Xây dựng đời sồng văn hóa cơ sở trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở xã văn xá huyện kim bảng tỉnh hà nam từ năm 2011 đến nay

Với mong muốn thực hiện một công trình nghiên cứu chuyên sâu về các vẫn đề lý luận kết hợp với thực tiến ở cơ sở, đồng thời kế thừa các công trình đi trước bổ sung những kiến thức thực t

HÀ NỘI – 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận của mình, em xin chân thành bày tỏ lòng biết

ơn đối với sự giúp đỡ nhiệt tình và những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô giáo trong khoa Quản lý Văn hóa và các thầy cô giáo trong trường Đại học Văn hóa Hà Nội Đặc biệt em xin chân trọng gửi lời cảm ơn thầy Phan Văn Tú, người đã trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn UBND xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam và các cán bộ tại xã đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng nhưng do còn hạn chế về kiến thức và thời gian nên khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong sự góp ý của quý thầy cô cùng các bạn để bài khóa luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, ngày 01 tháng 05 năm 2015

Sinh viên Nguyễn Thị Yến

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

- BCĐ : Ban chỉ đạo

- BVHTT & DL : Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch

- NTM : Nông thôn mới

- Nxb : Nhà xuất bản

- HĐND : Hội đồng nhân dân

- UBND : Uỷ ban nhân dân

- UNESCO : United Nations Education Scientific and Cultural Organization

- NN & PTNN : Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 6 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở XÃ VĂN XÁ, HUYỆN KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM 12

1.1 Lý luận chung về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và xây dựng nông thôn mới 12 1.1.1 Khái niệm văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và xây dựng nông thôn mới 12 1.1.2 Nội dung xây dựng đời sống văn hóa cơ sở 20 1.2 Đặc điểm Kinh tế - Văn hóa - Xã hội xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh

Hà Nam 32 1.2.1 Vài nét về xã Văn Xá, mảnh đất của những làng nghề truyền thống 32 1.2.2 Đặc điểm kinh tế- xã hội- văn hóa xã Văn Xá trong những năm qua 33

Chương 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ VĂN

XÁ, HUYỆN KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM 36

2.1 Công tác triển khai thực hiện xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 36 2.1.1 Thực hiện xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 36 2.1.2 Công tác xây dựng nông thôn mới trong thời gian qua (từ 2011 đến nay)

ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 45 2.1.3 Thực hiện bộ tiêu chí về văn hóa trong xây dựng nông thôn mới ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 52

2.2 Đánh giá chung về công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong quá trình

xây dựng nông thôn mới ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 54

2.2.1 Những thành tựu đạt được 54

Chương 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ VĂN XÁ, HUYỆN KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM 59

3.1 Đẩy mạnh công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 59

3.2 Một số mục tiêu cụ thể xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 60

3.3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng đời sống văn hóa cơ sở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam 61

3.3.1 Bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa thông tin ở cơ sở 61

3.3.2 Thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước đối với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở 63

3.3.3 Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, cơ sở hạ tầng phục vụ tốt cho công tác văn hóa 63

3.3.4 Khai thác và bảo tồn các di sản văn hóa tại địa phương phục vụ cho đời sống tinh thần của nhân dân và phát triển du lịch 64

3.3.5 Phát triển toàn diện các hoạt động văn hóa thông tin ở cơ sở 66

KẾT LUẬN 70

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 72

PHỤ LỤC 75

1 Tính cấp thiết của đề tài

Văn hóa được coi là một trong những nhân tố quan trọng quyết định tính bền vững của một quốc gia, dân tộc nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa

và thời kì hội nhập Việc tạo điều kiện cho nhân dân có cuộc sống no ấm, đầy

đủ cả về đời sống vật chất kinh tế, đời sống tinh thần - văn hóa góp phân vào

sự phát triển làm giàu cho quê hương đất nước là rất cần thiết Mục tiêu cụ thể

về văn hóa được Nghị quyết TW 5 khóa VIII năm 1998 của Đảng đã nêu rõ:

“Văn hóa là nền tảng tinh thần cho xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tê – xã hội”, với nhiệm vụ “ Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Chính vì vậy, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đang là nhiệm vụ, là yếu tố thúc đẩy sự phát triển hết sức quan trọng mà chúng ta đang triển khai thực hiện

