Xây dựng chương trình giáo dục bảo vệ môi trường nước cho học sinh trung học cơ sở nhằm kiểm soát ô nhiễm tại rừng dừa nước xã cẩm thanh thành phố hội an

Vì vұy, giáo dөc, nâng cao ý thӭc BVMT là mӝt trong nhӳng nӝi dung quan trӑng trong công tác giáo dөc ӣ WUѭӡng hӑFĈk\FNJQJOjWLrXFKtÿӇ ÿiQKJLiKRҥWÿӝng xây dӵQJWUѭӡng hӑc thân thiӋn, hӑc si

ĈҤI HӐ&Ĉ¬1 ҸNG 75Ѭ Ӡ1*Ĉ ҤI HӐ&6Ѭ3+ ҤM KHOA SINH ± 0Ð,75Ѭ ӠNG

ĈҤI HӐ&Ĉ¬1 ҸNG 75Ѭ Ӡ1*Ĉ ҤI HӐ&6Ѭ3+ ҤM

KHOA SINH ± 0Ð,75ѬӠNG -[\ [\ -

NIÊN KHÓA 2011 - 2015

7{LFDPÿRDQÿk\OjF{QJWUuQKQJKLrQFӭu cӫa riêng tôi Các sӕ liӋu, kӃt quҧ nêu trong khóa luұn là trung thӵFYjFKѭDWӯQJÿѭӧc ai công

bӕ trong bҩt kì công trình nào khác

Sinh viên thӵc hiӋn

HuǤ nh Thӏ Ý Ly

LӠI CҦ0Ѫ1

ĈӇ hoàn thành luұQYăQWӕt nghiӋp này, tôi xin bày tӓ lòng biӃWѫQVkXVҳFÿӃn cô

JLiRĈRjQ7KDQK3KѭѫQJQJѭӡLÿmWUӵc tiӃSKѭӟng dүn, chӍ bҧo và giúSÿӥ tôi tұn

tình trong thӡi gian thӵc hiӋQÿӅ tài và cҧ trong quá trình phҩQÿҩu, hӑc tұp cӫa bҧn

thân

Tôi xin chân thành cҧP ѫQ FiF WKҫy cô giáo trong Khoa Sinh ± 0{L 7Uѭӡng,

WUѭӡQJĈҥi hӑFĈj1ҹng ± Ĉҥi hӑc 6ѭ3Kҥm ÿmJL~Sÿӥ, giҧng dҥy, truyӅn thө cho

tôi nhӳng kiӃn thӭc, kinh nghiӋm hӑc tұp quý báu trong suӕt thӡi gian hӑc tұp bӕn

QăPYӯDTXDÿӗng thӡi tҥRÿLӅu kiӋn thuұn lӧi nhҩt cho tôi hoàn thành khóa luұn

tӕt nghiӋp

Ĉһc biӋWÿӇ thӵc hiӋn tӕt luұQYăQQj\W{LOX{QELӃWѫQQKӳng lӡLÿӝng viên, cә

YNJFӫDJLDÿuQKUҩt nhiӅu Cùng vӟi nhóm sinh viên nghiên cӭu khoa hӑc luôn ӣ bên

cҥQKJL~Sÿӥ tôi hoàn thành khóa luұn

7{L [LQ ÿѭӧc gӱi lӡi cҧP ѫQ ÿӃn thҫy cô giáo cùng toàn thӇ các em hӑc sinh

WUѭӡng THCS HuǤnh Thӏ Lӵu, xã Cҭm Thanh, TP Hӝi An ÿmQKiӋWWuQKJL~Sÿӥ tôi hoàn thành khóa luұn

Ĉj1ҹng, tháng 04 QăP

Sinh viên thӵc hiӋ n

HuǤ nh Thӏ Ý Ly

MӨC LӨC

MӢ ĈҪU 1

1 TÍNH CҨP THIӂT CӪ$Ĉӄ TÀI 1

2 MӨ&7,Ç8Ĉӄ TÀI 2

é1*+Ƭ$.+2$+ӐC CӪ$Ĉӄ TÀI 3

&+ѬѪ1*&Ѫ6 Ӣ LÝ LUҰN XÂY DӴ1*&+ѬѪ1*75Î1+*,È2' ӨC 0Ð,75Ѭ Ӡ1*1Ѭ ӞC Ӣ 75Ѭ ӠNG TRUNG HӐ&&Ѫ6 Ӣ 4

1.1 TӘNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CӬU GIÁO DӨ&0Ð,75ѬӠNG 7521*75ѬӠNG PHӘ THÔNG 4

1.1.1 Trên thӃ giӟi 4

1.1.2 Ӣ ViӋt Nam 4

1.2 CÁC KHÁI NIӊ0&Ѫ%ҦN CӪ$Ĉӄ TÀI 8

1.2.1 0{LWUѭӡng và GDMT 8

0{LWUѭӡng 8

1.2.1.2 Giáo dөFP{LWUѭӡng 9

*'%907Qѭӟc 9

1.2.3 Khái niӋm vӅ FKѭѫQJWUuQKJLiRGөc 9

ĈӏQKQJKƭDFKѭѫQJWUuQK 9

1.2.3.2 Thành phҫQFKѭѫQJWUuQK 10

&iFÿһFÿLӇm cӫa mӝWFKѭѫQJWUuQKWӕt 10

1.2.3.4 Các hình thӭFÿѭD*'07YjRFKѭѫQJWUuQK 10

1.3 MӜT SӔ VҨ1Ĉӄ LÝ LUҰN CӪA CÔNG TÁC GDMT Ӣ 75ѬӠNG

THCS 11

1.3.1 Mөc tiêu cӫa GDMT 11

1.3.1.1 Mөc tiêu cӫa GDMT nói chung 11

1.3.1.2 MөFWLrX*'07WURQJFiFWUѭӡng THCS 11

1.3.2 Vai trò cӫa GDBVMT 12

1.3.2.1 Vai Trò cӫa GDBVMT trong quҧQOêP{LWUѭӡng 12

9DLWUz*'%907WURQJQKjWUѭӡng phә thông 12

1.3.3 Nguyên tҳc GDMT ӣ WUѭӡng hӑc 13

1.3.4 Nӝi dung cӫa GDMT 14

1.3.5 Ba cách tiӃp cұn trong GDMT 14

3KѭѫQJSKiS*'07 15

1.3.7 Các hình thӭc tә chӭc GDMT 15

1.3.7.1 GDMT thông qua hoҥWÿӝng dҥy và hӑc trên lӟp 15

1.3.7.2 GDMT thông qua hoҥWÿӝng ngoài giӡ lên lӟp 15

.ƭQăQJJLҧi quyӃt các vҩQÿӅ P{LWUѭӡng 15

ĈһFÿLӇm tâm sinh lý cӫa hӑc sinh THCS 15

1.3.10 GDMT và nhӳng trӣ ngҥi chính trong viӋc phát triӇn, thӵc hiӋQYjÿiQKJLi 16

1.3.11 Nhӳng yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJÿӃn công tác GDMT 16

&ѫVӣ vұt chҩt - thiӃt bӏ dҥy hӑc cӫDQKjWUѭӡng 16

1.3.11.2 Tài chính 16

0{LWUѭӡQJYăQKyD- xã hӝi 16

1.4 CѪ6Ӣ LÍ LUҰN Vӄ BҦO Vӊ 7¬,1*8<Ç11ѬӞC 17

1.4.1 Tài ngu\rQQѭӟc và vai trò cӫa nó 17

7jLQJX\rQQѭӟc cӫD7UiLĈҩt 17

1.4.1.2 Vai trò cӫDQѭӟc 18

1.4.2 Ô nhiӉPP{LWUѭӡQJQѭӟc 19

1.4.2.1 Khái niӋm ô nhiӉPQѭӟc 19

1.4.2.2 Nguyên nhân cӫa ô nhiӉm nguӗQQѭӟc 20

1.4.3 Hұu quҧ cӫa ô nhiӉm nguӗQQѭӟc 22

&Ѫ6Ӣ THӴC TIӈN 24

1.5.1 Thӵc trҥQJP{LWUѭӡQJQѭӟc tҥi xã Cҭm Thanh, TP Hӝi An 24

1.5.2 Thӵc trҥng vӅ viӋc tә chӭFFiFFKѭѫQJWUuQK*'%907ӣ WUѭӡng THCS HuǤnh Thӏ Lӵu, xã Cҭm Thanh, TP Hӝi An 27

1.5.3 Các giҧLSKiSÿӇ giҧi quyӃt các thӵc trҥng trên 29

&+ѬѪ1*Ĉ Ӕ,7Ѭ ӦNG, NӜ,'81*3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1& ӬU 31

ĈӔ,7ѬӦNG VÀ KHÁCH THӆ NGHIÊN CӬU 31

ĈӕLWѭӧng nghiên cӭu 31

2.1.2 Khách thӇ nghiên cӭu 31

2.2 NӜI DUNG NGHIÊN CӬU 31

3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&ӬU 31

3KѭѫQJSKiSNӃ thӯa 31

3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu lý thuyӃt 32

3KѭѫQJSKiSÿLӅu tra xã hӝi hӑc bҵng phiӃXÿLӅu tra 32

3KѭѫQJSKiSSKkQWtFKWәng hӧp 33

3KѭѫQJSKiSWKӵc nghiӋPVѭSKҥm 34

3KѭѫQJSKiSWKӕng kê toán hӑc 34

3KѭѫQJSKiSFKX\rQJLD 35

&+ѬѪ1* ӂT QUҦ VÀ BIӊN LUҰN 36

3.1 THӴC TRҤNG GDMT Ӣ 75ѬӠNG THCS HUǣNH THӎ LӴU, XÃ CҬM THANH, TP HӜI AN 36

3.2 QUY TRÌNH TӘ CHӬ&&+ѬѪ1*75Î1+*'%9071ѬӞC 41

3.3.THӴC NGHIӊ06Ѭ3+ҤM 52

3.4 KӂT QUҦ THӴC NGHIӊM 523

&+ѬѪ1* ӂT LUҰN VÀ KIӂN NGHӎ 57

4.1 KӂT LUҰN 57

4.2 KIӂN NGHӎ 57

DANH MӨC BҦNG BIӆU

B̫ ng 1.1 Di͏ n tích ÿ ̩LG˱˯QJYjFiFEL ͋ n chính

B̫ ng 3.1 ĈiQKJLiP ͱFÿ ͡ KjLOzQJÿ ͙i vͣi hình thͱc t͝ chͱc ho̩Wÿ ͡ng

B̫ ng 3.2 T̯ n sṷ WÿL ͋m tr̷c nghi͏ m cͯ a lͣ p th͹ c nghi͏ m và lͣ Sÿ ͙i chͱng 1, 2

B̫ ng 3.3 T̯ n sṷ WÿL ͋m tr̷c nghi͏ m cͯ DWU˱ ͥng THCS

B̫ ng 3.4 T̯ n sṷ t h͡ i tͭ ti͇ QÿL ͋m tr̷c nghi͏m cͯa lͣp th͹c nghi͏ m và 2 lͣ Sÿ ͙i

