Giáo án mới CV 5512 sinh 10 chủ đề vi sinh vật

10 Năng lực chung Giao tiếp và hợp tác Phân công và thực hiện nhiệm vụ trong nhóm rõ ràng cụ thể 11 Phẩm chất chủ yếu Trung thực Báo cáo chính xác kết quả thực hành: làm sản phẩm lên men

KẾ HOẠCH BÀI DẠY CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở VI SINH VẬT

Thời lượng: 4 tiết

Phân biệt được các kiểu dinh dưỡng ở vi sinh vật (2)

Nêu được một số ví dụ về quá trình tổng hợp và phân giải cácchất ở vi sinh vật

(3)

Phân biệt được quá trình lên men, hô hấp ở vi sinh vật (4)

Trình bày được một số phương pháp nghiên cứu vi sinh vật (5)Phân tích được vai trò của vi sinh vật trong đời sống con người

và trong tự nhiên

(6)

Trình bày được một số ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn(sản xuất và bảo quản thực phẩm, sản xuất thuốc, xử lí môitrường, )

(10)

Năng lực chung

Giao tiếp và hợp tác Phân công và thực hiện nhiệm vụ trong nhóm rõ ràng cụ thể (11) Phẩm chất chủ yếu

Trung thực Báo cáo chính xác kết quả thực hành: làm sản phẩm lên men (12)

2 Thiết bị dạy học và học liệu

Giáo viên

Hoạt động 1 - Bút lông

- PHT số 1 (giấy A0)

0404Hoạt động 2 - Nước cất 2 lít

- Dung dịch nhuộm đơn (xanh mêtylen hoặc fuchsin).

- Dụng cụ thí nghiệm: bình tam giác, đũa khuấy, ống hút, lam kính

và phiến kính khay đựng

- Kính hiển vi

04 chai

4 bộ

- 4 cáiHoạt động 3 - Phiếu KWL

(giấy A0)

- Phiếu học tập số

2

- Phiếu học tập số3

- 16 nam châm

- 1 video

- GV kẻ sẵn 3 cột KWL

- Phiếu học tập số4

- Phiếu đánh gia

040420

2

menHoạt động 2 - Sản phẩm lên

men: sữa chua và cơm rượu

01/ 1 nhóm - Sản phẩm sữa

chua (làm trước 1ngày) và cơmrượu đã được làm

PP, KTDH chủ đạo

Thiết bị dạy học, học liệu

Phương án đánh giá

Làm được một số sản phẩm lên men

từ vi sinh vật (sữa chua, cơm rượu)

- PP dạy học thực hành+ KTDH phòng tranh

- Sản phẩm lên men của học sinh (sữa chua, cơm rượu)

- Chấm PHT

- Chấm mức độthành công của sản phẩm lên men

- Chấm điểm thuyết trình

- Nhóm HS,

GV cùng đánh giá

Vai trò của vi sinh vật trong đời sống con người và trong tự nhiên

- PP dạy học hợp tác+ KT khăn trảibàn

- Bút lông, giấyA0

- Các tài liệu sưu tầm về vai trò của vi sinh vật trong các lĩnh vực thực

- Chấm PHT

- Chấm điểmthuyết trình

- Nhóm HS,

GV cùng đánhgiá

phẩm, y học, môi trường.

Giải thích cácbước tiến hành làm sữa chua, cơm rượu, các hiệntượng trong quá trình lên men; lợi ích của việc ăn sữa chua, cơm rượu đối với sức khỏe con người

- PP dạy học thực hành

+ KTDH phòng tranh

- Infographic về các quy trình làm sữa chua, cơm rượu

- Bút lông, giấyA0

- Chấm câu trảlời của nhómHS

- Phương pháp nghiên cứu vi sinh vật:

+Nuôi cấy không liên tục

+ Nhuộm đơn

- PP dạy họchợp tác

+ KT khăn trảibàn

- Sản phẩm thựchành

- Nhóm HS và

GV cùng đánh giá chéo

Thực hành được hai phương pháp nghiên cứu vi sinh vật thôngdụng

- PP dạy họcthực hành

- Kính hiển vi

- Dụng cụ thíngiệm

- Mẫu vật thínghiệm: Sữachua, cơm rượu

- Dung dịchnhuộm màu(xanh metylen

- GV đánh giá thông qua sản phẩm (PHT, tiêu bản tạm thời)

4

- Khái niệmVSV.

