7rQÿӅ tài: Nghiên cӭu chiӃWWiFKYj[iFÿӏnh thành phҫn hóa hӑc trong mӝt sӕ dӏch chiӃt lá cây bӗ công anh ӣ Ĉj1ҹng 2.. 7rQÿӅ tài: Nghiên cӭu chiӃWWiFKYj[iFÿӏnh thành phҫn hóa hӑc trong mӝt
Trang 2KHÓA LUҰN TӔT NGHIӊP CӰ 1+Æ16Ѭ3+ ҤM
Sinh viên thӵc hiӋ n Ĉ2¬17+ ӎ MӺ Á
Lӟp: 13CHD
*LiRYLrQKѭ ӟng dүQ *676Ĉ¬2+Ô1*&Ѭ ӠNG
Trang 375ѬӠ1*ĈҤI HӐ&6Ѭ3+ҤM CӜNG HOÀ XÃ HӜI CHӪ 1*+Ƭ$9,ӊT NAM
1 7rQÿӅ tài: Nghiên cӭu chiӃWWiFKYj[iFÿӏnh thành phҫn hóa hӑc trong mӝt
sӕ dӏch chiӃt lá cây bӗ công anh ӣ Ĉj1ҹng
2 Nguyên liӋu hóa chҩt, dөng cө và thiӃt bӏ chính:
x 1JX\rQOLӋX Lá Fk\EӗF{QJDQKWKXKái ӣĈj1ҹQJ
x 'өQJFөYjWKLӃWEӏFKtQK %ӝ FKLӃW 6R[KOHW F{TXD\FKkQNK{QJEuQKWӍWUӑQJ YjPӝWVӕGөQJFөNKiF
3 1ӝLGXQJQJKLrQFӭX
x Nghiên cӭu chiӃWWiFKOӵDFKӑQGXQJP{LFKLӃWWKtFKKӧS
x ;iFÿӏQKWKjQKSKҫn hóa hӑc trong mӝt sӕ dӏch chiӃWKӳXFѫFӫa lá cây bӗ
Trang 475ѬӠ1*ĈҤI HӐ&6Ѭ3+ҤM CӜNG HOÀ XÃ HӜI CHӪ 1*+Ƭ$9,ӊT NAM
KHOA HÓA Ĉӝc lұp - Tӵ do - Hҥnh phúc
NHIӊM VӨ KHÓA LUҰN TӔT NGHIӊP
Hӑ tên sinh viên: ĈRjQ7Kӏ Mӻ Á /ӟS &+'
1 7rQÿӅ tài: Nghiên cӭu chiӃWWiFKYj[iFÿӏnh thành phҫn hóa hӑc trong
mӝt sӕ dӏch chiӃt lá cây bӗ công anh ӣ Ĉj1ҹng
2 Nguyên liӋu hóa chҩt, dөng cө và thiӃt bӏ chính:
x 1JX\rQOLӋX Lá Fk\EӗF{QJDQKWKXKái ӣĈj1ҹQJ
x 'өQJFөYjWKLӃWEӏFKtQK %ӝ FKLӃW Soxhlet , cô quay chân không , bình
WӍWUӑQJ YjPӝWVӕGөQJFөNKiF
3 1ӝLGXQJQJKLrQFӭX
x Nghiên cӭu chiӃWWiFKOӵDFKӑQGXQJP{LFKLӃWWKtFKKӧS
x ;iFÿӏQKWKjQKSKҫn hóa hӑc trong mӝt sӕ dӏch chiӃWKӳXFѫFӫa lá cây
Trang 56LQKYLrQÿmKRjQWKjQKYjQӝp báo cáo cho Khoa ngày 28 tháng 4 năP
.ӃWTXҧYjÿLӇPÿiQKgiá: 1Jj\«7KiQJ«1ăP
&+Ӫ7ӎ&++Ӝ,ĈӖ1*
(Ký và ghi rõ hӑ tên )
Trang 6LӠI CҦ0Ѫ1
Em xin chân thành cҧPѫQJLҧQJYLrQ*676ĈjR+QJ&ѭӡng và cao hӑc
NguyӉQ7UѭѫQJ7KLӋQ9NJÿmWұQWuQKKѭӟng dүQYjJL~Sÿӥ em trong suӕt quá trình
thӵc hiӋn và hoàn thành luұQYăQWӕt nghiӋp