6˯ÿ ͛ 3.2 S͹ chuy͋ n bi͇ n cͯ a h͕ FVLQKNKLWKDPJLDFK˱˯QJWUuQK

6˯ÿ ͛ 3.3 6˯ÿ ͛ mô hình ti͇ p c̵ n quan h͏ c͡ QJÿ ͛ng

DANH MӨC BIӆ8Ĉ Ӗ

%L͋ Xÿ͛ 7ͽO͏FiFP{QK͕FFyO͛QJJKpS*'%907

%L͋Xÿ͛ 1KͷQJNKyNKăQFͯD*9NKLW͝FKͱFG̩\K͕FY͉*'%907

%L͋Xÿ͛ 1JX\rQQKkQNKL͇QJLiRYLrQNK{QJPX͙QJL̫QJG̩\Y͉*'%907 Q˱ͣF

Bi͋ Xÿ ͛ 3.4 MͱFÿ ͡ hͱng thú vͣi tͳng chͯ ÿ͉ cͯ DFK˱˯QJWUuQK*'%907Q˱ ͣc

Bi͋ Xÿ ͛ 3.5 ĈiQKJLiP ͱFÿ ͡ ki͇ n thͱ c h͕ Fÿ˱ ͫc thông qua ho̩Wÿ ͡ng

Bi͋ Xÿ ͛ 3.6 ĈiQKJLiP ͱFÿ ͡ không hài lòng v͉ hình thͱ c t͝ chͱ FFK˱˯QJWUuQK

Bi͋ Xÿ ͛ 3.7 Bi͋ Xÿ ͛ t̯n sṷt tr̷c nghi͏ m

DANH MӨC BҦNG PHӨ LӨC

Phө lөc 1: KӃ hoҥFKFKѭѫQJWUuQK*'%907Qѭӟc

Phө lөc 2: Giáo án giҧng dҥ\FKѭѫQJWUuQK³(POj%iFVƭ1ѭӟF´

Phө lөc 3: ChiӃn dӏch lan tӓa cӝQJÿӗQJVDXFKѭѫQJWUuQK

MӢ ĈҪU

1 TÍNH CҨP THIӂT CӪ$Ĉ ӄ TÀI

GDMT là vҩQÿӅ mang tính sӕng còn cӫa tҩt cҧ các quӕc gia trên thӃ giӟi Vì

vұy, trong nhӳQJQăPJҫQÿk\*'07ÿDQJOjPӕLTXDQWkPKjQJÿҫu Qua thӵc

tiӉn, hoҥW ÿӝQJ Qj\ ÿm FKӭng tӓ ÿѭӧc tҫm quan trӑng, tính hiӋu quҧ ÿӕi vӟi viӋc

nâng cao nhұn thӭFWKiLÿӝ và hành vi cӝQJÿӗQJWUѭӟc các vҩQÿӅ m{LWUѭӡng Vì

vұy, giáo dөc, nâng cao ý thӭc BVMT là mӝt trong nhӳng nӝi dung quan trӑng

trong công tác giáo dөc ӣ WUѭӡng hӑFĈk\FNJQJOjWLrXFKtÿӇ ÿiQKJLiKRҥWÿӝng

xây dӵQJWUѭӡng hӑc thân thiӋn, hӑc sinh tích cӵF7KHRÿyQKӳQJQăPJҫQÿk\6ӣ

Giáo dөFYjĈjRWҥo (GD-Ĉ7 tӍnh Quҧng Nam ÿmFKӍ ÿҥo cho FiFFѫVӣ giáo dөc

không ngӯQJÿҭy mҥnh các hoҥWÿӝng GDMT cho hӑc sinh và duy trì các hoҥWÿӝng

BVMT mӝWFiFKWKѭӡng xuyên, liên tөc [1-3]

Cҭm Thanh là mӝt xã thuӝc thành phӕ Hӝi An Xã Cҭm Thanh có tәng diӋn tích

tӵ nhiên khoҧQJKDJLiSSKѭӡng CӱDĈҥi ӣ phía Bҳc (bӣLV{QJ%D&KѭѫP [m

'X\1JKƭDӣ SKtD1DPQJăQFiFKEӣi hҥ OѭXV{QJ7KX%ӗQ SKѭӡng Cҭm Châu ӣ

phía Tây (bӣi sông Cә Cò), CӱDĈҥi ӣ SKtD Ĉ{QJ6{QJĈuQKYjV{QJĈzNӃt nӕi

vӟi sông Thu Bӗn và sông Ba, cҳt Cҭm Thanh thành tӯng miӃng bӣi nhiӅu kênh

nhӓ Tәng diӋQWtFKQѭӟc mһt cӫa Cҭm Thanh là 348,69 ha [4]

Vӟi nguӗn nhân lӵc dӗi dào cùng vӏ WUt ÿӏa lý thuұn lӧi nên xã Cҭm Thanh có

ÿLӅu kiӋn phát triӇn hҫu hӃWFiFOƭQKYӵc: trӗng trӑWFKăQQX{LQX{LWUӗng thӫy sҧn

và dӏch vө du lӏch [5] ThӃ QKѭQJErQFҥnh nhӳng thuұn lӧi trên thì xã Cҭm Thanh

ÿDQJ SKҧL ÿӕi mһt vӟL QJX\ Fѫ Vuy giҧm cҧ vӅ trӳ Oѭӧng và chҩW OѭӧQJ Qѭӟc do

Qѭӟc thҧLUDP{LWUѭӡng tӯ các hoҥWÿӝng sinh hoҥt và kinh tӃ FKѭD TXD [ӱ lí [4]

ĈLӅX Qj\ ÿm Yj ÿDQJ WK~F ÿҭy chính quyӅn và cӝQJ ÿӗQJ QѫL ÿk\ ÿѭD F{QJ WiFBVMT Qѭӟc lên thành mӕLTXDQWkPKjQJÿҫu

Trong công tác BVMT Qѭӟc, sӵ tham gia cӫa cӝQJÿӗQJÿyQJYDLWUzUҩt quan

trӑng vì cӝQJÿӗng có vai trò giám sát các nguӗn gây ô nhiӉm [6]ĈӇ có sӭc lan tӓa

mҥQKÿӃn cӝQJÿӗng thì ÿӕLWѭӧng hӑc 7+&6ÿѭӧc lӵa chӑn - ӣ ÿӝ tuәi này hӑc

sinh ÿDQJSKiWWULӇQYjÿӏnh hình vӅ nhân cách, nhӳQJQJѭӡi chӫ WѭѫQJODLFӫDÿҩt

Qѭӟc, nhӳng hӑFVLQKÿDQJQJӗi trên ghӃ QKjWUѭӡng là mӝt trong nhӳng biӋn pháp

hӳu hiӋu nhҩt, kinh tӃ nhҩt và có tính bӅn vӳng trong các biӋQSKiSÿӇ thӵc hiӋn

mөc tiêu BVMT và góp phҫn phát triӇn bӅn vӳQJÿҩWQѭӟc [7, 8] Hӑc sinh sӁ ÿyQJ

vai trò là nhӳng tuyên truyӅn viên nhí chia sҿ nhӳng thông tin vӟLJLDÿuQKYjQKӳng

QJѭӡi xung quanh HiӋn nay, viӋc giáo dөc cho hӑc sinh vӅ vai trò cӫa nguӗQQѭӟc,

tҫm quan trӑng trong viӋc bҧo vӋ nguӗQQѭӟFÿmÿѭӧc lӗQJJKpSWURQJFiFFKѭѫQJtrình hӑc, tuy nhiên hҫu hӃt mӟi chӍ giӟi hҥn trong các bài hӑc khô cӭQJĈLӅu quan

trӑng, muӕn viӋc giáo dөc có hiӋu quҧ cҫn phҧLÿәi mӟLSKѭѫQJSKiSYjFiFKuQKthӭc giáo dөc, cҫQWăQJFѭӡng các hoҥWÿӝng thiӃt thӵFÿӇ SKiWKX\ÿѭӧc tính tích

cӵc chӫ ÿӝng cӫa hӑFVLQKKѭӟQJQJѭӡi hӑc vào các hoҥWÿӝng gҳn vӟi thӵc tiӉn

Vì vұ\ÿӇ tҥo tiӅQÿӅ cho sӵ mӣ rӝng công tác bҧo vӋ nguӗQQѭӟc ӣ xã Cҭm Thanh

thì viӋc xây dӵng nhӳQJFKѭѫQJWUuQK*'%907Qѭӟc ÿӇ các em có thӇ vӯDFKѫL

mà hӑc, hӑFPjFKѫLOjÿLӅu rҩt quan trӑng hӭa hҽn sӁ mang lҥi hiӋu quҧ FDRKѫQVR

vӟi viӋc chӍ truyӅn tҧi nhӳng kiӃn thӭc lý thuyӃt khô khan Không nhӳng vұy, thông

TXDFiFFKѭѫQJWUuQKQKҵm *'%907Qѭӟc hӑc sinh sӁ FyFѫKӝi phát triӇn toàn

diӋn vӅ các mһt: KiӃn thӭc, rèn luyӋn nhӳQJ Nƭ QăQJ Yj WUҧi nghiӋm thӵc tӃ vӅ

BVMT Qѭӟc, nhӡ ÿyYLӋc hӑc sӁ trӣ nên thú vӏ và hiӋu quҧ KѫQ

Xuҩt phát tӯ nhӳQJ Ot GR WUrQ QrQ FK~QJ W{L ÿm Oӵa chӑQ ÿӅ WjL ³Xây dӵng

FKѭѫQJWUuQKJLiRGөc bҧo vӋ P{LWUѭӡQJQѭӟc cho hӑc sinh THCS nhҵm kiӇm soát

ô nhiӉm tҥi rӯng dӯD Qѭӟc xã Cҭm Thanh, TP Hӝi An´QKҵm góp phҫn có thêm

nguӗQWѭOLӋu hӳu ích trong viӋc tә chӭc các FKѭѫQJ WUuQK GDBVMT nhҵm nâng

cao nhұn thӭFYjÿѭDUDQKLӅu giҧLSKiSÿӇ bҧo vӋ nguӗQQѭӟc tҥi xã Cҭm Thanh,

TP Hӝi An

2 MӨ&7,Ç8Ĉ ӄ TÀI

‡ ;k\ GӵQJ FKѭѫQJ WUuQK*'%907 Qѭӟc cho hӑc sinh THCS tҥi xã Cҭm

Thanh

‡ Thӱ nghiӋm FKѭѫQJ WUuQK *'%907 Qѭӟc FKR ÿӕL Wѭӧng hӑc sinh THCS

nhҵm nâng cao nhұn thӭc vӅ %907Qѭӟc tҥi rӯng dӯDQѭӟc ӣ xã Cҭm Thanh, TP

Hӝi An

é1*+Ƭ$.+2$+ ӐC CӪ$Ĉ ӄ TÀI

Thông qua viӋc tә chӭc FKѭѫQJ WUuQK*'%97Qѭӟc gҳn liӅn vӟi thӵc tiӉQÿӏa

SKѭѫQJ cho hӑc sinh thì sӁ góp phҫn vào quá trình tuyên truyӅn, nâng cao nhұn thӭc

nhҵm kiӇm soát ô nhiӉm tai rӯng dӯD Qѭӟc xã Cҭm Thanh, TP Hӝi An Qua

FKѭѫQJWUuQKQj\VӁ giúp ÿӕLWѭӧng quan tâm KѫQcó hӭQJWK~VD\PrKѫQWURQJviӋc tiӃp thu các kiӃn thӭFFѫEҧn vӅ WjLQJX\rQQѭӟc và hình thành FiFNƭQăQJÿӇ

kiӇm soát ô nhiӉm nguӗQQѭӟc tҥi rӯng dӯDQѭӟc, tӯ ÿyGҫn dҫn hình thành nên thái

ÿӝ tôn trӑng và cùng chung tay bҧo vӋ P{LWUѭӡQJQѭӟc hiӋu quҧ

&+ѬѪ1* &Ѫ6 Ӣ LÝ LUҰN XÂY DӴ1*&+ѬѪ1*75Î1+*,È2' ӨC

0Ð,75Ѭ Ӡ1*1Ѭ ӞC Ӣ 75Ѭ ӠNG TRUNG HӐ&&Ѫ SӢ

1.1 TӘNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CӬU GIÁO DӨ& 0Ð, 75Ѭ ӠNG

7521*75Ѭ ӠNG PHӘ THÔNG

1.1.1 Trên thӃ giӟi

*'%907Qѭӟc không phҧi chӍ là vҩQÿӅ nӝi bӝ cӫa mӛi quӕc gia là mӝt vҩQÿӅ

mang tính toàn cҫu, chính vì vұ\ÿmÿѭӧFFiFQѭӟc trên thӃ giӟi và rҩt nhiӅu tә chӭc

quӕc tӃ quan tâm GDBVMT Qѭӟc là mӝt nӝi dung quan trӑng trong vҩQÿӅ giáo

dөc vì sӵ phát triӇn bӅn vӳQJ1ăPQKӳng ý tѭӣQJEDQÿҫu vӅ giáo dөc vì sӵ

phát triӉn bӅn vӳng ÿѭӧc thӇ hiӋn trong báo cáo cӫa Uӹ EDQ 0{L WUѭӡng và Phát

triӇn cӫa Liên Hӧp Quӕc vӟLWѭFiFKOjPӝt mһt quan trӑQJWK~Fÿҭy phát triӇn bӅn

vӳng

Ӣ mӝt sӕ Qѭӟc trên thӃ giӟL *'%907 ÿm ÿѭӧF ÿѭD YjR FiF Fҩp hӑc tӯ phә

WK{QJÿӃQÿҥi hӑFQKѭ7UXQJ4Xӕc, Nhұt BҧQ« vӟi nӝLGXQJFKѭѫQJWUuQKFө thӇ, ÿѭDYjRFҧ FKѭѫQJWUuQKFKtQKkhóa lүn ngoҥi khóa Ӣ Nhұt Bҧn, ngay tӯ tuәi mүu

giáo, hӑFVLQKÿmÿѭӧc giáo dөc toàn diӋn vӅ bҧo vӋ P{LWUѭӡng QKѭJLӳ gìn sҥch sӁ

tay chân, quҫn áo, bӓ rác, giҩy vөQÿ~QJQѫLTX\ÿӏnh Bӓ giҩy vào thùng rác riêng

ÿӇ tái chӃ, chai lӑ FNJQJEӓ vào thùng riêng Còn ӣ bұc phә thông, ngay tӯ tiӇu hӑc,

