CHỦ ĐỀ: Năng lượng và cuộc sống_KHTN6

CHỦ ĐỀ: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG; Môn học: Khoa học tự nhiên. Lớp 6; Thời gian thực hiện: 3 tiết. Khái niệm về năng lượng. Các dạng năng lượng, Sự chuyển hoá năng lượng, Sự hao phí năng lượng, Năng lượng tái tạo, Tiết kiệm năng lượng.

Trang 1

KẾ HOẠCH BÀI DẠY Trường THCS

Tổ KHTN

Họ và tên giáo viên

TÊN CHỦ ĐỀ: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG

Môn học: Khoa học tự nhiên Lớp 6 Thời gian thực hiện: 3 tiết

*Nội dung chủ đề:

- Khái niệm về năng lượng

- Các dạng năng lượng

- Sự chuyển hoá năng lượng

- Sự hao phí năng lượng

- Năng lượng tái tạo

- Tiết kiệm năng lượng

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

Phẩm chất,

NĂNG LỰC ĐẶC THÙ

Nhận thức khoa

học tự nhiên – Nêu được: Năng lượng đặc trưng cho khả năng tác dụng lực hoặc sinh công; Năng lượng

có thể chuyển từ dạng này sang dạng khác; Một vật ở trên bề mặt Trái Đất có thế năng hấp dẫn;

Một vật (như lò xo) bị nén/kéo có thế năng đàn hồi; Vật chuyển động có động năng; Năng lượng hoá học lưu trữ trong các hoá chất tạo thành vật; Năng lượng trong pin có thể làm cho điện tích chuyển động trong vật dẫn tạo thành dòng điện; Năng lượng âm đư ợc truyền bằng sóng âm; Năng lượng đi ện từ truyền dưới dạng sóng điện từ; Năng lượng hao phí luôn xuất hiện khi năng lượng được chuyển từ dạng này sang dạng khác; Khi vật bị nung nóng, các phân tử tạo nên vật chuyển động nhanh hơn

KH.1.1

– Phát biểu được định luật bảo toàn năng lượng

– Phát biểu được nhiên liệu khi cháy có thể giải phóng năng lượng hoá học để tạo ra năng lượng nhiệt và ánh sáng

– Nêu được, một cách đ ịnh tính và sơ lược,

KH.1.2

Trang 2

khái niệm về năng lượng trong thức ăn, năng lượng ánh sáng, năng lượng trong nhiên liệu

– Chỉ ra được sự bảo toàn năng lượng trong một số quá trình trao đổi năng lượng đơn giản KH.1.3

Tìm hiểu tự nhiên – Kể tên được một số loại năng lượng tái tạo

như động năng của gió, động năng của sóng biển và thuỷ triều, động năng của dòng nước, năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời

-Quan sát hiện tượng vật lý, tiến hành thí nghiệm

– Mô tả được sự bảo toàn năng lượng trong một số ví dụ đơn giản

KH.2.1

Vận dụng kiến

thức, kĩ năng đã

học

– Đề xuất được một vài biện pháp đơn giản để tiết kiệm năng lượng trong các hoạt động hàng ngày

- Vận dụng được hiểu biết về năng lượng vào giải thích một số hiện tượng trong đời sống liên quan đến sự thay đổi nhiệt năng

KH.3.1

NĂNG LỰC CHUNG

Năng lực tự chủ

và tự học - Biết chủ động tham khảo tài liệu tìm hiểucác hiện tương liên quan đến năng lượng TCTH.1.1

- Biết thực hành, quan sát các thí nghiệm liên

Năng lực giao tiếp

và hợp tác - Biết cách hợp tác trong các thí nghiệm nhóm hoàn thành nội dung phiếu học tập GTHT.1

Năng lực giải

quyết vấn đề và

sáng tạo

Biết đặt câu hỏi và sử lý thông tin về năng lượng để giải thích một số hiện tượng trong đời sống

GQVĐ – ST.1

PHẨM CHẤT CHỦ YẾU

Chăm chỉ Tích cực tìm hiểu tài liệu về năng lượng và

một số vấn đề liên quan đến năng lượng CC1.1

Trách nhiệm Có trách nhiệm tìm hiểu nội dung, tham gia

thảo luận đề hoàn thành nội dung học tập TN1.1

Trung thực - Trung thực trong báo cáo kết quả thực hành TT1.1

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Hoạt động 1 Khởi

Trang 3

Hoạt động 2 Hình

thành kiến thức mới. - Bảng phụ - Bút lông

- Các tài liệu liên quan đã chuẩn bị

Hoạt động 3 Luyện tập - Nội dung bài tập trắc nghiệm

- Phiếu học tập

Bút lông, bút màu -Giấy A3

Hoạt động 4 Vận dụng - Phiếu hướng dẫn thực hiện sản

phẩm - Bút, giấy - Sản phẩm hoàn

thiện

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động

học (thời

gian)

