Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát bóng thấp tay môn bóng chuyền cho học sinh nữ khối 11 trường trung học phổ thông phan thành tài đà nẵng

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊKHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài: NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MÔT SỐ BÀI TẬP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG MẮC TRONG KỸ THUẬT PHÁT B

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài:

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MÔT SỐ BÀI TẬP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG MẮC TRONG KỸ THUẬT PHÁT BÓNG THẤP TAY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH NỮ KHỐI 11 TRƯỜNG THPT

PHAN THÀNH TÀI, ĐÀ NẴNG

Đà Nẵng, tháng 05 năm 2014

Giảng viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện Lớp

: Th.S ĐỖ QUỐC HÙNG : NGUYỄN THANH NHÃ : 10 STQ

LỜI CẢM ƠN

Em xin được bày tỏ lòng biết ơn thầy giáo Th.S Đỗ Quốc Hùng - Giảng

viên TTGDTC – Đại học Đà Nẵng đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này

Em xin chân thành cảm ơn quý thấy cô trong bộ môn bóng chuyền, cùng tất cả thầy cô của TTGDTC - Đại hoc Đà Nẵng; ban chủ nhiệm khoa Giáo Dục Chính Trị - Trường Đại Học Sư Phạm Đà Nẵng, thầy cô, ban giám hiệu trường THPT Phan Thành Tài đã tạo điều kiện giúp đỡ em hoàn thành khóa luận.

Em xin cảm ơn tập thể lớp 10STQ, học sinh lớp 11/1, 11/2, 11/5, 11/6 Trường THPT Phan Thành Tài Thành phố Đà Nẵng đã tạo điều kiện cho em hoàn thành khóa luận.

Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn!

Đà Nẵng, Ngày tháng năm 2014 Sinh viên

Nguyễn Thanh Nhã

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 8

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 8

1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác GDTC trong trường học 8 1.2 Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật phát bóng 12

1.3 Đặc điểm các hoạt động thi đấu của môn thể thao bóng chuyền 16

1.4 Đặc điểm tâm lí của lứa tuổi THPT 17

1.5 Đặc điểm sinh lí, giải phẩu của lứa tuổi học sinh THPT 18

1.6 Cơ sở lý luận trong giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật phát bóng thấp tay 21

1.6.1 Cơ sở lý luận huấn luyện phát bóng cho học sinh nữ Trường THPT môn bóng chuyền 21

1.6.2 Các giai đoạn của giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật phát bóng 22

Chương 2 MỤC ĐÍCH – NHIỆM VỤ - PHƯƠNG PHÁP – ĐỐI TƯỢNG – TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 24

2.1 Mục đích nghiên cứu: 24

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu: 24

2.2.1 Nhiệm vụ 1: 24

2.2.2 Nhiệm vụ 2: 24

2.3 Phương pháp nghiên cứu: 24

2.3.1 Phương pháp đọc – Phân tích và tổng hợp tài liệu 24

2.3.2 Phương pháp phỏng vấn - tọa đàm 25

2.3.3 Phương pháp quan sát sư phạm 25

2.3.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 25

2.3.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 25

2.3.6 Phương pháp sử dụng toán học thống kê 26

2.4 Tổ chức nghiên cứu: 26

2.4.1 Đối tượng nghiên cứu 26

2.4.2 Địa điểm nghiên cứu 26

2.4.3 Trang thiết bị nghiên cứu 27

2.4.4 Thời gian nghiên cứu 27

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28

3.1 Giải quyết nhiệm vụ 1 28

3.1.1 Thực trạng công tác giảng dạy và học tập môn thể dục khối 11 của trường THPT Phan Thành Tài 28

3.1.1.1 Nội dung chương trình giảng dạy môn thể dục khối 11 của trường THPT Phan Thành Tài 28

3.1.1.2 Cơ sở vật chất hỗ trợ chương trình giảng dạy bộ môn GDTC cho học sinh trường THPT Phan Thành Tài, Đà Nẵng năm học 2013 – 2014 34

3.1.1.3 Đội ngũ giáo viên 35

3.1.2 Thực trạng công tác giảng dạy và học tập bộ môn bóng chuyền của trường THPT Phan Thành Tài 35

3.1.3 Xác định nguyên nhân sai lầm thường mắc khi thực hiện kỹ thuật phát bóng thấp tay môn bóng chuyền của học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài 36

3.2 Giả quyết nhiệm vụ 2 42

3.2.1 Xác định một số bài tập nhằm sữa chữa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát bóng thấp tay cho học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài 42

3.2.1.1 Cơ sở lý luận của việc lựa chọn các bài tập 42

3.2.1.2 Xác định một số bài tập ứng dụng nhằm nâng cao hiệu qủa kỹ thuật kỹ thuật phát bóng thấp tay 44

3.2.2 Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát bóng thấp tay cho học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài Đà Nẵng 49

3.2.3 Tổ chức thực nghiệm và đánh giá hiệu quả các bài tập lựa chọn 51

3.2.4 Tiến hành thực nghiệm 56

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 63

1 KẾT LUẬN: 63

2 KIẾN NGHỊ 63

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1

Phân phối chương trình giảng dạy môn GDTC học kỳ

II khối 11 trường THPT Phan Thành Tài, Đà Nẵng năm học 2013 – 2014

Bảng 9

Những hạn chế thường mắc trong thực hiện kỹ thuật phát bóng thấp tay của học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài Đà Nẵng

42Bảng 10 Kết quả phỏng vấn để lựa chọn các bài tập 45

Bảng 11

Những bài tập đã lựa chọn nhằm sữa chửa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát bóng thấp tay cho học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài, Đà Nẵng

47

Bảng 12 Tiến trình giảng dạy cho nhóm thực nghiệm 50Bảng 13

Kết quả phỏng vấn các tets kiểm tra đánh giá hiệu quả

kỹ thuật phát bóng thấp tay ( n = 6 ) 52

Bảng 14

Kết quả kiểm tra ban đầu của 2 nhóm thực nghiệm và

đối chứng trước khi tiến hành áp dụng bài tập đã lựa

Tần số dồn, tần suất dồn, tỉ lệ dồn của hai nhóm thực

nghiệm và đối chứng sau khi tiến hành áp dụng bài

tập đã lựa chọn

59Bảng 21 So sánh tần số dồn và tỉ lệ dồn của bảng 11 60Bảng 22

So sánh nhóm thực nghiệm trước và sau khi áp dụng

DANH MỤC TÊN BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1

Kết quả so sánh tỉ lệ % ban đầu của 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng trước khi tiến hành áp dụng bài tập đã lựa chọn

54

Biểu đồ 2

So sánh tỉ lệ dồn của 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng trước khi tiến hành áp dụng bài tập đã lựa chọn

55

Biểu đồ 3 Kết quả so sánh tỉ lệ % của 2 nhóm sau khi tiến

hành áp dụng bài tập đã lựa chọn 58Biểu đồ 4 Kết quả so sánh tỉ lệ % của 2 nhóm sau khi tiến

hành áp dụng bài tập đã lựa chọn 59

MỞ ĐẦU

Những năm gần đây nền kinh tế nước ta đang trên đà phát triển mạnh

mẽ, mức sống của người dân ngày càng được nâng cao thì nhu cầu về hoạt động xã hội, văn hoá, TT ngày càng đòi hỏi nhiều hơn đặc biệt là vấn đề sức khoẻ TDTT là một bộ phận quan trọng của nền giáo dôc XHCN, là hoạt động không thể thiếu trong đời sống mọi người dân, với mục đích tăng cường sức khoẻ nâng cao thành tích TT, giáo dôc con người một cách toàn diện theo năm phẩm chất của con người mới XHCN, nó còn góp phần làm phong phú sinh hoạt văn hoá, tinh thần và là phương pháp thắt chặt tình đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc trong nước và quốc tế

Để hòa nhập với sự phát triển TDTT của khu vực và thế giới, nhằm nâng cao uy tín trên đấu trường quốc tế Để thực hiện được điều đó, trong văn kiện Đại hội IX của Đảng đã xác định : “ Đẩy mạnh hoạt động TDTT, nâng cao thể trạng và tầm vóc của người Việt Nam, phát triển phong trào TDTT quần chúng và mạng lưới TDTT rộng khắp Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, vận động viên thể thao thành tích cao, đưa Việt Nam lên trình độ cao trong khu vực Đông Nam Á và có vị trí cao trong nhiều bộ môn ”

Nhìn lại lịch sử nước nhà từ buổi khai sinh tới nay, thể thao Việt Nam đã trải qua bao bước thăng trầm và từ đây thể thao Việt Nam đã xác định được những bước đi đúng và xác định được vai trò của nó trong thời kỳ đổi mới

Dù muộn màng so với bạn bè năm châu do nhiều nguyên nhân: Chiến tranh liên miên, nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu v.v Song nhiều thế hệ đàn anh trước đây và thế hệ trẻ bây giờ cũng đã góp sức làm rạng danh cho đất nước, làm rạng danh cho nền Thể thao nước nhà dù là ít ỏi nhưng cũng đủ khẳng định nền TDTT của chúng ta đang có nhiều bước đi lên Để hoàn thành được

sứ mệnh của mình, toàn nghành TDTT không ngừng phấn đấu về mọi mặt:

Từ xây dựng cơ sở vật chất đến nâng cao thành tích ở các môn thể thao như: Điền kinh, bóng đá, bóng bàn, cầu lông, cờ vua, võ thuật và đặc biệt là môn

Bóng Chuyền.