- Kể tên cácnhóm vi sinhvật

- PP trựcquan

+ KT KWL+KT độngnão

- Mẫu vật sữachua, cơm rượu

-Tranh ảnh vikhuẩn lactic,nấm men, nấmmốc

- Tranh ảnh về

độ lớn các bậccấu trúc của thếgiới sống

- Tranh ảnh về

hệ thống phânloại 5 giới củaWhittaker vàMargulis

- Đoạn video vềcác nhóm visinh vật

- Bút lông, giấyA0, máy tính,máy chiếu

-HS, nhóm, GVcùng đánh giá

- Các kiểudinh dưỡng ở

vi sinh vật

- PP dạy họchợp tác

+ KT độngnão

-Phiếu học tập

số 1

- Bút lông, giấyA0, máy tính,máy chiếu

- Chấm điểmphiếu học tập

- Quá trìnhtổng hợp vàphân giải cácchất ở vi sinhvật

- Ví dụ

- PP giải quyếtvấn đề

+ KT mảnhghép

+ KT khăn trảibàn

- Các sản phẩmứng dụng quátrình phân giải

và tổng hợpVSV: nước

tương, bột ngọt,giấm,…

- Bút lông, giấyA0, máy tính,máy chiếu

Quá trình lên - PP dạy học - Phiếu học tập

men, hô hấp ở

vi sinh vật

hợp tác+ KT độngnão

- Báo cáo trên giấy A0 (Thiết kế dạng Infographic), có minh họa các hình ảnh minh chứng quá trình

tự làm sữa chua, cơm rượu

d Tổ chức hoạt động

Chuyển giao nhiệm vụ (tuần trước)

- Trước buổi học 1 tuần, GV yêu cầu HS

thực hiện nhiệm vụ theo nhóm ở nhà:

- Tìm hiểu quy trình làm sữa chua, cơm

rượu

- Làm báo cáo kết quả thực hành

- Tiếp nhận nhiệm vụ được giao

- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trongnhóm

- Lên kế hoạch thực hiện nhiệm vụ

Thực hiện nhiệm vụ (ở nhà)

- Nhắc nhở, hướng dẫn HS làm thực hành

- Sửa chữa, định hướng các nhóm hoàn

thành bài tập nhóm

- Tìm hiểu quy trình làm sữa chua, cơm rượu

- Làm sữa chua, cơm rượu theo dõi

- Làm báo cáo kết quả thực hành

Báo cáo nhiệm vụ (20 phút)

- GV kiểm tra và nhận xét quá trình làm

việc ở nhà của các nhóm dựa trên nhiệm vụ

đã giao

- GV yêu cầu các nhóm trưng bày sản phẩm

lên khu vực triển lãm phòng tranh

- GV tổ chức cho HS tham quan, thảo luận

và thưởng thức sản phẩm của từng nhóm

- GV yêu cầu các nhóm hoàn thiện bài báo

cáo thực hành (PHT Số 1)

- Báo cáo công việc và sản phẩm làm việc ở nhà

- Các nhóm trưng bày bài báo cáo thực hành (giấy A0)

và sản phẩm lên men tại khu vực triển lãm phòngtranh

- Tại mỗi khu vực, đại diện nhóm sẽ trình bày tóm tắtsản phẩm của nhóm Các nhóm khác quan sát, nhậnxét, thưởng thức, đặt câu hỏi

- Các nhóm trả lời các câu hỏi của nhóm khác và thảo

luận theo kĩ thuật “khăn trải bàn” (PHT Số 1) một số

6

- GV tổ chức thảo luận chung và nêu thêm

một số câu hỏi

câu hỏi của GV:

+ Ngoài ứng dụng làm sữa chua, cơm rượu, vi sinh vậtcòn có những ứng dụng nào trong thực tiễn?

+ Vi sinh vật có những vai trò gì trong thực tiễn?