FKѭѫQJWUuQKJLiRGөFP{LWUѭӡQJÿmÿѭӧFÿѭDYjRFҧ chính khóa lүn ngoҥi khóa

Nhұt Bҧn coi trӑng thӵc hành - hӑFVLQKÿѭӧc thӵc hành nhiӅu Em nhӓ ÿѭӧc hӑc và

thӵc hành trӗng cây, em lӟQÿѭӧc thӵc tұSÿRÿӝ ô nhiӉPNK{QJNKtQѭӟF« Hay ӣ

3KiSFiFQKjWUѭӡng phә thông (tӯ tiӇu hӑFÿӃn trung hӑF ÿӅu hӑFFKѭѫQJWUuQKKjQKÿӝng giáo dөc các môn: Sinh hӑFĈӏa lý, Hóa hӑF« ÿӅXÿѭӧc khai thác các

nӝi dung GDMT [9]

1.1.2 Ӣ ViӋ t Nam

Ӣ ViӋt Nam, vҩQÿӅ *'07ÿѭӧc quan tâm nghiên cӭu tӯ nhӳQJQăP7ӯ

ÿyÿӃn nay có nhiӅXÿӅ tài nghiên cӭXÿmÿѭDUDQKӳQJFăQFӭ khoa hӑFÿӇ nâng cao

hiӋu quҧ GDMT ӣ ViӋW1DPYjWUrQFѫVӣ ÿy[iFÿӏnh mөFWLrXSKѭѫQJWKӭc, nӝi

dung, hình thӭc GDMT cho tҩt cҧ FiFÿӕLWѭӧng trong xã hӝLÿһc biӋt là hӑc sinh

[3]

VӅ giáo dөFWURQJQKjWUѭӡng, thì viӋFÿѭDnó vào các cҩp hӑc tiӇu hӑc và phә

WK{QJFyêQJKƭDÿһc biӋt quan trӑQJYuQyOLrQTXDQÿӃn xây dӵng nhұn thӭc cho

hӑc sinh ngay tӯ lúc tuәLWKѫQJD\WURQJTXiWUuQKKuQKWKjQKQKkQFiFKFӫa hӑc sinh Nó FzQÿһc biӋt quan trӑng, vì góp phҫQÿjRWҥo thӃ hӋ WѭѫQJODLKLӋn chiӃm tӹ

lӋ 22,5% tәng dân sӕ Qѭӟc ta [10]

Chính phӫ ÿm SKr GX\ӋW ĈӅ iQ ĈѭD FiF Qӝi dung bҧo vӋ P{L WUѭӡng vào hӋ

thӕng giáo dөc quӕc dân", theo QuyӃWÿӏnh sӕ 4Ĉ-TTg ngày 17-10-2001 Bӝ

Giáo dөFYjĈjRWҥRFNJQJÿmUDTX\ӃWÿӏnh sӕ 4Ĉ-%*'Ĉ7-KHCN ngày

30-12-2002 phê duyӋW &KtQK ViFK Yj &KѭѫQJ WUuQK KjQK ÿӝng giáo dөF P{L WUѭӡng

WURQJWUѭӡng phә WK{QJJLDLÿRҥn 2001 - 7KHRFKѭѫQJWUuQKQj\JLDLÿRҥn

2001 - OjJLDLÿRҥn chuҭn bӏWURQJÿyFyFiFF{QJYLӋFQKѭ6oҥn thҧo và ban

KjQK FiF YăQ Eҧn pháp quy; xây dӵQJFKѭѫQJWUuQKQӝLGXQJSKѭѫQJSKiS JLiR

dөFP{LWUѭӡng; bӗLGѭӥng giáo viên và cán bӝ quҧn lý vӅ giáo dөFP{LWUѭӡng; xây

dӵng tә chӭFYjFѫVӣ vұt chҩt; tiӃn hành các hoҥWÿӝng ngoҥi khóa, các chiӃn dӏch

truyӅQWK{QJP{LWUѭӡng; chӍ ÿҥRÿLӇm Tӯ QăPWUӣ ÿLPӟi là triӇn khai mӣ

rӝng trong phҥm vi toàn quӕc Nhìn chung mӝt cách khách quan tình hình phát triӇn

cӫDQѭӟFWDWURQJKѫQKDLWKұp kӹ qua, có thӇ nhұn xét rҵng viӋFÿѭDQӝi dung giáo

dөFP{LWUѭӡQJYjRWUѭӡng hӑc còn chұm Quҧ OjQKѭYұy, vì các hoҥWÿӝng nghiên

cӭu khoa hӑc vӅ WjLQJX\rQYjP{LWUѭӡQJÿѭӧc bҳWÿҫu triӇn khai mӝt cách có hӋ

thӕng tӯ ÿҫu thұp kӹ 80 cӫa thӃ kӹ WUѭӟc vӟLFiFFKѭѫQJWUuQKYjÿӅ tài cҩp Nhà

Qѭӟc, không kӇ tӟi các nghiên cӭu lҿ tҿ cӫDFiF WUѭӡQJÿҥi hӑc, viӋn nghiên cӭu

WUѭӟFÿy5ӗi trong khuôn khә cӫa các dӵ án có sӵ tài trӧ cӫDQѭӟc ngoài, khoҧng tӯ

giӳa thұp kӹ  ÿm Fy QKӳng thӱ nghiӋPÿѭD Qӝi dung giáo dөF P{LWUѭӡng vào

mӝt sӕ WUѭӡng, lӟp hӑc, kӇ cҧ viӋc biên soҥn và áp dөng thӱ nhӳQJ FKѭѫQJWUuQK

nӝi dung, tài liӋXYjSKѭѫQJSKiSJLҧng dҥ\7URQJNKLÿyYLӋc tuyên truyӅn giáo

dөc và truyӅQWK{QJP{LWUѭӡng trong xã hӝLGѭӟi các hình thӭc ngày càng phong

SK~ÿmÿѭӧc triӇn khai ngay trong thұp kӹ 80, nhҩt là tӯ QăP - 1993, vӟi kӃt

quҧ cӫa Hӝi nghӏ Rio, sӵ thành lұp cӫa Bӝ Khoa hӑc Công nghӋ Yj0{LWUѭӡng và

viӋc Quӕc hӝi thông qua Luұt Bҧo vӋ P{L WUѭӡng ThӃ Pj PmL ÿӃQ QăP 

Chính phӫ mӟi có quyӃWÿӏQKÿѭDQӝi dung giáo dөFP{LWUѭӡng vào hӋ thӕng giáo

dөc quӕc dân [10]

Tuy nhiên, hiӋQQD\FNJQJÿmFyQKӳng hoҥWÿӝng triӇn khai ӣ nhiӅXWUѭӡQJĈy

FNJQJOjPӝt nhu cҫu thӵc tӃ và bӭc xúc cӫa cuӝc sӕng Ngày 24-1-2002, Bӝ Giáo

dөFYjĈjRWҥRÿmUDTX\ӃWÿӏnh sӕ 4Ĉ-%*'Ĉ7YӅ viӋF%DQKjQKFKѭѫQJ

trình trung hӑFFѫVӣWURQJÿyP{QVLQKKӑFFyKDLFKѭѫQJWLӃW OLrQTXDQÿӃn

P{LWUѭӡQJĈӗng thӡi, nhiӅu dӵ án quӕc tӃ lӟn nhӓ FNJQJYүn tiӃp tөFJL~Sÿӥ xây

dӵng các mô hình giáo dөFP{LWUѭӡQJWURQJWUѭӡng hӑc, cҧ nӝi khóa và ngoҥi khóa

và công tác truyӅn WK{QJP{LWUѭӡng nhҵm nâng cao nhұn thӭc [10]

Dù ӣ JLDÿuQKWURQJQKjWUѭӡng hay ngoài xã hӝi, viӋc giáo dөFKѭӟng dүn trҿ

em ý thӭc bҧo vӋ P{LWUѭӡng là rҩt cҫn thiӃt, phҧi dҥy cho hӑc sinh ngay tӯ thuӣ ҩu

WKѫ1ӝi dung và các hình thӭc giáo dөFFNJQJFyYDLWUzTXDQWUӑng, nӃu muӕn có

kӃt quҧ thӵc sӵ, thì hình thӭc giáo dөc cҫn phҧi phù hӧp vӟLÿһFÿLӇm tâm, sinh lý

YjJLDLÿRҥn phát triӇn cӫa trҿ em Tuy rҵng theo kӃ hoҥch cӫa Bӝ Giáo dөFYjĈjR

tҥo, Dӵ án "Xây dӵQJFKѭѫQJWUuQKJLiRWUuQKEjLJLҧng vӅ giáo dөc bҧo vӋ môi

WUѭӡng cho bұc mҫPQRQÿjRWҥo, bӗLGѭӥng giáo viên mҫm non vӅ giáo dөc bҧo vӋ

P{LWUѭӡQJÿDQJÿѭӧc triӇQNKDLQKѭQJKLӋn nay FNJQJÿmFyQKLӅu tìm tòi và thӱ

nghiӋm trong các hoҥWÿӝng này, nhҩt là trong hӋ thӕQJFiFWUѭӡQJVѭSKҥm nhà trҿ

- mүu giáo [10]

Ĉӕi vӟi trҿ em ӣ lӭa tuәi mүu giáo, giáo dөFP{LWUѭӡng không chӍ là do nhӳng

yêu cҫu bӭc thiӃt vӅ P{LWUѭӡng, mà còn xuҩt phát tӯ chính nhu cҫu phát triӇn nhân

cách cӫa trҿ Giáo dөFP{LWUѭӡng ӣ ÿk\NK{QJSKҧi là giҧng dҥy, mà là khích lӋ sӵ

hào hӭng và tҥR ÿLӅu kiӋQ ÿӇ trҿ em quan sát và khám phá thӃ giӟi xung quanh

mình, tӯ ÿyEѭӟFÿҫu làm nҧy nӣ trong trҿ WKѫWuQK \rXWKLrQQKLrQYjQKӳng thói TXHQEDQÿҫu vӅ vӋ sinh trong cuӝc sӕng Cô giáo không phҧLÿѫQWKXҫQOjQJѭӡi

trông trҿ", "giӳ cho trҿ không nghӏch ngӧm", "giӳ cho trҿ khӓi làm hӓQJÿӗ FKѫL

(vì thӃ PjÿmFyO~FFyQѫLWUҿ em chӍ ÿѭӧc ngҳPÿӗ FKѫLEj\WURQJWӫ, chӭ không

ÿѭӧFFKѫL PjOjQJѭӡLKѭӟng dүQÿӇ các em tӵ mình phát hiӋQYjOjQJѭӡi làm

JѭѫQJÿӇ các em noi theo ViӋc giáo dөFP{LWUѭӡng dӵa theo nguyên tҳFFKѫLPj

hӑc, hӑFPjFKѫLGѭӟi nhiӅu hình thӭFQKѭFKѫLFiFÿӗ FKѫLYjWUzFKѫLQJKHNӇ

chuyӋn và nói cҧm nhұn cӫa mình, xem hoһc giúp cô trӗQJYjFKăPVyFFk\Fӕi, tham quan công viên hoһFYѭӡn thú, vӋ sinh cá nhân, [10]

