+ Quả thịt: quả khô sau khi thu hoạch và hạt có thể tách khi quả khô như cà tím, bí ngô, ớt + Quả thịt ướt : loại quả này ñộ ẩm cao , hạt có màng gelatin hoặc mucilat bao bọc, tách hạt b
Trang 1CHƯƠNG 11 CHẾ BIẾN HẠT GIỐNG 11.1 Thu hoạch
11.1.1 Thời ñiểm thu hoạch
Thời ñiểm thu hoạch khi hạt chín vì nếu thu hoạch sớm ảnh hưởng ñến năng suất chất lượng hạt giống, thu hoạch muộn tổn thất hạt lớn do hạt chín quả vỡ mất hạt hoặc hư hỏng hạt ngay trên cây Thời ñiểm thu hoạch rất quan trọng và cần ñảm bảo nguyên lý chung sâu ñây:
+ Chất lượng hạt giống ñặc biệt sức sống và khả năng nảy mầm
+ Năng suất hạt giống
+ Thuận tiện cho phơi sấy, chế biến (trời nắng và khô)
Loài cây thu hoạch muộn tổn thất hạt như cải, chúng tách quả và rơi hạt trên ñồng ruộng cần thu ñúng thời ñiểm khi quả màu xanh chuyển sang màu vàng Tuy nhiên các quả trên cùng một bông không chín cùng thời gian, khi khoảng 50 số quả trên bông chín có thể thu hoạch ñược Sau khi thu và bảo quản chúng trong phòng cho quá trình chín tiếp tục bằng treo cả bông hoa trên dây và có dụng cụ hứng hạt rơi phía dưới Hạt phong lan cũng là loại quả nang thu hoạch ngay khi quả chuyển xanh sang nâu, thời gian chín rất khác nhau có loài vài tháng có loài chỉ sau thụ phấn 35 ngày hạt ñã chín ðộ ẩm hạt khi thu hoạch cũng là một yêu cầu ñối với hạt giống, ñộ
ẩm hạt khi thu hoạch phụ thuộc vào loài cây trồng, thời tiết và môi trường thu hoạch Với các loại cây trồng có thể phân thành 3 loại quả là :
+ Quả khô như các cây cải, rau diếp, ñậu, củ cải ñường , hành
+ Quả thịt: quả khô sau khi thu hoạch và hạt có thể tách khi quả khô như cà tím,
bí ngô, ớt
+ Quả thịt ướt : loại quả này ñộ ẩm cao , hạt có màng gelatin hoặc mucilat bao bọc, tách hạt bằng lên men hoặc hóa chất như cà chua, dưa chuột
Như vậy ñộ ẩm hạt, thời ñiểm thu hoạch rất phụ thuộc vào các loài cây trồng nhưng nhẵng căn cứ chủ yếu là
+ Màu sắc vỏ quả
+ Màu sắc hạt
+ ðộ tàn của cây
11.1.2 Phương pháp thu hoạch
Thu hoạch bằng tay áp dụng trong ñiều kiện cây trồng quả không chín cùng thời ñiểm như cà chua, dưa chuột sử dụng tay ngắt từng quả hay chùm quả Phương pháp này ñảm bảo tốt chất lượng hạt giống và năng suất nhưng chi phí cao, dẫn ñến giá thành hạt giống cao Thu hoạch bằng máy giảm công lao ñộng, thời gian thu hoạch ngắn an toàn hơn ñối với hạt giống Thu hoạch bằng máy cần có máy thu hoạch phù hợp với loài cây trồng, diện tích sản xuất giống phải ñủ lớn, ñồng ruộng thuận tiện cho cơ giới Trong thu hoạch bằng máy kết hợp thu hoạch và tách hạt nâng cao hiệu quả với những loài cây trồng có thể thực hiện hai khâu này ñồng thời như lúa, ngô
Trang 2Thu hoạch bằng máy yêu cầu công nhân có kỹ năng và hiểu biết về máy thu hoạch
và yêu cầu sản xuất hạt giống
11.2 Các bước chế biến hạt giống và nguyên lý
Mục ñích của việc chế biến quả hay hạt giống là ñể thu ñược những hạt giống sạch,
có chất lượng cao , dễ bảo quản và xử lý khi tiến hành chế biến như chế biến sơ bộ ,vận chuyển hay gieo hạt Công nghệ chế biến bao gồm một số phương pháp , khả năng áp dụng của phương pháp này khác nhau Công nghệ chế biến có thể ñược chia thành 7 bước sau ñây:
1) Làm sạch sơ bộ: ñối với các loại quả và hạt có nhiều mảnh vụn, cành ,hoặc các quả lép v.v
2) Cất trữ sau thu hoạch: ñối với các loại quả còn tiếp tục chín sau thu hoạch hoặc cần sấy qua chờ tách hạt
3) Tách hạt: ñối với những quả ñã ñược thu hoạch nhưng chỉ riêng hạt giống (
và ñôi khi là một phần của quả ) ñược cất giữ và ñem gieo Nếu vật liệu gieo trồngchỉ là hạt giống thì phải tiến hành tách hạt khỏi quả, thịt quả
4) Loại quả và hạt có cánh: loại bỏ những phần thừa như gai, áo hạt và lông 5) Làm sạch: loại bỏ các loại quả và hạt lẫn với các phần khác của quả như lá, cành , hạt lép, hạt lạ và vỏ
6) Phân loại hạt: ñối với các loại hạt thay ñổi nhiều về khối lượng và kích thước Phân loại hạt ñảm bảo cho lô hạt ñồng ñều
7) ðiều chỉnh ñộ ẩm phù hợp: ñối với các loại hạt mà sau các bước trên vẫn có
ñộ ẩm cao hơn hoặc thấp hơn ñộ ẩm tiêu chuẩn ñối với từng loại hạt phải ñiều chỉnh tiếp ñể ñạt tiêu chuẩn
Chế biến hạt giống thường ñược tiến hành theo bước trên nhưng không phải tất cả các loại hạt ñều phải qua ñầy ñủ các bước mà tùy loại hạt có thể bỏ qua một số bước Mỗi một bước trong quy trình chế biến có những kỹ thuật phù hợp tránh gây hại và nguy cơ hao hụt hạt giống Trong quá trình chế biến có thể xảy ra kết quả không mong muốn, chế biến kỹ quá có thể phá hủy hạt, làm cho hạt mất khả năng nảy mầm hoặc giảm khả năng bảo quản Một hệ thống chế biến hạt giống liên hoàn rất có lợi cho quản lý chất lượng hạt giống trong quá trình chế biến
11.2.1 Làm sạch sơ bộ
Làm sạch sơ bộ chính là loại bỏ các vật to như lá, cành và quả lép Bước làm sạch sơ qua này ñược tiến hành chủ yếu là ñể giảm khối lượng vận chuyển và bảo quản sau thu hoạch
Trang 3Hình 11.1: Các lo ại lẫn tạp khi thu hoạch lúa giống cần làm sạch sơ bộ( Nguồn Mew.T.W
và Misra J.K, IRRI,1994)
Thu hoạch khoai tây bằng máy, lượng vật chất chết lẫn trong lô củ giống rất lớn như ñất, ñá, sỏi Ngoài ra lá, cành hoặc một số loại vật chất chết có thể mang bào tử nấm hoặc các mầm bệnh khác,chúng có khả năng lây lan sang những hạt giống ñã ñược tách, các hạt giống ở thời kỳ ñầu và cây giống Bước làm sạch sơ bộ thường ñược tiến hành bằng phương pháp thủ công trước khi chuyển hạt giống ñến nơi chế biến
Hình 11.2: H ệ thống chế biến hạt giống liên hoàn
11.2.2 Phương pháp cất trữ hạt sau thu hoạch và trước tách hạt
Cất trữ trước tách hạt có hai lý do căn bản: 1) ñể quả tiếp tục chín thêm ñối với những quả chưa chín hoàn toàn hay còn xanh và 2) ñể làm cho quá trình tách hạt ñược dễ dàng, nếu phơi sấy ngay quả khô nhanh sẽ ảnh hưởng ñến quá trình tách hạt ,thậm chí làm cứng bề mặt quả Bảo quản sau khi thu hoạch có thể chia quả thành 2 hay 3 loại dựa trên mức ñộ chín Bảo quản trông ñiều kiện nhiệt ñộ tự nhiên, thoáng mát và có ñộ ẩm cao Thường xuyên ñảo trộn tạo thông thoáng và giảm ñộ ẩm khối quả bảo quản ñang tiếp tục chín Kết thúc quá trình bảo quản khi quả chín hoàn toàn, quả ñạt ñược màu chín ñiển hình và hạt chín sinh lý Trong suốt quá trình chín tự nhiên, việc cung cấp nước cho sự chín của quả ñược ñiều chỉnh thông qua cuống nhỏ ñến hạt thông qua cuống noãn Sự bốc hơi liên tục ngăn ngừa ñược sự quá nhiệt của phôi hạt trong khi ñó vẫn giữ ñược ñộ ẩm cao Việc giữ ñược ñộ ẩm cao như vậy
và việc tránh cho nhiệt ñộ tăng nhiều tạo ñiều kiện cho quá trình chín thêm của quả ðiều kiện môi trường trong suốt thời gian bảo quản là rất quan trọng cho việc kiểm
Trang 4soát tiến trình sinh lý và chín sinh lý tiếp theo Quả ñược giữ ở nhiệt ñộ bình thường ,ở các vùng nhiệt ñới là từ 20-30o C ðộ ẩm ban ñầu cao nhưng giảm dần trong quá trình chế biến ðộ ẩm cao trong quá trình cất trữ làm cho hạt giống rất dễ bị nấm tấn công Sự thoáng mát thích hợp sẽ hạn chế nguy cơ này nhưng lại gây trở ngại cho vệc sấy khô Việc cất trữ những loại quả khô thường ñược tiến hành khi quả ñã ñược ñóng vào bao hoặc dụng cụ chứa Tuy nhiên quả có thể trải lớp dày trên nền bê tông hoặc trong trong các khay
11.2.3 Tách hạt
Tách hạt là phương pháp lấy và phân chia hạt từ các quả có vỏ bao quanh Mục ñích chính của việc tách hạt là ñể :
1) Giảm khối lượng: hạt thường chỉ chiếm 1-5% tổng trọng lượng của quả Việc giảm khối lượng giúp giảm bớt chi phí bảo quản và vận chuyển
2) Dễ xử lý: hạt thường phải ñược kiểm tra , gia công sơ bộ và gieo một cách riêng rẽ, vì thế việc tách chúng ra khỏi quả là rất cần thiết
3) Cải thiện khả năng bảo quản: các bộ phận của quả dễ bị thối rữa như là ruột của những quả có cùi, áo hạt phải ñược loại bỏ ñể tránh việc chúng bị thối rữa trong quá trình bảo quản Nước trong các loại quả khô có thể thu hút nấm mốc và côn trùng, ñặc biệt là nếu bảo quản trong ñiềi kiện nhiệt ñộ tự nhiên của môi trường Ngoài ra không tách hạt sấy hạt ñể giảm lượng nước sẽ trở lên khó khăn nếu
a) Tách h ạt với quả mọng
Ở một vài loại quả hạch và quả mọng, hạt thường sẵn sàng tách ra khi ruột quả ñã chín hoàn toàn Có thể tách hạt ra khỏi thịt quả bằng tay, xối nước, bằng axit H2SO4 hoặc HCL hay lên men Ngày nay sử dụng nhiều loại men không ñộc hại ñến người
và hạt giống ñể tách hạt thay thế các axit vô cơ Tách hạt bằng lên men và axit có thể ảnh hưởng ñến tỷ lệ nảymầm của hạt, do vậy cần có kỹ thuật chính xác Theo Liang
và Yong Tách hạt bằng phương pháp lên men ñối với các loại quả hạch so với cách tách hạt bằng máy quả tươi có thể làm giảm sức nảy mầm của hạt Một số loại quả ruột rắn khi tách hạt phải làm mềm ruột ñễ dễ dàng tách hạt hơn bằng ngâm nước, một số loại phải châm vỏ trước khi ngâm mới làm mềm lớp ruột quả rắn chắc ñược Trong thời gian ngâm khoảng 12 giờ thay nước một lần ñể các axit trong quá trình thủy phân không giết chết phôi, sau khi ngâm phải làm khô lại vì hạt cúng ñã hút nước trong quá trình ngâm
b) Tách h ạt với quả khô
Về mặt hình thái học, quả khô ñược phân loại như là các quả nứt và không nứt Các quả tách vỏ, nứt ra khi chín ñể phát tán các hạt của chúng, các loại quả không nứt thì vẫn ñóng kín khi chín Sự phân loại này phức tạp hơn ñịnh nghĩa ñã ñưa ra vì có sự dịch chuyển dần giữa các không nứt sang nứt, ñiều này mang một ý nghĩa thực tế ñối với việc tách hạt Quá trình tách hạt từ các quả nứt bị ảnh hưởng bởi:
+ Loại quả: các loại quả nẻ là các bao nang, quả nang, quả thông, quả ñậu và
một số loại quả hợp khác Nhưng việc tách hạt dễ dàng hay không lại thay ñổi theo loài phụ ,giống hoặc nguồn gốc
Trang 5+ Giai ñoạn ñủ chín ñể thu hoạch: quả ñược hái khi ñã chín hoàn toàn thường là
chắc và nứt hơn các quả ñược thu hoach sớm Sự khác nhau có thể ñược khắc phục hoàn toàn hay một phần nhờ việc cất trữ trước tách hạt
+ Môi trường bên ngoài : ñầu tiên là lượng nước trong quả sắp nứt, khi quả khô
ñi , nó có chiều hướng tách ra.Ở một số loại quả ,chủ yếu là quả thông ,lượng nước cân bằng với ñộ ẩm của không khí, do vậy khi không khí bị khô, quả mất nước và tách ra, khi không khí ẩm ướt quả có thể lấy lại nước và ñóng lại ,quá trình này là do khả năng thuận nghịch
Các loại quả khô thường ñược xử lý theo ñộ nứt Có 4 nhóm
a.Quả nứt tách ra khi khô
b.Quả thông và các loại quả cuối mùa
c.Những loại quả không nứt ñược tách hạt
c.Những loại hạt không nứt không ñược tách hạt
Việc tách hạt thường ñược tiến hành trước khi ñem bảo quản nhưng với một số loại cây trồng hạt ñược giữ trong quả không tách ñến khi gieo vụ sau vì bảo quản của những hạt chưa tách tốt hơn các hạt ñược tách Bảo quản của hạt giảm có thể là do mất lớp vỏ bảo vệ của quả hoặc công lao ñộng tách hát quá cao làm tăng giá thành Một số loại quả quá khó vì thế hầu như khó tránh ñược việc gây ra tổn thương cho hạt Những tổn thương như vậy sẽ ảnh hưởng ñến việc bảo quản
Hình 11.3: Tách h ạt giống lúa bằng máy tuốt nhỏ (Nguồn S.S Virmani ; Z.X Sun ;T.M
Mou,Jauhar Ali,C.X Mao, IRRI, 2003)
Bảng 11.1:Một số phương pháp tách hạt với các loại quả khác nhau
Các loại quả nẻ khô, ví dụ như quả nứt
vỏ và quả nang như ñậu, quả thông
Sấy khô => quấy, ñảo, rũ, sàng xảy Những loại quả khô không nứt như lúa, ngô Sấy khô => ñập
Những loại quả cuối mùa ví dụ : quả thong,
quả nang và một số loại quả khô hợp
ðun nóng trong lò =>ñảo ðun nóng già => ñảo Những loại quả có cùi với ruột Sấy
Nhúng nuớc=>ngâm=>rửa Những quả có cùi với ruột mỏng như cà chua,
dưa chuột
Nhúng nước =>lên men => rửa Nhúng => ngâm=>rửa
Những loại quả có cùi với ruột
mềm
Nhúng nước => ngâm=> rửa sạch => mài /ñánh bóng
Những quả có cùi , ruột như ñặc Nhúng nước =>mài/ñánh bóng
Trang 6
11.3 Phơi sấy hạt giống
11.3.1 ðộ ẩm hạt
Hạt sau thu hoạch thường có ñộ ẩm cao hơn ñộ ẩm bảo quản, ñộ ẩm hạt ảnh hưởng ñến tuổi thọ và nảy mầm của hạt ðộ ẩm hạt khi thu hoạch tách khỏi cây là ñộ ẩm liên kết (RH), cân bằng với ñộ ẩm không khí, nhưng những cây quả thịt như cà chua, dưa ñộ ẩm hạt cao hơn và có thể cao hơn do hút nước trong quá trình tách hạt ðộ
ẩm hạt khi thu hoạch khác nhau liên quan ñến ñộ ẩm không khí và nhiệt ñộ tại thời gian thu hoạch như bảng sau:
Bảng 11.2: ðộ ẩm liên kết với ñộ ẩm hạt
ðộ ẩm liên kết (%) ở nhiệt ñộ 25 o C Cây trồng
11.3.2 Phương pháp phơi, sấy
Làm khô tự nhiên bằng phơi nắng cần có bề mặt trải hạt phù hợp như sân phơi phù hợp, bạt, lưới và các dụng cụ khác Phương pháp ñảm bảo chất lượng hạt, có thể làm khô một lượng lớn cùng một ñiểm không cần thiết bị, năng lượng Dụng cụ phơi và ánh nắng mặt trời ñầy ñủ, và có thể gây tác hại ñối với hạt giống làm giảm tỷ lệ nảy mầm
+ Nền phơi phù hợp là nền gạch hoặc xi măng
+ Có nhà trống ñể chứa hạt giống tạm thời khi trời mưa
+ ðộ dày phơi không ñể gây hư hại hạt
+ Kỹ thật ñảo ñể lô hạt khô ñều
+ Không ñể lẫn tạp trong quá trình phơi
Hình 11.4: Ph ơi hạt giống lúa ( nguồn S.S Virmani ; Z.X Sun ;T.M Mou,Jauhar Ali,C.X
Mao, IRRI, 2003)
Trang 7
Làm khô nhân tạo bằng máy sấy hoặc các thiết bị làm khô Làm khô nhân tạo trong ñiều kiện thời tiết không phù hợp, chủ ñộng ñối với sản xuất, có thể ñiều chỉnh nhiệt
ñộ theo ý muốn Làm khô bằng luồng hơi nóng thổi qua các lớp hạt ñến khi hạt khô ñạt ñộ ẩm bảo quản, phương pháp này phù hợp với những loại hạt giống lượng nhỏ Máy làm khô nhân tạo có nhiều dạng như dạng thùng quay, lô sấy ñứng, lô sấy tháp Tạo hơi nóng bằng GAS , ñiện hoặc than Nhiệt ñộ phơi sấy rất quan trong liên quan ñến sức sống hạt theo Thomson,1979 nhiệt ñộ sấy tối ña không nên vượt quá 45oC nhưng tùy theo loài ví dụ
+ Ngô từ 40 – 45oC
+ ðậu từ 30 – 55oC
+ Củ cải ñường từ 45oC
+ Họ thập tự từ 27- 40oC
Hình 11.5: Hệ thống sấy hạt giống bằng khí gas
11.4 Làm sạch
Làm sạch tăng chất lượng lô hạt giống bằng cải thiện ñộ sạch và tỷ lệ nảy mầm có nghĩa là loại bỏ khỏi lô hạt
+ Tạp chất
+ Hạt khác dạng
+ Hạt nhăn nheo
+ Hạtt chưa chín
+ Hạt nhỏ
+ Hạt bị sâu bệnh hại
+ Hạt không nguyên vẹn
+ Hạt cỏ
Làm sạch lô hạt giống là loại bỏ toàn bộ hạt khác dạng và tạp chất dựa trên các ñặc ñiểm của hạt như
+ Chiều dài, rộng, ñộ dày hạt
+ Dạng hạt
+ ðộ chắc của hạt ( khối lượng hạt)
+ Cấu trúc bề mặt hạt
+ Khác nhau về màu sắc
Trang 8+ Tắnh dẫn ựiện
Phương pháp làm sạch thực hiện bằng thủ công như quạt, sàng, xảyẦvà bằng cácc máy chuyên dụng cho chế biến hạt giống
Hình 11.6: Làm s ạch thủ công ( Nguồn S.S Virmani ; Z.X Sun ;T.M Mou,Jauhar
Ali,C.X Mao, IRRI, 2003)
11.5 Phân loại hạt giống
Mục ựắch phân loại hạt ựể ựảm bảo cho lô hạt giống có kắch thước hạt ựồng ựều, là một tiêu chuẩn chất lượng hạt giống nó liên quan ựến phát triển của hạt trong quá trình sản xuất Phân loại hạt sẽ loại bỏ những hạt quá lớn, quá nhỏ hay dị dạng ra khỏi lô hạt giống Thường phân loại ựược thực hiện bằng máy Máy phân chia hạt theo chiều rộng và ựộ dày thường chế tạo có sàng bằng sắt ựục lỗ tròn hoặc hình thuôn, lỗ khoan tròn phân loại theo ựộ dày hạt vắ dụ lỗ khoan 2,2 mm những hạt có
bề rộng 2,5 mm sẽ không lọt ựược qua mắt sàng Phân hạt theo ựộ dày sàng ựục lỗ thuôn hoặc rãnh Khi hạt lăn tròn trên sàng những hạt có bề dày mỏng nhất sẽ lọt qua mắt sàng
11.6 Xử lý hạt giống
Sau khi làm sạch hạt ựược xử lý sâu bệnh như nấm, vi khuẩn và virus, ựây là bước quan trọng bảo vệ hạt không bị hư hỏng trong quá trình bảo quản, giảm truyền bệnh
ra sản xuất Phương pháp xử lý bằng hóa học như các thuốc trừ nấm, bệnh dạng xông hơi, dung dịch hay dạng sữa Sau khi xử lý nấm bệnh phải nhuộm màu cảnh báo cho người sử dụng
11.7 đóng bao
11.7.1 Tác dụng của ựóng bao
Hạt ựóng bao gói giúp cho giữ ựược các phẩm cấp chất lượng hạt giống sau khi kiểm nghiêm, bảo quản, vận chuyển và tiêu thụ thuận lợi, phù hợp với nhu cầu của người mua đóng bao ngăn cản hút ẩm của hạt từ nước trong môi trường, ngăn cản sâu bệnh nhiễm vào hạt giống đóng bao cần ựược tiến hành ngay sau công ựoạn cuối cùng của chế biến như sau khi phơi sấy, làm sạch và phân loại và xử lý hạt giống, sau khi ựóng bao phải dán nhãn mác theo quy ựịnh, ựóng bao tiến hành trong môi trường sạch và khô
Trang 911.7.2 Dụng cụ ựóng bao
Dụng cụ ựóng bao gói rất ựa dạng tùy thuộc vào loài cây trồng, loại hạt, cấp hạt, thời gian bảo quản trước kinh doanh có thể ựóng bao chứa trong các dụng cụ là thùng chứa, can, chai, bao kim loại như nhôm, bao ni lông Kỹ thuật ựóng bao phụ thuộc vào dụng cụ và phương tiện Sau khi ựóng bào ựưa bao gói lên các giá ựể tận dụng không gian, có biển nhãn ghi rõ tránh nhầm lẫn và thuận tiện cho quản lý và kinh doanh
Hình 11.7: Giá ựể với loại bao nhỏ
Hình 11.8: Giá ựể với loại bao lớn hoặc túi bảo quản lạnh
Bước 1: Chuẩn bị ựóng gói
1) Chuẩn bị phòng thực hiện là phòng sạch và khô, các dụng cụ phương tiện làm sạch và chuẩn bị ựầy ựủ ựể thời gian ựóng gói nhanh nhất có thể đóng gói nhanh ựể tránh hút ẩm, sâu ệnh và giảm chi phắ lao ựộng
2) Thùng chứa hoặc khu vực chưa hạt ựống bao phải ghi nhãn rõ ràng, chuẩn bị bao tiêu chuẩn, trên bao ựã ghi ựầy ựủ thông tin theo yêu cầu của luật hạt giống như giống, loài cây trồng cấp hạt giống khối lượng, phẩm cấp, thời gian sản xuất, thời gian sử dụng, ựặc ựiểm nhận biết
Bước 2: đóng gói
1) Cân hoặc ựếm hạt giống chắnh xác
2) đưa hạt giống và nhãn vào bên trong bao túi
3) Dán kắn
4) Gắn nhãn
Bước 3 : Ghi các thông số bổ sung nếu có
Trong trường hợp bao hoặc dụng cụ chứa có ô trống cần ghi ựầy ựủ sau khi ựóng bao Vắ dụ có thể bao chưa in sẵn phẩm cấp hạt giống vì bao in có thể dụng cho một số phẩm cấp cùng loại giống Ngày ựóng bao, người ựóng
Trang 10Bước 4: Kiểm tra chất lượng bao
Sau khi dán và và ñã ghi bổ sung kiểm tra lần cuối toàn bộ bên ngoài bao, gói ñảm bảo không có sai sót, thủng, hỏng
Vào sổ ñể quản lý
Hình 11.9: M ẫu bao bì hạt giống
11.8 Bảo quản hạt giống
Sau khi ñóng bao thực hiện bảo quản và kinh doanh hạt giống Những cây trồng hạt giống có thể tiêu thụ trong thời gian ngắn bảo quản hạt giống trong những kho chuyên dụng Những hạt giống tiêu thụ trong thời gian dài vài tháng, vài năm cần ñược bảo quản trong khi mát hoặc kho lạnh và ñộ ẩm thấp
Những yếu tố ảnh hưởng ñến tuổi thọ hạt giống trong quá trình bảo quản
+ Các yếu tố môi trường trong quá trình chín, nếu môi trường bất thuận ảnh
hưởng ñến chất lượng hạt giống, ví dụ ñiều kiện nóng và khô sẽ rút ngắn thời gian chín
+ Hạt chưa chín sẽ mất sức sống nhanh tron quá trình bảo quản hơn hạt chín + Hạt thu hoạch trong thời gian nhiệt ñộ và ẩm ñộ cao dẫn ñến nhiễm nấm bệnh
gây hại hạt trong quá trình bảo quản
+ Hạt bị tổn thương vỏ hạt sẽ giảm sức sống nhanh trong bảo quản
+ Cấu trúc vỏ hạt cũng ảnh hưởng ñến khả năng bảo quản, hạt vỏ cứng ñàn hồi
tốt hơn vỏ mỏng
+ Hạt chứa dầu dẫn ñến hạt ñá nhanh hơn hạt chứa tinh bột ( Bonner và cộng sự
1994, Stubsgaard,1992)
+ Hạt không xử lý trước khi bảo quản dễ bị côn trùng và nấm gây hại
+ Các ñiều kiện bảo quản như ñiều chỉnh ñộ ẩm, nhiệt ñộ không khí bảo quản là
những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng ñến tuổi thọ hạt giống
Nguyên lý bảo quản dựa trên những yếu tố chính làm mất sức sống hạt giống trong quá trình bảo quản là 1) ñộ ẩm hạt, 2) ñộ ẩm môi trường bảo quản, 3) khống khí ( oxy) Các yếu tố trên ảnh hưởng ñến hộ hấp của hạt trong bảo quản, nếu cao hơn trong hạt ñều dẫn ñến hư hỏng hạt giống