Em xin chân thành cҧPѫQFiFJLҧng viên giҧng dҥy và công tác tҥi phòng thí
nghiӋP NKRD +yD WUѭӡQJ ÿҥi hӑF 6ѭ SKҥP ÿm JL~S ÿӥ và tҥR ÿLӅu kiӋn cho em
trong thӡi gian nghiên cӭXÿӅ tài này
(PFNJQJ[LQFKkQWKjQKFҧPѫQJLDÿuQh và các bҥQÿmOX{Qÿӝng viên và
JL~Sÿӥ em hoàn thành khóa luұn tӕt nghiӋp này mӝt cách thành công tӕWÿҽp
Sinh viên Ĉ2¬17+ ӎ MӺ Á
Trang 7MӨC LӨC
0ӢĈҪ8 1
1 Tính cҩp thiӃt cӫDÿӅ tài 1
2 Mөc tiêu nghiên cӭu 1
ĈӕLWѭӧng nghiên cӭu 2
3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭX 2
éQJKƭDNKRDKӑc và thӵc tiӉn cӫDÿӅ tài 3
%ӕFөFÿӅWjL 3
&+ѬѪ1*.TӘNG QUAN 4
7Ә1*48$19ӄ&Æ<%Ӗ&Ð1*$1+ 4
1.1.1 Giӟi thiӋu chung vӅ cây bӗ công anh 4
6ѫOѭӧFYӅKӑhӑ Cúc 4
1.1.36ѫOѭӧFYӅFKLLactuca 5
1.1.4 Giӟi thiӋu mӝt sӕ ÿһFÿLӇm FӫDFk\EӗF{QJDQK9LӋW1DP 6
&{QJGөQJFӫDFk\EӗF{QJDQKWURQJÿӡLVӕQJ 7
1JKLrQFӭXYӅGѭӧFWtQKFk\EӗF{QJ anh 8
1.1.7 Mӝt sӕ công trình nghiên cӭu vӅ cây bӗ công anh 9
1.2 THÀNH PHҪN HÓA HӐC CӪA CÂY BӖ CÔNG ANH 10
1.3 MӜT SӔ KӺ THUҰT THӴC NGHIӊM TRONG NGHIÊN CӬU CHIӂT TÁCH HӦP CHҨT THIÊN NHIÊN 13
1.3.1 Kӻ thuұt chiӃt Soxhlet 13
1.3.2 Lӵa chӑQGXQJP{LÿӇ chiӃt tách 15
1.3.3&KѭQJFҩWÿӇORҥLGXQJP{L 16
1.3.44XDQJSKәKҩSWKөQJX\rQWӱ$$6 16
&ѫVӣOêWKX\ӃWFӫDVҳFNtNKtJKpSNKӕLSKә *&-MS) 17
&+ѬѪ1*.NGUYÊN LIӊ89¬3+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&ӬU 19
1*8<Ç1/,ӊ8 19
7KXQJX\rQOLӋXOiFk\EӗF{QJDQK 19
+Ï$&+Ҩ79¬7+,ӂ7%ӎ7+Ë1*+,ӊ0 20
7KLӃWEӏGөQJFө 20
2.33+ѬѪ1*3+È31*+,Ç1&Ӭ8 21
2.3&iFSKѭѫQJSKiS[iFÿӏQKPӝWVӕFKӍWLrXKyDOt 21
Trang 82.3.KҧRViWÿLӅXNLӋQFKLӃWWKtFKKӧS 22
2.33KѭѫQJSKiSWiFKFKҩW 23
2.3.43KѭѫQJSKiS[iFÿӏQKWKjQKSKҫQKyDKӑF 23
&+ѬѪ1* .ӂ748Ҧ9¬7+Ҧ2/8Ұ1 25
3.1 KӂT QUҦ ;È&ĈӎNH MӜT SӔ CHӌ TIÊU HÓA LÝ 25
Ĉӝ ҭm 25
+jPOѭӧng tro 25
+jPOѭӧng kim loҥi 26
3.2 .ӂ748Ҧ.+Ҧ26È77+Ӡ,*,$1&+,ӂ7;È&Ĉӎ1+7+¬1+3+Ҫ1 +Ï$+Ӑ&&Ï7521*'ӎ&+/È&Æ<%Ӗ&Ð1*$1+%Ҵ1*&È&'81* MÔI 27
