Nghiên cứu tổ hợp than bùn xơ dừa làm vật liệu hấp phụ chất màu hữu cơ trong nước

- Khҧo sát các yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJÿӃn quá trình hҩp phө chҩt màu methylen xanh bҵng vұt liӋXWKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa... DANH MӨC CÁC TӮ VIӂT TҲT b Ái lӵc hҩp phө IR Phә hӗng ngoҥi qmax

ĈҤI HӐ&Ĉ¬1 ҸNG 75Ѭ Ӡ1*Ĉ ҤI HӐ&6Ѭ3+ ҤM

KHOA HÓA -ZZ YY -

DӮA LÀM VҰT LIӊU HҨP PHӨ CHҨT MÀU

KHÓA LUҰN TӔT NGHIӊP

CӰ NHÂN HÓA 3+Æ17Ë&+0Ð,75Ѭ ӠNG

Lͣ p : 14CHP

ĈҤI HӐ&Ĉ¬1ҸNG CӜNG HÒA XÃ HӜI CHӪ 1*+Ƭ$9,ӊT NAM

KHOA HÓA

NHIӊM VӨ LÀM KHÓA LUҰN TӔT NGHIӊP

Hӑ và tên sinh viên: NGUYӈN THӎ NHUNG

Lӟp: 14 CHP

1 7rQÿӅ WjL³1JKLrQFӭu tә hӧp than bùn ± [ѫGӯa làm vұt liӋu hҩp phө chҩt màu

hӳXFѫWURQJQѭӟF´

2 Nguyên liӋu, hóa chҩt, dөng cө

- Nguyên liӋu: 7KDQEQÿѭӧc lҩy ӣ hӗ Bҫu Sҩu, Liên ChiӇXĈj1ҹng Yj[ѫGӯa

ÿѭӧc mua tҥi Hòa Khánh Bҳc, Liên ChiӇXĈj1ҹng

- Hóa chҩW1D2+PHWK\OHQ[DQK+&OQѭӟc cҩt

- Dөng cө: Cân phân tích, mi\ ÿR S+, rk\ ÿѭӡng kính 0.5mm, dөng cө thӫy tinh

(bình cҫu 1000ml, bình tam giác 250ml, cӕc thӫ\WLQK« , tӫ sҩy, lò nung, buret,

SLSHW«

3 Nӝi dung nghiên cӭu

- ;iFÿӏnh thành phҫn cҩXWU~FWKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa

- Khҧo sát các yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJÿӃn quá trình hҩp phө chҩt màu methylen

xanh bҵng vұt liӋXWKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa

LӠI CҦ0Ѫ1

Trên thӵc tӃ không có sӵ thành công nào mà không gҳn liӅn vӟi

nhӳng sӵ hӛ trӧJL~Sÿӥ dù nhiӅu hay ít, dӯ trӵc tiӃp hay gián tiӃp

cӫD QJѭӡi khác Trong suӕt thӡi gian tӯ khi bҳW ÿҫu hӑc tұp tҥi

WUѭӡQJĈҥi hӑF 6ѭ3KҥP Ĉj 1ҹQJÿӃQ QD\HPÿm QKұQÿѭӧc rҩt

nhiӅu sӵXTXDQWkPJL~Sÿӥ cӫa quý thҫ\F{JLDÿuQKYjEҥn bè

Vӟi lòng biӃWѫQVkXVҳc nhҩt, em xin gӱLÿӃn quý thҫy cô ӣ Khoa

Hóa HӑFÿmFQJYӟi tri thӭc và tâm huyӃt cӫDPuQKÿӇ truyӅQÿҥt

vӕn kiӃn thӭc quý báu cho chúng em trong suӕt thӡi gian hӑc tұp

tҥLWUѭӡng

Em xin cҧPѫQWKҫy giáo TS.Trҫn Mҥnh LөFQJѭӡLÿmKѭӟng dүn

tұQ WuQK ÿӝQJ YLrQ JL~S ÿӥ em trong suӕt quá trình nghiên cӭu,

thӵc hiӋn và hoàn hành khóa luұn

Ĉj1ҹQJQJj\WKiQJQăP

Sinh viên

NguyӉn Thӏ Nhung

7{LFDPÿRDQÿk\OjF{QJWUuQKQJKLrQFӭu cӫa riêng tôi

Các sӕ liӋu, kӃt quҧ nêu trong luұQYăQOjWUXQJWKӵFYjFKѭDWӯQJÿѭӧc ai

công bӕ trong bҩt kǤ công trình nào khác

Tác giҧ

NGUYӈN THӎ NHUNG

DANH MӨC CÁC TӮ VIӂT TҲT

b Ái lӵc hҩp phө

IR Phә hӗng ngoҥi

qmax Ái trӑng hҩp phө cӵFÿҥi

TGA GiҧQÿӗ phân tích nhiӋt trӑQJOѭӧng

SEM Ҧnh kính hiӇQYLÿLӋn tӱ quét

VLHP Vұt liӋu hҩp phө

KL khӕLOѭӧng

Tb than bùn

Xd [ѫGӯa

MӨC LӨC

MӢ ĈҪU 14

&+ѬѪ1*7 ӘNG QUAN 18

1.1 Dӯa và sӧL[ѫGӯa 18

1.1.1 ĈһFÿLӇm và nguӗn gӕc 18

1.1.2 Sӧi tӵ nhiên 18

1.1.2.1 C̭ u trúc vi mô cͯ a sͫ i t͹ nhiên 18

1.1.2.2 C̭ u trúc cͯ a sͫ L[˯G ͳa 19

1.1.2.3 Tính ch̭ t cͯ a sͫ L[˯ dͳ a 19

1.1.3 Xӱ lí sӧL[ѫGӯa 20

1.1.3.1 Lý thuy͇ t chúng v͉ quá trình x͵ lí sͫ i 20

1.1.3.2 ̪QKK˱ ͧng cͯa NaOH 21

1.1.3.3 ̪QKK˱ ͧng cͯa dung d͓ ch axit 21

1.1.4 Xӱ lý sӧi tӵ nhiên tҥo ra các loҥi sӧLÿiSӭng nhu cҫu biӃn tính 22

1.2 Than bùn 22

1.2.1 Nguӗn gӕc, phân loҥi và tính chҩt cӫa than bùn 22

1.2.1.1 Ngu͛ n g͙ c than bùn ͧ Vi͏ t Nam 22

1.2.1.2 Phân lo̩ i 23

1.2.1.3 Tính ch̭ t 23

1.2.2 Chҩt mùn trong than bùn 24

1.3 Tәng quan vӅ thuӕc nhuӝm 27

1.3.1 6ѫOѭӧc vӅ thuӕc nhuӝm 27

1.3.2.1 Thu͙ c nhu͡ m thiên nhiên 27

1.3.2.2 Thu͙ c nhu͡ m t͝ ng hͫ pÿѭӧc chia theo phân lӟp kӍ thuұt và theo cҩu tҥo hóa hӑc 28

1.3.3 Tác hҥi cӫa ô nhiӉPQѭӟc thҧi dӋt nhuӝm do thuӕc nhuӝm 30

1.3.4 &iFSKѭѫQJpháp xӱ OtQѭӟc thҧi dӋt nhuӝm 30

1.4 Giӟi thiӋu vӅ xanh methylen 31

1.4.1 Cҩu tҥo, tính chҩt cӫa xanh methylen 31

1.4.2 HiӋn trҥng ô nhiӉP[DQKPHWK\OHQWURQJQѭӟc thҧi 32

1.5 3KѭѫQJSKiSKҩp thө trong xӱ OtQѭӟc thҧi 32

1.5.1 Khái niӋm và bҧn chҩt cӫa quá trình hҩp phө 32

1.5.2 3KѭѫQJWUuQKKҩp phө ÿҷng nhiӋW/DQJPXLUYjSKѭѫQJWUuQKKҩp phө ÿҷng nhiӋt Freunlich 33