Xây dựng đời sống văn hóa bao gồm nội dung cơ bản của phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, một trong 4 giải pháp lớn mà Nghị quyết TW 5 khóa VIII đã đưa ra, là nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng, toàn dân và của toàn xã hội, là nhiệm vụ hết sức to lớn của nghành Văn hóa – thông tin trong việc tổ chức, quản lý và hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết TW 5 khóa VIII của Đảng đã đề ra Vì vậy khi đề cập đến đời sống văn hóa cơ sở là đề cập đến các hoạt động văn hóa ở cơ sở

và việc quản lý và tổ chức tiến hành đồng bộ các hoạt động Văn hóa – thông tin, Thể dục Thể thao, cũng như toàn bộ đời sống văn hóa của nhân dân từng địa phương và toàn xã hội nói chung

Qua các năm tổ chức thực hiện, Đảng luôn có chủ trương định hướng

và chỉ đạo sát với từng nhiệm kỳ Đại hội, phù hợp với thực tiến ở từng gia đọan Chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cấp ủy Đảng, chính quyền, các

Ban chỉ đạo phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” từ Trung ương đên địa phương, phải bám sát với thực tiễn ở cơ sở, kiểm tra giám sát, tiến hành sơ bộ tổng kết các giai đoạn khi triển khai thực hiện Từ đó rút kinh nghiệm, đề ra giải pháp tiếp tục tổ chức triền khai, xây dựng chương trình cho cơ sở từ các hoạt động như Văn hóa thông tin, Thể dục thể thao, Văn nghệ quần chúng, để tổ chức ở diện rộng và khắp các địa bàn

Trong những năm qua, thực hiện công cuộc đổi mới toàn bộ đất nước, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dâ cả nước nói chung, của tỉnh Hà Nam nói riêng được nâng lên một bước đáng kể Trong đó nhân dân xã Văn Xá, huyện Kim Bảng cũng có nhiều tiến bộ, đổi mới trong việc xây dựng, sang tại

và hưởng thụ văn hóa, góp phần quan trọng vào sự tiến bộ chung của nông thôn mới nước ta

Tuy vậy, nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa cơ sở xã Văn Xá chưa tương xứng với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đất nước và còn nhiều tồn tại nhiều mặt hạn chế đang đặt ra nhiều vấn đề cần tập trung giải quyết

Với mong muốn thực hiện một công trình nghiên cứu chuyên sâu về các vẫn đề lý luận kết hợp với thực tiến ở cơ sở, đồng thời kế thừa các công trình đi trước bổ sung những kiến thức thực tế để quản lý đời sống văn hóa tại cơ ở có hiệu quả, vừa góp phần giải quyết những vấn đề thực tế ở địa phương, quê

hương mình, chính vì vậy tôi đã chọn đề tài là: “Xây dựng đời sống văn hóa cơ

sở trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh

Hà Nam từ năm 2011 đến nay” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình

2.Tình hình nghiên cứu

Vấn đề xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đã được rất nhiều người, nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu Đã có rất nhiều công trình nghiên

cứu khoa học, các đề án, các tài liệu, sách giáo trình, sách tham khảo,báo, tạp chí bàn đến, đã có những công trình nghiên cứu liên quan vấn đề này như:

1 “Chủ động sáng tạo xây dựng đời sống văn hóa cơ sở” (1995), Nxb

VHTT, Hà Nội

2 “Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng đời sống văn hóa ở nước

ta hiện nay” của GS.TS Hoàng Vinh, Nxb VHTT, Hà Nội

3 “Một số giá trị văn hóa truyền thống đối với đời sống văn hóa cơ sở

nông thôn hiện nay” (1998), Nxb VHTT, Hà Nội

4 “Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở” (Viện Văn hóa), Nxb Văn hóa

Một số đề tài luận văn thạc sĩ Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cũng đã nghiên cứu về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở những địa bàn và từ những góc độ khác nhau:

1 Luận văn thạc sĩ Văn hóa học của tác giả Phạm Minh Quang : “Xây

dựng đời sống văn hóa cơ sở tại huyện xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai” (2000)

2 Luận văn thạc sĩ Quản lý văn hóa của tác giả Bùi Thị Dung : “ Quản

lý hoạt động xây dựng đời sống văn hóa ở các làng nghề huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình (2008)

3 Luận văn thạc sĩ Quản lý văn hóa của tác giả Hồ Thị Thái: “ Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An” (2013)