3.2.1 Khҧo sát thӡi gian chiӃWYj[iFÿӏnh thành phҫn hóa hӑc trong dӏch chiӃt bҵng dung môi n-hexan 27
3.2.2 Khҧo sát thӡi gian chiӃWYj[iFÿӏnh thành phҫn hóa hӑc trong dӏch chiӃt bҵng dung môi diclometan 33
3.2.3.KҧRViWWKӡLJLDQFKLӃWYj[iFÿӏQKWKjQKSKҫQKyDKӑFWURQJGӏFKFKLӃWEҵQJ dung môi etyl axetat 38
3.2.4.KҧRViWWKӡLJLDQFKLӃWYj[iFÿӏQKWKjQKSKҫQKyDKӑFWURQJGӏFKFKLӃWEҵQJ dung môi metanol 43
+LӋXTXҧFKLӃWOiFk\EӗF{QJDQKEҵQJFiFGXQJP{LWKHRWKӡLJLDQ 49
7әQJKӧS[iFÿӏQKWKjQKSKҫQKyDKӑFFӫDGӏFKFKLӃWOiFk\EӗF{QJDQK EҵQJFiFGXQJP{L 50
.ӂ7/8Ұ19¬.,ӂ11*+ӎ 54
DANH MӨC TÀI LIӊU THAM KHҦO 55
Trang 110Ӣ ĈҪ8
7tQKFҩSWKLӃWFӫDÿӅWjL
Vӟi sӵ phát triӇn quá nhanh cӫa xã hӝi hiӋn nay dүQÿӃn nhiӅu vҩQÿӅ FKѭD
ÿѭӧc giҧi quyӃt kӏp thӡLQKѭ NKtWKҧLQѭӟc thҧi công nghiӋp, rác thҧL«OjPFKR
P{LWUѭӡng ngày càng trӣ nên ô nhiӉm; dүQÿӃn hұu quҧ OjFRQQJѭӡi phҧLÿӕi mһt
vӟi nhiӅXNKyNKăQvà thách thӭFFNJQJQKѭSKҧLÿӕi mһt vӟi nhiӅXQJX\FѫEӋnh
tұt Thӵc tӃ ÿyÿmWK~Fÿҭy chúng ta phҧi tìm ra các thuӕc chӳa bӋnh mӟi, có hiӋu
quҧ FDRKѫQWiFGөng chӑn lӑFKѫQYjJLiWKjQKUҿ KѫQÿӇ ÿLӅu trӏ các bӋnh hiӇm
nghèo
Ngày nay, y hӑc hiӋQ ÿҥi ÿm FKӭng minh nhiӅu loҥi thҧR Gѭӧc có tác dөng
chӳa bӋnh thҫn kǤ ѬX ÿLӇm cӫa các loҥi thҧR Gѭӧc là có tác dөng vào nhiӅu bӝ
phұQFѫWKӇ KѫQOjWKXӕc tây, không gây nghiӋn và không gây tác dөng phө không
mong muӕn Trong sӕ các loài cây thҧRGѭӧc, cây bӗ c{QJDQKÿѭӧc biӃWÿӃQQKѭOj
SKѭѫQJ WKXӕc hӳu hiӋu có tác dөng thanh nhiӋt giҧL ÿӝc, trӏ các chӭng ung nhӑt,
sang lӣQKNJXQJWUѭӡQJXQJÿDXKӑng, mҳWVѭQJÿӓ ÿDXFKӭng viêm gan vàng da,
viêm tiӃt niӋu Bӗ công anh còn có tên gӑi khác là rau bӗ cóc, diӃp hoang, diӃp dҥi,
PyWPpWPNJLPiFGLӃp trӡLUDXPNJLFj\%ӗ F{QJDQKWKѭӡng mӑc hoang dҥi ven
ÿѭӡQJFiFVѭӡQÿӗi nhiӅu nҳng Bӗ công anh là loҥi cây thân cӓ sӕng dai, rӉ ÿѫQ