Tӯ lӭa tuәi tiӇu hӑc trӣ ÿLKӑc sinh ÿmEҳWÿҫu làm quen và tiӃp nhұn các kiӃn

thӭF Vѫ ÿҷng vӅ khoa hӑF Yj ÿѭӧc nâng cao dҫn Giáo dөF P{L WUѭӡng ӣ ÿk\ Oj

"lӗng ghép" hoһc "khai thác" nhӳng nӝi dung cӫa các môn hӑc QKѭĈҥRÿӭc, tiӃng

ViӋWODRÿӝng kӻ thuұt, tӵ nhiên - xã hӝi (ӣ bұc tiӇu hӑc) và sinh hӑc, hóa hӑFÿӏa

lý (ӣ bұc phә thông) Ngoài viӋc giáo dөc nӝi khóa, các hoҥWÿӝng ngoҥLNKyDFNJQJ

rҩWÿDGҥng và bә ích nhѭthӵc hành ӣ YѭӡQWUѭӡng, trӗng cây và giӳ gìn vӋ sinh

xung quanh, xây dӵng câu lҥc bӝ xanh, các cuӝc thi vӁ hoһc tìm hiӇu vӅ P{LWUѭӡng,

tham gia các chiӃn dӏch vӋ VLQKP{LWUѭӡng tҥLÿӏDSKѭѫQJ

Mӝt sӕ thӱ nghiӋm tҥi các tӍQKÿmÿѭӧc nhӳng dӵ án quӕc tӃ hӛ trӧ có kӃt quҧ,

và ӣ mӝt sӕ QѫL FiF Fѫ TXDQ TXҧQOêÿӏD SKѭѫQJÿmFKRSKpSYj Kӛ trӧ viӋc mӣ

rӝng mô hình và áp dөng trong cҧ huyӋQQKѭWҥi huyӋQ$/ѭӟi, tӍnh Thӯa Thiên -

HuӃ [10]

Dӵ án do Quӻ SEF tài trӧ, cùng vӟi sӵ phӕi hӧSJL~Sÿӥ cӫa Sӣ Khoa hӑc, Công

nghӋ Yj0{LWUѭӡng Thӯa Thiên - HuӃ, Phòng Giáo dөc huyӋQ$/ѭӟLÿmWә chӭc

soҥn thҧRFKѭѫQJWUuQKWjLOLӋu, huҩn luyӋQJLiRYLrQFKRKѫQ WUѭӡng tiӇu hӑc và

trung hӑFFѫVӣ trong huyӋn thӵc hiӋn viӋc giáo dөFP{LWUѭӡng ngoҥi khóa vӟi 33

tiӃt mӛLQăPEҳWÿҫu tӯ QăPKӑc 1999 - 2000 Ngoài ra, còn có các hoҥWÿӝng khác

QKѭ7hi vӁ vӅ P{LWUѭӡng cho hӑc sinh phә WK{QJFѫVӣ, thi tìm hiӇu cây thuӕFÿӏa

SKѭѫQJWKL[k\GӵQJWUѭӡng xanh - sҥch - ÿҽp", xây dӵng câu lҥc bӝ xanh [10]

HiӋn nay, ӣ Hӝi An hӑF VLQK ÿѭӧc hӑc GDMT thông qua các nӝi dung lӗng

ghép vào các môn hӑc Bên cҥQKÿyWKuWK{QJTXDFiFKRҥWÿӝng ngoҥLNKyDFNJQJ

cung cҩp kiӃn thӭc cho hӑFVLQKĈLӇQKuQKOjFKѭѫQJWUuQKKӑF³6ӕQJ[DQK´ÿѭӧc

tә chӭc lҫQÿҫu tiên ӣ WUѭӡng THCS HuǤnh Thӏ Lӵu vӟi các chӫ ÿӅ hӑc tұp: Rác,

QѭӟFQăQJOѭӧng, thӵc vұt, sӭc khӓH« cung cҩp cho hӑc sinh kiӃn thӭFÿӇ Kѭӟng

tӟi sӵ phát triӇn bӅn vӳng Tuy nhiên, ӣ FKѭѫQJWUuQKQj\YүQFKѭDÿLVkXYjRJLҧi quyӃt vҩQÿӅ P{LWUѭӡQJQѭӟFÿӏDSKѭѫQJKLӋn nay

Nói chung, giáo dөFP{LWUѭӡng, cùng các hoҥWÿӝng ngoҥi khóa, hoҥWÿӝng xã

hӝi cӫDFiFWUѭӡng hӑc tҥLÿӏDSKѭѫQJFyYDLWUzUҩt quan trӑng TiFÿӝng tích cӵc

Không gian sӕ ng

cӫ DFRQQJѭ ӡi

Chӭ Dÿ ӵng các nguӗ n tài nguyên thiên nhiên

Chӭ Dÿ ӵng các phӃ thҧ i do FRQQJѭ ӡi tҥ o ra

/ѭXWU ӳ và cung

cҩ p các nguӗ n thông tin

MÔI 75Ѭ ӠNG

tӟi nhân cách và hành vi cӫa trҿ em, ҧQKKѭӣng lan tӓa tӟi cӝQJÿӗng và xã hӝi ӣ

ÿӏDSKѭѫQJJySSKҫQWăQJFѭӡng sӵ tham gia tӵ giác và chӫ ÿӝng cӫa mӑLQJѭӡi

dân vào sӵ nghiӋp chung vӅ bҧo vӋ P{LWUѭӡng

Các nghiên cӭu cӫa các tác giҧ tұSWUXQJYjRSKѭѫQJSKiSJLҧng dҥy, vào nӝi

dung GDMT ӣ mӝt sӕ môn hӑFÿm ÿyQJ JySQKҩWÿӏnh vӅ mһt lý luұn và thӵc

tiӉQ7X\QKLrQÿӃQQD\FKѭDFyF{QJWUuQK nào nghiên cӭu vӅ viӋc xây dӵng mӝt

FKѭѫQJWUuQK*'%907Yӟi mӝt chӫ ÿӅ Qѭӟc gҳn liӅn vӟi thӵc tiӉQÿӏDSKѭѫQJÿL

tӯ thӵc trҥng ÿLOrQQKұn thӭFNƭQăQJWKiLÿӝ cho hӑc sinh ӣ WUѭӡng THCS trên tҥi

rӯng ngұp mһn xã Cҭm Thanh, TP Hӝi An

1.2 CÁC KHÁI NIӊ0&Ѫ% ҦN CӪ$Ĉ ӄ TÀI

1.2.1 0{LWUѭ ӡng và GDMT

1.2.1.1 0{LWU˱ ͥng

0{LWUѭӡng là tұp hӧSFiFÿLӅu kiӋn bên ngoài mà sinh vұt tӗn tҥLWURQJÿy0{L

WUѭӡng cӫD FRQ QJѭӡi bao gӗP FiF OƭQK Yӵc tӵ nhiên, xã hӝi, công nghӋ, kinh tӃ

chính trӏÿҥRÿӭFYăQKyDlӏch sӱ và mӻ hӑF« [11]

Theo ÐiӅu 3, Luұt Bҧo vӋ 0{L WUѭӡng cӫa ViӋW 1DP  0{L WUѭӡng bao

gӗm các yӃu tӕ tӵ nhiên và vұt chҩt nhân tҥREDRTXDQKFRQQJѭӡi, có ҧQKKѭӣng

tӟLÿӡi sӕng, sҧn xuҩt, sӵ tӗn tҥi, phát triӇn cӫDFRQQJѭӡi và sinh vұt" 6ѫÿӗ 1)

Tóm lҥLP{LWUѭӡng là tҩt cҧ nhӳng JuFy[XQJTXDQKWDFKRWDFѫVӣ ÿӇ sӕng và phát triӇn

6˯ÿ ͛ 1.1 Các chͱFQăQJFK ͯ y͇ u cͯ DP{LWU˱ ͥng [2]

1.2.1.2 Giáo dͭFP{LWU˱ ͥng

Có rҩt nhiӅXÿӏQKQJKƭDNKiFQKDXYӅ GDMT:

GDMT là mӝt quá trình nhҵm phát triӇn ӣ QJѭӡi hӑc sӵ hiӇu biӃt và quan tâm

WUѭӟc nhӳng vҩQÿӅ P{LWUѭӡng, bao gӗm: KiӃn thӭFWKiLÿӝ, hành vi, trách nhiӋm

và khҧ QăQJÿӇ tӵ mình và cùng tұp thӇ ÿѭD UDFiFJLҧi pháp nhҵm giҧi quyӃt các

vҩQÿӅ P{LWUѭӡQJWUѭӟc mҳWFNJQJQKѭOkXGjL [12]

GDMT là mӝt quá trình thông qua các hoҥWÿӝng giáo dөc chính quy và không

chính quy nhҵP JL~S FRQ QJѭӡL Fy ÿѭӧc sӵ hiӇu biӃW Nƭ QăQJ Yj JLi WUӏ tҥR ÿLӅu

kiӋn cho hӑ tham gia vào phát triӇn mӝt xã hӝi bӅn vӳng vӅ sinh thái (Cөc môi

WUѭӡng, Bӝ WjLQJX\rQYjP{LWUѭӡng)

x GDMT là mӝt quá trình lâu dài, nó cҫQÿѭӧc bҳWÿҫu tӯ tuәi mүXJLiRYjÿѭӧc

tiӃp tөc trong nhӳQJQăPKӑc phә WK{QJFNJQJQKѭVDXQj\WURQJVXӕt cuӝFÿӡi

x GDMT là mӝWOƭQKYӵFOLHQQJjQKNK{QJÿѭӧc coi nhҽ yӃu tӕ nào

x Tham gia tích cӵc tìm ra giҧi pháp là yêu cҫu quan trӑng cӫa GDMT

x GDMT là sӵ nghiӋp cӫa toàn nhân loҥi gҳn vӟi trách nhiӋm cӫa mӛi quӕc gia,

mӛLFRQQJѭӡi cө thӇ [13]

1.2.2 *'%907Qѭ ӟc

*'%907Qѭӟc: Là mӝt quá trình nhҵm phát triӇn ӣ QJѭӡi hӑc sӵ hiӇu biӃt và

TXDQWkPWUѭӟc vҩQÿӅ P{LWUѭӡQJQѭӟc ÿDQJJһp phҧi Bao gӗm: KiӃn thӭc, thái

ÿӝ, hành vi, trách nhiӋm và khҧ QăQJÿӇ hӑc sinh có thӇ tӵ mình và cùng tұp thӇ ÿѭD

ra các giҧi pháp nhҵm giҧi quyӃt các vҩQÿӅ P{LWUѭӡQJWUѭӟc mҳt và lâu dài cӫDÿӏa

SKѭѫQJ FNJQJQKѭ toàn cҫu

1.2.3 Khái niӋ m vӅ FKѭѫQJWUuQK giáo dөc

1.2.3.1 Ĉ͓ QKQJKƭDFK˱˯QJWUuQK

7KHRÿӏQKQJKƭDÿҫ\ÿӫ³&KѭѫQJWUuQKOjPӝt khung cӫa nhiӅu hoҥWÿӝng lên kӃ

hoҥch bӣLQKjWUѭӡng nhҵm khuyӃn khích hӑc sinh hӑc tұp, nó liên quan tӟi tҩt cҧ

các khía cҥnh cӫDQJѭӡi dҥ\SKѭѫQJSKiSVӱ dөng, các hoҥWÿӝng, các vҩQÿӅ môn

hӑFYjFiFWLrXFKtÿiQKJLiFNJQJQKѭSKѭѫQJSKiSÿӇ ÿѭDUDSKiQTX\Ӄt nhӳng kӃt quҧ hӑc tұp cӫa hӑF VLQKĈk\Fy WKӇ Oj FKѭѫQJ WUuQK Qӝi khóa hoһc ngoai khóa´