Vào ngày 9 tháng 2, 1895 ở Holyoke, Massachusetts, Hoa kỳ, William G.Morgan, một hướng dẫn viên môn giáo dục thể chất, đã tạo nên một môn thể thao mới gọi là “Mintonette” Môn này được xem là một trò giải trí chơi trong nhà với số lượng người chơi không bị hạn chế Mintonette đã lấy một số đặc trưng của nó từ môn tennis và bóng ném Một môn thể thao trong nhà khác, bóng rổ, cũng được tạo ra và chỉ cách nơi đây mười dặm (16 kilomet), ở thành phố Springfield, Massachusetts bốn năm về trước Mintonette (môn bóng chuyền sau này) được thiết kế để trở thành một môn thể thao trong nhà

ít dữ dội hơn môn bóng rổ, mặc dù vẫn yêu cầu một số cố gắng về thể lực Những luật đầu tiên, được soạn thảo bởi William G Morgan, yêu cầu tấm lưới phải cao 6 feet 6 inche (1.98 met), sân 50 foot (15.2 met); và không hạn chế số người chơi

Năm 1913 giải bóng chuyền đầu tiên được tổ chức tại Praguer và Mỹ là nước đầu tiên dành được ngôi vô địch Từ đó môn Thể thao này đã có sự tranh đấu gay gắt giữa các quốc gia rất nhiều quốc gia đã hình thành hiệp hội bóng chuyền

3

Ở Việt Nam Bóng Chuyền xuất hiện vào năm 1922, du nhập bằng hai con đường đó chính là: Thông qua các nhà thương gia buôn bán và con đường quân đội viễn trinh ( Pháp), mới đầu gặp nhiều khó khăn như chiến tranh, sợ đầu tư về cơ sở vật chất cũng như đội ngũ vận động viên còn hạn chế Nhưng đến khi đất nước được giải phóng thì bóng chuyền dần dần được phát trển mạnh mẽ và rộng khắp từ thành thị đến nông thôn, trong các nghành, các lĩnh vực, thu hút mọi lứa tuổi tham gia, tập luyện và thi đấu

Những năm gần đây, môn Bóng chuyền không ngừng phát triển và được coi là môn thể thao mũi nhọn Được đầu tư và phát triển nâng cao thành tích thi đấu Trong mấy năm qua, đội Bóng chuyền nước ta đã tham gia giải bóng chuyền Đông Nam Á cùng giải Bóng chuyền Châu Á và đã đạt được thành

tích đáng khích lệ, đặc biệt là chiếc huy chương đồng đầu tiên của đội bóng chuyền nữ nước ta tại Đại hội TDTT Đông Nam Á (Segames) 19 tổ chức tại Inđônêxia đã góp phần vào tiếng nói chung Bóng chuyền Việt Nam trên đấu trường Đông Nam Á Cụ thể đội bóng chuyền nữ đã đạt hạng 7 Cup PVI 2009 (giải vô địch bóng chuyền nữ Châu Á); đã từng vô địch Cup VTV2007, VTV Mobiphone 2009; huy chương bạc Seagames 25 Còn đội tuyển bóng chuyền nam huy chương bạc seagames 24; huy chương đồng seagames 25; và xếp hạng thứ 12 giải bóng chuyền Châu Á Chính những thành tích đó đã góp phần vào tiếng nói chung của bóng chuyền Việt Nam trên đấu trường Đông Nam Á, Châu Á và thế giới.

Từ những đặc điểm của bóng chuyền cho thấy: Giảng dạy và huấn luyện bóng chuyền có ảnh hưởng và tác dụng tốt đến người tập

Mỗi kỹ thuật bóng chuyền dù đơn giản nhất như : Phát bóng thấp tay, phát bóng cao tay, chuyền bóng cao tay, chuyền bóng thấp tay đòi hỏi người tập vận động tay chân, toàn thân một cách hợp lý và kịp thời Khi thực hiện độngtác yêu cầu phải tập trung chú ý cao và lặp lại nhiều lần giúp người tập tăng cường sức mạnh tay, chân, toàn thân, hình thành khả năng xử lý nhanh nhẹn, khéo léo, tạo điều kiện thích ứng với những hoạt động phức tạp trong lao động sản xuất, trong chiến đấu cũng như trong cuộc sống hàng ngày

Tập luyện và thi đấu bóng chuyền là quá trình rèn luyện, bồi dưỡng con người phát triển toàn diện về phẩm chất tâm lý - ý chí, tinh thần tập thể, tính kiên trì, dũng cảm

Sự đa dạng của các kỹ năng - kỹ xảo vận động và hành động thi đấu khác nhau không chỉ về cường độ dùng sức mà cả về cấu trúc phối hợp sẽ tạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực cảu con người như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo và tính khéo léo trong những động tác phối hợp hài hoà

Tập luyện, thi đấu bóng chuyền có tác động tích cực tới sự phát triển, hoàn thiện khả năng thích ứng và định hướng nhanh cho người tập, xử lý nhanh những tình huống thường xuyên thay đổi, biết lựa chọn kỹ thuật hợp lý nhất trong vốn dự trữ phong phú về kỹ thuật của mình, biết nhanh chóng chuyển từ hành động này sang hành động khác giúp họ đạt được tính linh hoạt cao của các quá trình thần kinh.

Sự đa dạng các kỹ năng - kỹ xảo vận động, hành động thi đấu khác nhau

sẽ tạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực: Nhanh, mạnh, bền, mềm dẻo và khéo léo

Tập luyện và thi đấu bóng chuyền ảnh hưởng tích cực tới sự phát triển cho người tập lòng dũng cảm, tính kiên định, tính quyết đoán, tính sáng tạo và

kỷ luật Người tập biết hành động tập thể, thường xuyên hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau, điều đó sẽ góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm tập thể, tình cảm bạn bè, tính tập thể, cho người tập

Tập luyện bóng chuyền giúp cơ thể phát triển hài hòa Sự phối hợp hành động khi thực hiện các chiến thuật tạo vẻ đẹp và sức lôi cuốn người xem Điều đó chứng tỏ bóng chuyền là môn thể thao có sức hấp dẫn với quần chúng ở các lứa tuổi, đối tượng, ngành nghề khác nhau và đội ngũ người tập bóng chuyền ngày càng phát triển và lớn mạnh

Chính vì là một phương tiện góp phần gải quyết mục đích và nhiệm vụ của GDTC, cho nên phong trào tập luyện môn bóng chuyền nói chung ở nước

ta đang phát triển mạnh mẽ và rộng rãi Nhu cầu tập luyện và thi đấu bóng chuyền ngày càng cao nên công tác xây dựng một hệ thống giảng dạy nhằm đào tạo đội ngũ GV, VĐV, HLV là một vấn đề rất được coi trọng Cụ thể ở nước ta hiện nay đã có nhiều trường đại học TDTT, sư phạm GDTC được xây dựng với những trang thiết bị, dụng cụ tập luyện sân bãi đầy đủ để đào tạo huấn luyện viên, VĐV, giáo viên thể dục Đối với các trường Đại học, Cao đẳng, THCN, THPT,… thì bóng chuyền là một môn thể thao phổ cập nằm

trong chương trình giảng dạy chính khóa nhằm rèn luyện thể chất góp phần giáo dục toàn diện, nâng cao trình độ thi đấu và tập luyện cho học sinh, sinh viên Việt Nam.