dài, khӓe, thuӝc loҥi rӉ hình trө [17], [20]
Ӣ ViӋt Nam và trên thӃ giӟi, các công trình nghiên cӭu vӅ loài cây này hҫu
QKѭUҩWtW1Jѭӡi ta chӍ biӃWÿӃn bӗ F{QJ DQK QKѭ Oj Yӏ thuӕc quý có giá trӏ chӳa
bӋnh cao còn thành phҫn hóa hӑc và hoҥt tính sinh hӑc cӫa các chҩt trong dӏch chiӃt
tӯ các bӝ phұn cӫa bӗ F{QJDQKFKѭDÿѭӧc biӃt nhiӅXÿӃn [19] Vì vұ\W{LÿmFKӑn
ÿӅ tài ³1JKLrQF ͱu chi͇ WWiFKYj[iFÿ ͓ nh thành ph̯ n hóa h͕ c trong m͡ t s͙ d͓ ch
chi͇ t lá cây b͛ công anh ͧ Ĉj1 ̽QJ´
0өFWLrXQJKLrQFӭX
- 0ͭFWLrXFKXQJ:
;iFÿӏQKWKjQKSKҫQKyDKӑFWURQJ lá cây bӗF{QJDQKWӯÿyOjPWLӅQÿӅFKR
Trang 12YLӋF QJKLrQ FӭX FiF KRҥW WtQK VLQK KӑF FNJQJ QKѭ WLӃQ WӟL SKkQ OұS FiF FKҩW OjPQJXӗQQJX\rQOLӋXFKRVҧQ[XҩWGѭӧFOLӋX
- 0ͭFWLrXFͭWK͋ vӟi mөc tiêu trên, trong quá trình triӇn khai nghiên cӭXÿӅ
tài, tôi sӁ tұp trung giҧi quyӃt các mөc tiêu cө thӇ VDXÿk\
x Nghiên cӭu chiӃWWiFKOӵDFKӑQGXQJP{LFKLӃWWKtFKKӧS
x;iFÿӏQKWKjQKSKҫn hóa hӑc trong mӝt sӕ dӏch chiӃWKӳXFѫFӫa lá cây bӗ
- 3KѭѫQJSKiSOҩy mүu, thu hái và xӱ lý mүu
- 3KѭѫQJ SKiS SKkQ WtFK WUӑQJ OѭӧQJ ÿӇ [iF ÿӏnh các thông sӕ hóa lý (xác
ÿӏQKÿӝ ҭm trong nguyên liӋu khô)
- 3KѭѫQJSKiSSKkQKӫy mүXSKkQWtFKÿӇ khҧRViWKjPOѭӧng tro
- KhҧRViWÿӏnh tính mӝt sӕ hӧp chҩt hӳXFѫWURQJ lá cây bӗ công anh
- 3KѭѫQJ SKiS FKLӃt: chiӃt soxhlet trong dung môi n-hexan, diclometan
(DCM), etyl axetat (EtOAc), metanol (MeOH)
- 3KѭѫQJ SKiS YұWOê SKѭѫQJSKiSTXDQJSKә hҩp thө nguyên tӱ $$6 ÿӇ
[iFÿӏQKKjPOѭӧng các kim loҥi nһQJ SKѭѫQJSKiSVҳc ký khí ghép phә khӕi
(GC-MS) nhҵP[iFÿӏnh thành phҫQÿӏnh danh các cҩu tӱ trong mӛi dӏch chiӃt
Trang 13- Sӱ dөng OiFk\EӗF{QJDQKchӳa bӋnh mӝt cách khoa hӑc, không chӍ dùng
hҥn chӃ trong y hӑc cә truyӅn mà còn có thӇ mӣ rӝng nghiên cӭu nhiӅXKѫQÿӇ chӃ