[13, 14]

+ Rӝng (có nӝi dung, kiӃn thӭc rӝng, liên hӋ thӵc tӃ cuӝc sӕng)

&kQÿӕi (nӝi dung, kiӃn thӭc không quá xa vӡi, phù hӧp vӟLÿӕLWѭӧng)

+ Có sӵ kӃ tiӃp (tìm hiӇXFiFFKѭѫQJWUuQKWUѭӟc và tiӃp nӕi kӃt quҧ, hoһc thӯa

Kѭӣng tӯ nhӳng nghiên cӭu sҹn có)

.KăQJNKtWFKһt chӁ (các nӝLGXQJWURQJFKѭѫQJWUuQKSKҧi logic vӟi nhau)

- Trҧi nghiӋm cӫa hӑc sinh: Sӵ tiӃn triӇn, kӃ tiӃpÿa dҥng, liên hӋ

- Có thӇ thӵc hiên ӣ FiF WUѭӡng phә

thông

- Không phҧL ÿjR Wҥo mӟi giáo viên bӝ

môn

- KyÿiQKJLiYuQӝi dung GDMT nҵm

rҧi rác trong mӝt sӕ môn hӑc khác nhau

- Hӑc VLQK ÿѭӧc tiӃp cұn vӟi kiӃn thӭc

ÿDGҥng vӅ GDMT theo nhiӅu khía cҥnh

môn hӑc khác nhau

- Không khҧ WKLÿӕi vӟi mӝt sӕ môn hӑc

vì giáo viên bӝ P{Q FKѭD Fy NKiL QLӋm

vӅ GDMT

- Cҫn phҧL ÿjR Wҥo tҩt cҧ giáo viên bӝmôn vӅ GDMT

- Khó tiӃn hành kiӇPWUDÿiQh giá

- Có thӇ thӵc hiӋn ӣ WUѭӡng phә thông

thông qua các chiӃn dӏFKP{LWUѭӡng,

các chuyӃQWKăPTXDQGmQJRҥL«

- Có thӇ dӉ dàng phӕi hӧp vӟi các hình

thӭc khác

- ĈzLKӓi khâu tә chӭc phҧi tӕt mӟLÿҥt hiӋu quҧ cao

[14]

1.3 MӜT SӔ VҨ1 Ĉ ӄ LÝ LUҰN CӪA CÔNG TÁC GDMT Ӣ 75Ѭ ӠNG

THCS

1.3.1 Mөc tiêu cӫa GDMT

1.3.1.1 Mͭc tiêu cͯa GDMT nói chung

Mөc tiêu GDMT ӣ QKjWUѭӡng là trang bӏ cho hӑc sinh kiӃn thӭc vӅ P{LWUѭӡng,

có ý thӭc trách nhiӋm vӟLP{LWUѭӡng và biӃWKjQKÿӝng thích hӧSÿӇ BVMT [3]

Mөc tiêu cӫa GDMT mà mӛi hoҥWÿӝng cҫQÿҥt tӟi là: Giúp cho mӛi cá nhân và

cӝQJÿӗng có sӵ hiӇu biӃt và sӵ nhҥy cҧm vӅ P{LWUѭӡng cùng các vҩQÿӅ cӫa nó

(nhұn thӭc); nhӳng khái niӋP Fѫ Eҧn vӅ P{L WUѭӡng và bҧo vӋ P{L WUѭӡng (kiӃn

thӭc); nhӳng tình cҧm, mӕi quan tâm trong viӋc cҧi thiӋn và bҧo vӋ môi trѭӡng (thái

ÿӝ, hành vi); nhӳng kӻ QăQJJLҧi quyӃWFNJQJQKѭWKX\Ӄt phөc các thành viên khác

cùng tham gia (kӻ QăQJ WLQKWKҫn trách nhiӋPWUѭӟc nhӳng vҩQÿӅ P{LWUѭӡng và

có nhӳQJKjQKÿӝng thích hӧp giҧi quyӃt vҩQÿӅ (tham gia tích cӵc) [14]

1.3.1.2 MͭFWLrX*'07WURQJFiFWU˱ ͥng THCS

MөFWLrX*'07WURQJFiFWUѭӡng THCS làm cho hӑc sinh nҳm vӳng kiӃn thӭc

vӅ P{LWUѭӡQJFyWKiLÿӝ - tình cҧm yêu quý, tôn trӑng thiên nhiên, thân thiӋn vӟi

P{L WUѭӡng và ý thӭF TXDQ WkP WKѭӡQJ [X\rQ ÿӃQ P{L WUѭӡng sӕng cá nhân, gia

ÿuQKFӝQJÿӗng, chӫ ÿӝng tham gia các hoҥWÿӝng BVMT, phê phán hành vi gây

hҥLFKRP{LWUѭӡng; có kӻ QăQJSKiWKLӋn và ӭng xӱ tích cӵc vӟi các vҩQÿӅ môi

WUѭӡng nҧ\VLQKFyKjQKÿӝng cө thӇ BVMT; tuyên truyӅn, vұQÿӝng BVMT trong

JLDÿuQKQKjWUѭӡng, cӝQJÿӗng [3]

1.3.2 Vai trò cӫa GDBVMT

1.3.2.1 Vai Trò cͯa GDBVMT trong qu̫ QOêP{LWU˱ ͥng

Theo hӝi nghӏ quӕc tӃ GDMT cӫa Liên hӧp quӕc tә chӭc tҥL7ELOLVLQăPÿѭDUDWKu*'07Oj³/jPFKRWӯng các nhân và cӝQJÿӝng hiӇXÿѭӧc bҧn chҩt phӭc

tҥp cӫDP{LWUѭӡng tӵ QKLrQYjP{LWUѭӡng nhân tҥo là kӃt quҧ WѭѫQJWiFFӫa nhiӅu

nhân tӕ sinh hӑc, lý hӑc, xã hӝi, kinh tӃ YjYăQKyDÿHPOҥi cho hӑ kiӃn thӭc, nhұn

thӭc vӅ giá trӏWKiLÿӝ YjNƭQăQJWKӵFKjQKÿӇ hӑ tham gia mӝt cách có trách nhiӋm

và hiӋu quҧ trong phòng ngӯa và giҧi quyӃt các vҩQÿӅ vӅ P{L WUѭӡng và quҧn lý

chҩWOѭӧQJP{LWUѭӡQJ´ [15]

*'%907OjSKѭѫQJSKiSTXҧQOêP{LWUѭӡng mang tính chҩt lâu dài, hiӋu quҧ,

tiӃn tӟi xã hӝi hóa vҩQÿӅ P{LWUѭӡQJQJKƭDOjWҥo ra nhӳng công dân có nhұn thӭc,

có trách nhiӋm vӅ P{LWUѭӡng và biӃt sӕng vì môi WUѭӡng; kKLÿyOӧi ích kinh tӃ cho

cӝQJÿӗng ngày mӝWJLDWăQJYjÿһc biӋt hiӋu lӵc cӫDQKjQѭӟFWăQJQKѭQJJiQK

nһng chi phí giҧm hҷQ'RÿyQKLӅu quӕc gia trên thӃ giӟLÿLÿӃn kӃt luұn chung là:

Không có giҧi pháp nào kinh tӃ và hiӋu quҧ bҵng viӋFÿҫu WѭYjRFRQQJѭӡi thông

qua công tác GDMT [15, 16]

1.3.2.2 Vai trò GDBVMT WURQJQKjWU˱ ͥng ph͝ thông

Giáo dөc phә thông là nӅn tҧng cӫa nӅn giáo dөc quӕc dân Vӟi gҫn 18 triӋu hӑc

sinh phә thông, chiӃPKѫQGkQVӕ, chiӃm gҫn 80% tәng sӕ hӑc sinh, sinh viên

toàn quӕc Trang bӏ các kiӃn thӭc vӅ P{LWUѭӡQJFiFNƭQăQJEҧo vӋ m{LWUѭӡng cho

ÿӕLWѭӧng này chính là mӝt cách nhanh nhҩWOjPFKRKѫQGkQVӕ hiӇu biӃt vӅ

P{LWUѭӡng và hӑ FNJQJFKtQKOjOӵFOѭӧng xung kích, hùng hұu nhҩWÿӇ tuyên truyӅn

cho cha mҽ và cӝQJÿӗQJGkQFѭFӫa khҳSÿӏDSKѭѫQJWURQJFҧ Qѭӟc [16]

ĈҧQJ Yj 1Kj Qѭӟc ta rât coi trӑng viӋF ÿѭD *'%907 YjR QKj WUѭӡng phә

WK{QJ 1Jj\  WKiQJ  QăP  %ӝ Chính trӏ ban chҩS KjQK Ĉҧng cӝng sҧn

ViӋW1DPÿmÿѭDUD³1JKӏ quyӃt 41/NQ/TW vӅ bҧo vӋ P{LWUѭӡng cho thӡLNuÿҭy

mҥnh công nghiӋp hóa, hiӋQÿҥLKyDÿҩWQѭӟF«´9ӟLSKѭѫQJFKkP³/ҩy phòng

ngӯa và hҥn chӃ WiF ÿӝng xҩu cӫD P{L WUѭӡQJ Oj FKtQK´ QJKӏ quyӃt coi tuyên

truyӅn, giáo dөc nâng cao nhұn thӭc và trách nhiӋm bҧo vӋ P{LWUѭӡng là giҧi pháp

sӕ mӝt trong bҧy giҧi pháp bҧo vӋ P{LWUѭӡng cӫDQѭӟc ta [15]

ĈӅ iQ³ĈѭDFiF nӝi dung BVMT vào hӋ thӕng giáo dөc quӕFGkQ´ÿmÿѭӧc phê

duyӋt vӟi mөFWLrX³*LiRGөc hӑc sinh, sinh viên các cҩp hӑc, bұc hӑFWUuQKÿӝ ÿjR

tҥo trong hӋ thӕng giáo dөc quӕc dân có hiӇu biӃt vӅ pháp luұt và chính sách cӫa

ĈҧQJQKjQѭӟc vӅ BVMT, có kiӃn thӭc tӵ giác vӅ %907´Ĉӕi vӟi bұc THCS và

THPT: Trang bӏ nhӳng kiӃn thӭc vӅ sinh thái hӑc, mӕi quan hӋ giӳDFRQQJѭӡi và

thiên nhiên, trang bӏ và phát triӇQNƭQăQJEҧo vӋ và giӳ JuQP{LWUѭӡng, biӃt cách

ӭng xӱ vӟLP{LWUѭӡng sӕQJ[XQJTXDQK´ [16]