Mục tiêu

(Số thứ tự YCCĐ)

Nội dung dạy học trọng tâm

PP/KTDH chủ đạo

Phương án đánh giá

Hoạt động 1

chủ đề học tập:

Năng lượng và cuộc sống

Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết

phương pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

- Câu trả lời

Hình thành

kiến thức

mới:

3.2.1 – Khái

niệm về năng

lượng

(KHTN1.1) (GTHT1.4) (TN1.3)

– Nêu được: Năng lượng đặc trưng cho khả năng tác dụng lực hoặc sinh công;

- Quá trình tìm hiểu nội dung

- Phiếu học tập

2

- Câu trả lời 3.2.2 – Các KHTN1.2 Một vật ở trên bề Dạy học - Quá trình

Trang 4

dạng năng

TCTH1 CC1.2

mặt Trái Đất có thế năng hấp dẫn; Một vật (như lò xo) bị nén/kéo có thế năng đàn h ồi; Vật chuyển động có động năng; Năng lượng hoá học lưu trữ trong các hoá chất tạo thành vật;

Năng lượng trong pin có thể làm cho điện tích chuyển động trong vật dẫn tạo thành dòng điện; Năng lượng

âm được truyền bằng sóng âm; Năng lượng điện từ truyền dưới dạng sóng điện từ;

nhóm; dạy học nêu và giải quyết

hoạt động của HS

- Câu trả lời

3.2.3 – Sự

chuyển hoá

năng

lượng

KHTN2.5 TCTC3.3 TT1.3

Năng lượng có thể chuyển từ dạng này sang dạng khác

- Quá trình hoạt động của HS

- Sản phẩm thực hành

3.2.4 – Sự hao

phí năng lượng

Năng lượng hao phí luôn xuất hiện khi năng lượng được chuyển từ dạng này sang dạng khác

3.2.5 – Năng

lượng tái tạo -Mọi vật trong tự nhiên hoạt động

đều cần có năng

Trang 5

– Kể tên được một

số loại năng lượng tái tạo như động năng của gió, động năng của sóng biển

và thuỷ triều, động năng của dòng nước, năng lượng

từ ánh sáng Mặt Trời

3.2.6 - Tiết

kiệm năng

lượng

Luyện tập Luyện tập củng cố nội dung bài

học

- Quá trình hoạt động của HS

Vận dụng KHTN3.1 - Vận dụng được

hiểu biết về năng lượng vào giải thích một số hiện tượng trong đời sống liên quan đến sự thay đổi nhiệt năng

- Vận dụng làm bài tập liên quan

Vấn đáp Giao nhiệm vụ

- Nội dung câu trả lời

B CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC

Họat động của giáo viên Họat động của học

sinh

Nội dung HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động (5’)

Trang 6

Mục tiêu: Xác định chủ đề học tập: Năng lượng và cuộc sống

Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương pháp

thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực thực nghiệm, năng lực quan sát, năng lực

sáng tạo, năng lực trao đổi Phẩm chất tự tin, tự lập, giao tiếp

GV: cho HS quan sát các tranh ảnh về sử dụng năng lượng trong cuộc sống

Yêu cầu HS quan sát và hãy kể tên các dạng năng lượng mà em biết

GV: có những dạng năng lượng nào? Năng lượng có vai trò như thế nào trong cuộc sống? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong chủ đề: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức Mục tiêu:

Nêu được: Năng lượng đặc trưng cho khả năng tác dụng lực hoặc sinh công; Năng lượng có thể chuyển từ dạng này sang dạng khác; Một vật ở trên bề mặt Trái Đất có thế năng hấp dẫn; Một vật (như lò xo) bị nén/kéo có thế năng đàn hồi; Vật chuyển động có động năng; Năng lượng hoá học lưu trữ trong các hoá chất tạo thành vật; Năng lượng trong pin có thể làm cho điện tích chuyển động trong vật dẫn tạo thành dòng điện; Năng lượng

âm đư ợc truyền bằng sóng âm; Năng lượng đi ện từ truyền dưới dạng sóng điện từ; Năng lượng hao phí luôn xuất hiện khi năng lượng được chuyển từ dạng này sang dạng khác; Khi vật bị nung nóng, các phân tử tạo nên vật chuyển động nhanh hơn

Phát biểu được định luật bảo toàn năng lượng

– Phát biểu được nhiên liệu khi cháy có thể giải phóng năng lượng hoá học để tạo ra năng lượng nhiệt và ánh sáng

– Nêu được, một cách đ ịnh tính và sơ lược, khái niệm về năng lượng trong thức ăn, năng lượng ánh sáng, năng lượng trong nhiên liệu

Chỉ ra được sự bảo toàn năng lượng trong một số quá trình trao đổi năng lượng đơn giản

Kể tên được một số loại năng lượng tái tạo như động năng của gió, động năng của sóng

Trang 7

biển và thuỷ triều, động năng của dòng nước, năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời.