1.5.2.1 3K˱˯QJWUuQKK ̭p phͭ ÿ̻ng nhi͏ t Langmuir 33

1.5.2.2 3K˱˯QJWUuQKK ̭p phͭ ÿ̻ng nhi͏ t Freundlich 34

1.5.3 HiӋu dung và hiӋu suҩt hҩp phө 35

1.5.3.1 'XQJO˱ ͫng h̭p phͭ cân b̹ng 35

1.5.3.2 Hi͏ u sṷ t h̭ p phͭ (H%) 35

&+ѬѪ1*7+ ӴC NGHIӊM 36

2.1 Nguyên liӋu, dөng cө, hóa chҩt 36

2.1.1 Nguyên liӋu 36

2.1.1.1 ;˯G ͳa 36

2.1.1.2 Than bùn 36

2.1.2 Hóa chҩt 37

2.1.3 Dung cө và thiӃt bӏ 37

2.1.4 Pha dung dӏch 37

2.1.4.1 Pha dung d͓ ch chu̱ n xanh methylen 100ppm 37

2.1.4.2 Pha dung d͓ ch NaOH 0.5N 38

2.2 3KѭѫQJSKiSQJKLrQFӭu 39

2.2.1 Thu gom và xӱ lí mүu 39

2.2.1.1 ;˯G ͳa: Cách tiӃn hành 39

2.2.1.2 Than bùn: Cách tiӃn hành 40

2.2.1.3 T͝ hͫ SWKDQEQYj[˯G ͳa: Cách tiӃn hành 41

2.2.1.4 XáFÿ ͓ QKÿ ͡ ̱m 42

2.2.1.5 ;iFÿ ͓ QKKjPO˱ ͫng tro 42

2.2.1.6 X͵ lí v̵ t li͏ u b̹ ng NaOH 43

2.2.2 Khҧo sát mӝt sӕ tính chҩt vұt lí cӫD[ѫGӯa, than bùn, tә hӧS[ѫGӯa và than bùn biӃn tính 43

2.2.2.1 Ph͝ h͛ ng ngo̩ i (IR) và ph͝ phân nhi͏ t tr͕ QJO˱ ͫng TGA 43

2.2.2.2 Chͭ p ̫ nh kính hi͋ QYLÿL ͏ n t͵ quét (SEM) 43

2.2.3 &iFSKѭѫQJSKiSSKkQWtFKÿӏQKOѭӧng bҵQJSKѭѫQJSKiSWUҳc quang 43 2.2.4 Nghiên cӭu khҧ QăQJKҩp phө xanh methylen lên vұt liӋu hҩp phө than EQ[ѫGӯa và tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa 44

2.2.5 Khҧo sát các yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJÿӃn hiӋu suҩt hҩp phө xanh methylen cӫa WKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa 45

2.2.5.1 Kh̫ o sát thͥ LJLDQÿ ̩t cân b̹ng h̭p phͭ 46

2.2.5.2 Kh̫ o sát t͑ l͏ r̷ n ± l͗ ng 46

2.2.5.3 Kh̫ o sát n͛ QJÿ ͡ cͯa xanh methylen 46

&+ѬѪ1* 3: KӂT QUҦ VÀ BÀN LUҰN 47

3.1 ;iFÿӏQKÿһc tính lí hóa cӫa nguyên liӋXEDQÿҫu 47

3.1.1 ;iFÿӏQKÿӝ ҭm 47

3.1.2 ;iFÿӏQKKjPOѭӧng tro 47

3.2 Khҧo sát mӝt sӕ tính chҩt vұt lí cӫDWKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧSWKDQEQ[ѫ dӯa biӃn tính 48

3.2.1 Phә hӗng ngoҥi 48

3.2.2 Ҧnh SEM 51

3.2.3 Phә phân tích nhiӋt trӑQJOѭӧng (DTA/TG) 52

3.3 Các yӃu tӕ ҧQKKѭӣng tӟi quá trình hҩp phө xanh methylen 53

3.3.1 ThӡLJLDQÿҥt cân bҵng hҩp phө 53

3.3.2 Khҧo sát tӍ lӋ rҳn ± lӓng 56

3.3.3 ҦQKKѭӣng cӫa nӗQJÿӝ xanh methylen 59

KӂT LUҰN VÀ KIӂN NGHӎ 69

KӂT LUҰN 69

KIӂN NGHӎ 69

TÀI LIӊU THAM KHҦO 71

DANH MӨC CÁC BҦNG

Bҧng 1.1: Tính chҩWFѫEҧn cӫa sӧL[ѫGӯa 20

Bҧng 1.2: So sánh tính chҩt cӫa sӧL[ѫGӯa vӟi nhӳng sӧi tӵ nhiên khác 20

Bҧng 2.1 Pha nӗQJÿӝ dãy chuҭn xanh methylen 38

Bҧng 2.2 Pha nӗQJÿӝ [DQKPHWK\OHQGQJÿӇ khҧo sát 38

Bҧng 2.3 MұWÿӝ quang cӫa các dung dӏch chuҭn 45

BҧQJĈӝ ҭm cӫa mүu 47

BҧQJĈӝ tro hóa cӫa mүu 48

Bҧng 3.3 Nhӳng dҧi phә hӗng ngoҥi chính cӫa mүu than bùn và tә hӧp than bùn + [ѫGӯa 50

Bҧng 3.4 Nhӳng dҧi phә hӗng ngoҥi chính cӫa mүX[ѫGӯa và tә hӧSWKDQEQ[ѫ dӯa 51

Bҧng 3.5 Khҧo sát thӡLJLDQÿҥt cân bҵng hҩp phө xanh methylen cӫa mүu than bùn 54

Bҧng 3.6 Khҧo sát thӡLJLDQÿҥt cân bҵng hҩp phө xanh methylen cӫa mүX[ѫGӯa 54

Bҧng 3.7 Khҧo sát thӡLJLDQÿҥt cân bҵng hҩp phө xanh methylen cӫa mүu tә hӧp WKDQEQ[ѫGӯa 55

Bҧng 3.8 KӃt quҧ khҧo sát thӡLJLDQÿҥt cân bҵng hҩp phө ÿӃn tҧi trӑng hҩp phө 55

Bҧng 3.9 Khҧo sát khӕLOѭӧng cӫa mүu than bùn hҩp phө methylen xanh 57

Bҧng 3.10 Khҧo sát khӕLOѭӧng cӫa mүX[ѫGӯa hҩp phө methylen xanh 57

Bҧng 3.11 Khҧo sát khӕLOѭӧng cӫa mүu tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa hҩp phө methylen xanh 58

Bҧng 3.12 KӃt quҧ khҧo sát khӕLOѭӧng vұt liӋu hҩp phө ÿӃn hiӋu suҩt hҩp phө methylen xanh 58

Bҧng 3.13 Khҧo sát ҧQKKѭӣng cӫa nӗQJÿӝ ÿӃn hҩp phө methylen xanh cӫa mүu than bùn 60

Bҧng 3.4 Khҧo sát ҧQKKѭӣng cӫa nӗQJÿӝ hҩp phө methylen xanh cӫa mүX[ѫ

BҧQJĈLӅu kiên tӕLѭXTXiWUuQKKҩp phө cӫa VLHP 62

Bҧng 3.18 NӗQJÿӝ EDQÿҫu, nӗQJÿӝ cân bҵng và tҧi trӑng hҩp phөOѭӧng chҩt bӏ

hҩp phө methylen xanh cӫa than bùn 63

Bҧng 3.19 NӗQJÿӝ EDQÿҫu, nӗQJÿӝ cân bҵng và tҧi trӑng hҩp phөOѭӧng chҩt bӏ

hҩp phө methylen xanh cӫa mүX[ѫGӯa 64

Bҧng 3.20 NӗQJÿӝ EDQÿҫu, nӗQJÿӝ cân bҵng và tҧi trӑng hҩp phөOѭӧng chҩt bӏ

hҩp phө methylen xanh cӫa mүu tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa 66

DANH MӨC CÁC HÌNH6ѪĈ Ӗ

+uQKĈѭӡng hҩp phө ÿҷng nhiӋt Langmuir 34

+uQKĈѭӡng cong hҩp phө ÿҷng nhiӋt Freundlich 35

Hình 2.1 SӧL[ѫGӯa 36

Hình 2.2 Than bùn ӣ hӗ Bàu SҩX+zD.KiQKĈj1ҹng 37

6ѫÿӗ 2.1: Cách tiӃn hành xӱ Ot[ѫGӯa 39

+uQK;ѫGӯDÿmÿѭӧc hoҥt hóa 39

6ѫÿӗ 2.2: Cách tiӃQKjQK[ѭOtWKDQEQ 40

+uQK7KDQEQÿmÿѭӧc hoҥt hóa 40

6ѫÿӗ 2.3: Cách tiӃn hành xӱ lí tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa 41

Hình 2.5: Tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯDÿmÿѭӧc hoҥt hóa 41

+uQKĈѭӡng chuҭn phân tích xanh methylen 45

Hình 3.1 Phә hӗng ngoҥi cӫa than bùn biӃn tính 49

Hình 3.2 Phә hӗng ngoҥi cӫa tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa biӃn tính 49

Hình 3.3 Phә hӗng ngoҥi cӫD[ѫGӯa biӃn tính 50

Hình 3.4 Phә hӗng ngoҥi cӫa tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa biӃn tính 50

Hình 3.5 Ҧnh SEM cӫa than bùn biӃn tính ӣ FiFNtFKWKѭӟc khác nhau 51

Hình 3.6 Ҧnh SEM cӫD[ѫGӯa biӃn tính ӣ FiFNtFKWKѭӟc khác nhau 52

Hình 3.7 Ҧnh SEM cӫa tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa biӃn tính ӣ FiFNtFKWKѭӟc khác nhau 52

Hình 3.8 Phә phân tích nhiӋt TG/DTA cӫa tә hӧSWKDQEQ[ѫGӯa 53

Hình 3.9 ҦQKKѭӣng cӫa thӡi gian khuҩ\ÿӃn tҧi trӑng hҩp phө 56

Hình 3.10 ҦQKKѭӣng cӫa tӍ lӋ rҳn ± lӓQJÿӃn hiӋu suҩt hҩp phө 59

Hình 3.11 ҦQKKѭӣng cӫa nӗQJÿӝ ÿӃn tҧi trӑng hҩp phө 61

Hình 3.12 Dҥng tuyӃn tính cӫDSKѭѫQJWUuQK/DQJPXLUÿӕi vӟi than bùn 63

Hình 3.13 Dҥng tuyӃn tính cӫDSKѭѫQJWUuQK)UHXQGOLFKÿӕi vӟi mүu than bùn 64

Hình 3.14 Dҥng tuyӃn tính cӫDSKѭѫQJWUuQK/DQJPXLUÿӕi vӟL[ѫGӯa 65

Hình 3.15 Dҥng tuyӃn tính cӫDSKѭѫQJWUuQK)UHXQGOLFKÿӕi vӟi mүX[ѫGӯa 65

Hình 3.16 Dҥng tuyӃn tính cӫDSKѭѫQJWUuQK/DQJPXLUÿӕi vӟi tә hӧp than bùn + [ѫGӯa 66

Hình 3.17 Dҥng tuyӃn tính cӫDSKѭѫQJWUuQK)UHXQGOLFKÿӕi vӟi mүu tә hӧp than EQ[ѫGӯa 67

MӢ ĈҪU

1 Lý do chӑ Qÿ Ӆ tài

Trong nhӳQJQăPJҫQÿk\SKiWWULӉn kinh tӃ gҳn bó vӟi bҧo vӋ P{LWUѭӡng là

chӫ ÿӅ tұp trung sӵ quan tâm cӫa nhiӅXQѭӟc trên thӃ giӟi mӝt trong nhӳng vҩQÿӅ

ÿһWUDFKRFiFQѭӟFÿDQJSKiWWULӉQWURQJÿyFy9LӋt Nam là cҧi thiӋQP{LWUѭӡng ô

nhiӉm tӯ các chҩWÿӝc hҥi do nӅn công nghiӋp tҥRUDĈLӇQKuQKQKѭFiFQJjQKF{QJnghiӋp cao su, hóa chҩt, công nghiӋp thӵc phҭm, thuӕc bҧo vӋ thӵc vұW \ Gѭӧc,

luyӋn kim, xi mҥ, giҩ\ÿһc biӋt là ngành dӋt nhuӝPÿDQJSKiWWULӉn mҥnh mӁ và

chiӃm kim ngҥch xuҩt khҭu cao cӫa ViӋt Nam

Công nghiӋp dӋt nhuӝPUDÿӡi và phát triӉn không ngӯng nhҵPÿiSӭng nhu

cҫu may mһFQJj\FjQJÿDGҥng cӫDFRQQJѭӡi DӋt may là mӝt trong nhӳng ngành

sҧn xuҩt quan trӑng trong chiӃQOѭӧc phát triӉn kinh tӃ xã hӝi cӫa ViӋt Nam Công

nghiӋp dӋt may góp phҫQWăQJWӹ trӑng xuҩt khҭu, giҧi quyӃWF{QJăQYLӋc làm cho

mӝWOѭӧng lӟn laRÿӝng hiӋn nay Tuy nhiên, cùng vӟi nhӳng lӧi ích kinh tӃ, mӝt

vҩQÿӅ ÿDQJÿѭӧFTXDQWkPÿyOjWuQKWUҥng ô nhiӉPP{LWUѭӡQJGRFiFQѭѫFVWKDLU

tӯ các nhà máy dӋt nhuӝm gây ra Màu cӫDQѭӟc thҧi dӋt nhuӝPWKѭӡQJFyFѭӡng

ÿӝ lӟn, nhiӅu màu sҳc khác nhau 'RÿyNKLÿѭӧc thҧLYjRP{LWUѭӡQJQѭӟc thҧi

ҧQKKѭӣng xҩXÿӃn mӻ TXDQP{LWUѭӡng, gây ô nhiӉPÿҩWYjQѭӟc, ҧQKKѭӣQJÿӃn

sӭc khӓe và cuӝc sӕng cӫDQJѭӡi dân xung quanh Phҭm nhuӝm là các hӧp chҩt hӳu

FѫFy NKӕLOѭӧng phân tӱ khá lӟn, chӭa các vòng WKѫPvà có màu Chúng rҩWÿD

dҥng vӅ màu sҳc, chúng loҥi và có khҧ QăQJQKXӝPPjXQJKƭDOjEҳt màu hay gҳn

màu cho các vұt liӋX NKiF &K~QJ ÿѭӧc sӱ dөng phә biӃn trong công nghiӋp dӋt

nhuӝPĈӇ nhuӝm vҧLQJѭӡLWDWKѭӡng sӱ dөng các loҥi phҭm nhuӝm tәng hӧp và

các chҩt phө trӧ ÿӇ tҥo sӵ bӅn màu Phҫn thuӕF Gѭ NK{QJ Jҳn vào vҧi sӁ ÿL YjR

Qѭӟc thҧLĈLӅu này là mӝt trong nhӳQJQJX\rQQKkQOjPFKRQѭӟc thҧi dӋt nhuӝm

có màu

Ĉm Fy QKLӅX SKѭѫQJ SKiS ÿѭӧc sӱ dөQJ ÿӇ xӱ lý ô nhiӉP QѭӟF WURQJ ÿy

SKѭѫQJ SKiS Kҩp phө ÿm WKӇ hiӋn nhiӅX ѭX ÿLӇP ULrQJ QKѭ ÿL Wӯ nguyên liӋu rҿ

tiӅn, sҹQFyTX\WUuQKÿѫQJLҧQNK{QJÿѭDWKrPYjRP{LWUѭӡng nhӳng tác nhân

ÿӝc hҥLFKRFRQQJѭӡi và sinh vұWÿѫQJLҧn, phә cұp, hiӋu quҧ«GRFyWKӇ thu hӗi

sҧn phҭm, tұp trung chҩt thҧLÿӇ xӱ lý, hҥn chӃ viӋc phát thҧLYjRP{LWUѭӡng, «

HiӋn nay, có rҩt nhiӅu chҩt hҩp phө rҿ tiӅn, dӉ kiӃPQKѭYӓ dӯa, than bùn,

PQFѭDEmPtDO}LQJ{UѫPEqRWk\FKXӕi sӧL« ÿѭӧc sӱ dөQJÿӇ loҥi bӓ các

chҩWJk\ ÿӝc hҥLWURQJ P{LWUѭӡQJQѭӟc NhiӅu loҥi vұt liӋu sinh hӑc dùng xӱ lý

Qѭӟc thҧLQKѭQJNK{QJFyORҥLQjRÿiSӭng tҩt cҧ FiF ÿһc tính cҫn thiӃW[ѫGӯa

mһFGFyWtQKÿjQKӗi cao cho phép tҥo lӟp lӑFFyÿӝ chһt phù hӧp vӟi loҥLQѭӟc

thҧi cҫn xӱ OêYjÿһc tính dòng chҧy, các hҥW[ѫGӯa xӕp, tính mao dүn cao nên phù

hӧSÿӇ xӱ lý dòng thҧi tӵ chҧ\QKѭQJQKѭӧFÿLӇm cӫa hҥW[ѫGӯa là có thӇ không

kiӅm chӃ ÿѭӧc mӭFÿӝ di chuyӇn cӫDGzQJQѭӟc chҧy; bên cҥQKÿyWKuWKDQEQWX\Fy WtQK ÿjQ Kӗi thҩp, tính әQ ÿӏnh kém và giӟi hҥn sӭc chҧ\ QKѭQJ Oҥi kiӅm chӃ

ÿѭӧc mӭFÿӝ di chuyӇn cӫa dòng chҧ\ĈӇ phù hӧp vӟi yêu cҫu, hҥW[ѫGӯa có thӇ

kӃt hӧp vӟi vұt liӋu lӑFQKѭWKDQEQÿӇ WăQJWKrPÿһc tính xӱ lý cӫa vұt liӋu Quá

trình biӃn tính bҵng NaOH FNJQJÿѭӧc áp dөQJÿӇ xem xét hiӋu quҧ cӫa nó trên vұt

liӋu trên

Vì vұy, tôi chӑQÿӅ WjL³Nghiên cͱu t͝ hͫ p than bùn ± [˯G ͳa làm v̵t li͏ u

h̭ p phͭ ch̭ t màu hͷXF˯WURQJQ˱ ͣc´OjPOXұQYăQWӕt nghiӋp

2 Mөc tiêu nghiên cӭu

ChӃ tҥo vұt liӋu hҩp phө tӯ [ѫGӯa, than bùn, tә hӧp than bùn ± [ѫGӯa

Khҧo sát khҧ QăQJKҩp phө và các yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJÿӃn khҧ QăQJKҩp phө cӫa

vұt liӋu hҩp phө chӃ tҥo tӯ [ѫGӯa, than bùn, tә hӧS[ѫGӯa ± WKDQEQÿӕi vӟi chҩt

3.2 Phҥ m vi nghiên cӭu

- Khҧo sát các yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJÿӃn quá trình hҩp phө chҩt màu xanh metylen

cӫa WKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧp than bùn ± [ѫGӯDÿmÿѭӧc biӃn tính

- Khҧo sát khҧ QăQJWiLKҩp phө cӫa vұt liӋu

4 3KѭѫQJSKiSQJKLrQF ӭu

4.1 Nghiên cӭu lí thuyӃ t

- Thu nhұp các thông tin tài liӋXOLrQTXDQÿӃQÿӅ tài

- Xӱ lí các thông tin vӅ lí thuyӃWÿӇ ÿѭDUDFiFYҩQÿӅ cҫn thӵc hiӋn trong quá

trình thӵc nghiӋm

4.2 Nghiên cӭu thӵc nghiӋ m

3K˱˯QJSKiSKyDOt

- Nghiên cӭXFiFÿҳc tính hóa lí cӫD[ѫGӯa, than bùn, tә hӧS[ѫGӯa ± than

EQÿӝ ҭPKjPOѭӧng tro

- &iF ÿһFWUѭQJKyD Otÿѭӧc khҧo sát bҵQJSKѭѫQJSKiSJKLSKә hӗng ngoҥi ,5 SKѭѫQJSKiSQKLӋt trӑQJOѭӧng (DTA), ҧnh SEM

- Các thông sӕ cӫa quá trình hҩp phө ÿѭӧF[iFÿӏnh bҵQJSKѭѫQJSKiSWUӑng

- Cung cҩSWѭOLӋu vӅ WKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧp than bùn ± [ѫGӯa

- 3KѭѫQJ SKiS ELӃQWtQKWKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧp than bùn ± [ѫdӯa có khҧ

QăQJKҩp phө FDRÿӕi vӟi các chҩt màu hӳXFѫWURQJQѭӟc

- Khҧo sát các yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJWuPUDÿLӅu kiӋn tӕLѭXQKҩt cho quá trình biӃn

WtQKWKDQEQ[ѫGӯa, tә hӧp than bùn ± [ѫGӯa và quá trình hҩp phө xanh methylen

bҵQJ WKDQ EQ [ѫ Gӯa, tә hӧp than bùn ± [ѫ GӯD ÿm ELӃn tính bҵng dung dӏch

NaOH

Than bùn ;iFÿӏQKÿһc tính hóa lí ;ѫGӯa

SEM, IR, DTA

S

BiӃn tính

Vұt liӋu

Thӡi gian KhӕLOѭӧng NӗQJÿӝ

&+ѬѪ1* : 7Ә1*48$1 1.1 'ӯDYjVӧL[ѫGӯD

1.1.1 Ĉһ FÿL Ӈm và nguӗn gӕc

Dӯa ( danh pháp khoa hӑc: Cocos nicifera) thuӝc giӟi thӵc vұt, bӝ Arecales,

hӑ Arecacee, phân hӑ Arecoideae, tông Cocoeae, chӍ Cocos, loài C, nucifera

VӅ mһt thӵc vұt hӑc, dӯa là loҥi quҧ NK{ÿѫQÿӝFÿѭӧc biӃWÿӃQQKѭTXҧ hҥch

Fy[ѫ9ӓ quҧ QJzDLWKѭӡng cӭng, nhҹn, nәi rõ ba gӡ, lӟp vӓ quҧ giӳa là các sӧL[ѫ

gӑLOj[ѫGӯa và bên trong nó là lӟp vӓ quҧ trong hay gáo dӯa hoһc sӑ dӯa, lӟp vӓ

quҧ trong hóa gӛ, khá cӭng, có ba lӛ mҫm có thӇ nhìn thҩy rҩt rõ tӯ phía mһt ngoài

khi bóc hӃt lӟp vӓ ngoài và vӓ giӳa ( gӑi là các mҳt dӯa)

Dӯa phát triӇn tӕWWUrQÿҩt pha cát và có khҧ QăQJ FKӕng chӏu mһn tӕWFNJQJQKѭQyѭDWKtFKFiFQѫLVLQKVӕng có nhiӅu nҳQJYjOѭӧQJPѭDEuQKWKѭӡng ( 750-

PPKjQJQăP ÿLӅu này giúp nó trӣ thành loҥLFk\ÿӏQKFѭErQFiFEӡ biӇn nhiӋWÿӟi mӝWFiFKWѭѫQJÿӕi dӉ dàng

Ӣ ViӋt Nam ta có rҩt nhiӅu loҥi dӯDQKѭGӯa ta, dӯa sӑc, dӯa dӭa, dӯa sáp,

dӯa giҩy, dӯa Tam Quan, dӯa Xiêm, dӯa lùn cao sҧQ«

;ѫGӯa là mӝt chҩW[ѫWӵ QKLrQÿѭӧc tách ra tӯ vӓ quҧ dӯDYjÿѭӧc sӱ dөng

trong các sҧn phҭPQKѭQӋm, dây thӯng, chão, thҧm, bàn chҧi, khҧm thuyӅQFNJQJQKѭYұt liӋXOqQQyFzQÿѭӧc sӱ dөng rӝng rãi trong nghӅ OjPYѭӡQÿӇ làm chҩWÿӝn

trong phân bón

Vӓ Yj[ѫGӯa có thӇ làm nguӗn nhiên liӋXKD\ÿӇ sҧn xuҩt than cӫi Mӝt loҥi

dӯa hiӃm tҥi Nam bӝ Fy[ѫGӯDWѭѫLFKRQѭӟc khá ngӑt khi nhai, trong khi các loài

khác có vӏ chát

1.1.2 Sӧi tӵ nhiên

1.1.2.1 C̭ u trúc vi mô cͯ a sͫ i t͹ nhiên

;ѫGӯa là mӝt chҩW[ѫWӵ QKLrQÿѭӧc tách ra tӯ vӓ quҧ dӯDYjÿѭӧc sӱ dөng

trong các sҧn phҭPQKѭWKҧm sàn, bàn chҧi, nӋm, dây thӯQJ«9Ӆ mһt kӻ thuұW[ѫ

dӯa là vұt liӋu sӧLÿѭӧc tìm thҩy ngoài lӟp vӓ cӭng cӫa trái dӯa

1.1.2.2 C̭ u trúc cͯ a sͫ L[˯G ͳa

Các sӧL[ѫGӯa có các tӃ bào sӧLFiQKkQÿѭӧc thu hҽp và rӛng, vӟi nhӳng bӭc

WѭӡQJGj\ÿѭӧc làm tӯ xenlulozo Chúng có màu nhҥWNKLFKѭDWUѭӣQJWKjQKQKѭQJ

VDXÿyWUӣ thành cӭng và có màu vàng cӫa mӝt lӟSOLJQLQÿѭӧc lҳQJÿӑng trên các

xenlulozo Mӛi tӃ bào dài khoҧQJPPLQ YjÿѭӡQJNtQKWKѭӡng tӯ ÿӃn

PLFURPHWÿӃn 0.0008 in) SӧL[ѫGӯa có chiӅXGjLWKѭӡng là tӯ ÿӃn

30 cm Có hai loҥL [ѫ GӯD ;ѫ GӯD QkX ÿѭӧc thu hoҥch tӯ dӯa chín hoàn toàn

Chúng dày, chҳc và có khҧ QăQJFKӕng mài mòn FDR&K~QJWKѭӡQJÿѭӧc sӱ dөng

trong chiӃu, bàn chҧL«6ӧL[ѫGӯDQkXWUѭӣng thành có chӭa lignin và xenlulozo ít

KѫQVRYӟi nhӳng sӧLNKiFQKѭODQKE{QJYjYuQyPҥnh mӁ QKѭQJtWOLQKKRҥWKѫQ

SӧL[ѫGӯa trҳQJÿѭӧc tu hoҥch tӯ các quҧ dӯDWUѭӟc khi chín Nhӳng sӧi này có

màu trҳng hoһFiQKViQJPjXQkXYjPѭӧt mà và mӏQKѫQQKӭQJFNJQJ\ӃXKѫQ

&K~QJWKѭӡQJÿѭӧc quay thành sӧLÿӇ sӱ dөng trong chiӃu thҧm chùi chân hoһc dây

thӯng

Các sӧL[ѫGӯDWѭѫQJÿӕi không thҩPQѭӟc và là mӝt trong nhӳng loҥi sӧi tӵ

nhiên có khҧ QăQJFKӏXÿѭӧc sӵ phá hӫy cӫDQѭӟc muӕL1ѭӟc ngӑWÿѭӧc xӱ dөng

ÿӇ xӱ Oê[ѫGӯDQkXWURQJNKLQѭӟc biӇQYjQѭӟc ngӑWÿӅXÿѭӧc sӱ dөQJÿӇ xӱ Ot[ѫ

dӯa trҳng [11], [12]

1.1.2.3 Tính ch̭ t cͯ a sͫ L[˯G ͳa

;ѫGӯDÿѭӧc tách ra tӯ vӓ quҧ dӯa ChiӅu dài sӧi khác nhau, tӯ 10-30cm Sӧi

[ѫ Gӯa mҥQK ÿjQ Kӗi, có mӝW ÿӝ bӅn màu thҩS Yj ÿӝ bӅn cao ( vì thành phҫn

xenlulozo 35-45%, 40-45% lignin và pectin 2,7-4% và hemixenlulozo 0,15-0,25%

;ѫGӯDFNJQJQKѭFiFVӧi thiên nhiên khác, sӕ OѭӧQJÿiQJNӇ cӫDÿѭӡng kính

ÿLNèm vӟi chiӅu dài riêng biӋt cӫa các sӧi ChҩWOѭӧng sӧLÿѭӧc tính dӵa trên nhiӅu

nhân tӕ NKiFQKDXQKѭNtFKFӥFѭӡQJÿӝ WUѭӣng thành và tҩt nhiên là còn tùy vào

các loҥi cây dӯDNKiFQKDXFNJQJQKѭOjFiFTXiWUuQKSKѭѫQJSKiSQX{LGѭӥng NhӳQJQJKLrQFѭX vӅ ÿӝ mҥnh cӫa sӧL[ѫGӯDÿѭӧc lҩy tӯ nhӳng vùng khác

QKDXѫ.HUDODÿmÿѭӧFÿѭDUDEӣi Mathai

3UDEKX ÿm QJKLrQ Fӭu nhӳng tính chҩW Fѫ Kӑc cӫa sӧL [ѫ GӯD QKѭ P{ ÿXQ

<RXQJÿӝ bӅQNpRÿӝ JLmQGjLÿӝ dүQÿLӋQ«YjVRViQKYӟi các loҥLVѫLWӵ nhiên

khác nhau QKѭGӭa, chuӕLÿD\«[12], [13]

Các kӃt quҧ ÿѭӧFÿѭDUDGѭӟi các bҧng 1.1 và 1.2

Bҧng 1.1: Tính ch̭ WF˯E ̫n cͯa sͫL[˯G ͳa [5]

Giá trӏ ĈѫQYӏ0{ÿXQ<RXQJ 4000-5000 Mpa

nhӳng thành phҫQY{ÿӏnh hình, kém әQÿӏnh, làm giҧm tính chҩWFѫOêKyDOêFӫa

sӧi thӵc vұWĈӇ phҧn ӭng xҧy ra, hóa chҩt cҫn xâm nhұp vào hình thái cҩu trúc này

ĈӇ WăQJ Fѭӡng khҧ QăQJ WLӃp cұn và khҧ QăQJ SKҧn ӭng, xenlulozo cҫQÿѭӧc gây

WUѭѫQJYjORDLEӓ hemixenlulozo, lignin Mӝt sӕ WiFQKkQJk\WUѭѫQJWKѭӡQJÿѭӧc

sӱ dөng là H2SO4, NaOH, ZnCl2«[10]

1.1.3.2 ̪QKK˱ ͧng cͯa NaOH

Dung dӏch NaOH có nӗQJÿӝ 5÷30% có khҧ QăQJ KzD WDQ FiF FKҩWY{ÿӏnh

hình Khi ngâm sӧ thӵc vұt trong dung dӏFK 1D2+WKuFyKDLTXiWUuQKÿӗng thӡi

xҧ\UDÿyOjTXiWUuQh tách lignin, các phҫQY{ÿӏQKKuQKYjTXiWUuQK1D2+WѭѫQJtác vӟLFiFÿҥi phân tӱ holoxenlulozo, chúng phө thuӝc vào nӗQJÿӝ NaOH và thӡi

gian xӱ ly Khi nӗQJ ÿӝ dung dӏch NaOH thì nó hòa tan phҫQ Y{ ÿӏnh hình, còn

xenlulozo chӍ bӏ WiFÿӝng nhҽ.KLWăQg nӗQJÿӝ 1D2+YjWăQJWKӡi gian xӱ lý thì

quá trình tách phҫQY{ÿӏQKKuQKWăQJNK{QJÿiQJNӇ Yu KjP Oѭӧng cӫa chúng có

trong sӧLOjJLѫLKҥQWURQJNKLÿyTXiWUuQKWѭѫQJWiFJLӳa NaOH và các mҥFKÿҥi

phân tӱ holoxenlulozo lҥLWăQJ [13]

1.1.3.3 ̪QKK˱ ͧng cͯa dung d͓ ch axit

Xenlulozo bӏ WUѭѫQJQӣ trong dung dӏFKD[LWORmQJ7URQJP{LWUѭӡQJD[LWÿұm

ÿһFQKѭ+2SO4 72%, HCl 44%, H3PO4 «[HQOXOR]RVӁ bӏ hòa tan

'ѭӟi tác dөng cӫa axit, mӕi liên kӃt glucozit sӁ bӏ thӫy phân làm cho mҥch

xenlulozo bӏ ÿӭt TӕFÿӝ cӫa quá trình thӫy phân phө thuӝFYjRÿӝ mҥnh yӃu cӫa

axit Ngoài ra, tӕFÿӝ thӫy phân xenlulozo phө thuӝc vào nhiӋWÿӝ P{LWUѭӡng

Ĉӕi vӟi viӋc khҧo sát ҧQKKѭӡng cӫa dung dӏch axit trong xӱ lý sӧi xenlulozo

WKuWK{QJWKѭӡQJQJѭӡi ta khҧo sát xӱ lý hai giai ÿRҥQJLDLÿRҥQOjJLDLÿRҥn xӱ lý

vӟLD[LWJLDLÿRҥQOjJLDLÿRҥn xӱ lý vӟi kiӅm

Khi thӡi gian ngâm trong dung dӏFKD[LWWăQJWKuKjPOѭӧng tҥp chҩt bӏ loҥi

khӓi sӧLFNJQJWăQJ'XQJGӏch kiӅm không chӍ có tác dөng hòa tan các chҩt sáp, vô

FѫYjFiFKHPL[HQOXOR]ROLJQLQFyÿӝ trùng hӧp thҩp KiӅm còn có tác dөng làm

WUѭѫQJQӣ mҥch xenlulozo, tuy nhiên không phá hӫy xenlulozo mà chӍ gây ra nhӳng

biӃQÿәi vӅ hóa lý trong cҩXWU~F7URQJNKLÿyD[LWFyWiFGөQJOjPÿӭt các liên kӃt

axetal giӳa nhóm chӭc lignin vӟi nhóm hydroxyl cӫa xenlulozo Các sҧn phҭm

lignin bӏ WiFKUDWX\FKѭDKzDWDQWURQJGXQJGӏFKQj\QKѭQJӣ JLDLÿRҥn xӱ lý kiӅm

chúng sӁ dê dàng tham gia vào các phҧn ӭng hóa hӑc và tҥo nên các sҧn phҭm dӉ

tan trong dung dӏch kiӅm, thұm chí tan WURQJ QѭӟF 7URQJ P{L WUѭӡng axit,

hemixenlulozo dӉ bӏ thӫ\SKkQYjWăQJNKҧ QăQJSKkQWiQWURQJQѭӟc [15]

1.1.4 Xӱ lý sӧi tӵ nhiên tҥ o ra các loҥ i sӧLÿiS ӭng nhu cҫu biӃ n tính

Khi sӱ dөng xenlulozo tӵ QKLrQ QKѭ ÿD\ WUH Eӝt gӛ mӅm, bӝt vӓ trҩu, hҥt

E{QJ«OjP vұt liӋu nӅn thì trong hҫu hӃWFiFWUѭӡng hӧp, thӕng sӕ ghép phө thuӝc

YjRKjPOѭӧng lignin có mһt trong chát nӅQ1yLFKXQJKjPOѭӧng lignin càng cao

thì hiӋu suҩt tә hӧp càng thҩSĈLӅXÿyOjGROLJQLQKRҥWÿӝQJQKѭPӝt chҩt bҳt gӕc

tӕt, làm hҥn chӃ quá trình tә hӧp Chҷng hҥn ta nhұn thҩy có sӵ giҧPFѭӡQJÿӝ tín

hiӋu cӫa phә ESR (phә cӝQJKѭӣQJVSLQÿLӋn tӱ OLrQTXDQÿӃn viӋFWăQJKjPOѭӧng

lignin cӫD[HQOXOR]Rÿѭӧc chiӃu xҥ quang hӑc

1KѭÿmQyLӣ trên, mһc dù lignin là mӝt chҩt làm chұm quá trình tә hӧSQKѭQJ

ÿ{LNKLӣ mӝt sӕ SKѭѫQJSKiSOҥi cho kӃt quҧ QJѭӧc lҥi

KӃt quҧ nghiên cӭXWKXÿѭӧc khi tә hӧS[ѫGӯa và than bùn cho hiӋu suҩt cao

KӃt quҧ cho thҩy mӝWOѭӧng lӟn lignin có mһt trong bӝt có thӇ tҥRWKXkQOѫLFKRYLӋc

tә KѫS

1.2 Than bùn

1.2.1 Nguӗ n gӕ c, phân loҥ i và tính chҩ t cӫa than bùn

1.2.1.1 Ngu͛ n g͙ c than bùn ͧ Vi͏ t Nam

1ѭӟc ta rҩt giàu mӓ WKDQEQĈk\OjQJXӗn tài nguyên lӟQFKRÿҩWQѭӟFÿһc

biӋt có lӧi cho nông nghiӋp và công nghiӋp

7KDQEQÿѭӧc hình thành do sӵ WtFKONJ\OkXÿӡi cӫa các xác thӵc vұt phân giҧi

WURQJÿLӅu kiӋn thӯa ҭm, thiӃu không khí KӃt quҧ cӫa sӵ phân giҧi này là các xác

thӵc vұWNK{QJÿѭӧc phân giҧi hoàn toàn mà hình thành mӝt chҩt lӟp hӳXFѫJӗm

nhӳng phҫn còn lҥi cӫa thӵc vұWÿDQJEӏ dӣ dang, mùn mөc và chҩt khoáng Lӟp

chҩt hӳu FѫÿyJӑLOj´WKDQEQ´

'RÿLӅu kiӋn tӵ QKLrQÿLӅu kiӋn khí hұXYjÿһFÿLӇm thӵc vұt khác nhau cӫa

tӯng vùng, các mӓ than bùn ӣ Qѭӟc ta có nhӳQJÿһFÿLӇm khác nhau [5]

1.2.1.2 Phân lo̩ i

Có ba loҥi: than bùn nông, than bùn sâu, than bùn chuyӇn tiӃp

Than bùn n{QJÿѭӧc hình thành do sӵ tích tө xác, bã các loҥi cây có ít dinh

GѭӥQJQKѭODXVұ\OăQOiF«ӣ nhӳQJQѫLÿӏDKuQKWѭѫQJ

7KDQEQVkXWURQJÿLӅu kiӋQÿӏa hình thҩSFyÿҫm lҫ\QѭӟFÿӑng và nhiӅu

chҩW GLQK Gѭӥng, các loҥL Fk\ ÿѭӧc phát triӉn tӕW KѫQQKѭ Fӓ lông lӧn, cӓ sâu

UyPUrXOăQOiFODXVұy và các loҥi cây nhӓ Xác bã loҥi cây này tích tө dҫn thành

WKDQEQVkXĈһFÿLӇm than bùn sâu là chӭa nhiӅu chҩWGLQKGѭӥng và ít chua

Than bùn chuyӇn tiӃp: ӣ giӳa hai loҥLWKDQEQWUrQĈһFÿLӇm cӫa than bùn

nông và than bùn chuyӇn tiӃSOjtWGLQKGѭӥng, mӭFÿӝ chuyӇn hóa thҩp và chua [4]

1.2.1.3 Tính ch̭ t

¾ Tính ch̭t v̵t lí

Nói chung, nguӗn gӕc các mӓ than ӣ Qѭӟc ta hình thành tӯ rӯng cây thҧo mӝc

hoһc tӯ cây cӓURQJUrX«ÿӅXFyÿһFÿLӇm ngoҥi hình giӕng nhau, màu sҳc cӫa nó

WKѭӡQJOjPjXQkXÿӃQPjXÿHQ

Than bùn ӣ QѭӟF WD Fy ÿӝ phân giҧi khá cao ( tӯ 30 ± 80%) Khҧ QăQJ JLӳ

Qѭӟc là 25 ± 75%, sӭc hút giӳ ÿҥm amon (NH4+) tӯ 150-250 milidlg/100 gam than

bùn khô (tӭc là vào khoҧng 2,7 ± 4,5%)

BӅ dày cӫa mӓ thDQQѭӟFWDWKѭӡng vào khoҧng 0,5 ± 3,PWKѭӡQJQăPӣ lӟp

ÿҩt mһt ( tӯ 0,2m ± 3,5m), có khi nҵPÿӝ thiên

1KѭYұy, than bùn ӣ Qѭӟc ta có tính chҩt vұWOtWѭѫQJÿӕi tӕt, khҧ QăQJ K~W

Qѭӟc, giӳ Qѭӟc, giӳ ÿҥm amon cao nên có thӇ sӱ dөng nó vào mөFÿtFKOjPSKkn ÿӝn chuӗng tӕt [5]

¾ Tính ch̭t hóa h͕c

Các tính chҩt hóa hӑc cӫa than bùn quan trӑng có liên quan vӟi viӋc sӱ dөng

nó vào các mөF ÿtFK Q{QJQJKLӋp là thành phҫQYj KjPOѭӧng chҩt hӳXFѫKjP

OѭӧQJFiFNKRiQJGLQKGѭӥng chӫ yӃXÿӝ FKXDGXQJWtFKWUDRÿәi FDWLRQ«

Ta lҫQOѭӧt xét các tính chҩWQj\ÿӕi vӟi các mӓ than bùn ӣ Qѭӟc ta:

a Thành ph̯ QYjKjPO˱ ͫng ch̭t hͷXF˯

Than bùn ӣ QѭӟF WD WKѭӡng chiӃm tӯ 48 ± 65.9% chҩt hӳX Fѫ Yj Uҩt nhiӅu

A.H Các mӓ than bùn Liên Hà, Lӝc Hà, Dân Chӫ ( Hà NӝL 9ăQ4XiQ9ƭQh Phú)

Fy Oѭӧng chҩt hӳX Fѫ Yj D[LW KXPLF NK{QJ NpP FiF Pӓ than bùn ӣ YQJ {Q ÿӟi

Nhӳng mӓ WKDQEQQKѭYұy không nhӳng có thӇ làm phân bón rҩt tӕt mà còn làm

nguyên kiӋu cái tҥRÿҩt, sҧn xuҩt kích thích tӕ, mà còn có thӇ sӱ dөng nó vào mөc

ÿtFKF{QJQJKLӋp khác nӳa

Riêng mùn, phҥm vi biӃQÿӝng vào khoҧng tӯ 14.23 ±  QKѭ Yұy so vӟi

cách phân loҥi cӫa Liên Xô thì than bùn ӣ Qѭӟc ta có mӭFÿӝ phân giҧi thҩp, trung

bình và cao

b Thành ph̯ n và ch̭ WGLQKG˱ ͩng chính

Nói chung các mӓ than bùn ӣ QѭӟFWDÿӅu gLjXÿҥm mӓ nghèo nhҩWFNJQJWӯ

0,15-0,5%, trung bình 0.8-1% và có mӓ FDRÿӃn 1.75-Ĉһc biӋWOѭӧng amon

tӵ do trong than bùn ӣ QѭӟF WD WѭѫQJ ÿӕi nhiӅu (60-PJJ  QKѭQJ FNJQJ Fynhӳng màu nghèo (5-6mg/100g) Phҫn lӟQ ÿҥm trong than bùn ӣ Gѭӟi dҥng khó

tiêu Trái lҥLOѭӧng P2O5 và K2O trong than bùn ӣ Qѭӟc ta rҩt nghèo Muӕn sӱ dөng

WKDQEQOjPSKkQEyQQJѭӡi ta phҧi hoҥW KyD ÿҥm khó tiêu vaf bә VXQJYDz ÿy

nguӗn P2O5

1.2.2 Chҩ t mùn trong than bùn

Mùn là hӧp chҩt cao phân tӱ phӭc tҥp, có thành phàn không әQ ÿӏQK ÿѭӧc

hình thành khi phân hӫy và mùn hóa các chҩt hӳXFѫ+jPOѭӧQJPQWURQJÿҩt do

ÿһF ÿLӇP Yj ÿLӅu kiӋQ TXi WUuQK KuQK WKjQK ÿҩt quyӃW ÿӏnh Trong than bùn tәng

Oѭӧng mùn có thӇ ÿҥt tӟi vài chөc phҫQWUăP

1Jѭӡi ta chia mùn ra hai nhóm hӧp chҩt:

- Nhóm thӭ nhҩ t: bao gӗm các sҧn phҭm phân giҧi xác hӳXFѫYjQKӳng sҧn

phҭm sӕQJWUDRÿәi và tәng hӧp) cӫa vi sinh vұt Nhӳng chҩt hӳXFѫQm\FKѭDEӏ

mùn hóa và có trong thành phҫn chҩt hӳXFѫ9uYұ\QJѭӡi ta gӑi nhóm thӭ nhҩt

này là nhóm mùn không ÿһFWUѭQJ7URQJWKDQEQKjPOѭӧng cӫa nhóm này mӟi

chӍ ÿҥt tӟi 50-70% Vì ӣ ÿk\ TXi WUuQK Y{ Fѫ KyD FKҩt hӳX Fѫ Uҩt chұm Tính

chҩWÿһFWUѭQJFӫa nhóm hӳXFѫFKѭDEӏ mùn hóa là tính chҩt biӃQÿӝng dó quá trình

phân hӫy và mùn hóa nhӳng hӧp chҩt này luôn luôn xҧ\UDWURQJÿҩt.Trong thành

phҫn cӫDQKyPPQÿһFWUѭQJEDRJӗm các hӧp chҩWQKѭK\GUDWFDFERQKӧp chҩt

chӭa nito, linhin, lipit, nhӵa, chҩt chát, andehit

- Nhóm thӭ hai: bao gӗm các hӧp chҩt hӳX Fѫ SKӭc tҥS ÿm Eӏ mùn hóa

Chӭng không có trong thành phҫn xác hӳXFѫ Pj FKӍ ÿѭӧc hình thành trong quá

WUuQKPQKyDFK~QJÿѭӧc gӑLOjQKyPPQÿһFWUѭQJNhóm này chiӃm khoҧng:

80-90% tәng sӕ mùn chҩt

1KyPPQÿһFWUѭQJKD\WKѭӡng gӑi là chҩt mùn là mӝt hӋ thӕng cӫa các hӧp

chҩt hӳXFѫFDRSKkQWӱ, chӭa nito, có cҩu trúc vòng và có tính axit Do nhóm chҩt

mùn có tính axit và thӵc chҩt nhóm này bao gӗm các axit mùn và nhӳng dүn xuҩt

cӫa nó nên còn có thӇ gӑi là nhóm axit mùn Nhӡ có tính axit mà chúng có thӇ tác

dөng vӟi nhӳng chҩWY{FѫWҥo nhӳng hӧp chҩt hòa tan hoһc không hòa tan Nhӳng

hӧp chҩt không hòa tan sӁ ÿѭӧc tích tө WURQJÿҩWOjPFKRÿҩt mùn không bӏ rӱa trôi

7UrQ Fѫ Vӣ nhӳng nghiên cӭu cӫD ,9&KLXULQ 00&{Q{Q{YD ĈUDKXQ{S/+$OrFK[DQÿ{SYjQKӳng nhà nghiên cӭXNKiFQJѭӡi ta chia chҩt mùn ÿһFWUѭQJ

UDWKjQKQKyPFѫEҧn cӫa axit mùn: [6], [9]

- Nhóm axit humic: bao gӗm axit humic ( axits màu xám- theo thuұt ngӳ các

nhà thә GѭӥQJ Ĉӭc) và axit fulmic ( axit màu nâu- theo thuұt ngӳ các nhà thә

GѭӥQJĈӭc) Ngoài ra nhóm này còn có axit hematomelanic- ÿyOjPӝt phҫn cӫa

D[LWKXPLFKzDWDQWURQJUѭӧu

Axit humic là nhӳng axit hӳXFѫFDRSKkQWӱ, chӭDQLWѫYjFyFҩu trúc vòng

Chúng hòa tan tӕt trong dung dӏch loãng cӫa hydroxit kiӅm và cacbon

kiӅP«7URQJ GXQJ GӏFK KzD WDQ FK~QJ Fy PjX QkX ÿӃQ ÿHQ Axit humic thӵc tӃ

NK{QJKzDWDQWURQJQѭӟFYjFiFD[LWY{Fѫ

Axit humic có thành phҫn nguyên tӕ chӫ yӃX Oj FDFERQ K\GUR R[\ Yj QLWѫ

+jPOѭӧng mӛi nguyên tӕ WURQJD[LWKXPLFWKD\ÿәi phө thuӝc vào loҥLÿҩt, thành

phҫn hóa hӑc xác hӳXFѫÿLӅu kiӋn mùQKyDYjSKѭѫQJSKiSWiFKFK~QJUD+jP

Oѭӧng các nguyên tӕ hóa hӑFWURQJD[LWKXPLFWKD\ÿәi trong phҥPYLQKѭVDX

C: 50-60% O: 31-40%

H: 2,8-6.6% N: 2-6%

Ngoài 4 nguyên tӕ hóa hӑc chӫ yӃu trên, trong axit humic còn chӭa các

nguyên tӕ tro vӟLKjPOѭӧng không nhiӅXQKѭ36$O)H6LSKө thuӝc vào mӭc

ÿӝ tinh khiӃt cӫa dung dӏch tách axit humic ra khӓLÿҩt TәQJOѭӧng các nguyên tӕ

WKD\ÿәi tӯ 1-10% Có lӁ các nguyên tӕ tro không phҧi là thành phҫn bҳt buӝc cӫa

phân tӱ axit humic Chúng liên kӃt vӟi các axit humic do các phҧn ӭng hóa hӑc [9],

[10], [11]

- Nhóm axit fulvic:bao gӗm axit crenic, apoarenic (theo thuұt ngӳ cӫa

Beczelius và Viliam)

Axit fulvic có màu vàng nâu, trong dung dӏch tùy theo nӗQJÿӝ mà chúng có

PjX YjQJ UѫP ÿӃQ PjX GD FDP $[LW IXOYLF KzD WDQ WURQJ Qѭӟc, axit, dung dӏch loãng cӫa hydroxit cӫa kim loҥi kiӅm, cacbonat kiӅm, dung dӏch amoniac

+jPOѭӧng nguyên tӕ hóa hӑc cӫa axit fulvic không cӕ ÿӏQKWKD\ ÿәi trong

phҥm vi sau:

C: 40% - 52% ; O: 40 ± 48% ; H: 4 -6% ; N: 2 -6%

Các kӃt quҧ nghiên cӭu cҩu trúc cӫDD[LWIXOYLFÿӅu xác nhұn sӵ có mһt cӫa

FiF QKyP ÿӏnh chӭc cacboxyl, phenol, metoxyl và cacbonyl NhӳQJ QKyP WKѫP

loҥi vòng hay nhӳng mҥch bên trong phân tӱ D[LW IXOYLF FNJQJ WѭѫQJ Wӵ QKѭtrong

axit humic Hydro cӫDQKyPFDFERQ\OYjSKHQROK\GUR[\OÿӅu có khҧ QăQJWUDRÿәi

cation Axit fulvic khác vӟi axit humic ӣ chӛ chӭa nhiӅXFiFQKyPÿӏnh chӭFKѫQ

QKѭQJOҥLtWFiFQKkQWKѫPKѫQ[9]

Nhìn chung, cҩu trúc phân tӱ cӫDD[LWIXOYLFFNJQJFyQhӳQJQpWWѭѫQJWӵ QKѭ

trong axit humic Vì vұy, có nhiӅu tài liӋXÿѭDUDD[LWIXOYLFÿѭӧc hình thành trong

quá trình mùn hóa tӯ axit humic vӯa mӟLÿѭӧc tҥo thành

NhiӅu nhà khoa hӑc nghiên cӭu phân chia các chҩt mùn ngoài hai nhóm trên

còn nhòm thӭ ba là QKyP KXPLQ &K~QJ FNJng là các axit humic, song có cҩu tҥo

ÿѫQJLҧn và liên kӃt vӟi nhӳng phҫn khoáng, khoáng sét cӫD ÿҩt sét rҩt chһt chӁ

ĈLӅu này giҧi thích tính bӅn vӳng cӫDD[LWKXPLQNKLWiFÿӝng axit hoһc kiӅm lên

QyĈҥm trong humin chӭa khoҧng 20 ± 30% tәng sӕ ÿҥPWURQJÿҩt TURQJÿҩt chӍ

mӝt phҫn nhӓ chҩt mùn ӣ trҥng thái tӵ do, còn axit humic và axit fulvic liên kӃt vӟi

nhau tҥo thành nhӳng chҩt phӭc tҥp

FiFQӕLÿ{LOLrQKӧSYӟLÿLӋQWӱʌNK{QJFӕÿӏQKQKѭ!& &!& 1-, - N =

NO2« 1KyP WUӧ PjX Oj QKӳQJ QKyP WKӃ FKR KRһF QKұQ ÿLӋQ Wӱ QKѭ - NH2, -

COOH, -SO3H, - 2+« ÿyQJ YDL WUz WăQJ FѭӡQJ PjX FӫD QKyP PDQJ PjX EҵQJ

ÿӇQKXӝPPjXÿӓGQJFDPSHFFKLӃW[XҩWWӯJӛVӗLÿӇQKXӝPPjXÿHQFKROHQOөD

WѫWҵP&iFPjXYjQJWtPYjÿӓWtPFNJQJÿѭӧFFKLӃW[XҩWWӯPӝWVӕORjLFk\NKiFĈӃQQD\FiFQKjNKRDKӑFÿm[iFÿӏQKÿѭӧFF{QJWKӭFKyDKӑFFӫDPӝWVӕ

WKXӕF QKXӝP WKLrQ QKLrQ WKHR WӯQJ ORҥL PjX Wӯÿy ÿiQK JLi ÿѭӧF WtQK FKҩW Yj

KѭӟQJVӱGөQJFӫDFK~QJ>@

a Màu vàng

cao

d 0jXÿHQ

7KXӕF QKXӝP WKLrQ QKLrQ PjX ÿHQ GX\ QKҩW Fy ê QJKƭD WKӵF WӃ Oj PjX ÿHQ

FDPSHF ÿѭӧF ELӃW ÿӃQ Wӯ QăP  7X\ QKLrQ SKҧL ÿӃQ QăP  PӟL WKӵF Vӵ

ÿѭӧFӭQJGөQJUӝQJUmLNKLPӝWQKjKyDKӑFQJѭӡL3KiSSKiWKLӋQNKҧQăQJFӫDQy

WҥRSKӭFFKҩWNK{QJWDQYӟLNLPORҥL.KLPӟLWiFKWӯJӛFDPSHFUDKӧSFKҩWEDQÿҫXFyPjXÿӓJӑLOjKHPDWHLQNKLNӃWKӧSYӟLPXӕLFURPWҥRWKjQKSKӭFFKҩWPjXÿHQ&NJQJYuWKӃPjJӛFDPSHFWUӣQrQFyJLiWUӏ0jXÿHQFDPSHFÿѭӧFGQJQKѭ

Mono azoic: Ar ±N=N-Ar

Diazoic: Ar-N=N-$U¶±N=N-$U´

Tri và poliazoic: Ar ± N=N- Ar ±1 1$U´± N=N- $U´¶±N= N-«

ÿӝFFKRFiFYjWKӫ\VLQKFKӍWKXӕFQKXӝPӣPӭFÿӝUҩWÿӝFYjFӵFÿӝFFKRFiYjWKӫ\VLQK

ĈӕLYӟLFRQQJѭӡLWKXӕFQKXӝPFyWKӇJk\UDFiFEӋQKYӅ GDÿѭӡQJK{KҩS

SKәL1JRjLUDPӝWVӕWKXӕFQKXӝPKRһFFKҩWFKX\ӇQKyDFӫDFK~QJUҩWÿӝFKҥLFyWKӇJk\XQJWKѭQKXHWKXӕFQKXӝP%HQ]LGLQ6XGDQ &iFQKjVҧQ[XҩW&KkXÆXÿmQJӯQJVҧQ[XҩWORҥLQj\QKѭQJWUrQWKӵFWӃFK~QJYүQÿѭӧFWuPWKҩ\WUrQWKӏ WUѭӡQJ

do giá thàQKUҿYjKLӋXTXҧQKXӝPPjXFDR>@

1.3.4 &iFSKѭѫQJ SKiS[ӱOtQѭӟFWKҧLGӋWQKXӝP

;ӱOtQѭӟFWKҧLGӋWQKXӝPӣQѭӟFWDÿmÿѭӧFTXDQWkPWӯOkXÿһFELӋWOjWURQJQKӳQJQăPJҫQÿk\QKLӅXF{QJW\NK{QJFyWUiFKQKLӋP[ӱOtQѭӟFWKҧLFӫDQKj

Pi\ PjWKҧLUD FiF V{QJOjPҧQKKѭӣQJQJKLrPWUӑQJFӫD P{LWUѭӡQJVӕQJ &iF

SKѭѫQJSKiSWUX\ӅQWKӕQJQKѭÿ{QJNHRWөR[LKyDVLQKKӑFÿmÿѭӧFiSGөQJFKRPӝWVӕFѫVӣVҧQ[XҩW&iFSKѭѫQJSKiSWX\FKѭDKRjQFKӍQKFKѭDWULӋWÿӇVRQJFNJQJ ÿmJySSKҫQJLҧPWKLӇX{QKLӉP

ĈӇ[ӱOtQѭӟFWKҧLGӋWQKXӝPQJѭӡLWDWKѭӡQJVӱGөQJFiFSKѭѫQJSKiSVDX

- 3KѭѫQJ SKiS VLQK KӑF JӗP FiF SKѭѫQJ SKiS SKѭѫQJ SKiS KLӃX NKt

SKѭѫQJSKiSNӏNKtSKѭѫQJSKiSWKLӃXNKt

- 3KѭѫQJSKiSKyDOtJӗPFiFSKѭѫQJSKiS SKѭѫQJSKiSOӑFTXDVRQJFKҳQ

UiFSKѭѫQJSKiSÿ{QJWөYjNHRWөSKѭѫQJSKiSKҩSSKөSKѭѫQJSKiSWUDRÿәLion

;DQK PHWK\OHQ Oj PӝWKӧSFKҩW WKѫP GӏYzQJÿѭӧFWәQJKӧSFiFKÿk\KѫQ

 QăP F{QJ WKӭF KyD KӑF Oj &16H18N3SCl.3H2 0ӝW Vӕ WrQ JӑL NKiF QKѭ

tetramethylthionie chlorhydrat, methylen blue, glutylene, methylthioninium

WăQJWLrXWKөR[\FӫDWӃEjR>@

%rQFҥQKÿy[DQKPHWK\OHQFzQÿѭӧFVӱGөQJWURQJTXiWUuQKVҧQ[XҩWGѭӧF

SKҭP Ĉk\ FNJQJ Oj PӝW QJXӗQ SKiW VLQK [DQK PHWK\OHQ Jk\ { QKLӉP P{L WUѭӡQJ

QѭӟF NKL UӱD FiF WUDQJWKLӃW Eӏ ÿLӅX FKӃ GѭӧF SKҭP Yj PӝW OѭӧQJ QKӓ [DQK

Khi b.Cs>>1 thì q = qmax.b.Cs P{WҧYQJKҩSSKөEmRKzD

PNKӕLOѭӧQJFKҩWKҩSSKөJ ... class="page_container" data-page="23">

1.2.1.2 Phân lo̩ i

Có ba loҥi: than bùn nông, than bùn sâu, than bùn chuyӇn tiӃp

Than bùn n{QJÿѭӧc hình thành sӵ tích tө xác, bã loҥi có dinh

GѭӥQJQKѭODXVұ\OăQOiF«ӣ...

WKDQEQVkXĈһFÿLӇm than bùn sâu chӭa nhiӅu chҩWGLQKGѭӥng chua

Than bùn chuyӇn tiӃp: ӣ giӳa hai loҥLWKDQEQWUrQĈһFÿLӇm cӫa than bùn

nơng than bùn chuyӇn tiӃSOjtWGLQKGѭӥng,... hҩp phө tӯ [ѫGӯa, than bùn, tә hӧp than bùn ± [ѫGӯa

Khҧo sát khҧ QăQJKҩp phө yӃu tӕ ҧQKKѭӣQJÿӃn khҧ QăQJKҩp phө cӫa

vұt liӋu hҩp phө chӃ tҥo tӯ [ѫGӯa, than bùn, tә hӧS[ѫGӯa