1KѭYұy, GDBVMT không phҧi là viӋc hӑc mӝt lҫQWURQJÿӡi mà là hӑc suӕt

ÿӡi Và phҧLÿѭӧc tiӃn hành giáo dөc sâu rӝng ngay tӯ tuәi ҩXWKѫWӟi tuәLWUѭӣng

WKjQKĈӕi vӟi lӭa tuәi nhӓ GDBVMT có mөFÿtFKWҥRQrQ³FRQQJѭӡi giác ngӝ vӅ

P{LWUѭӡQJ´9ӟi lӭa tuәLWUѭӣng thành, mөFÿtFKQj\Oj³QJѭӡi công dân có trách

nhiӋm vӅ P{L WUѭӡQJ´ 9ӟL QJѭӡL ÿDQJ KRҥW ÿӝng sҧn xuҩt, giҧng dҥy, dӏch vө,

quҧn lý mөFÿtFKOj³1KjFKX\rQP{QWKҩu hiӇu vӅ P{LWUѭӡQJ´ [15, 16] Vӟi mөc

ÿtFKFXӕi cùng là tiӃn tӟi xã hӝi hóa các vҩQÿӅ vӅ P{LWUѭӡQJQJKƭDOjWҥo ra nhӳng

công dân có nhұn thӭc, có trách nhiӋm vӅ P{LWUѭӡng và biӃt sӕQJYuP{LWUѭӡng

Mӝt khi các vҩQÿӅ P{LWUѭӡQJÿѭӧc xã hӝi hóa thì nhӳng lӧi ích kinh tӃ cho cӝng

ÿӗQJQJj\FjQJWăQJYjÿһc biӋt hiӋu lӵc quҧQOêQKjQѭӟFWăQJQKѭQJJiQKQһng chi phí giҧP'RÿyNK{QJFyJLҧi pháp nào là hiӋu quҧ kinh tӃ bҵng viӋFÿҫXWѭ

YjRFRQQJѭӡi thông qua GDBVMT

1.3.3 Nguyên tҳ c GDMT ӣ WUѭ ӡng hӑc

- GDMT là mӝWOƭQKYӵc giáo dөc liên ngành, tích hӧp vào các môn hӑc và các

hoҥWÿӝng, là cách tiӃp cұn qua các bӝ môn

- Cách tiӃp cұQ Fѫ Eҧn cӫa giáo dөF P{L WUѭӡng là: Giáo dөc vӅ P{L WUѭӡng,

WURQJP{LWUѭӡQJYjYuP{LWUѭӡng

- 3KѭѫQJSKiS*'07QKҵm tҥRFѫKӝi cho hӑc sinh phát hiӋn và tìm cách giҧi

quyӃt các vҩQÿӅ P{LWUѭӡQJGѭӟi sӵ Kѭӟng dүn cӫa giáo viên

[3]

1.3.4 Nӝ i dung cӫa GDMT

GDMT ӣ FiF WUѭӡng THCS hiӋn tҥLFKѭD SKҧi là mӝt môn hӑc mà là mӝt quá

WUuQKÿѭӧc thӵc hiӋn thông qua tҩt cҧ các môn hӑFYjFiF+Ĉ1*//QKҵm trang bӏcho hӑc sinh mӝt hӋ thӕng kiӃn thӭFWѭѫQJÿӕLÿҫ\ÿӫ vӅ P{LWUѭӡQJFNJQJQKѭcác biӋQSKiS%907Ĉӕi vӟLFiFWUѭӡng THCS, nӝLGXQJ*'07ÿѭӧc lӗng ghép trong

giҧng dҥy các môn hӑFFiF+Ĉ1*//YjÿѭӧFÿӅ cұp thông qua các chӫ ÿӅ vӅ môi

1.3.7.1 GDMT thông qua ho̩ Wÿ ͡ng d̩y và h͕c trên lͣp

1.3.7.2 GDMT thông qua ho̩ Wÿ ͡ng ngoài giͥ lên lͣp

[3]

1.3.8 .ƭQăQJ giҧ i quyӃ t các vҩ Qÿ Ӆ P{LWUѭ ӡng

Phát triӇQFiFNƭQăQJJLҧi quyӃt các vҩQÿӅ môLWUѭӡng mà mөFÿtFK*'07Fҫn

ÿҥt tӟLWUrQFѫVӣ WăQJFѭӡng các hoҥWÿӝng cӫa hӑc sinh Các kӻ QăQJQj\FҫQÿѭӧc

phát triӇn và nhҵm vào viӋc thӵc hiӋn các kӃ hoҥFKKjQKÿӝQJP{LWUѭӡng [17]

Mӝt sӕ kӻ QăQJTXDQWUӑng cҫn phát triӇn bao gӗm:

- Kӻ QăQJQKұn biӃt các vҩQÿӅ P{LWUѭӡng

- Kӻ QăQJ[iFÿӏnh các vҩQÿӅ P{LWUѭӡng

- Kӻ QăQJWKXWKұSWK{QJWLQP{LWUѭӡng

- Kӻ QăQJWә chӭFWK{QJWLQP{LWUѭӡng

- Kӻ QăQJSKkQWtFKWK{QJWLQP{LWUѭӡng

- Kӻ QăQJÿӅ xuҩt các giҧi pháp bҧo vӋ P{LWUѭӡng

- Kӻ QăQJSKiWWULӇn các kӃ hoҥFKKjQKÿӝQJP{LWUѭӡng

- Kӻ QăQJWKӵc hiӋn kӃ hoҥFKKjQKÿӝQJP{LWUѭӡng

hình vӅ nhân cách Vì vұy nhӳng hiӇu biӃWFѫEҧn cӫDFiFHPÿѭӧc bӗLGѭӥng qua

GDMT sӁ ÿӇ lҥi dҩu ҩn sâu sҳc trong toàn bӝ cuӝFÿӡi sau này cӫDFiFHPĈӗng thӡi các em ӣ lӭa tuәi này có tính tích cӵc cao, dӉ KѭQJ SKҩn, hiӃXÿӝng nghӏch

ngӧm nӃXNK{QJÿѭӧc giáo dөc sӁ dүn tӟi nhӳQJKjQKÿӝng làm tәn hҥi môi WUѭӡng

giҧi quyӃt Nhӳng trӣ ngҥLÿyEDRJӗm:

- Khҧ QăQJWLӃp cұn khoa hӑc liên ngành và kӻ QăQJJLҧi quyӃt các vҩQÿӅ môi

WUѭӡng còn yӃu

- &iFFKѭѫQJWUuQKSKә thông có sҹn nên khó thuyӃt phөFÿѭD vào lӗng ghép

- &KѭDFyKӋ thӕng bӗLGѭӥng kiӃn thӭc cho giáo viên và ý thӭc tӵ nguyӋQÿѭD

*'07YjRFKѭѫQJWUuQKWӯ cán bӝ quҧn lý các cҩSÿӃQJLiRYLrQÿӭng lӟp

- &ѫVӣ vұt chҩWNƭWKXұWFKѭDÿiSӭQJÿѭӧc yêu cҫu

- &KѭDWҥRÿѭӧc mӕi quan tâm cӫa giDÿuQKFӝQJÿӗng và nguӗn tài trӧ ӫng hӝ

1.3.11 Nhӳng yӃ u tӕ ҧ QKKѭ ӣQJÿ Ӄ n công tác GDMT [3]

1.3.11&˯V ͧ v̵t ch̭t - thi͇ t b͓ d̩ y h͕ c cͯDQKjWU˱ ͥng

&ѫVӣ vұt chҩt, thiӃt bӏ dҥy hӑc là mӝt trong nhӳQJÿLӅu kiӋn thiӃt yӃXÿӇ tiӃn

hành quá trình GDMT và chӍ ÿѭӧc phát huy có hiӋu quҧ khi nó thұt sӵ trӣ thành

mӝt nhân tӕ cӫDTXiWUuQKÿy

1.3.11.2 Tài chính

Cùng vӟi ngân sách cӫD1KjQѭӟFÿҫXWѭFҫQKX\ÿӝng sӵ ÿyQJJySFӫa các tә

chӭc, cӫDJLDÿuQKYjFӫa cӝQJÿӗng thông qua viӋc ӫng hӝ kinh phí, hә trӧ SKѭѫQJtiӋn hay tham gia tә chӭc các hoҥWÿӝQJ*'07Ĉӗng thӡLFNJQJQrQWҥo kinh phí tӯ

hoҥWÿӝng BVMT cӫDFiFHPÿӇ tә chӭc GDMT

1.3.110{LWU˱ ͥQJYăQKyD - xã h͡ i

0{LWUѭӡQJYăQKyD- xã hӝi trong sҥch, lành mҥnh chính là nguӗQQăQJOѭӧng tinh thҫQY{JLiOj³FiLQ{L´QX{LGѭӥng tâm hӗn, phát triӇn trí tuӋ và hình thành

QKkQFiFKFRQQJѭӡi Vì vұy môi WUѭӡQJYăQKyD- xã hӝi có vӏ trí vai trò cӵc kǤ

quan trӑQJÿӕi vӟi sӵ phát triӇn bӅn vӳng cӫa mӛi quӕFJLDWURQJÿyFyF{QJWiFGDMT Ӣ các quӕFJLDFyWUuQKÿӝ phát triӇn kinh tӃYăQKyD[mKӝi khác nhau có

FiF[XKѭӟng gây ô nhiӉPP{LWUѭӡng khác nhau

1.4 &Ѫ6 Ӣ LÍ LUҰN Vӄ BҦO Vӊ 7¬,1*8<Ç11Ѭ ӞC

1.4.1 7jLQJX\rQQѭ ӟc và vai trò cӫa nó

1.4.1.1 7jLQJX\rQQ˱ ͣc cͯD7UiLĈ ̭t

Thӫy quyӇn hay còn gӑLOjP{LWUѭӡQJQѭӟc Thӫy quyӇn bao gӗm tҩt cҧ nhӳng

phҫQ Qѭӟc cӫD WUiL ÿҩW QKѭNѭӟc ao hӗ, sông ngòi, suӕL ÿҥL GѭѫQJ EăQJ WX\Ӄt,

Qѭӟc ngҫm Thӫy quyӇn là thành phҫn không thӇ thiӃXÿѭӧc cӫDP{LWUѭӡng toàn

cҫu, nó duy trì sӵ sӕQJFKRFRQQJѭӡi và sinh vұt Khoҧng 71% vӟi 361 km2 bӅ mһt

7UiLĈҩt bao phӫ bӣi mһWQѭӟF1ѭӟc tӗn tҥLWUrQ7UiLĈҩt ӣ cҧ 3 dҥng: RҳQEăQJ

tuyӃt), thӇ lӓng và thӇ NKt KѫL Qѭӟc), trong trҥng thái chuyӇQ ÿӝng (sông, suӕi)

hoһFWѭѫQJÿӕLWƭQKKӗ, ao, biӇn) Phҫn lӟn lӟp phӫ QѭӟFWUrQ7UiLĈҩt là biӇn và

ÿҥLGѭѫQJ+LӋQQD\QJѭӡi ta chia thӫy quyӇn làm 4 ĈҥL'ѭѫQJYQJELӇn và 1

/ѭӧQJQѭӟc trong thӫy quyӇn theo UNESCO công bӕ ÿѭӧc phân bӕ QKѭVDX

/ѭӧQJQѭӟc trong thӫy quyӇn 1386.106 km3 100%

0.047.106 km3 (0,44%); sông ngòi 0,020.106 km3 (0,19%); khí quyӇn 0,020.106 km3

(0,19%) và sinh quyӇn 0,011.106 km3 (0,10%) [20]

Sӵ phân bӕ OѭӧQJQѭӟFWUrQ7UiLĈҩWNK{QJÿӗQJÿӅXWKHRFiFÿҥLGѭѫQJELӇn

và các lөFÿӏa (Bҧng 1)