- Chỉnh sửa, hoàn thiện phiếu học tập số 1

- Các nhóm tự đánh giá và đánh giá chéo dựavào phiếu đánh giá hoạt động 1

Hoạt động 2 [Tìm hiểu về phương pháp nghiên cứu vi sinh vật: Nuôi cấy không liên tục và Nhuộm đơn] (45 phút)

a Mục tiêu

(5), (8), (12)

b Nội dung hoạt động

- Nhóm 1 (chia thành 2 nhóm nhỏ:1A và 1B) và Nhóm 3 (chi thành 2 nhóm nhỏ: 3A và 3B): Thựchành nuôi cấy không liên tục: Làm sữa chua

- Nhóm 2 (chia thành 2 nhóm nhỏ: 2A và 2B) và Nhóm 4 (chia thành 2 nhóm nhỏ: 4A và 4B): Thựchành nuôi cấy không liên tục: Làm cơm rượu

- Nhóm 1 (1A và 1B) và 3 (3A và 3B): Thực hành nhuộm đơn phát hiện vi khuẩn lactic trong sữachua

- Nhóm 2 (2A và 2B) và 4 (4A và 4B): Thực hành nhuộm đơn phát hiện nấm men trong cơm rượu

c Sản phẩm học tập

- Môi trường nuôi cấy không liên tục: sữa chua và cơm rượu (đã làm ở hoạt động 1)

- Báo cáo trên giấy A0 (Thiết kế dạng Infographic), có minh họa các hình ảnh minh chứng quá trình

tự làm sữa chua, cơm rượu (đã làm ở hoạt động 1)

- Tiêu bản tạm thời VSV có trong các môi trường nuôi cấy không liên tục

- Hoàn thành phiếu học tập số 2

d Tổ chức hoạt động

Chuyển giao nhiệm vụ (ở nhà)

- GV yêu cầu HS chuẩn bị mẫu vật (4 nhóm

chuẩn bị sữa chua, 4 nhóm chuẩn bị cơm

rượu)

- Tiếp nhận các nhiệm vụ được giao

- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trongnhóm

- Lên kế hoạch thực hiện nhiệm vụ

Thực hiện nhiệm vụ (25 phút)

- Thông qua hoạt động 1 và làm thực hành tại - Các nhóm nhận nhiệm vụ và dụng cụ để làm việc

nhà (làm sữa chua, cơm rượu), GV đưa ra

các câu hỏi cho các nhóm thảo luận và hoàn

thành phiếu học tập số 2, giám sát các nhóm

thảo luận; gợi ý, hướng dẫn HS thực hiện

nhiệm vụ

- GV tổ chức thực hành nhuộm đơn phát hiện

VSV trong trong môi trường nuôi cấy không

liên tục (sữa chua, cơm rượu):

+ GV lưu ý về những quy tắc an toàn trong

+ Nhận xét về việc cung cấp chất dinh dưỡng (sữa/cơm) trong khi làm sữa chua/ cơm rượu?

+ Nhận xét về việc sử dụng sản phẩm tạo thành trongkhi làm sữa chua/ cơm rượu?

+ Qua đó, rút ra phương pháp nuôi cấy không liêntục

- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trongnhóm

- Làm thực hành theo trình tự các bước, theo dõi, ghichép, vẽ/ chụp lại hình kết quả thực hành

- Làm báo cáo kết quả thực hành:

+ Vẽ/ chụp lại hình kết quả thực hành

+ Mô tả các bước tiến hành nhuộm đơn VSV thôngqua thiết kế dạng Infographic

+ Qua đó, rút ra phương pháp nhuộm đơn VSV

Báo cáo nhiệm vụ (15 phút)

- GV kiểm tra và nhận xét quá trình làm việc

ở nhà của các nhóm dựa trên nhiệm vụ đã

giao

- GV yêu cầu các nhóm trưng bày sản phẩm

- Báo cáo kết quả thực hành

- Chỉnh sửa, hoàn thiện phiếu học tập số 2

- Các nhóm tự đánh giá và đánh giá chéo dựa vàophiếu đánh giá hoạt động 2

Hoạt động 3 [Tìm hiểu chung về vi sinh vật] (45 phút)

8

a Mục tiêu

(1), (2), (11)

b Nội dung hoạt động: Nhóm HS thực hiện các hoạt động

- Thảo luận nhóm theo kĩ thuật KWL về vi sinh vật.