-Quan sát hiện tượng vật lý, tiến hành thí nghiệm

– Mô tả được sự bảo toàn năng lượng trong một số ví dụ đơn giản

- Vận dụng được hiểu biết về năng lượng vào giải thích một số hiện tượng trong đời sống liên quan đến sự thay đổi nhiệt năng

Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương

pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

Hoạt động1 : (15 phút)

Khái niệm về năng lượng

GV: Cho HS quan sát tranh vẽ

H? Từ hình ảnh người lực sĩ đẩy quả tạ từ

thấp lên cao các em thấy người lực sĩ đã

thực hiện được điều gi?

GV chốt: Lực sĩ đẩy tạ từ thấp lên cao ta

nói lực sĩ đã thực hiện một công cơ học,

tức là người lực sĩ có mang năng lượng

GV: Yêu cầu HS cả lớp thực hiện thí

nghiệm: Chà xát hai lòng bàn tay vào nhau

H: Hiện tượng gì xảy ra với hai lòng bàn

tay của các em?

GV: Chốt: Lòng bàn tay nóng lên chứng

tỏ tay ta đã mang năng lượng

GV: bố trí thí nghiệm như hình vẽ

Hoạt động 2: (10 phút)

Các dạng năng lượng

GV: Quan sát tranh ảnh sau

HS trả lời:…

HS cả lớp thực hiện thí nghiệm: Chà xát hai lòng bàn tay vào nhau

HS thảo luận trả lời:

…

HS: hoạt động nhóm

I Khái niệm về

năng lượng:

Một vật có mang năng lượng khi nó

có khả năng sinh công hoặc làm nóng các vật khác

II Các dạng năng

Trang 8

GV: Tổ chức hoạt động nhóm

Kể tên các dạng năng lượng được sử dụng

trong đời sống mà em biết?

Sự chuyển hoá năng lượng

Cho HS thảo luận nhóm và trả lời các câu

hỏi sau:

- Khi cọ xát 2 bàn tay vào nhau năng

lượng được chuyển hóa từ dạng nào sang

dạng nào?

- Khi bật công tắc bóng đèn sáng năng

lượng được chuyển hóa từ dạng nào sang

dạng nào?

- Khi phơi lúa năng lượng chuyển hóa từ

dạng nào sang dạng nào?

- Cho ví dụ về những sự chuyển hóa năng

lượng khác mà em biết?

GV: Cho HS quan sát các hình ảnh liên

quan đến sự chuyển hóa năng lượng

liệt kê các dạng năng lượng vào bảng phụ nhóm

- Đại diện lên trình bày

HS thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi sau vào bảng phụ nhóm

- Đại diện nhóm lên trình bày

- Các nhóm nhận xét và

bổ sung

lượng

- Cơ năng

- Nhiệt năng

- Quang năng

- Điện năng

- Hóa năng

III Sự chuyển hoá

năng lượng

Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác

Trang 9

Sự hao phí năng lượng

Cho HS làm việc nhóm tiến hành thí

nghiệm:

Thả quả bóng cao su rơi từ độ cao 1m

Quan sát các hiện tượng xảy ra và trả lời

các câu hỏi sau:

-Khi quả bóng rơi độ cao của quả bóng

như thế nào?

-Có những sự biến đổi năng lượng nào khi

quả bóng rơi?

-Thế năng ban đầu của quả bóng đã đi

đâu?

Cho HS làm việc nhóm tiến hành thí nghiệm:

Thả quả bóng cao su rơi từ độ cao 1m Quan sát các hiện tượng xảy ra và trả lời các câu hỏi của giáo viên vào bảng nhóm

IV.Sự hao phí năng lượng

Năng lượng hao phí luôn xuất hiện khi năng lượng được chuyển từ dạng này sang dạng khác

Hoạt động 5:

Năng lượng tái tạo

Giáo viên cho HS xem video về sử dụng

các năng lượng tái tạo

https://www.youtube.com/watch?

v=jcFv9qnp9qg

HS thảo luận nhóm – Kể tên được một số loại năng lượng tái tạo như động năng của gió, động năng của sóng biển và thuỷ triều, động năng của dòng nước,

V Năng lượng tái tạo

- Mọi vật trong tự nhiên hoạt động đều cần có năng lượng

Trang 10

năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời

Hoạt động 6:

Tiết kiệm năng lượng

GV: Các nhóm thảo luận đề xuất các

phương án tiết kiệm năng lượng đơn giản

với các hoạt động hàng ngày

H? em hãy cho biết các phong trào tiết

kiệm năng lượng trên thế giới hoặc tại địa

phương?