Dӵa vào Bҧng 1 ta thҩ\QѭӟFWUrQ7UiLĈҩWÿә vào KDLÿҥLGѭѫQJFKӫ yӃXOjĈҥi

7k\'ѭѫQJYj7KiL%uQK'ѭѫQJSKҫn còn lҥLÿLYjRFiFYQJNK{QJWLӃp giáp vӟi

ÿҥLGѭѫQJYjWӟi biӇn NguӗQQѭӟc ӣ Bҳc Mӻ và Nam Mӻ là lӟn nhҩWWUrQ7UiLĈҩt

này

Mӝt vҩQÿӅ quan trӑng và rҩWÿѭӧc quan tâm hiӋQQD\ÿyOjFKҩt OѭӧQJQѭӟc bӏ

suy giҧm mӝt cách trҫm trӑQJĈyOjPӝt yӃu tӕ có mӝt vai trò hӃt sӭc quyӃWÿӏnh

ÿӕi vӟi sӵ tӗn tҥi cӫa sӵ sӕQJFRQQJѭӡi

1.4.1.2 Vai trò cͯDQ˱ ͣc

(1) Vai trò cӫDQѭ ӟFÿ ӕi vӟLFRQQJѭ ӡi

1ѭӟc cҫn thiӃt cho hoҥWÿӝng sӕng cӫDFRQQJѭӡLFNJQJ QKѭFiFVLQKYұW1ѭӟc

chiӃm 74% trӑQJOѭӧng trҿ VѫVLQKÿӃQFѫWKӇ QDPWUѭӣQJWKjQKFѫthӇ nӳ WUѭӣQJWKjQK1ѭӟc cҫn thiӃt cho sӵ WăQJWUѭӣQJYjGX\WUuFѫWKӇ bӣi nó liên

TXDQÿӃn nhiӅu quá trình sinh hoҥt quan trӑng Muӕn tiêu hóa, hҩp thө sӱ dөng tӕt

OѭѫQJWKӵc, thӵc phҭP« ÿӅu cҫQFyQѭӟc [21]

Theo nghiên cӭu cӫa viӋQGLQKGѭӥng quӕc thì khoҧng 80% thành phҫn mô não

ÿѭӧc cҩu tҥo bӣLQѭӟc, viӋFWKѭӡng xuyên thiӃXQѭӟc làm giҧm sút tinh thҫn, khҧ

QăQJWұSWUXQJNpPYjÿ{LNKLPҩt trí nhӟ.KLFѫWKӇ mҩWWUrQOѭӧQJQѭӟc có

khҧ QăQJ Jk\ WUөy tim mҥch, hҥ huyӃt áp, nhӏSWLPWăQJFDR 1JRjLR[\WKuQѭӟc

FNJQJÿyQJYDLWUzTXDQWUӑng thӭ KDLÿӇ duy trì sӵ sӕng [21]

Bên cҥQKÿyQѭӟc là mӝt dung môi quan trӑng, nhӡ YjRÿyWҩt cҧ các chҩt dinh

GѭӥQJ ÿѭӧF ÿѭD YjR Fѫ WKӇ VDX ÿy ÿѭӧc chuyӇQ YjR PiX Gѭӟi dҥng dung dӏch

Qѭӟc

Tóm lҥLQѭӟc rҩt cҫQFKRFѫWKӇGRÿyYLӋFGX\WUuFѫWKӇ ӣ trҥng thái cҫn bҵng

Qѭӟc là yӃu tӕ quan trӑQJÿҧm bҧo sӭc khӓe cӫa mӛLQJѭӡi

(2) Vai trò cӫDQѭ ӟc trong sҧn xuҩt

Trong nông nghiӋp, tҩt cҧ các cây trӗng và vұWQX{LÿӅu cҫQQѭӟFÿӇ phát triӇn

'kQJLDQFyFkX³1KҩWQѭӟc, nhì phân, tam cҫn, tӭ giӕQJ´TXDÿyFK~QJWDFyWKӇthҩ\ÿѭӧc vai trò cӫa tài nguyên Qѭӟc trong nông nghiӋS1ѭӟFJL~SFKRÿӝng thӵc

vұWWUDRÿәi vұn chuyӇn thӭFăQWKDPJLDYjRFiFSKҧn ӭng sinh hóa hӑc và các mӕi

liên kӃt, cҩu tҥRWURQJFѫWKӇ [22]

Trong công nghiӋp, sҧn xuҩt ra 1 tҩn nhôm cҫQÿӃn 1400m3 Qѭӟc, 1 tҩn dҫu hay

1 tҩn thép cҫn 600m3 Qѭӟc, 1 tҩn nhӵa cҫn 500m3 QѭӟFĈӇ có mӝt nhà máy thӫy

ÿLӋn vӟi công suҩt 1 triӋu KW, mӛi ngày cҫn tӟi 8 -19 triӋu m3 Qѭӟc và biӃn 1 tҩn

WKDQWKjQKQăQJOѭӧQJÿLӋn trong nhà máy nhiӋWÿLӋn cҫn tӟi 1000m3 Qѭӟc [22]

1JRjLUDQѭӟc cҫn thiӃt cho các hoҥWÿӝQJQKѭNuôi trӗng thӫy sҧn, các hoҥt

ÿӝng giҧi trí, du lӏFK«

1.4.2 Ô nhiӉ PP{LWUѭ ӡQJQѭ ӟc

1.4.2.1 Khái ni͏ m ô nhi͍ PQ˱ ͣc

1ѭӟc là nguӗn gӕc cӫa sӵ sӕQJ1ѭӟc tham gia vào hҫu hӃt các quá trình sҧn

xuҩt công nghiӋp, nông nghiӋS JLDR WK{QJ ÿѭӡng thӫy và sinh hoҥt cӫa con

QJѭӡi,« 7X\Qѭӟc có tҫm quan trӑQJQKѭYұ\QKѭQJKLӋn nay do nhiӅu vùng trên

thӃ giӟLÿmVӱ dөQJQѭӟc bӯDEmLÿӗng thӡi xҧ thҧi các chҩt bҭn tӯ các nguӗn khác

nhau vào các nguӗQQѭӟFOjPQѭӟc bӏ ô nhiӉm nghiêm trӑng

Sӵ ô nhiӉm nguӗQ Qѭӟc có thӇ ÿѭӧc khái niӋm: Khi nӗQJ ÿӝ mӝt hoһc nhiӅu

chҩt cө thӇ WURQJ QѭӟFYѭӧt quá tҧLOѭӧng cӫD P{LWUѭӡng trong mӝt khoҧng thӡi

JLDQÿӫ ÿӇ Jk\WiFÿӝng hay hұu quҧ rõ rӋt ta gӑi là ô nhiӉm nguӗQQѭӟc

1.4.2.2 Nguyên nhân cͯa ô nhi͍ m ngu͛ QQ˱ ͣc

(1) Ô nhiӉ m do nguӗ n gӕ c tӵ nhiên

Các nguyên nhân tӵ nhiên gây ô nhiӉm nguӗQQѭӟc

- Do các quá trình cung cҩp vұt chҩt bӣ rӡi hoһc dӉ KzDWDQQKѭQ~L OӱDÿӝng

ÿҩt, phong hóa,« JLyYjQѭӟc sӁ hòa tan, rӱa trôi, xói mòn các chҩt vào trong các

thӫy vӵc

- 7ѭѫQJWiFGzQJQѭӟc bӡ ÿi\Jk\xói lӣ, tái tҥo liên tөc các vùng bӡ ÿi\FXQJ

cҩSWKrPSKVDFKRQѭӟc

- Sinh vұWWURQJFKXWUuQKVLQKÿӏDKyDYjWURQJYzQJÿӡi cӫa mình có vai trò

ÿiQJNӇ trong viӋc cung cҩp, biӃQÿәi hoһc lҩ\ÿLPӝt sӕ chҩWOjPWKD\ÿәi thành

phҫn và tính chҩt cӫDQѭӟc [18]

6DXÿyW\WKXӝFYjRÿһc tính thӫy vӵc và thành phҫn hóa hӑc cӫDQѭӟc, sӁ diӉn

UD FiF TXi WUuQK NKiF QKDX QKѭ SKҧn ӭng hóa hӑc tҥo chҩt mӟi, lҳQJ ÿӑng trҫm

WtFK« OjPWKD\ÿәi tính chҩWEDQÿҫu cӫDQѭӟc

Thiên tai gây nên nhӳng thҧm hӑa cho thӃ giӟi tӵ nhiên nói chung và sӵ sӕng

QyLULrQJFNJQJÿӗng thӡi gây ô nhiӉm nghiêm trӑng nguӗQQѭӟc

Trong các thành phӕ hiӋQÿҥi, thҩPNpPQѭӟF PѭDVLQKGzQJFKҧy tràn cuӕn

theo nhiӅu vұt chҩt ô nhiӉPÿѭӧc gӑLOjQѭӟc thҧi tӵ nhiên [18]

(2) Ô nhiӉ m do nguӗ n gӕ c nhân tҥ o:

HoҥWÿӝng nhân sinh gây ra ô nhiӉPNK{QJNKtYjÿҩt tҩt yӃu sӁ gây ô nhiӉm

Qѭӟc, bӣi trong quá trình tuҫn hoàn liên tөc cӫDPuQKQѭӟc phҧLÿLTXDFҧ hai nhân

tӕ này Nghiêm trӑQJKѫQFҧ là các hoҥWÿӝng xҧ thҧi trӵc tiӃp vào nguӗQQѭӟc

Ô nhiӉPQѭӟc do các yӃu tӕ nhân tҥo

™ Tӯ sinh hoҥt

1ѭӟc thҧi sinh hoҥt tӯ các hӝ JLDÿuQKEӋnh viӋn, khách sҥQFѫTXDQWUѭӡng hӑc,

chӭa các chҩt thҧi trong quá trình sinh hoҥt, vӋ sinh cӫDFRQQJѭӡi

1ѭӟc thҧi sinh hoҥt chӭa nhiӅu vi sinh vұt gây bӋnh, các hӧp chҩWQLWѫSKRWSKR

là chҩt thҧi cӫDQJѭӡi, gia súc, tӯ hóa chҩt sӱ dөng trong sinh hoҥt [18]

Ӣ nhiӅXYQJSKkQQJѭӡLYjQѭӟc thҧi sinh hoҥWNK{QJÿѭӧc qua xӱ lý mà quay

trӣ lҥi vòng tuҫQKRjQQѭӟc, gây ra ô nhiӉPQѭӟc

Theo thӕng kê cӫa Sӣ Khoa hӑc Công nghӋ Yj0{L7Uѭӡng CҫQ7KѫWUXQJEuQK

mӛLQJj\QJѭӡi dân CҫQ7KѫWKҧLUDKѫQNJUiF/ѭӧQJUiFWKXJRPÿә vào

bãi rác chӍ khoҧng 60% sӕ còn lҥLQJѭӡLGkQÿә ra sông, ao, hӗ, cӕQJUmQK« gây ô

nhiӉPP{LWUѭӡQJQѭӟc nghiêm trӑng

™ Tӯ các hoҥWÿӝng công nghiӋp

1ѭӟc thҧi công nghiӋSOjQѭӟc thҧi tӯ FiFFѫVӣ sҧn xuҩt công nghiӋp, tiӇu thӫ

công nghiӋp, giao thông vұn tҧL« Khác vӟL Qѭӟc thҧi sinh hoҥW Qѭӟc thҧi công

nghiӋp không có thành phҫQ Fѫ Eҧn giӕng nhau, phө thuӝc vào ngành sҧn xuҩt

công nghiӋp cө thӇ

1ѭӟc thҧi công nghiӋp, thành phҫQÿDGҥng và có tính chҩt phӭc tҥSWKѭӡng có

ÿӝ ÿӝc hҥLFDRQKѭOѭӧng lӟn chҩt hӳXFѫQѭӟc thҧi cӫa các xí nghiӋp thuӝc da,

kim loҥi nһQJ« [18]

Các hoҥWÿӝng sҧn xuҩt công nghiӋp gây ô nhiӉPQѭӟFWURQJÿyFKӫ yӃu là: Do

các hoҥWÿӝng sҧn xuҩt, hoҥWÿӝng khai thác khoáng sҧn, hiӋQWѭӧng ô nhiӉm và lҳng

ÿӑng trҫm tích ӣ các con sông và biӇn do khai thác khoáng sҧn, tӯ các lò nung và

chӃ biӃn hӧp kim«

MӭFÿӝ ô nhiӉPQѭӟc ӣ các khu công nghiӋp, khu chӃ xuҩt, cөm công nghiӋp

tұp trung là rҩt lӟn

TҥLFiFFѫVӣ sҧn xuҩt công nghiêp, các khu chӃ xuҩWÿDSKҫQFKѭDFyWUҥm xӱ lý

Qѭӟc thҧi và hӋ thӕQJFѫVӣ hҥ tҫQJÿiSӭng yêu cҫu bҧo vӋ P{LWUѭӡng

™ Tӯ y tӃ

1ѭӟc bӏ ô nhiӉm tӯ nguӗn y tӃ ÿyOjQѭӟc thҧi tӯ các phòng phүu thuұt, nhà vӋ

sinh, sinh hoҥt cӫa bӋQKQKkQYjF{QJQKkQYLrQ«

ĈLӅXÿһc biӋt ӣ ÿk\OjQJRjL\Ӄu tӕ ô nhiӉPWK{QJWKѭӡQJQKѭFKҩt hӳXFѫGҫu

mӥ ÿӝng thӵc vұt, vi khuҭn, còn có nhӳng chҩt bҭn khoáng và hӳXFѫÿһFWKQKѭ

các chӃ phҭm thuӕF«

1JRjLUDQѭӟc thҧi bӋnh viӋQFKѭDY{Vӕ loҥi vi trùng, virus và các mҫm bӋnh

khác, gây ô nhiӉm nghiêm trӑQJ ÿӃn nguӗQ Qѭӟc nӃX FKѭD ÿѭӧc xӱ lý theo quy

chuҭn

- Tӯ hoҥWÿӝng sҧn xuҩWQ{QJQJѭQJKLӋp

+Trong sҧn xuҩt nông nghiӋp

Trong quá trình sҧn xuҩt nông nghiӋSÿDVӕ Q{QJGkQÿӅu sӱ dөng thuӕc bҧo vӋ

thӵc vұt gҩp nhiӅu lҫn so vӟL TX\ ÿӏnh, chҷng nhӳng thӃ nhiӅu nông dân còn sӱ

dөng thuӕc trӯ VkXÿmEӏ cҩP«QKӳng tӗQGѭQj\ÿmWiFÿӝng mӝt cách trӵc tiӃSÿӃn

chұWOѭӧng nguӗQQѭӟc

1ѭӟc thҧi nông nghiӋp chӭa nhiӅX Gѭ Oѭӧng các hӧp chҩt sӱ dөng trong quá

trình sҧn xuҩt nông nghiӋp, chҩt hӳXFѫ«[18]

Các hoҥWÿӝQJFKăQQX{LJLDV~FJLDFҫPFNJQJPӝt phҫn tҥo ra mӝWOѭӧng lӟn

chҩt thҧi hӳXFѫÿmÿѭDUDP{LWUѭӡQJQѭӟc khiӃQP{LWUѭӡng bӏ WiFÿӝng mӝt cách

Nguӗn gӕc là do thӭFăQQѭӟc thҧi tӯ các ao, hӗ nuôi thӫy sҧQFKѭDTXD[ӱ lý

mà trӵc tiӃp xҧ thҧLUDP{LWUѭӡng, tiӃSÿyOj V{QJVXӕi, biӇn gây ô nhiӉm nguӗn

Qѭӟc

Bên cҥQKÿyFiF[ѭӣng chӃ biӃn trong quá trình chӃ biӃn hàng tҩn thӫy hҧi sҧn,

ÿmWҥo ra các chҩt gây ô nhiӉm nguӗQQѭӟc vӟi mӝWOѭӧng không nhӓ QKѭKyDFKҩt,

chҩt bҧo quҧQ« Ngoài ra, nhiӅu loҥi hҧi sҧQNK{QJÿѭӧc tұn dөng hӃt, mӝt phҫn xҧ

thҧi ra sông, suӕLDR« gây ô nhiӉPQѭӟc

Tóm lҥi, ngành nuôi trӗng thӫy sҧQFNJQJÿmWiFÿӝng mӝt cách tiêu cӵFÿӃn chҩt

OѭӧQJQѭӟc

1.4.3 Hұ u quҧ cӫa ô nhiӉ m nguӗ QQѭ ӟc [20] [21]

 Ĉ ӕi vӟLFRQQJѭ ӡi

- Sӭc khӓHFRQQJѭӡi:

Hұu quҧ chung cӫa tình trҥng ô nhiӉPQѭӟc là tӍ lӋ QJѭӡi mҳc các bӋnh cҩp và

mҥQWtQKOLrQTXDQÿӃn ô nhiӉPQѭӟFQKѭYLrPPjQJNӃt, tiêu chҧy, XQJWKѭ ngày

FjQJWăQJ1Jѭӡi dân sinh sӕng quanh khu vӵc ô nhiӉm ngày càng mҳc nhiӅu loҥi

EQKWuQKQJKLGRGQJQѭӟc bҭn trong mӑi sinh hoҥt gây bӋnh

Các nghiên cӭu khoa hӑc cho thҩy, khi sӱ dөQJQѭӟc nhiӉPDVHQÿӇ ăQXӕng,

FRQQJѭӡi có thӇ mҳc bӋnh uQJWKѭWKѭӡng gһSOjXQJWKѭGDQJRjLUDQJѭӡi nhiӉm natri thì mҳc các bӋnh huyӃt áp, tim mҥch, OѭXKXǤnh gây bӋnh vӅ ÿѭӡQJWLrXKyD«

Các hӧp chҩt hӳu Fѫ, thuӕc trӯ sâu, thuӕc diӋt côn trùng, thuӕc bҧo vӋ thӵc vұt

gây ngӝ ÿӝc, viêm gan,

Tóm lҥi, nguӗQQѭӟc bӏ ô nhiӉPWiFÿӝng mӝt cách trӵc tiӃp và vô cùng nghiêm

trӑQJÿӃn sӭc khӓHFRQQJѭӡi

- ҦQKKѭӣQJÿӃQÿӡi sӕng, sҧn xuҩt:

1ѭӟc ô nhiӉm ҧQK Kѭӣng rҩt lӟQ ÿӃn sinh hoҥt cӫD QJѭӡi dân, làm xáo trӝn

cuӝc sӕng và sinh hoҥt hàng ngày

Bên cҥnh suy giҧm vӅ chҩWOѭӧng thì nguӗQQѭӟc ô nhiӉm còn tҥo ra mùi hôi,

ҧQKKѭӣng trӵc tiӃSÿӃQÿӡi sӕQJFRQQJѭӡi

1ѭӟc thҧi ô nhiӉm ҧQKKѭӣng rҩt lӟQÿӃn hoҥWÿӝng sҧn xuҩWÿһc biӋt tҥi các

thành thӏ lӟQQѫLFyKjPOѭӧng chҩt gây ô nhiӉm cao Theo sӣ Nông nghiӋp & Phát

triӉn nông thôn cho biӃt, viӋc nguӗQQѭӟc bӏ ô nhiӉPÿmҧQKKѭӣQJÿӃn công tác

ÿLӅu tiӃt phөc vө WѭӟLWLrXQJăQPһn, rӱa phèn và phòng chӕng cháy rӯng,«

NguӗQQѭӟc bӏ ô nhiӉm làm giҧm thiӇXQăQJVXҩt cây trӗng, khiӃn nhiӅu khu

ÿҩt buӝc phҧi bӓ hoang NhiӅXQѫLYuTXi{QKLӉPPjQJѭӡi dân không thӇ trӗng

Là hiӋQ WѭӧQJ WKѭӡng gһS WURQJ FiF ÿ{ WKӏ, các sông, kênh dүQ Qѭӟc thҧi vӟi

nӗQJÿӝ chҩWGLQKGѭӥng N, P cao, dүQÿӃn sӵ phát triӇn mҥnh mӁ cӫa tҧo, khiӃn

cho sinh vұWQѭӟc bӏ suy giҧPNpPÿDGҥng, có mùi khai thӕi do thoát khi H2S

Sӵ SK~Gѭӥng ӣ hӗ ÿ{WKӏ và các con kênh dүQQѭӟc thҧi gҫn các thành phӕ lӟn

ÿmWUӣ thành hiӋQWѭӧng phә biӃn, hiӋQWѭӧQJSK~GѭӥQJÿmWiFÿӝng tiêu cӵFÿӃn

hoҥWÿӝQJYăQKyDFӫDGkQFѭÿӝ thӏOjPWKD\ÿәi hӋ VLQKWKiLQѭӟc hӗOjPWăQJ

mӭFÿӝ ô nhiӉm không khí ӣ ÿ{WKӏ

- Thӫy triӅXÿӓ

Là hiӋQ Wѭӧng ô nhiӉP P{L WUѭӡng biӇn nghiêm trӑng, xҧ\ UD Oj GR Qѭӟc thҧi

sinh hoҥWQѭӟc thҧi công nghiӋp, phân hóa hӑF« quá nhiӅu chҩWGLQKGѭӥng khiӃn

Qѭӟc biӇn bӏ bão hòa, chúng tiêu hóa hӃWR[\ NK{QJFzQ R[\ÿӇ sinh vұt biӇn sӱ

dөng, còn tҧo và các loài sinh vұt phù du khác phát triӇn rҩt nhanh

ĈӇ hҥn chӃ, phòng ngӯa hiӋQ Wѭӧng thӫy triӅu ÿӓ FRQ QJѭӡi nhҩt thiӃt phҧi

giҧm viӋFÿә các chҩt hӳXFѫYjFiFFKҩWJLjXGLQKGѭӥng ra biӇn

Ô nhiӉPQѭӟc phát sinh, lan truyӅQYjWiFÿӝng theo phҥPYLOѭXYӵc, do vұy

giҧi pháp cho vҩQÿӅ P{LWUѭӡng nѭӟFWUѭӟc tiên phҧLPDQJWtQKOѭXYӵFÿӗng thӡi

cҫn có nhӳng giҧi pháp phù hӧS ÿӇ giҧi quyӃW ÿӗng bӝ các vҩQ ÿӅ ô nhiӉm môi

WUѭӡQJÿҩWQѭӟc, không khí

1.5 &Ѫ6 Ӣ THӴC TIӈN

1.5.1 Thӵc trҥ QJP{LWUѭ ӡQJQѭ ӟc tҥi xã Cҭm Thanh, TP Hӝi An

Bӕ i cҧ nh [4]

Cҭm Thanh là mӝt khu ngoҥi ô nҵm ӣ SKtDÿ{QJFӫa thành phӕ Hӝi An Xã Cҭm

Thanh có tәng diӋn tích tӵ nhiên là 900 ha, giáp SKѭӡng CӱDĈҥi ӣ phía Bҳc (bӣi

V{QJ%D&KѭѫP [m'X\1JKƭDӣ SKtD1DPQJăQFiFKEӣi hҥ OѭXV{QJ7KX%ӗn),

SKѭӡng Cҭm Châu ӣ phía Tây (bӣi sông Cә Cò), CӱDĈҥi ӣ SKtDĈ{QJ6{QJĈuQKYjV{QJĈzNӃt nӕi vӟi sông Thu Bӗn và sông Ba, cҳt Cҭm Thanh thành tӯng miӃng

nhӓ bӣi nhiӅu kênh nhӓ

Bӕ i cҧ nh [4]

Cҭm Thanh mӝt khu ngoҥi ô nҵm ӣ SKtDÿ{QJFӫa thành phӕ Hӝi An Xã Cҭm

Thanh có tәng diӋn tích tӵ... cho FiFFѫVӣ giáo dөc

không ngӯQJÿҭy mҥnh hoҥWÿӝng GDMT cho hӑc sinh trì hoҥWÿӝng

BVMT mӝWFiFKWKѭӡng xuyên, liên tөc [1-3]

Cҭm Thanh mӝt xã thuӝc thành phӕ Hӝi An Xã. .. vӋ nguӗQQѭӟc tҥi xã Cҭm Thanh,

TP Hӝi An

2 MӨ&7,Ç8Ĉ ӄ TÀI

‡ ;k\ GӵQJ FKѭѫQJ WUuQK*''%907 Qѭӟc cho hӑc sinh THCS tҥi xã Cҭm

Thanh

‡ Thӱ nghiӋm