- Quan sát tranh ảnh, các mẫu vật, theo dõi đoạn video về vi sinh vật.

- Nghiên cứu tài liệu để hoàn thành phiếu học tập số 3, 4 và 5

c Sản phẩm học tập

- Kết quả thảo luận nhóm theo kĩ thuật KWL.

- Hoàn thành phiếu học tập 3 và phiếu học tập 4

- Hoàn thành phiếu học tập số 5

d Tổ chức hoạt động

Chuyển giao nhiệm vụ (4 phút)

- GV chia lớp thành 4 nhóm

- GV yêu cầu nhóm HS tiến hành nghiên cứu

tài liệu điền vào 2 cột K, W của bảng KWL

về vi sinh vật

+ Cột K : Hãy nói những gì các em đã biết

về vi sinh vật?

+ Cột W: Em muốn biết thêm những

thông tin gì về vi sinh vật?

- GV yêu cầu nhóm HS theo dõi mẫu vật sữa

chua, cơm rượu, tranh ảnh về vi khuẩn lactic

và nấm men, tranh ảnh về độ lớn của các bậc

cấu trúc của thế giới sống, tranh về hệ thống

phân loại 5 giới của Whittaker và Margulis,

đoạn video để hoàn thành phiếu học tập số 3

HS làm thảo luận và báo cáo

- GV yêu cầu nhóm HS nghiên cứu tài liệu,

vận dụng kiến thức để hoàn thành phiếu học

tập số 4 và số 5

- GV yêu cầu các nhóm hoàn thành bảng

KWL (điền vào cột L) sau khi hoàn thành

hoạt động 1

+ Cột L: Sau khi tìm hiểu, em hãy trả lời các

vấn đề các em còn thắc mắc ở cột W?

- Các nhóm nhận nhiệm vụ và dụng cụ để làm việcnhóm (giấy A0, bút lông,…)

Thực hiện nhiệm vụ (20 phút)

- GV tổ chức cho các nhóm thảo luận: giám

sát các nhóm thảo luận; gợi ý, hướng dẫn HS

- GV yêu cầu các nhóm hoàn thành bảng KWL (điềnvào cột L) sau khi hoàn thành hoạt động 1

Báo cáo nhiệm vụ (16 phút)

- GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả làm

việc nhóm và thảo luận:

- Yêu cầu các nhóm đánh giá chéo

- Các nhóm báo cáo kết quả thảo luận, các nhóm cònlại theo dõi, nhận xét và góp ý

b Nội dung hoạt động

HS phân biệt được quá trình lên men, hô hấp ở vi sinh vật

HS viết sơ đồ tổng quát biểu thị sự tổng hợp, phân giải một số chất ở VSV

HS chỉ ra được tổng hợp và phân giải là hai quá trình ngược nhau nhưng thống nhất cùng tồn tại trong TB

b Tổng hợp pôlysaccarit

(Glucôzơ)n + (ADP-glucôzơ)  (glucôzơ)n+1 + ADP

c Tổng hợp lipit: bằng cách liên kết glixerol và các axit béo.

d Tổng hợp axit nuclêic

Các bazơ nitric, đường 5C, H3PO4  nuclêôtit A.nuclêic

3 Hoàn thành sơ đồ tổng quát biểu thị sự phân giải:

a Phân giải prôtêin

- Phân giải ngoài: Prôtêin  aa

- Phân giải trong: VSV hấp thụ aa  tạo ra năng lượng

b Phân giải pôlysaccarit

- Phân giải ngoài: Pôlysaccarit  đường đơn

- Phân giải trong: VSV hấp thụ đường đơn, phân giải bằng hô hấp hiếu khí, kị khí hoặc lên men

4 Hoàn thành phiếu học tập số 7

d Tổ chức hoạt động

Chuyển giao nhiệm vụ (5 phút)

Yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập số 6

Gv yêu cầu Hs trình bày lại cấu tạo của các

đại phân tử hữu cơ: protein, cacbohydrat,

lipit, axit nucleic

GV yêu cầu HS hoàn thành sơ đồ tổng hợp

và phân giải các chất ở VSV

GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập số

7

Yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập số 6

Gv yêu cầu Hs trình bày lại cấu tạo của các đại phân

tử hữu cơ: protein, cacbohydrat, lipit, axit nucleic

GV yêu cầu HS hoàn thành sơ đồ tổng hợp và phângiải các chất ở VSV

GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập số 7

Axit nuclêic(ADN, ARN)

Sơ đồ tổng quát biểu thị sự phân giải:

- Phân giải prôtêin

Sơ đồ tổng quát biểu thị sự phân giải:

- Phân giải prôtêin Prôtêin  ?

