Cách thu hoạch gôm: Người ta thu hoạch gôm ở những cây từ 3 tuổi trở lên, hiệu suất cao ở những cây 5-7 tuôi.. Gôm tiết ra từ những kẽ nứt tự nhiên, nhưng người ta thường déo vỏ thành t
Trang 1&
DUOC LIEU CHUA GOM-CHAT NHAY-P
Gummi arabicum Nơi cung cấp chính trên thị trường thể giới là Xu Đăng khoảng 40.000 tan/nam
Cách thu hoạch gôm: Người ta thu hoạch gôm ở những cây từ 3 tuổi trở lên, hiệu suất cao ở những cây 5-7 tuôi Thu hoạch vào mùa khô khi cây đã rụng lá Gôm tiết ra từ những kẽ nứt tự nhiên, nhưng người
ta thường déo vỏ thành từng băng 5-50 cm để gôm chảy ra nhiều,
Gôm chảy ra khô dân, vài tuân sau khi bóc vỏ thì bắt đầu lấy gôm
Lúc này phân giữa cục gôm vẫn chưa rắn hẳn, qua phơi nắng hoặc
qua quá trình chuyên chở gôm mới rắn hoàn toàn,
Mô tả dược liệu
Dạng cục tròn không đều, rắn, đường kính trung bình khoảng 2-3 em màu vàng hay màu nâu, khi khô thì dễ đập vỡ, mặt vỡ nhãn bóng Các
Cục nguyên thường có một khoảng rộng ở giữa do quá trình khô tạo
ra Gom tan trong nước tạo thành dụng dịch keo, định và có độ quay
cực
61
Trang 2
¢ Thanh phan hoa hoc
¢ Thanh phan chinh la polysaccharid thuéc nhém acid cé6 acid
uronic Muốn định tinh acid uronic có thể thực hiện như sau: đun gồm voi naphtoresorcinol va HCi N/2 trongvai pnut, co tua nau tan trong benzen mau tim Phan polysaccharid co thé tinh
chế bằng cách hoà tan gôm trong dung dich HCI 0,1N rồi kết tủa bằng côn, làm nhiều lần như vậy rôi cuối cùng điện thâm
tích
Trong gôm còn có 3-4% chất vô cơ (Ca, M
nnu oxydase, emuisin
g, A), cac enzym
62
Trang 3
Ngam 9 g gom trong 10 mi nuoc, đề yên trong 15-20 giờ đề tan hoàn toàn thành một dung địch sánh và acid với giây quy
Dung dịch gôm 2% đun sôi đề nguội, thêm 1 mi dung dịch chỉ acetat kiêm,
có tủa trăng nhưng không bị túa bởi dung dịch chỉ acetat trung tính ( khác với gồm adraganl)
Hoa tan 0,25 g gom trong Š mí nước, thêm Ö,5 mi nước oxy giả loãng và 8,5
mi dung dich benzidin 1% trong con, lac va dé yên, sẽ có màu xanh do có mặt của oxydase hoặc dùng côn gaic cling thay cé mau xanh xuat hién
Không được có phản ứng của tanin va tinh bét
Độ âm không quá 15%
Độ tro toàn phần không quá 5%
Trong bào chế gôm arabic được dùng:
Bào chế các nhũ dịch và hỗn dịch,
Bào chế các viên nén làm tá dược dính và tá được rã (vì có khả năng trương
Hở ra tONnG nƯớc}
Gôm arabic làm dịu tại chỗ nơi bị viêm như viêm họng, viêm da day
Chú y: thành phân của gôm có calci nên cân tránh những chất có tương ky
63
Trang 4&
Cây thân thảo, sống dai, thân rất ngắn Lá mọc ở gốc thành hoa thị, có cuồng dài và rộng, phiến lá nguyên hình thìa, dài 12
cm rộng 5 cm có Š-7 gần chính hình cùng Hoa mọc thành bong
có cán dài, hướng thẳng đứng
6-8, cắt những bông thật giá, phơi khô, vỏ sat trên sàng rồi sây
sạch, sau đó tiếp tục phơi khô cho đến khi độ âm còn 10%
64
Trang 5
MA DE
Folium et semen Plantaginis Thanh phần hóa học chính của toàn cây là chất nhày, hàm lượng trong là có - thê đến 20%, trong hạt có thê đến 40% Dược điền Việt Nam qui định hạt mã đề phải có chỉ số nở ñ nhất là 5
Các nhà nghiên cứu Nhật đã chiết xuất chất nhày hat P major tỉnh khiết với tên Piantasan với hiệu suất 6, B1
"`
2 & we Bh me Hà xe Ra, š os cael FPR se ấu sa xe E SE 3 8, ¬ x FS
8 om oak ben on on HS ES Se wseurecen Semon Poh Bo Be Ba BWM A
lucose + fructose
ú ÿ trong cây là iridoid giycosid va
1 oligosaccharid = galactose nhay, 2 thanh phần khác đăng c
flavonoid
Hai iridoid đã được xác định la acubosid va cataipol
Nhiéu hop chất flavonoid đã được phân lập: apigenin, quercetin,
scutellarein, baicalein, hispicdulin
Trong mã đề còn nhiều thành phân khác đã được khảo sát: các acid hữu cơ
như acid cinnamie, p-coumaric, ferulic, cafel ,
carotenoid, vitamin K, vitamin C, 1 it tanin, saponin, vết alkaloid (plantagonin), coumarin (esculetin)
65
Trang 7
g
tac dun
à thành phân có
ề
kháng khuẩn của mã đ
"
trang v
(còn g
`
-hiaf mã đề
an gnhu -~GChat nhay tao than
aun
`
ar
`
ay
f nên cũng đau dạ d
a
>t,
ras
énn viem ruộ
ht
>
aO Ve niem Mac ruo
nmoti
ay
wy cà $2 mm © Sos ae oe <Q) = dealt Sam 8) oo ae hed
h CÓ tác dụng lon
tang?
EEE,
eens
nal
i
ell
wee
nettle
1”
m2
ene
ene
x„Š
z2 £›
a ge
SA Ser
_
BA ÔNG
Xe sát
#2
eens
K4
8
ặ
£
25 ỜN
= oe
ny
a
Peas
=
%
67