tҥo các dҥng thuӕc trong y hӑc hiӋQÿҥi
- Giҧi thích mӝt cách khoa hӑc mӝt sӕ công dөng chӳa bӋnh theo kinh nghiӋm
dân gian cӫa cây bӗ công anh
%ӕFөFÿӅWjL
Ngoài phҫn mӣ ÿҫu, danh mөc các ký hiӋu, các chӳ viӃt tҳt, danh mөc các
bҧng, danh mөc các hình, kӃt luұn và kiӃn nghӏ, tài liӋu tham khҧo và phө lөc Khóa
luұn ÿѭӧc cKLDOjPFKѭѫQJ
&KѭѫQJ7әng quan
&KѭѫQJ1JX\rQOLӋXYjSKѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu
&KѭѫQJ.Ӄt quҧ và thҧo luұn
Trang 147Ә1*48$1
7Ә1*48$19ӄ&Æ<%Ӗ&Ð1*$1+
*LӟLWKLӋXFKXQJYӅFk\EӗF{QJDQK
%ӗF{QJDQK FzQJӑLOjUDXEӗFyF, GLӃSKRDQJ, GLӃSGҥL, mót mét, PNJL PiF,
GLӃS WUӡL, UDX PNJL Fj\ (Lactuca indica Oj PӝW ORjL Fk\ WKkQ WKҧR WKXӝFKӑ &~F
(Asteraceae), chi Lactuca
+ӑ &~F (GDQK SKiS NKRD KӑF: Asteraceae hay Compositae FzQ JӑL OjKӑ
+ѭӟQJGѭѫQJ, Kӑ&~FWk\OjPӝWKӑWKӵFYұWFyKRD KDLOiPҫP7rQJӑLNKRDKӑF
FӫDKӑQj\FyWӯFKLAster F~FWk\ +ӑ$VWHUDFHDHOjKӑOӟQWKӭQKҩWKRһFWKӭKDL
trong ngành MagnoliophytaFKӍFyKӑ3KRQJODQ 2UFKLGDFHDH OjFyWKӇFyVӵÿD
GҥQJOӟQKѫQYӟLNKRҧQJORjLÿmÿѭӧFPLrXWҧ+ӑQj\WKHRFiFÿӏQKQJKƭD
NKiFQKDXFKӭDNKRҧQJ - FKL Yj Wӯ - ORjL 7KHR Gӳ OLӋX FӫD
9ѭӡQ WKӵF YұW KRjQJ JLD HZ Pj $3* ,, WUtFK GүQ Kӑ Qj\ FKӭD FKL Yj
ORjL &iF FKL OӟQ QKҩW OjSenecio (1.500 loài), Vernonia (1.000 loài),
Cousinia (600 loài), Centaurea (600 loài)
Hӑ Cúc là mӝt hӑ lӟn có mӭc tiӃn hóa cao nhҩt trong các loài thӵc vұt hҥt kín
hai lá mҫm Hӑ Qj\FyKѫQÿҥi diӋn ӣ ViӋt Nam, gҫQÿk\FyWKrPUҩt nhiӅu loài
ÿѭӧc nhұp vӅ trӗng phөc vө ngành hoa kiӇng, tên khoa hӑFFiFORjLQj\FKѭDÿѭӧc
cұp nhұt trong các sách tra cӭu thӵc vұt
+ӑ$VWHUDFHDHSKkQEӕUӝQJNKҳSWKӃJLӟLQKѭQJSKәELӃQQKҩWWҥLFiFNKXYӵF{QÿӟLYjPLӅQQ~LQKLӋWÿӟLBӝ Asteraceae có thӇ ÿѭӧFÿһFWUѭQJӣ mӭFÿӝ
phân tӱ và hình thái hӑF &iF ÿһF ÿLӇm chung bao gӗm nhóm các oligosacarit
nguӗn gӕc tӵ nhiên (các phân tӱ ÿѭӡng sacaroza liên kӃt vӟLQKDX QKѭOjQѫLOѭX
Trang 15trӳ chҩW GLQK Gѭӥng và các nhӏ KRD WK{QJ WKѭӡQJ ÿѭӧc tұp hӧp lҥi dày dһc xung
quanh vòi nhөy hoһc thұPFKtÿѭӧc hӧp nhҩt lҥi thành ӕng xung quanh nó Thuӝc
tính thӭ hai có lӁ gҳn liӅn vӟi sӵ thө phҩQÿҫXFѫ KD\WKӭ cҩS YjÿLӅu này rҩt phә
biӃn trong các hӑ cӫa bӝ này Mӝt sӕ cây thuӝc hӑ &~Fÿѭӧc giӟi thiӋu trong Hình
1.1
HuQK0͡WV͙Fk\WKX͡FK͕&~F
1.1.36ѫOѭӧFYӅFKL Lactuca
Chi LactucaÿѭӧFELӃWGѭӟLWrQJӑLWK{QJWKѭӡQJOjUDXGLӃSOjPӝWFKLWKӵF
YұWFyKRDWURQJKӑ&~F (Asteraceae &KLQj\FyNKRҧQJORjLSKkQEәNKҳSWKӃ
JLӟLQKѭQJFKӫ\ӃXWURQJFiFNKXYӵF {QÿӟLFӫDÿҥLOөFÈ-Âu
ĈҥLGLӋQÿѭӧFELӃWÿӃQQKLӅXQKҩWOjUDXGLӃS (Lactuca sativa YӟL UҩW QKLӅX
&K~QJOjFiFORjLFk\VӕQJPӝWQăPKRһFOkXQăPFyWKӇFDRWӯ±180 cm Chúng
WҥRUDFөPKRDGҥQJÿҫXKuQKFK\FyPjXYjQJQkXKD\WtDYӟLFiFFiQKKRDWLD
&iFORjLNK{QJăQÿѭӧFFyWKӇFKӭDQKLӅXFKҩWFyYӏÿҳQJ&iFORjLNKiFFKӭDQKӵDJLӕQJQKѭVӳD
Các loài trong chi /DFWXFDWKѭӡng FyWKkQWKҷQJKuQKWUө/iPӑFQJD\WӯJӕF
WKkQFjQJOrQFjQJQKӓGҫQ OiӣJӕFFyFXӕQJFzQOiӣWKkQNK{QJFXӕQJ&өPKRDJӗPQKLӅXÿҫX KRD KӧSOҥLWKjQKFKXǤNpSPӛLÿҫX Fy - KRD GҥQJ OѭӥL QKӓ
Trang 16PjXYjQJ4XҧEӃKuQKWUiL[RDQGҽSPjXQkXFyPjRO{QJWUҳQJ>] Mӝt sӕ cây thuӝFFKL/DFWXFDÿѭӧc giӟi thiӋu trong Hình 1.2
Trang 17&k\%ӗF{QJDQK9LӋW1DPKD\5DXGLӃSҨQĈӝ Lactuca indica ... rӝng nghiên cӭu nhiӅXKѫQÿӇ chӃ
tҥo dҥng thuӕc y hӑc hiӋQÿҥi
- Giҧi thích mӝt cách khoa hӑc mӝt sӕ công dөng chӳa bӋnh theo kinh nghiӋm
dân gian cӫa bӗ công anh. ..
%ӕFөFÿӅWjL
Ngoài phҫn mӣ ÿҫu, danh mөc ký hiӋu, chӳ viӃt tҳt, danh mөc
bҧng, danh mөc hình, kӃt luұn kiӃn nghӏ, tài liӋu tham khҧo phө lөc Khóa
luұn ÿѭӧc cKLDOjPFKѭѫQJ ... biӋWOjXQJWKѭY~Ӣ Qѭӟc ta, bӗ công anh mӑc
hoang dҥi ӣ FiFYQJQKѭĈj/ҥW7DPĈҧo, Sa PDYjFNJQJÿѭӧc trӗQJÿӇ lҩy làm
thuӕc
Bӗ công anh chӭa nhiӅu chҩt sҳWWѭѫQJÿѭѫQJWURQJUDXGӅQKjPOѭӧng