- Phân giải pôlysaccarit Pôlysaccarit  ?

Báo cáo nhiệm vụ ( 10 phút)

GV kiểm tra và nhận xét quá trình làm việc

của nhóm dựa trên nhiệm vụ đã giao dựa trên

Giáo viên kết luận:

- Quá trình hô hấp hiếu khí, kị khí và lên men

- Một số ví dụ về quá trình tổng hợp và phân giải các chất ở vi sinh vật

- Mối quan hệ giữa quá trình tổng hợp và phân giải của vi sinh vật

e Phương án đánh giá (5 phút)

Giáo viên nhận xét quá trình học tập của học

sinh dựa trên phiếu học tập số 6, số 7 và sơ đồ

A Thực hành làm sữa chua tại nhà

I Chuẩn bị đồ dùng để thực hiện bài thực hành

12

1 Để làm sữa chua phải chuẩn bị

- Sữa hộp nước hoặc sữa bột

- Nước đun sôi để nguội

- Sữa chua để làm men cái

- Dụng cụ đựng, nước ấm, tủ lạnh hay thùng đựng đá để làm lạnh sữa chua

II Quy trình thực hiện

1 Làm sữa chua

Nếu dùng sữa bột để làm:

- 1 ly sữa bột + đường tuỳ ý người sử dụng + 4 ly nước đun sôi để nóng ấm

- Đánh sữa, đường, nước tan đều

- Sữa đường đã nguội, cho trộn vào 1 ly sữa chua đã đánh tan đều (Chú ý bỏ lớp màng béo trên ly sữachua trước khi đánh tan rồi trộn)

- Để sữa đã pha trộn sữa chua trong môi trường nóng ấm khoảng 38-40oC, thời gian 3 tiếng đồng hồ,thấy sữa sánh đông là được (Cách làm môi trường nóng ấm có thể là từ ấm đun nước hoặc trong chậunước nóng để cách thuỷ)

- Sữa chua được giữ trong tủ lạnh hay bình đá được khoảng 12 giờ là có thể sử dụng tốt

Nếu dùng sữa đặc có đường thì:

- Một lon sữa đặc + 3 lon nước sôi để nóng ấm

- Đánh sữa, nước tan đều

- Cho thêm sữa chua đã đánh tan đều

- Để sữa đã pha với sữa chua ở môi trường 38-40oC khoảng 3 giờ

- Hộp đựng

II Các bước thực hiện:

Bước 1: sơ chế nguyên liệu:

- Cho gạo ra rá sau đó vo sạch, nhặt hết bụi bẩn, mày trấu Sau khi vo xong, bạn để cho gạo ráo nước tựnhiên Lưu ý là bạn không cần vo kỹ quá để tránh làm mất lớp cám dinh dưỡng của gạo

- Vo nếp sạch rồi bạn bắt đầu ngâm từ 6 đến 10 tiếng (tốt nhất là 8 tiếng) Sau đó bỏ nước ngâm đi vàrửa sạch lại nếp lần nữa bạn cần làm nhẹ nhàng tránh làm vỡ hạt nếp

Bước 2: hấp nếp:

- Sử dụng xửng hấp để hấp nếp hoặc dùng lò combi cũng được Lưu ý khi hấp cần dùng nhiều nước,không cho thêm muối hay đường gì cả hấp trong khoảng 15 phút, lấy ra rửa sơ qua nước để làm sạchnhớt trên hạt, sau đó hấp tiếp trong 45 phút nữa

- Cần làm việc này nhẹ nhàng dể tránh hạt nếp bị vỡ sẽ không được đẹp mắt

Bước 5: Ủ cơm rượu:

- Cuối cùng bạn đem các hộp cơm rượu ủ trong tủ lạnh khoảng 3 ngày bạn sẽ có món cơm rượu thànhphẩm có thể ăn được cơm rượu có thể lưu trữ trong tủ lạnh tối đa khoảng 1 tuần

- Cách làm cơm rượu này có thể được áp dụng cho cả nếp cẩm, nếp trắng hay nếp than Bởi thế nên bạnđừng quá lo lắng về loại gạo mà chỉ cần làm đúng công thức là được

III Một số lợi ích của cơm rượu đối với sức khỏe con người:

- Cơm rượu được dùng để giệt vi khuẩn lưu trú trong hệ tiêu hóa và thường được ăn vào mùng 5/5 âmlịch (Tết Đoan Ngọ) Thế nhưng, không chỉ có lợi cho hệ tiêu hóa, ngày nay người ta đã phát hiện ranhững lợi ích tuyệt vời của cơm rượu trong phòng nhiều bệnh tật

14

- Thành phần nguyên liệu làm cơm rượu là gạo nếp, đặc biệt là gạo nếp cẩm có chứa một hàm lượnglớn các chất chống oxy hóa có tên là anthocyanin Chất này có tác dụng bảo vệ tim mạch, ngăn ngừaquá trình phá hủy ADN – yếu tố gây ra bệnh ung thư.

- Nguyên liệu chính để chế biến cơm rượu là gạo nếp loại ngon còn vỏ lụa, cụ thể là những loại gạogiàu dinh dưỡng như gạo nếp lứt – loại gạo có hạt màu nâu vàng; gạo nếp cái hoa vàng, gạo nếp than.Các loại nếp này khi dùng làm cơm rượu vẫn giữ được các giá trị dinh dưỡng phong phú từ vỏ lụa nhưcác gluxit, lipit, protit, vitamin chủ yếu là vitamin B1 cùng nhiều loại muối khoáng khác

- Cơm rượu là món ăn rất tốt cho hệ tim mạch, có thể dùng để dẫn thuốc vào thần kinh và tỳ vị Hơnnữa, khi nghiên cứu về lợi ích của cơm rượu, các chuyên gia đã cho rằng đây là món ăn có thể giúp làmgiảm nồng độ cholesterol xấu trong máu Do vậy, với những người bị dị ứng hoặc không phù hợp sửdụng các loại thuốc huyết áp có thể dùng cơm rượu như một loại thuốc thay thế

- Lượng sắt có trong gạo nếp rất cao, do vậy, cơm rượu rất phù hợp với những người thiếu sắt Ăn cơmrượu có tác dụng phòng ngừa một số bệnh lý liên quan đến tình trạng thiếu sắt, đặc biệt là ở phụ nữmang thai và mẹ sau sinh

tai-nha-c335a869.html

https://toanphatcorp.vn/thu-vien/bi-quyet-nau-an/huong-dan-lam-com-ruou-thom-ngon-ve-sinh-ngay-Hoạt động 2 Tìm hiểu 2 phương pháp nghiên cứu vi sinh vật

1 Phương pháp nuôi cấy không liên tục:

- Là phương pháp nuôi cấy không được bổ sung chất dinh dưỡng mới ,đồng thời không được lấy đi cácsản phẩm chuyển hóa trong quá trình nuôi cấy

- Ví dụ: sữa chua, cơm rượu, dung dịch nước dưa chua

2 Phương pháp nhuộm đơn:

2.1 Dụng cụ:

- Kính hiển vị

- Phiến kiến, lá kính, que cấy, đèn cồn, giá ống nghiệm

- Chậu đựng nước rửa, pipet, giất lọc cắt nhỏ (2 x 3 cm)

2.2 Thuốc nhuộm:

- 6g thuốc nhuộm xanh metilen (có thể thay thế bằng màu xanh Victorya, xxanh tôluiđin); 100ml êtanol90%

- 10g thuốc nhuộm đỏ (fuchsin kiềm); 10ml êtanol 90%

- Trước buổi thí nghiệm cần pha dung dịch gốc với nước cất

2.3 Mẫu vật: