Vận dụng sách hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng môn ngữ văn vào thiết kế bài giảng phân môn làm văn trung học phổ thông THPT

Tên đề tài: : Vận dụng sách hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Ngữ văn vào thiết kế bài giảng phân môn Làm văn Trung học phổ thông THPT.. Với việc vận dụng sách hướng dẫn c

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

1 Tên đề tài: : Vận dụng sách hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Ngữ văn vào thiết kế bài giảng phân môn Làm văn Trung học phổ thông (THPT)

2 Người thực hiện: Trần Thương Nguyệt; Người hướng dẫn: Th.s Nguyễn Đăng

Châu

3 Phần mở đầu:

3.1 Lý do chọn đề tài

Phân môn Làm văn là một phần quan trọng trong bộ môn Ngữ văn và là một trong ba phân môn trong chương trình dạy học tích hợp Vì vậy, cần phải quan tâm đến việc nâng cao dạy học kiến thức, kỹ năng của phân môn này Với việc vận dụng sách hướng dẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Ngữ văn vào thiết kế bài giảng phân môn Làm văn nhằm tìm hiểu và nâng cao việc vận dụng sách hướng dẫn trong việc thiết kế bài giảng

3.2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Tuy chưa có những công trình nghiên cứu trực tiếp về việc vận dụng sách hướng dẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng vào việc thiết kế bài giảng phân môn Làm văn THPT Nhưng vì đây là một phân môn quan trọng trong việc dạy và học môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông: giúp các em có khả năng tư duy logic, phát triển tâm hồn, tình cảm phong phú, là một phần quan trọng hình thành nhân cách của các

em Vì vậy, đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu về việc dạy và học môn học Ngữ văn, đặc biệt là phân môn Làm văn trong nhà trường phổ thông và cả ở các

bậc cao đẳng và đại học Tiêu biểu như: Cuốn giáo trình: Làm văn (bằng phương

pháp kết cấu và phương pháp diễn đạt,) Nxb Quốc Gia Hà Nội 2009, viết dành cho

giáo viên và sinh viên hệ cao đẳng và đại học sư phạm; Giáo trình: Phương pháp

dạy và học kỹ năng Làm văn – lựa chọn nghe – nói – đọc – viết, Nxb Quốc Gia Hà

Nội 2009, viết dành cho giáo viên và sinh viên hệ cao đẳng sư phạm và đại học sư

phạm; Giáo trình: Phương pháp dạy và học Làm văn – giáo trình đào tạo giáo viên

Ngữ văn cùng của tác giả Mai Thị Kiều Phượng; Tác giả Phan Trọng Luận với

cuốn: Con đường nâng cao hiệu quả dạy Văn của nhà xuất bản Giáo dục 1978; Giáo trình: Làm văn do Đỗ Ngọc Thông chủ biên của Nxb ĐHSP năm 2007 là những

công trình nghiên cứu rất nhiều về phương pháp dạy và học phân môn Làm văn

Với đề tài này chúng tôi hy vọng sẽ tìm ra những cách áp dụng tốt nhất sách hướng dẫn vào thiết kế bài giảng phân môn Làm văn

3.3 Đối tượng và mục đích nghiên cứu

Trong đề tài khóa luận này chúng tôi tìm hiểu sách hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng môn Ngữ văn về phân môn Làm văn và việc vận dụng kiến thức, kỹ năng vào việc thiết kế bài giảng giảng dạy phân môn Làm văn trong trường trung học phổ thông hiện nay

3.4 Phương pháp nghiên cứu và đóng góp của đề tài

Trong khóa luận này chúng tôi đã sử dụng những phương pháp: Phương pháp thống kê – so sánh; phương pháp phân tích – tổng hợp – đối chiếu; phương pháp lịch sử

3.5 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở bài và phần kết luận khóa luận của chúng tôi gồm có 3 chương chính:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung

Chương 2: Vận dụng sách hướng dẫn chuẩn kiến thức kỹ năng môn Ngữ văn vào thiết kế bài giảng Làm văn Trung học phổ thông

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng sách hướng dẫn

4 Các chương chính của khóa luận

Chương một: Một số vấn đề lý luận chung

1.1 Các vấn đề về Chuẩn kiến thức, kỹ năng (CKTKN)

1.1.1 Định nghĩa về Chuẩn

Chuẩn là những yêu cầu, tiêu chí (gọi chung là yêu cầu) tuân thủ những nguyên tắc nhất định, được dùng để làm thước đo đánh giá hoạt động, công việc, sản phẩm của lĩnh vực nào đó Đạt được những yêu cầu của Chuẩn là đạt được mục tiêu mong muốn của chủ thể quản lý hoạt động, công việc, sản phẩm đó

1.1.2 Những yêu cầu cơ bản của Chuẩn

Chuẩn phải có tính khách quan, có hiệu lực ổn định cả về phạm vi lẫn thời gian áp dụng Đảm bảo tính khả thi, tính cụ thể và tường minh, khả năng định lượng

và không mâu thuẫn với các lĩnh vực khác

1.1.3 Đánh giá chất lượng giáo dục thông qua CKTKN

Kiểm tra và đánh giá là hai khâu trong một quy trình thống nhất nhằm xác định kết quả thực hiện mục tiêu dạy học Từ các chuẩn này, khi tiến hành kiểm tra, đánh giá kết quả môn học cần phải thiết kế thành những tiêu chí nhằm kiểm tra được đầy đủ cả về định tính và định lượng kết quả học tập của học sinh

1.2 Chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình THPT

1.2.1 Chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình giáo dục phổ thông

Chuẩn kiến thức, kỹ năng và yêu cầu về thái độ của Chương trình Giáo dục phổ thông (CTGDPT) được thể hiện cụ thể trong các chương trình môn học, hoạt động giáo dục (gọi chung là môn học) và các chương trình cấp học

1.2.2 Vai trò của sách hướng dẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng (SHD)

Cuốn sách đã đưa ra yêu cầu và những kiến thức, kỹ năng chuẩn nhất mà GV cần truyền đạt tới HS và giúp cho GV định hướng để soạn bài giảng, thiết kế một giáo án với đầy đủ những yêu cầu, đòi hỏi của các bài học

1.2.3 Mối quan hệ giữa sách giáo khoa (SGK) – sách giáo viên (SGV) – SHD

Để nâng cao chất lượng dạy và học chương trình THPT đã đưa ra những yêu cầu cơ bản, bên cạnh việc bám sát SGK, GV cần phải có thêm những sách như SGV

và SHD để có những kiến thức, kỹ năng cần thiết nhằm phục vụ tốt cho môn học

1.3 Lý thuyết về thiết kế bài giảng (TKBG) theo CKTKN

1.3.1 Nguyên tắc định hướng TKBG theo CKTKN

Theo yêu cầu định hướng của SHD trong khi thiết kế bài giảng GV phải đưa

ra và cố gắng thực hiện được những mục tiêu Giáo dục giúp HS nhận biết được những yêu cầu và nguyên tắc cơ bản trong giảng dạy và học tập phân môn Làm văn

1.3.2 Vận dụng SHD trong việc thiết kế bài giảng

Sử dụng tài liệu một cách chủ động, sáng tạo: Chủ động nghiên cứu và nghiên cứu trước các nội dung trong tài liệu; ở những vấn đề có tính mở, mạnh dạn

bổ sung các ví dụ (giáo án, đề kiểm tra ) để làm rõ thêm cho các nội dung đó; vận dụng linh hoạt, có hiệu quả các nội dung hướng dẫn trong tài liệu vào thực tiễn dạy học hoặc chỉ đạo chuyên môn ở địa phương

1.3.3 Tính nguyên tắc khi vận dụng

Xu thế dạy học hiện nay trong nhà trường là phát huy tối đa tính tích cực, chủ động, sáng tạo của cả người dạy lẫn người học trên cơ cở những định hướng về chuẩn kiến thức, kỹ năng

1.4 Mối quan hệ giữa phân môn Làm văn với môn học Ngữ văn và các môn học khác

1.4.1 Phân môn Làm văn với môn học Ngữ văn

Phân môn Làm văn là một bộ phận của bộ môn Ngữ văn theo chương trình tích hợp Có mối quan hệ chặt chẽ với Văn học và Tiếng Việt song cũng có sự độc lập khi có chương trình riêng song đây là sự độc lập trong tích hợp

1.4.2 Phân môn Làm văn với các môn học khác

Trong chương trình Ngữ văn ở phổ thông ngoài mối liên hệ mật thiết giữa ba phân môn Văn học, Tiếng Việt và Làm văn, thì Làm văn còn có mối quan hệ với

các môn học Đó cũng là một phần ngữ liệu quan trọng cho Làm văn

Chương 2: Vận dụng SHD môn Ngữ văn vào thiết kế bài giảng Làm văn THPT 2.1 Thiết kế bài giảng dạy lý thuyết về kiểu bài làm văn

2.1.1 Những thuận lợi trong việc truyền đạt của giáo viên

Bằng những đổi mới phương pháp và những yêu cầu đổi mới trong SHD khiến cho việc thiết kế bài giảng, dạy học phân môn Làm văn có những thuận lợi nhất định và chiếm ưu thế cần thiết trong việc truyền đạt kiến thức, kỹ năng cho HS

2.1.2 Những khó khăn gặp phải khi vận dụng SHD

Khó khăn xảy ra do việc tìm kiếm ngữ liệu mẫu còn khó, việc chưa thể đánh giá được khả năng, phân loại HS từng vùng, miền, tâm lý của HS GV phải truyền đạt không chỉ đúng, đủ mà còn đòi hỏi phải giúp HS nắm vững những điều đã dạy

2.1.3 Các bước thực hiện một bài giảng cụ thể về lý thuyết kiểu bài làm văn

Để soạn một bài giảng cụ thể về lý thuyết kiểu bài Làm văn GV xác định những kiến thức, kỹ năng cần truyền đạt tới HS Tham khảo các tài liệu như SGV

và SHD để nắm chắc hơn những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng cần thiết của bài

2.2 Thiết kế dạy lý thuyết về các thao tác kỹ năng làm văn

2.2.1 Kỹ năng phân tích đề

GV đưa ra những kiến thức, kỹ năng để HS có thể biết cách nhận biết nội dung, yêu cầu của đề bài: Tạo lập văn bản thuộc thể loại nào, xác định luận điểm chính cần phải có, định hướng văn bản như thế nào HS suy nghĩ và tìm hiểu, hình

thành phương hướng để triển khai bài viết

2.2.2 Kỹ năng tìm ý – khai triển ý

GV giúp HS có thể tự phận tích đề, triển khai từng bước tìm ý, khai triển ý

Chọn lọc những ý, luận điểm để đưa vào bài

2.2.3 Kỹ năng sắp xếp và lập dàn ý

Giúp HS có kỹ năng lập dàn ý, sắp xếp bài viết theo nội dung và yêu cầu của

đề bài Định hướng đi bài viết xác định dung lượng bài viết

2.3 Hướng dẫn rèn luyện kỹ năng làm văn cho học sinh theo SHD

2.3.1 Yêu cầu về rèn luyện kỹ năng

Sau khi dạy xong lý thuyết về mỗi kiểu văn bản thì GV đưa ra những yêu cầu

về kiến thức, kỹ năng nhằm củng cố lại những gì HS đã học bằng việc thực hành phân tích, tạo lập những văn bản đó

2.3.2 Lựa chọn phương pháp tổ chức rèn luyện

Các phương pháp dạy học cũng là vấn đề quan trọng giúp HS tiếp thu tốt bài học, với phân môn Làm văn cũng vậy Những phương pháp mang tính tích cực giúp

cho GV và HS có được những giờ học hiệu quả và đạt yêu cầu của bài học đề ra

2.3.3 Các hình thức bài tập rèn luyện

Để giúp cho HS nắm vững những kiến thức, kỹ năng đã học GV đưa ra những bài tập để rèn luyện củng cố kiến thức, kỹ năng cho HS bằng các bài tập thực hành mẫu, các đề bài tạo lập văn bản

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng SHD

3.1 Đối với SHD

3.1.1 Ưu điểm của sách chuẩn kiến thức

SHD được ban hành nhằm nâng cao yêu cầu về kiến thức, kỹ năng cho môn học Nó là sự kế thừa và tiếp thu những điều đã có trước đây và nâng cao hơn nữa

Vì vậy, nó có rất nhiều ưu điểm

3.1.2 Hạn chế của sách chuẩn kiến thức

Tuy mang nhiều tính tích cực, có thể là bám sát với chương trình học trong SGK Nhưng do điều kiện khách quan nên SHD cũng không tránh khỏi một số hạn

chế thường mắc phải: Tâm lý HS, khoảng cách vùng miền, trình độ của HS

3.2 Đối với giáo viên sử dụng sách hướng dẫn

3.2.1 Những yêu cầu cần đạt đối với giáo viên

Với Làm văn, GV phải vận dụng được các kiến thức của cả hai phân môn Tiếng Việt và Văn học, dạy học theo hướng tích hợp ba phân môn này Giúp HS

tổng hợp, xuyên suốt kiến thức theo hệ thống và đảm bảo được quá trình nhận thức

3.2.2 Thực tế trong việc giảng dạy làm văn trong trường THPT

Có thể nói trong việc dạy Ngữ văn THPT hiện nay còn rất nhiều bất cập Không chỉ riêng với phân môn Làm văn mà cả với hai phân môn Văn học và Tiếng

Việt Từ trước đến nay GV luôn dạy môn học này với theo hướng một chiều và có

xu hướng đọc chép, khiến cho HS không thể cảm nhận được cái hay cái đẹp trong mỗi tác phẩm văn học, thông qua những từ ngữ những câu văn mượt mà đầy ý

nghĩa

3.3 Đối với việc tổ chức thực hành rèn luyện kỹ năng làm văn trong trường THPT

SHD đưa ra những chuẩn kiến thức, kỹ năng nhất định và đòi hỏi GV và HS phải tuân thủ những chuẩn này Không những thế, SHD còn giúp cho GV có thể định hướng đúng đắn những đơn vị kiến thức cần đạt cho bài giảng, giúp cho họ có được phương hướng để đổi mới phương pháp dạy học trong quá trình dạy học Để

có thể thực hiện được giờ thực hành rèn luyện kỹ năng, GV cần phải đưa ra những phương pháp thực hành mới tốt cho HS

5 Phần kết luận

Việc tìm hiểu và vận dụng sách hướng dẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng trong việc dạy học phân môn Làm văn là một phần quan trọng để thúc đẩy việc học tập và rèn luyện những kiến thức, kỹ năng không chỉ cho riêng phân môn này mà còn giúp

cho cả việc dạy học môn Ngữ văn trong trường THPT