GV trình chiếu 1 số hình ảnh về tiết kiệm

năng lượng

cach-tiet-kiem-dien-0

1.jpg.webp

HS thảo luận:

Đề xuất được một vài biện pháp đơn giản để tiết kiệm năng lượng trong các hoạt động hàng ngày

VI Tiết kiệm năng

lượng

Trang 11

HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (10') Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học

thuyết trình; sử dụng đồ dùng trực quan

Bài 1: 1 vật có mang năng lượng khi

A Vật có nhiệt độ cao

B Vật có nhiệt độ thấp

C Vật có thể thực hiện công hoặc làm nóng các vật khác

D Vật có thể chuyển động

Hiển thị đáp án

⇒ Đáp án C

Bài 2: Năng lượng đầu tiên được loài người sử dụng

A Năng lượng mặt trời

B Năng lượng gió

C Năng lượng nhiệt

D Năng lượng thủy triều

Trang 12

⇒ Đáp án A

Bài 3: Năng lượng nào sau đây gây ô nhiễm không khí môi trường?

A Năng lượng từ gió

B Năng lượng từ than

C Năng lượng từ mặt trời

D Năng lượng từ dòng nước

Đáp án B

Bài 4: Tác động tiêu cực tới môi trường do khai thác thủy điện quá mức là:

A Gây động đất

B Gây sóng thần

C Gây mất đất canh tác

D Ngăn chặn sự phát triển của quần xã thực vật

Đáp án D

Bài 5: Trong quá trình khai thác than yếu tố nào sau đây gây ô nhiễm môi trường đáng

quan tâm nhất?

A Khí độc

B Bụi

C Chất thải rắn

D Nhiễm bẩn nguồn nước

⇒ Đáp án B

Bài 6: Nung nóng một cục sắt thả vào chậu nước lạnh, nước nóng lên, cục sắt nguội đi.

Trong quá trình này có sự chuyển hóa năng lượng:

A Từ cơ năng sang nhiệt năng

B Từ nhiệt năng sang nhiệt năng

C Từ cơ năng sang cơ năng

D Từ nhiệt năng sang cơ năng

Nung nóng một cục sắt thả vào chậu nước lạnh, nước nóng lên, cục sắt nguội đi Khi đó nhiệt năng của cục sắt giảm đi và của nước tăng lên Trong quá trình này có sự chuyển hóa năng lượng từ nhiệt năng của cục sắt sang nhiệt năng của nước qua việc truyền nhiệt

⇒ Đáp án B

Bài 7: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về nhiệt năng của vật?

A Chỉ những vật có khối lượng lớn mới có nhiệt năng

B Bất kì vật nào dù nóng hay lạnh thì cũng đều có nhiệt năng

C Chỉ những vật có nhiệt độ cao mới có nhiệt năng

D Chỉ những vật trọng lượng riêng lớn mới có nhiệt năng

- Các phân tử cấu tạo nên vật chuyển động không ngừng, do đó chúng có động năng

- Mặt khác, nhiệt năng của một vật là tổng động năng của các phân tử cấu tạo nên vật

Trang 13

⇒ Bất kì vật nào dù nóng hay lạnh thì cũng đều có nhiệt năng.

⇒ Đáp án B

Bài 8: Sự hao phí năng lượng là do

A Dùng quá nhiều

B Tự nhiên

C Sự chuyển hóa năng lượng

D Do quá trình thực hiện công

Đáp án C

HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (8’) Mục tiêu: Vận dụng làm bài tập

- Hướng dẫn trả lời C3, C4, C5 - HS thảo luận nhóm

và trả lời C3, C4, C5

Câu 1: c Câu 2: d Câu 3: c

- HS trả lời câu 3, 4, 5

HOẠT ĐỘNG 5: Hoạt động tìm tòi và mở rộng (2’) Mục tiêu: Tìm tòi và mở rộng kiến thức, khái quát lại toàn bộ nội dung kiến thức đã học Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương pháp

Mỗi nhóm hãy vẽ 1 bức tranh cổ động trên giấy A0 để tuyên truyền về việc tiết kiệm năng lượng

HS: Các nhóm có thể thực hiện tại lớp( nếu có thời gian) hoặc làm tại nhà và đem lên trình bày ý tưởng vào tiết sau:

1 số sản phẩm ví dụ:

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	3,84 MB