Trường THPT Phan Thành Tài, TP Đà Nẵng hàng năm đã đào tạo, giáo dục hàng nghìn học sinh góp phần đáp ứng vào nhu cầu giáo dục của TP Đà Nẵng và của đất nước Trong những năm gần đây trường đã đạt được nhiều thành tích cao về học tập Riêng phong trào TDTT nói chung và phong trào bóng chuyền nói riêng của nhà trường đã được phát triển mạnh mẽ, năm nào cũng có đội tuyển tham gia đạt được nhiều thành tích cao trong các phong trao TDTT, hội khỏe phù đổng cấp thành phố Công tác giảng dạy GDTC được nhà trường quan tâm, cơ sở, đội ngũ GV giảng dạy đáp ứng được mọi nhiệm vụ đặt ra, đăc biệt là môn bóng chuyền là môn học được quan tâm nhất, nó là phương tiện nhằm giải quyết các nhiệm vụcủa GDTC và lại đây là môn học yêu cầu cao về trình độ kĩ thuật, chiến thuật, thể lực Vì thế để giảng dạy tốt nó đòi hỏi công tác giảng dạy, quá trình tập luyện phải có kề hạch cụ thể

Trong công tác giảng dạy và huấn luyện TDTT đòi hỏi phải có năng lực

và trình độ đáp ứng được với mọi nhu cầu của môn học Vì trong các môn thể thao nói chung, bóng chuyền nói riêng để thực hiện đúng những kỹ thuật không đơn giản chút nào, trong khi học kỹ thuật cơ bản nếu không có phương pháp thì tập luyện sẽ không hiệu quả Ngay từ đầu mới học kỹ thuật mà không tạo cho mình kỹ năng đúng về động tác thì dần dần trong qúa trình tập luyện

sẽ tạo cho mình thói quen… hạn chế rất nhiều trong công việc hoàn thiện kỹ thuật và tiếp thu các kỹ thuật ở mức độ cao hơn Từ đó sẽ ảnh hưởng tới quá trình luyện tập và thi đấu Hầu như người tập khi mới học kỹ thuật thường không tránh khỏi sai lầm Việc mắc phải những sai lầm trong học kỹ thuật đang là một vấn đề còn tồn tại đối với nhiều người mới tham gia tập luyện bóng chuyền

Điều này sẽ được dẫn chứng qua đợt thực tập giảng dạy tại các lớp 11/1, 11/2, 11/5, 11/6 và quan sát thời gian học tập, tập luyện môn bóng chuyền của học sinh trường THPT Phan Thành Tài TP Đà Nẵng thì tôi nhận thấy rằng hầu như học sinh, tập luyện kỹ thuật nói chung và kỹ thuật phát bóng thấp tay của học sinh nữ còn nhiều hạn chế, phần lớn chưa đạt được kỹ thuật hoàn chỉnh, học sinh mắc sai lầm còn phổ biến Vì thế, chúng tôi nhận thấy công tác phát hiện các nguyên nhân dẫn đến sai lầm khi tập luyện các kỹ thuật là điều mà sinh viên chuyên sâu môn bóng chuyền, là người đang quá trình thực tập phải thường xuyên tìm tòi, học hỏi và nghiên cứu để tìm ra biện pháp khắc phục và sửa chữa nó, qua đó nâng cao hiệu quả trong quá trình hoc tập và rèn luyện cũng như giảng dạy sau này Là sinh viên ngành GDTC & GDQP với chuyên sâu là bóng chuyền tôi nhận thấy điều này là rất cần thiết cho mình.

Qua tham khảo tài liệu chuyên môn và một số đề tài nghiên cứu về sửa chữa những sai lầm của kỹ thuật phát bóng thấp tay chúng tôi thấy chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu để đưa ra bài tập sửa chữa kỹ thuật này

Qua quá trình thực tập tôi đã quan sát quá trình học tập môn bóng chuyền nói chung và kỹ thuật phát bóng thấp tay của học sinh nữ nói riêng vẫn chưa tốt và chưa được hoàn thiện Vậy nguyên nhân xuất phát từ đâu? Làm thế nào để nâng cao hiệu quả đó ? Đó là vấn đề bức xúc chúng tôi cần tìm hiểu

Trong giới hạn của công tác học làm nghiên cứu khoa học của sinh viên cùng với sự khuyến khích của thầy, cô giáo trong bộ môn, thầy cô hướng dẫn tại trường THPT tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài:

“ NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MÔT SỐ BÀI TẬP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG MẮC TRONG KỸ THUẬT PHÁT BÓNG THẤP TAY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH NỮ KHỐI 11 TRƯỜNG THPT PHAN THÀNH TÀI, ĐÀ NẴNG’’.

* MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

- Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và đánh giá thực trạng phong trào thể dục thể thao nói chung và môn bóng chuyền nói riêng, đề tài đề xuất một số bài tập sửa chữa những sai lầm trong kỹ thuật phát bóng thấp tay có tính khả thi nhằm phát triển phong trào tập luyện và học tập môn bóng chuyền của học sinh trường THPT Phan Thành Tài, Đà Nẵng

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích của đề tài, chúng tôi đặt ra hai nhiệm vụ sau:

+ Nhiệm vụ 1:

Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy và học tập môn học thể dục nói chung và bộ môn bóng chuyền nói riêng của trường THPT Phan Thành Tài.Xác định nguyên nhân sai lầm thường mắc khi thực hiện kỹ thuật phát bóng thấp tay của học sinh

+ Nhiệm vụ 2:

Nghiên cứu đề ứng dụng mốt số bài tập nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát bóng thấp tay môn bóng chuyền, và đánh giá hiệu quả của các bài tập đó

NỘI DUNG

Chương 1

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác GDTC trong trường học.

Nghị quyết của Ban chấp hành TW Đảng lần thứ V – khóa IX đã nêu

“ Định hướng và phát triển đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa và xác định rõ nhiệm vụ, đào tạo là dạy người, thực hiện tư tưởng chiến lược con người là mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, và GDTC là nhu cầu bản thân của con người, đồng thời là vốn quý tạo ra tài sản trí tuệ và vật chất cho

xã hội, sự phát triển thể chất của con người có liên quan chặt chẽ đến các định hướng phát triển toàn xã hội, đến thể chế chính trị, đến bước tiến của khoa học và kỹ thuật”

Trong thời đại ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học tri thức

có tác dụng sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội làm thay đổi tận gốc lực lượng sản xuất hiện đại Từ thực tế cuộc sống đòi hỏi con người phải có sức khỏe, khả năng lao động và các thao tác có tri thức Con người là chủ thể của mọi sự sáng tạo, chủ thể của mọi của cải vật chất và văn hóa để xây dựng

xã hội công bằng và văn minh Do nhận thức được vai trò quan trọng trong xã hội của con người, Đảng ta đã chủ trương phát triển con người toàn diện, là con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần và trong sáng về đạo đức Cơ sở bền vững để tồn tại lâu dài của mọi quốc gia, mỗi dân tộc được bắt đầu từ việc chăm lo cho sự phát triển con người về mọi mặt Trong đó, việc đầu tư nhằm nâng cao thể lực, nâng cao sức khỏe cho học sinh là một vấn đề quan trọng trong việc phát triển nhân tố con người

Khi phê phán tình trạng yếu kém về giáo dục thể chất trong các nhà trường của nước ta ở thời kì Pháp thuộc, Phan Bội Châu – nhà yêu nước của

Việt Nam đầu tiên có tên tuổi đầu thế kỉ XX đã viết: “ Các môn trong trường

tiểu học không có gì quan trọng hơn môn thể dục mà trường không có môn

đó, thể dục tay không, thể dục với vũ khí, thể dục giải trí cho đến các thứ vận động khác đều không được đưa vào chương trình giảng dạy Lạ hơn nữa là các trường tiểu học của trẻ em người Pháp thì có sân vận động mà các trường tiểu học của con em Việt Nam thì ngược lại Vì trẻ em Việt Nam mà khỏe mạnh thì người Pháp không ưa nên thể dục là môn phải nghiêm cấm”

(Phan Bội Châu, Thiên Hồ, Hồ Dế - Bản dịch của Chương Thân – NXB năm 1978)

Cũng chính vì thực tế quan trọng như vậy và để muốn phát triển con người toàn diện thì phải làm cách mạng về phát triển con người toàn diện, tạo tiền đề cơ bản trước nhất Vì vậy, sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, Nhà nước Dân chủ cộng hòa được thành lập, ngày 27/3/1946 chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục Đồng thời Người đã kí sắc lệnh nhà thể dục nhằm phát triển phong trào “ khỏe vì nước” và thực hành giáo dục thể chất cho học sinh, sinh viên Từ đó đến nay thực hiện lời dạy của Hồ Chủ tịch Đảng, Nhà nước ta đã coi trọng công tác giáo dục thể chất trong trường học, nhằm đào tạo lớp người phát triển toàn diện để kế tục sự nghiệp cách mạng, xây dựng kinh tế xã hội theo định hướng XHCN và bảo vệ Tổ quốc Nghị quyết của Ban chấp hành TW Đảng lần thứ 4 – khóa VII đã xác định mẫu người trong thời kỳ hiện đại là “ con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” TDTT ngoài thỏa mãn nhu cầu sức khỏe, tình cảm, tinh thần, còn tác động trực tiếp lên cơ thể con người, làm thay đổi phát triển hoàn thiện hệ thống chức năng của cơ thể, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cho con người

nó còn là lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật mang tính quần chúng, mọi người xích

lại gần nhau hơn Hơn nữa nó là nhịp cầu thắt chặt tinh thần đoàn kết hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc GDTC ở các trường THPT cũng đã góp một phần tích cực của mình trong thắng lợi của sự nghiệp giáo dục, góp phần củng cố, nâng cao sức khỏe, xây dựng nếp sống mới của học sinh trong nhà trường Nghị quyết hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp Hành TW Đảng khóa IX đã nêu: “Định hướng phát triển và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” và xác định rõ nhiệm vụ giáo dục và đào tạo là “ dạy người” thực hiện tư tưởng chiến lược “ con người là mục tiêu của sự phát triển kinh tế xã hội” trong đó sự cường tráng về thể chất là nhu cầu của bản thân con người, đồng thời là vốn quý tạo ra tài trí tuệ và vật chất cho xã hội Sự phát triển thể chất của con người có liên quan chặt chẽ đến các định hướng phát triển của toàn xã hội, đến thể chế chính trị, đến các bước tiến của khoa học kỹ thuật Văn kiện Đại Hội Đảng lần thư 8 chỉ rõ “ Cơ thể cường tráng là cơ sơ của đời sống vật chất và tinh thần xã hội” Không có cơ thể cường tráng khỏe mạnh thì học sinh khó hoàn thiện nhiệm vụ học tập và khó phát huy được năng lực của mình trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước C.Mác và Ph.Ăngghen đã chứng minh sự phát triển của giáo dục phù thuộc vào điều kiện sống vật chất, khám phá ra bản chất xã hội, bản chất giai cấp đồng thời còn chỉ ra rằng trong XHCN Cộng sản tương lai con người phát triển toàn diện là một yếu tố khách quan, bởi nó là nhu cầu xã hội

Hồ Chí Minh là một danh nhân văn hóa thế giới và được thế giới công nhận danh hiệu Anh hùng giải phóng dân tộc Bác là người trung thành với học thuyết Mác – Lênin Trong chỉ đạo công tác cách mạng và lãnh đạo sự nghiệp giải phóng dân tộc Bác cũng rất quan tâm đến công tác TDTT, coi đó

là mục tiêu quan trọng trong sự nghiệp giáo dục Cộng sản Chủ nghĩa cho thanh niên Hồ chủ tịch cũng đã chỉ rõ cho thanh niên “ Phải rèn luyện thân thể cho khỏe mạnh Khỏe thì mới đủ sức để tham gia một cách dẻo dai, bền bỉ những công việc ích nước lợi dân” Những quan điểm đó của các nhà lãnh

đạo là tư tưởng chỉ đạo cách mạng, đồng thời cũng chỉ rõ vị trí, ý nghĩa quan trọng của TDTT trong giáo dục toàn diện cũng như mối quan hệ biện chứng giữa Đức – Trí – Thể - Mĩ.

Trong những năm gần đây, ngành GD&ĐT đã có nhiều đổi mới về công tác GDTC và đã đạt nhiều kết quả đáng kể trên lĩnh vực giáo dục thể chất, sức khỏe và y tế học đường

Chỉ thị 36CT/TW ngày 24/3/1994 của Ban Bí Thư TW Đảng (khóaVII) giao trách nhiệm cho bộ GD&ĐT và Tổng cục TDTT thường xuyên phối hợp chỉ đạo, tổng kết công tác GDTC Cải tiến chương trình giảng dạy, tiêu chuẩn rèn luyện thể thao, đào tạo giáo viên TDTT cho trường học các cấp, tạo điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất để thực hiện chế độ GDTC trở thành nếp sống hằng ngày của hầu hết HS - SV, qua đó phát hiện và tuyển chọn được nhiều tài năng thể thao cho đất nước Luật giáo dục được Quốc hội khóa IX nước Cộng hòa XHCN Việt Nam thông qua ngày 02/12/1998 và pháp lệnh TDTT được ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua tháng 09/2000 quy định “Nhà nước coi trọng TDTT trường học, nhằm phát triển và hoàn thiện thể chất cho tầng lớp thanh thiếu niên và nhi đồng GDTC là nội dung bắt buộc đối với HS – SV, được thực hiện theo hệ thống giáo dục quốc dân từ mầm non đến đại học TDTT ngoại khóa cho người học Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện cho HS – SV được tập luyện TDTT phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều kiện từng nơi GDTC là một bộ phận quan trọng thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Ủy ban thường vụ quốc hội đã ban hành pháp lệnh TDTT gồm 9 chương, 59 điều nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về TDTT để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực toàn dân, góp phần hình thành nhân cách con người Viêt Nam, phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Pháp lệnh quy định: “ Giáo dục thể chất trong trường học là chế độ bắt buộc nhằm

tăng cường, phát triển thể chất, góp phần hình thành và phát triển nhân cách, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện cho người học”.

Mục tiêu của GDTC và thể thao trường học là nhằm góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo đội ngũ giáo viên cán bộ khoa học kỹ thuật, quản lý kinh tế

và văn hóa xã hội phát triển hài hòa, đáp ứng yêu cầu chuyên môn nghề nghiệp, cơ thể cường tráng GDTC và thể thao trường học duy trì và củng cố sức khỏe, nâng cao trình độ thể lực cho học sinh, rèn luyện thân thể đạt tiêu chuẩn thể lực quy định Trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về nội dung và phương pháp tập luyện TDTT, kĩ năng vận động và kỹ thuật động tác

cơ bản của một số môn thể thao

1.2 Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật phát bóng

Bóng chuyền là một môn thể thao hoạt động có chu kỳ, tình huống phức tạp luôn thay đổi, tính bất ngờ làm cho người chơi phải sử lý tình huống trong thời gian ngắn Trong các hiệp đấu và ngay cả trong từng lần bóng qua lại trên lưới, trong sân người chơi liên tục thực hiện và ứng phó với tình huống luôn thay đổi

Trong khi chơi người tập thực hiện các kỹ thuật khác nhau nó phụ thuộc vào vị trí cụ thể từng người trên sân Người đứng ở hàng trên luôn thực hiện kỹ thuật đập bóng phòng thủ trên lưới, bọc lót yểm trợ lẫn nhau và chuyền bóng tấn công Người đứng ở hàng sau thì phòng thủ, chuyền một tấn công hàng sau Hoạt động trong thời gian dài như vậy đòi hỏi người chơi phải

có tâm lý vững vàng thể lực bền bỉ, kỹ thuật và chiến thuật điêu luyện mới đáp ứng được yêu cầu thi đấu trong thời gian dài

Phát bóng là một trong những kỹ thuật mở màn cho trận đấu, nó có ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt, thực hiện tốt kỹ thuật sẽ tạo cho đồng đội có tâm lý vững vàng thực hiện kỹ thuật khác tự tin và độ chuẩn cao hơn Nhưng

để thực hiện điều này đòi hỏi ở người chơi phải có một kỹ thuật tốt, nắm rõ

được nguyên lý kỹ thuật động tác, thực hiện động tác chính xác, thuần thục đòi hỏi sự khéo léo, cảm giác không gian thời gian, cảm giác dùng sức.

