò
1 Củng cố
- So sánh “cảnh thu” và “tình thu” trong bài thơ với bài thơ “thu vịnh”
2 Dặn dò
- Về nhà tìm hiểu bài : Phân tích đề, lập dàn ý cho bài văn nghị luận
- Tìm hiểu và học thuộc lòng bài thơ
Trang 3