Ngoài ra còn có rất nhiều yếu tố khách quan ảnh hưởng tới hiệu quả thực hiện kỹ thuật phát bóng như:

+ Mức độ hoàn thiện kỹ thuật :

Huấn luyện kỹ thuật là quá trình giảng dạy và hoàn thiện các động tác

kỹ thuật để dùng làm phương tiện tiến hành thi đấu thể thao ( các động tác kỹ thuật đánh bóng) Nhiệm vụ chung của huấn luyện kỹ thuật là nắm vững kỹ thuật bóng chuyền và trong quá trình đó người chơi hiểu được các quy luật sinh cơ học của động tác, nắm vững kỹ năng vận động phù hợp với thực tế để hoàn thiện nó ở mức độ cao nhất Việc đạt được thành tích cao phụ thuộc vào trình độ chuẩn bị kỹ thuật toàn diện của người chơi bóng chuyền, bởi vì nói chung trình độ huấn luyện có ảnh hưởng lớn đến sự điêu luyện chiến thuật của toàn đội

Yếu tố kỹ thuật có vai trò quan trọng đặc biệt trong kỹ thuật phát bóng khi đạt được trình độ kỹ thuật cao nắm vững nguyên lý kỹ thuật động tác, kỹ thuật ổn định thì khi thưc hiện kỹ thuật sẽ đem lại hiệu quả cao và ngược lại khi chưa nắm vững được nguyên lý kỹ thuật động tác, kỹ thuật chưa ổn định thì khi thực hiện sẽ không tránh khỏi nhưng sai lầm

Sự điều khiển tự động hóa với các động tác là một đặc điểm rất có giá trị và có ý nghĩa quyết định của kỹ xảo vận động, tự động hoá giúp rất nhiều cho việc thực hiện động tác, ý thức lúc đó được giải thoát khỏi việc phải thường xuyên kiểm tra các chi tiết động tác Do đó giảm nhẹ hoạt động chức năng của cơ cao cấp về điều khiển động tác và cho phép chuyển sự chú ý và

tư duy tập chung vào kết quả và điều kiện sang tạo Như vậy tự động hoá sẽ làm cho mở rộng khả năng sử dụng các động tác khó và nâng cao tính hiệu quả của chúng Vì vậy các kỹ xảo vận động cũng cần thiết cả trong nhưngmôn luôn biến động cũng như các môn bóng khác và các môn đối kháng cá

nhân ở đây người chơi có thể có thành tích nếu họ không có vốn dự trữ các kỹ năng, kỹ xảo vận động nâng lên phong phú và nếu họ luôn phải tập trung sự chú ý suy nghĩ trong từng hành vi chiến thuật của mình Khi đã trở thành kỹ xảo thì động tác trở thành nhẹ nhàng linh hoạt và thể hiện ở tính nhịp điệu của động tác, sư hình thành kỹ xảo toàn diện có liên quan đến các tri giác chuyên môn như cảm giác với bóng.

+ Sự chuẩn bị thể lực chuyên môn:

Huấn luyện thể lực là một trong các nội dung quan trọng của quá trình huấn luyện bóng chuyền, nhằm phát triển cơ thể hoàn thiện các tố chất và năng lực vận động của VĐV để trên cơ sở đó tạo nên nền tảng chức năng vững chắc cho hoạt động thi đấu Mức độ đòi hỏi cao đối với việc huấn luyện thể lực của người chơi bóng chuyền là do các nguyên nhân sau :

Bóng chuyền hiện nay đã phát triển đạt tới trình độ cao mới về chất Điều đó đòi hỏi người chơi phải có trình độ huấn luyện thể lực tương ứng cùng với việc thay đổi luật, thời gian và cường độ thi đấu tăng hơn, tốc độ phát triển và kết thúc tấn công được nâng cao Chiều cao của người chơi bóng chuyền cũng được tăng lên đáng kể

Thể lực bao gồm sức nhanh, mạnh, bền, khéo léo trong đó sức mạnh

và sự khéo léo đóng vai trò vô cùng quan trọng tới hiệu quả kỹ thuật phát bóng thấp tay của học sinh nữ

Thể lực đóng vai trò quan trọng trong thi đấu bóng chuyền, thể lực là nền tảng cho việc thực hiện các kỹ thuật và mọi hành vi chiến thuật trình độ thể lực không cao đáp ứng được yêu cầu tập luyện và thi đấu căng thẳng trong thời gian dài

+ Vai trò của tâm lý ý chí:

Huấn luyện tâm lý cho người chơi là một quá trình sư phạm, sự thành công của nó phụ thuộc vào thực hiện hàng loạt những nguyên tắc sư phạm chung, trong đó phải nói đến các nguyên tắc của giáo dục, nguyên tắc tự giác

và tích cực, nguyên tắc tuần tự và hệ thống, nguyên tắc toàn diện và vững chắc

Cần chú ý là tất cả các nguyên tắc huấn luyện đều liên hệ chặt chẽ và

bổ sung cho nhau Nếu vi phạm một trong số những nguyên tắc đó thì sẽ làm ảnh hưởng đến các nguyên tắc khác

Huấn luyện tâm lý chung được tiến hành cùng với huấn luyện thể lực, huấn luyện kỹ thuật, huấn luyện chiến thuật trong suốt thời gian của thời kỳ hoàn thiện về thể thao Nó không chỉ nhằm chuẩn bị cho nười chơi trong tập luyện thi đấu mà còn để giải quyết các nhiệm vụ của quá trình hoàn thiện thể thao

Nhiệm vụ chủ yếu của huấn luyện tâm lý chung cho người chơi là

1 Giáo dục đạo đức, phẩm chất cá nhân, tính tập thể

2 Phát triển quá trình tri giác bao gồm: Sự hình thành và hoàn thiện các dạng cảm giác chuyên môn như “cảm giác bóng ”, “cảm giác lưới”, “ cảm giác sân bãi”, “ cảm giác thời gian”

3 Phát triển sự chú ý đặc biệt là khối lượng , cường độ , tính ổn định, phân bố và chuyển hướng chú ý

4 Phát triển ý thức chiến thuật, trí nhớ, khái niệm, trí tưởng tượng, năng lực phán đoán nhanh chóng và chính xác tình huống thi đấu, quyết định các giải pháp có hiệu quả và kiểm tra hoạt động của mình

5 Phát triển năng lực điều khiển cảm giác của mình trong quá trình chuẩn bị trước và trong tiến hành thi đấu

6 Phát triển các ý chí phẩm chất

Từ thực tế trên ta có thể thấy yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả phát bóng trong thi đấu là 3 yếu tố trên

1.3 Đặc điểm các hoạt động thi đấu của môn thể thao bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao có tính đối kháng gián tiếp, hoạt động thi đấu được quy định chặt chẽ bởi hệ thống những điều luật thi đấu, đòi hỏi về mức độ hoàn thiện chiến thuật, thể lực, tâm lý để đảm bảo hoàn thành các hoat động chiến thuật quan trọng trong tấn công lẫn phòng thủ bằng các kĩ năng thi đấu phức tạp

Là môn thể thao mang tính đồng đội sự chiến đấu quyết liệt trên lưới tạo nên những pha bóng hấp dẫn và đầy kịch tính Đó là sự phối hợp tinh tế giữa các cá nhân trong một tập thể 6 người dựa trên trình độ về kĩ thuật, chiến thuật của đội bóng

Thời gian thực hiện quá trình tấn công lần một hay lần hai trong thi đấu rất ngắn Trong những pha tấn công chỉ diễn ra từ 3 - 5 giây Chiến thuật thi đấu trong bóng chuyền rất đa dạng và phong phú, cơ sở để thực hiện kĩ thuật

và chiến thuật chính là thể lực

Để giành được thắng lợi trong thi đấu bóng chuyền VĐV phải thực hiện hiệu quả với các hoạt động chiến thuật và động tác kĩ thuật của mình Các VĐV phải được trang bị kỹ thuật toàn diện Để đảm bảo hoàn thiện chính xác

và có hiệu quả trong các lần hoạt động kỹ thuật thi đấu, VĐV cần phải được thực hiện sao cho kỹ thuật đó trỡ thành kỹ năng, kỹ xảo vận động Huấn luyện các kỹ năng các kỹ xảo đó bằng những bài tập mang tính ứng dụng trong thi đấu

Do đặc điểm thi đấu của môn bóng chuyền có phạm vi sân thi đấu hẹp Với kích thước của một đội bóng là 9 x 9 (m) có sự ngăn cách hoạt động thi đấu riêng biệt giữa hai đội bóng bởi lưới và đường giới hạn giữa sân Do đó khi kết thúc hoạt động tấn công bằng các động tác kỹ thuật thường đòi hỏi phải khắc phục chiều cao của lưới 2m43 đối với nam Vì vậy thời gian giao chuyển qua lại giữa hai đội nhanh, chính những đặc điểm hoạt động trong thi đấu bóng chuyền, các VĐV phải đảm bảo thể lực, đảm bảo được sức khỏe để

có thể thi đấu được trong 5 hiệp đấu căng thẳng

Trong khi huấn luyện kỹ thuật hay huấn luyện chiến thuật là một chương trình phát triển các kỹ năng thi đấu và khả năng duy trì năng lượng của cơ thông qua hệ thống các bài tập sử dụng bóng Huấn luyện thể lực nên đươc chú trọng nhiều trong chu kỳ huấn luyện Việc huấn luyện chuyên môncũng như huấn luyện thể lực cần chú ý đến hệ thống cung cấp năng lượng, các nhóm cơ chính tham gia vận động và các loại tố chất thể lực trội trong môn bóng chuyền, qua đó cho phép HLV xây dựng các hệ thống phương pháp, chương trình huấn luyện phù hợp, có hiệu quả nhằm mục đích phát triển thành tích tốt nhất cho VĐV

1.4 Đặc điểm tâm lí của lứa tuổi THPT

Tuổi đầu thành niên là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt thể lực nhưng sự phát triển cơ thể thì còn kém so với sự phát triển cơ thể của người lớn Tuổi thanh niên bắt đầu thời kỳ phát triển cơ thể tương đối êm ái về mặt sinh lý Lứa tuổi này có sự xuất hiện nhiều yếu tố mới của dấu hiệu trưởng thành là kết quả biến đổi về mặt cơ thể, tỏ ra mình là người lớn, không còn là trẻ con nữa đòi hỏi mọi người xunh quanh phải tôn trọng mình, tỏ ra là người hiểu biết, các em đã hiểu nhiều, quan hệ và biết rộng hơn, ưa hoạt động, vận động, có nhiều ước mơ hoài bão Do quá trình hưng phấn chiếm ưa thế cao hơn quá trình ức chế nên các em tiếp thu nhận thức cái mới nhanh hơn nhưng lại không chán mà chóng quên và các em dễ bị môi trường bên ngoài tác động vào Sự phối hợp động tác ở lứa tuổi này vẫn còn kém, thực hiện động tác cứng, phong cách cử chỉ nói năng vụng về, nhưng khi hoàn thành được thì trở nên tự kiêu, hãnh diện Trái lại, dù chỉ thất bại tạm thời cũng trở nên mất tự tin, bi quan, rụt rè, bất mãn Chính điều đó sẽ gây tác động không tốt cho hoạt động TDTT

Vì vậy, khi tiến hành công tác GDTC cho lứa tuổi này cần uốn nắn, nhắc nhở, chỉ bảo, động viên các em hoàn tất nhiệm vụ Trong quá trình giảng dạy

cần chú ý quan tâm đến những em có thể lực yếu, từ đó sẽ giúp các em không chán nản, có định hướng đúng và hiệu phát triển thể chất được nâng cao.

1.5 Đặc điểm sinh lí, giải phẩu của lứa tuổi học sinh THPT

Nhịp độ tăng trưởng chiều cao và trọng lượng đã chậm lại Các em gái

đạt được sự tăng trưởng của mình trung bình vào khoảng tuổi 16,17 Các em trai khoảng 17,18 tuổi Trọng lượng của các em trai đã đuổi kịp các em gái và tiếp tục vươn lên Sức mạnh cơ bắp tăng rất nhanh Lực cơ của em trai 16 tuổi tăng lên gần gấp hai lần so với lực cơ của em lúc 12 tuổi…

Sự phát triển của hệ thân kinh có nhiều thay đổi quan trọng do cấu trúc bên trong của não phức tạp và các chức năng của não phát triển Cấu trúc của

tế bào bán cầu đại não có những đặc điểm như trong cấu trúc của tế bào não của người lớn Số lượng dây thần kinh liên hợp tăng lên liên kết các phầnkhác nhau của võ não lại Điều đó tạo tiền đề cần thiết cho sự phức tạp hóa hoạt động phân tích, tổng hợp…của vỏ bán cầu đại não trong quá trình học tập

* Hệ thần kinh:

Trong giai đoạn này hệ thần kinh của lứa tuổi THPT tiếp tục phát triển mạnh và dẫn đến khả năng hoàn thiện tư duy, nhất là khả năng phân tích tổng hợp trừu tượng hóa, sự phát triển thuận lợi cho sự hình thành phản xạ có điều kiện

Ngoài ra do hoạt động mạnh của các tuyến giáp, tuyến yên, tuyến sinh dục… làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế Do đó, các em thường xuyên tập luyện quá sức gây ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe, với một số bài tập đơn điệu cũng làm cho các em cảm thấy mệt mỏi Vì vậy, giáo viên cần bố trí các bài tập thích hợp, chú ý quan sát phản ứng của cơ thể học sinh để có biện pháp giải quyết kịp thời, cần phải thay đổi nhiều hình thức tập luyện, vận dụng nhiều hình thức trò chơi, thi đấu để hoàn thành tốt nhiệm vụ

đề ra

* Hệ vận động:

+ Hệ xương:

Hệ xương ở lứa tuổi này bắt đầu giảm tốc độ phát triển Mỗi năm nam cao thêm 1 – 3cm Tập luyện TDTT thường xuyên liên tục làm cho bộ xương khỏe mạnh hơn Ở lứa tuổi học sinh THPT các xương nhỏ như: cổ tay, bàn tay hầu như đã hoàn thiện nên các em có thể tập luyện một số động tác treo, chống, mang, vác nặng mà không làm tổn hại và không tạo sự phát triển lệch lạc của cơ thể Cột sống đã ổn định hình dáng, nhưng vẫn chưa được hoàn thiện, vẫn có thể bị cong vẹo, nên việc tiếp tục bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua hệ bài tập như đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu, … cho các em là rất cần thiết không thể xem nhẹ Riêng các em nữ xương xốp hơn nam, lỗ tủy rỗng hơn, chiều dài kém hơn, bắp thịt cũng nhỏ và yếu hơn, cho nên không khỏe bằng nam và thường chỉ khoảng 20 tuổi là không lớn được nữa Xương chậu nữ to và yếu hơn nam, bị chấn động dễ ảnh hưởng đến các cơ quan nằm trong khung chậu như dạ con, buồng trứng… Vì thế không thể vận dụng khối lượng và cường độ vận động nặng như ở nam, mà phải có sự chiếu cố nhất định cho thích hợp với các em

+ Hệ cơ:

Ở lứa tuổi THPT Các tổ chức sụn cơ phát triển muộn hơn xương nên sức

co cơ vẫn còn tương đối yếu, các bắp cơ lớn phát triển tương đối nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay) còn các cơ nhỏ (cơ bàn tay, ngón tay) phát triển chậm hơn, các cơ co phát triển sớm hơn các cơ duỗi, các cơ duỗi của nữ lại càng yếu Đặc biệt vào tuổi 16 các tổ chức mỡ dưới da của nữ phát triển mạnh, ảnh hưởng tới sự phát triển sức mạnh của cơ thể Nói chung đầu thời kỳ học THPT là thời kỳ cơ bắp phát triển nhanh nhất

Do vậy, cần tập những bài tập phát triển sức mạnh để góp phần thúc đẩy

sự phát triển các cơ Nhưng bài tập không nên chỉ treo hoặc chống đơn thuần

mà phải là bài tập khắc phục lực đối kháng khác nữa Tập như vậy vừa phát

triển cơ co, cơ duỗi, vừa giảm nhẹ sức chịu đựng của cơ khi tập liên tục trong thời gian dài Các bài tập phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và đảm bảo cho tất cả các loại cơ đều được phát triển Nhưng có yêu cầu riêng biệt đối với các

em nữ, tính chất động tác của nữ cần toàn diện mang tính mềm dẻo, nhịp điệu

và khéo léo

Đến lứa tuổi THPT, cấu tạo và cơ năng của các cơ quan vận động phát triển nhanh nhưng chưa được cân đối Do đó tính nhịp điệu trong vận động phần nào bị ảnh hưởng, động tác rời rạc, thiếu nhanh nhẹn linh hoạt Trong giờ thể dục giáo viên cần chú ý đến đặc điểm này để chọn nội dung luyện tập thích hợp

* Hệ tuần hoàn:

Ở độ tuổi THPT hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển và đi đến hoàn thiện Buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh Mạch đập của nam khoảng 70-80l/phút, của nữ 75 – 85 l/phút Hệ thống điều hòa vận mạch phát triển tương đối hoàn chỉnh Phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt, nhưng sau vận động mạch đập và huyết áp hồi phục tương đối nhanh chóng Cho nên lứa tuổi này có thể tập những bài tập chạy dài sức và những bài tập có khối lượng và cường độ vận động tương đối lớn hơn học sinh THCS

Ngoài ra tuyến sinh dục, tuyến giáp trạng và tuyến yên hoạt động mạnh, các chất nội tiết tiết ra nhiều sẽ làm rối loạn sự chi phối của hệ thần kinh đối với nội tạng, dẫn đến hiện tượng cao huyết áp tạm thời của tuổi dậy thì Vì vậy, Khi sử dụng các bài tập có khối lượng vận động cường độ vận động lớn hoặc các bài tập phát triển sức bền cần thận trọng, thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khỏe của học sinh

Đang trên đà phát triển để kịp với sự phát triển toàn thân nhưng còn thiếu cân đối gây nên sự mất cân bằng tạm thời của các bộ phận cơ thể như:

sự mất thăng bằng giữa tim và mạch máu Dung tích sống của tim tăng lên

gấp đôi so với lứa tuổi trước nhưng dung tích của hệ mạch máu thì tăng lên gấp rưỡi Hệ tuần hoàn tạm thời bị rối loạn gây nên hiện tượng thiếu máu từng bộ phận trên võ nảo Đó là nguyên nhân cho huyết áp ở lứa tuổi này thường cao đột ngột, mạch máu không ổn định nên hoạt động mạnh mẽ chóng mệt mỏi Do vậy, trong tập luyện cần tuân thủ nguyên tắc từ khối lượng nhỏ

đi dần lên khối lượng lớn, tránh tăng khối lượng đột ngột làm ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của mạch máu

* Hệ hô hấp:

Ở lứa tuổi 16 – 17 hệ hô hấp của các em đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực trung bình của nam 67 – 72cm Diện tích tiếp xúc của phổi khoảng 100 – 120m3 gần bằng tuổi trưởng thành Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng, từ lúc 15 tuổi là 2 – 2,5lit đến 16 – 18 tuổi là khoảng 3 – 4lit, tần số hô hấp gần giống người lớn 10 – 20l/phút Tuy nhiên, các cơ hô hấp vẫn còn yếu nên sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành Trong tập luyện cần thở sâu và tập trung chú ý thở bằng ngực, các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ hô hấp

1.6 Cơ sở lý luận trong giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật phát bóng thấp tay.

1.6.1 Cơ sở lý luận huấn luyện phát bóng cho học sinh nữ Trường THPT môn bóng chuyền.

Môn thể thao bóng chuyền hiện đại có yêu cầu cao về kỹ chiến thuật, thể lực tâm lý, sự bền bỉ dẻo dai trong các động tác đánh bóng, trong đó kỹ thuật phát bóng là một kỹ thuật rất cơ bản và quan trọng

Phát bóng là một kỹ thuật với bóng đầu tiên để đưa bóng vào cuộc, phát bóng là mở màn cho một trận đấu, một hiệp đấu hoặc một đợt tấn công Phát bóng và hiệu quả phát bóng có ý nghĩa rất quan trọng trong thành tích thi đấu của đội Phát bóng có uy lực đạt hiệu quả cao có thể giành được điểm trực tiếp cho đội mình

Tính hiệu quả của phát bóng còn thể hiện ở chỗ gây khó khăn cho đối phương trong các hoạt động như: Chuyền một, phá vỡ chiến thuật, giảm sức tấn công… Hơn nũa phát bóng có hiệu quả cao, có uy lực còn tạo được tinh thần thi đấu sôi nổi nhiệt tình với ý chí quyết tâm cao.

Phát bóng tốt còn tạo điều kiện, khả năng phối hợp thực hiện các động tác, thực hiện chiến thuật một cách tự tin hơn, đạt hiệu quả cao hơn Trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền người chơi sử dụng rất nhiều các kỹ thuật phát bóng khác nhau như:

+ Phát bóng cao tay chính diện

+ Phát bóng cao tay nghiêng mình

1.6.2 Các giai đoạn của giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật phát bóng

- Giai đoạn giảng dạy ban đầu:

Giai đoạn này có ý nghĩa rất quan trọng trong phạm vi tạo ra nền móng để đạt tới hiệu quả điêu luyện của người chơi bóng chuyền, đây là giai đoạn hình thành kỹ năng ban đầu, hoàn thành nét chính của động tác Những nét đặc trưng của cơ chế sinh lý hình thành kỹ năng là sự lan toả các phản xạ vận động, sự căng thẳng cơ bắp không cần thiết do sự khuyếch tán của quá trình hưng phấn ở vỏ bàn cầu đại não Nhiệm vụ về mặt phương pháp ở giai đoạn này là nắm vững các nguyên lý kỹ thuật và nhịp điệu chung của động tác, loại bỏ các động tác thừa và sự căng thẳng cơ không cần thiết Trong giaiđoạn giảng dạy ban đầu khâu cơ bản của kỹ thuật động tác phải được nắm vững Ban đầu học những động tác đơn lẻ, sau đó luân phiên kết hợp với các động tác khác theo nguyên tắc từ động tác chủ yếu đến động tác thứ

- Giai đoạn củng cố sâu thêm:

Đi sâu nghiên cứu và hoàn thiện kỹ thuật phát bóng trên cơ sở nắm vững các chi tiết động tác Hợp lý hóa cấu trúc động tác khi thực hiện kỹ thuật tăng độ chuẩn xác của biên độ, nhịp điệu động tác sự phối hợp các bộ phận của cơ thể, sửa chữa các động tác sau và loại bỏ các hoạt động thừa

- Giai đoạn tiếp tục hoàn thiện:

Củng cố kỹ năng, hoàn thiện các động tác kỹ thuật đã được học và thực hiện kỹ thuật đó phù hợp với đặc điểm cá nhân, tăng cường số lượng lặp lại động tác kỹ thuật phát bóng đúng, thực hiện kỹ thuật một cách tự tin và ổn định Thực hiện tốt kỹ thuật động tác phát bóng đảm bảo hiệu quả cao trong các điều kiện thi đấu khác nhau

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích của đề tài, chúng tôi đặt ra hai nhiệm vụ sau:

2.2.1 Nhiệm vụ 1:

Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy và học tập môn học thể dục nói chung và bộ môn bóng chuyền nói riêng của trường THPT Phan Thành Tài.Xác định nguyên nhân sai lầm thường mắc khi thực hiện kỹ thuật phát bóng thấp tay của học sinh

2.2.2 Nhiệm vụ 2:

Nghiên cứu ứng dụng mốt số bài tập nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát bóng thấp tay môn bóng chuyền, và đánh giá hiệu quả của các bài tập đó

2.3 Phương pháp nghiên cứu:

Để giải quyết những nhiệm vụ trên chúng tôi đã sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau:

2.3.1 Phương pháp đọc – Phân tích và tổng hợp tài liệu

Sử dụng phương pháp này sẽ có những thông tin cần thiêt về cơ sở lí luận

của đề tài, tìm ra những cơ sở khoa học để giải thích hiện tượng xảy ra Cũng thông qua nghiên cứu các tài liệu tham khảo sẽ có được những kiến thức khoa

học đẻ phân tích kết quả thu được, rút ra các kết kuận và kiến nghị cần thiết.

2.3.2 Phương pháp phỏng vấn - tọa đàm

Để tiến hành phương pháp này tôi tiến hành phỏng vấn bằng phiếu hay trao đổi trực tiếp với các giáo viên bóng chuyền, các huấn luyện viên bóng chuyền của các đội bóng, các vận động viên bóng chuyền của trường THPT Phan Thàn Tài để xác định chắc chắn hơn tầm quan trọng của các bài tập bổ trợ trong học tập và thi đấu Từ đó lựa chọn được các bài tập hiệu quả tốt nhất cho công việc nghiên cứu đề tài

2.3.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Là phương pháp nhận thức đối tượng nghiên cứu trong quá trình giáo dục

và giáo dưỡng mà không ảnh hưởng tới quá trình đó

Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã quan sát quá trình giảng dạy môn bóng chuyền của trường THPT Phan Thành Tài Từ đó làm cơ sở để tôi lựa chọn các bài tập nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát bóng tay môn bóng chuyền cho học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài một cách phù hợp

2.3.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Tôi sử dụng dụng phương pháp này đẻ tiến hành kiểm tra đánh giá thành

hai nhóm thực nghiệm và đối chứng ở giai đoạn trước và sau thực nghiệm Từ

đó rút ra kết luận chính xác việc hiệu quả của các phương pháp đã lựa chọn để sứa chữa những sai lầm thường mắc

2.3.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Chúng tôi đã tiến hành thực nghiệm để kiểm nghiệm đánh giá tính hiệu quả của các bài tập ứng dụng, để tiến hành kiểm tra ban đầu, làm cơ sở để phân nhóm

- Nhóm thực nghiệm A: Gồm 40 học sinh áp dụng một số bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn tiến hành lồng ghép giảng dạy

- Nhóm đối chứng B: Gồm 40 học sinh vẫn tiến hành giảng dạy bình

thường theo chương trình quy định chung Sau 6 tuần tập luyện, chúng tôi tiến hành kiểm tra hai lần So sánh trước và sau thực nghiệm rồi đối chiếu làm sáng tỏ hiệu quả của bài tập.

Để so sánh trước và sau thực nghiệm tôi sử dụng test sau: Thực hiện kỹ thuật phát bóng thấp tay đứng ở vị trí cuối sân bên kia phát bóng qua lưới rơi vào ô 6m cuối sân bên này

2.3.6 Phương pháp sử dụng toán học thống kê

Chúng tôi sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu để xử lý

số liệu và đánh giá kết quả

- Đánh giá kết quả các lần kiểm tra bằng các đặc tính định tính ( Giỏi, khá, trung bình, yếu)

- Từ kết quả trên chuyển sang đặc tính định lượng bằng tỉ lệ %

2.4.1 Đối tượng nghiên cứu

Các bài tập nhằm sửa chữa những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật phát

bóng thấp tay cho học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài

Học sinh nữ khối 11 trường THPT Phan Thành Tài

- Có 40 học sinh nữ thực nghiệm

- Có 40 học sinh nữ đối chứng

2.4.2 Địa điểm nghiên cứu

Trường THPT Phan Thành Tài

Trường ĐHSP Đà Nẵng

Trung tâm GDTC – ĐHĐN

2.4.3 Trang thiết bị nghiên cứu

Sân thể dục trường THPT Phan Thành Tài, Đà Nẵng.

Bóng, lưới, còi và các thiết bị hỗ trợ khác

2.4.4 Thời gian nghiên cứu

Chương 3

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Giải quyết nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy và học tập môn học thể dục nói chung và bộ môn bóng chuyền nói riêng của trường THPT Phan Thành Tài Xác định nguyên nhân sai lầm thường mắc khi thực hiện kỹ thuật phát bóng thấp tay của học sinh.

3.1.1 Thực trạng công tác giảng dạy và học tập môn thể dục khối 11 của trường THPT Phan Thành Tài.

3.1.1.1 Nội dung chương trình giảng dạy môn thể dục khối 11 của trường THPT Phan Thành Tài.

Công tác giảng dạy bộ môn giáo dục thể chất của trường thực hiện nghiêm túc chủ trương giáo dục thể chất mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Giáo trình giảng dạy do bộ môn biên soạn theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo và ngành TDTT ban hành đã đáp ứng được yêu cầu của chương trình quy định và quá trình học tập của học sinh

Bảng 1: Phân phối chương trình giảng dạy môn GDTC khối 11 trường

THPT Phan Thành Tài, Đà Nẵng năm học 2013 – 2014

Học kỳ I : 19 tuần x 2 tiết = 38 tiết

Cả năm : 37 tuần x 2 tiết = 74 tiết

HỌC KỲ ITuần

T

PP

CT

Sốtiết

Thứ

tự số tiết thực hiện

Chương Nội dung giảng dạy

1

1

2

27

11

III

Một số nguyên tắc trong tập luyện TDTT (phần 1)

Học mới : Động tác từ 1đến 10(nam) Động tác từ 1 đến 2(nữ)

3

4

75

21

IIIII

Ôn: - Động tác từ 1đến 10(nam)

- Động tác từ 1 đến 2(nữ) Học mới : Động tác từ 11đến

30(nam) Động tác từ 3 đến 4(nữ)Giới thiệu nội dung chạy tiếp sứcBài tập bổ trợ (bài tập 3)

3

5

6

75

32

IIIII

Ôn: Động tác từ 11đến 30(nam)

Động tác từ 1 đến 4 (nữ ) Học mới : Động tác từ 31đến 41

( nam)Bài tập bổ trợ( BT 3 - 4)

4

7

8

75

43

IIIII

Ôn : Động tác từ 1 đến 41( nam) Động tác từ 3 đến 4 ( nữ) Học mới : Động tác từ 5 đến 6 ( nữ)

54

IIIII

Ôn : Động tác từ 5 đến 6(nữ)

Học mới : Động tác từ 42 đến 50 ( nam)

Động tác từ 7 đến 9(nữ)Bài tập bổ trợ ( bài tập 10)

Giới thiệu một số điểm trong luật

Điền kinh ( phần chạy tiếp sức)

6

11

12

75

65

IIIII

72

III

Kiểm tra 1 tiết bài thể dục

Một số nguyên tắc trong tập luyện TDTT ( phần 2)

15

16

610

11

VIIX

Một số bài tập bổ trợ và phát triển thể lực

( bài tập 1, 3 trang 85)Chuyền bóng cao tay bằng 2 tayĐệm bóng

22

VIIX

Phối hợp : Chạy đà – Giậm nhảy –Trên không( bài tập 3 – 5 trang 85)Ôn: - Chuyền bóng cao tay bằng 2 tay

- Đệm bóng

- Phát bóng thấp tay chính diệnMột số bài tập phối hợp (1,2 trang 124)

Một số bài tập phối hợp( bài tập 2, 3 trang 124, 125)

Ôn phát bóng thấp tay chính diện.11

21

22

610

44

VIIX

Phối hợp chạy đà – giậm nhảy – trên không – tiếp đất Giới thiệu luật điền kinh(phần NC)

Ôn bài tập phối hợp( bt 2, 3 trang

55

VIIX

Hoàn thiện kỹ thuật nhảy cao Một

số bài tập phối hợp (bt 4, 5 trang

125, 126)Ôn: Phát bóng thấp tay chính diện13

25

26

610

66

78

IXIX

Ôn: Phát bóng thấp tay chính diện Một số điểm trong luật bóng chuyềnÔn: Phát bóng thấp tay chính diện Một số điểm trong luật bóng chuyền15

29

30

Ôn tập chuẩn bị kiểm tra học kỳ I

Ôn tập chuẩn bị kiểm tra học kỳ I

16 31

32

Kiểm tra học kỳ IKiểm tra học kỳ I

VIIIV

- Kỹ thuật di chuyển bước lướt

- Kỹ thuật tâng cầu

- Một số trò chơi và bài tập bổ trợ chạy bền

Giới thiệu hiên tượng “ Đau xóc”,

Thứ

tự

số tiết thực hiện

22

VIIIV

- Kỹ thuật di chuyển bước lướt

- Kỹ thuật tâng cầu

-Chạy bền trên địa hình tự nhiên Một số trò chơi và bài tập bổ trợ chạy bềnGiới thiệu hiện tượng “ Đau sóc”, “ Cực điểm” – cách đo mạch

- Ôn di chuyển bước lướt

- Tâng giật cầu

- Học mới: Tâng cầu 1 nhịp, đá tấn công bằng mu bàn chân

- Một số trò chơi và bài tập bổ trợ

Chạy bền trên địa hình tự nhiên

43 5 4 VII - Ôn tâng cầu 1 nhịp, đá tấn công bằng mu