Những công trình nghiên cứu về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở nhiều địa phương khác nhau trên cả nước và đều xuất phát từ nhiều góc độ khác nhau, hướng đến những đối tượng khác nhau Nhưng về vấn đề xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam thì chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập tới và là một vấn đề mới Chính vì vậy, với mục đích góp phần đưa ra những giải pháp thiết thực khắc phục những mặt tồn tại, nâng cao đời

sống văn hóa cho nhân dân xã Văn Xá, phát huy phẩm chất cần cù chịu khó

và tiềm năng kinh tế văn hóa để cuộc sống ngày một no ấm, sung túc

3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Tác giả muốn góp phần nhỏ công sức của mình cùng các cán bộ làm công tác văn hóa và chính quyền địa phương cho công cuộc xây dựng đời sống văn hóa ở xã Văn Xá , góp phần nâng cao nhận thức cho cán bộ Đảng viên cũng như nhân dân trong xã về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế - xã hội Đưa ra một số giải pháp phù hợp để cải thiện những mặt hạn chế và hướng đến an sinh xã hội

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện những mục tiêu nêu trên, đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về vấn đề văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

- Nghiên cứu đánh giá tổng quan về lịch sử phát triển và tình hình kinh

tế - văn hóa - xã hội - chính trị xã Văn Xá

- Nghiên cứu, khảo sát, đánh giá thực trạng công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở nói chung và công tác xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình, làng, bản,khối phố, cơ quan, đơn vị có nếp sống văn hóa của xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam từ năm 2011 đến nay

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở xã Văn Xá trong giai đoạn hiện nay

4, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đời sống văn hóa cơ sở xã

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu về việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trong thời

kì đổi mới

- Về thời gian: trong phạm vi từ năm 2011 đến nay

5, Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được hoàn thành dựa trên cơ sở các phương pháp sau:

-Phương pháp phỏng vấn

-Phương pháp quan sát

-Phương pháp đi thực tế

-Phương pháp nghiên cứu tài liệu

6, Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Những vẫn đề được đề cập đến trong đề tài sẽ góp phần vào việc thông tin và giải quyết những vẫn đề thực tiễn nảy sinh ra trong khung cảnh đổi mới, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác quản lý và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trên địa bàn xã Văn Xá Có thể trở thành tài liệu tham khảo cho những công trình nghiên cứu sau này, những người làm công tác quản lý văn hóa và những người quan tâm đến vấn đề xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

7, Bố cục của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo khóa luận gồm có 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về xây dựng đời sống văn hóa

cơ sở và xây dựng nông thôn mới ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam

Chương 2: Thực trạng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa

cơ sở trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Ở XÃ VĂN XÁ, HUYỆN KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM

1.1 Lý luận chung về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và xây dựng nông thôn mới

1.1.1 Khái niệm văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và xây dựng nông thôn mới

 Khái niệm văn hóa

“ Văn hóa” là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi ở khắp các quốc gia trên thế giới ở các thời đại và hoàn cảnh khác nhau, văn hóa là sản phẩm của con người; là hệ quả của sự tiến hóa nhân loại Đến thế kỉ XVII nhất là nửa cuổi thế kỉ XIV trở đi các nhà khoa học trên thế giới mới tập trung nghiên cứu sâu về lĩnh vực này Bàn về khái niệm “Văn hóa” đến nay vẫn còn nhiều ý kiến quan điểm khác nhau, có thể hiểu về văn hóa theo một số quan niệm, định nghĩa sau đây:

Thuật ngữ “ Văn hóa” đã được phổ biến từ xa xưa, bắt nguồn từ chữ

La- tinh: “cultural” có nghĩa là gieo trồng, theo cách hiểu của người La- tinh

xưa đó là gieo trồng những hạt giống tâm hồn, sự giáo dục nuôi dưỡng tinh thần con người Sau này, khi đời sống của con người càng phát triển cùng với những bước tiến vượt bậc của văn minh, khoa học, giáo dục…văn hóa được gắn bó với lao động sáng tạo, làm cho đời sống con người ngày càng hoàn thiện hơn

Trên thế giới hiện nay có hàng trăm định nghĩa, quan điểm, khái niệm khác nhau về văn hóa Năm 1967 nhà văn học người Pháp là Abraham Moles

thống kê được 250 định nghĩa về văn hóa Năm 1994, GS Phan Ngọc viết tác

phẩm “ Văn hóa Việt Nam và cách tiếp cận mới” với dẫn chứng: “ Người Mỹ

đã dẫn ngót 400 định nghĩa về văn hóa khác nhau…”

Sở dĩ có tình hình trên là do cách tiếp cận văn hóa của các nhà khoa học dưới góc độ, quan điểm, lĩnh vực nghiên cứu khác nhau, nhưng mọi cách hiểu

về văn hóa đều thống nhất có các đặc điểm như:

- Văn hóa là sản phẩm, sự sáng tạo của con người, thuộc về con người

- Văn hóa thể hiện nhiều nét đặc trưng tiêu biểu nhất của một xã hội, một tộc người, trên rất nhiều các lĩnh vực như đời sống vật chất từ kinh tế, mưu sinh, đến đời sống tinh thần, tình cảm, giáo dục, tâm linh, các hoạt động phục vụ cho sinh hoạt, ăn mặc, ở hàng ngày, văn học nghệ thuật…

- Tiếp cận với văn hóa là sự tự thích nghi, năng lực nhận thức của con người có sáng tạo, giá trị chân- thiện- mỹ

Ở phương Đông, văn hóa đã có trong đời sống hàng ngày từ lời ăn tiếng nói đến việc giáo dục nhân cách tư tưởng Theo Chu dịch- tác phẩm kinh điển

ra đời từ thời nhà Ân đến thời Xuân thu Chiến quốc ở Trung Hoa là cơ sở của khoa học dự đoán, khoa học thông tin có quẻ Bi đã có từ “ văn” và “hóa”: Xem dáng vẻ con người , lấy đó mà giáo hóa thiên hạ

Quan niệm hoàn chỉnh về văn hóa và vai trò của văn hóa đối với đời sống con người với sự phát triển của xã hội vẫn đang trong quá trình định hình và hoàn thiện Vào thế kỉ XIX thuật ngữ “ Văn hóa” được những nhà nhân loại học phương Tây sử dụng như một danh từ chính, họ cho rằng văn hóa thế giới có thể phân loại ra từ trình độ thấp nhất đến cao nhất, bản chất văn hóa là hướng về sự vươn lên và phát triển, tạo ra văn minh Năm 1871, E.B Tylor - Nhà nhân loại học văn hóa người Anh đã đưa ra định nghĩa “Văn hóa hay văn minh, theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có tri

thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực

và thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách một thành viên của

Chủ tịch Hồ Chí Minh với tư cách là một danh nhân văn hóa thế giới, Người tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại và có sự am tường sâu sắc về các nền văn hóa trên thế giới qua trải nghiệp thực tiễn của mình Người viết : “Vì

lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” [3, Tr 431] Quan niệm trên về văn hóa của Người đã giúp bổ sung thêm cách hiểu về văn hóa Từ kinh tế mưu sinh, cách ăn mặc của từng tộc người, nhà ở truyền thống, những phương tiện đi lại của họ cho đến sự tiến bộ hơn là phát minh ra ngôn ngữ chữ viết, phong tục tập quán, đạo đức, pháp luật, tôn giáo…Người cũng đã từng nói : “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi

và cái gốc của văn hóa là dân tộc” [5, Tr 45] Quan niệm của người cho rằng muốn đất nước phát triển, không thể không đặt trọng tâm vào kinh tế, nhưng

chủ thể của hoạt động kinh tế chính là con người và thước đo trình độ, năng lực của con người lại chính là văn hóa

Tóm lại, văn hóa là tổng thể những sáng tạo vật chất và tinh thần của con người được tích lũy qua hàng ngàn năm lịch sử trong quá trình ứng xử với thiên nhiên, với nhau và với những cộng đồng khác Văn hóa luôn bất biến và đóng vai trò vô cùng lớn trong cuộc sống của con người, nhờ có văn hóa mà tộc người này am hiểu được tộc người khác, họ sống nhân nghĩa với nhau và ứng xử chan hòa với thiên nhiên Nhờ có văn hóa mà họ khẳng định được bản sắc tộc người, giao lưu với nhau để học hỏi những cái mới, cái tiến

bộ, hướng con người đến cuộc sống ngày một phong phú tốt đẹp hơn

 Khái niệm xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Đời sống văn hóa là toàn thể các hoạt động sống của con người nhằm làm thỏa mãn nhu cầu văn hóa,hướng con người đến các giá trị chân, thiện,

mỹ

Đơn vị cơ sở là một hình thức tổ chức cơ bản của xã hội, là địa bàn mà nơi đó cộng đồng dân cư liên kết với nhau trong các sinh hoạt về đời sống vật chất và đời sống tinh thần Có 2 đặc điểm để nhận dạng về đơn vị cơ sở đó là: địa bàn sống ổn định và có tổ chức hành chính ổn định

Thuật ngữ “đời sống văn hóa cơ sở” đã được sử dụng rộng rãi trong nghành văn hóa từ những năm 1942, nhưng không phải mọi người đều có quan niệm thống nhất về nó Chính vì vậy việc làm rõ thuật ngữ này trước khi trình bày các vấn đề tiếp theo, thuật ngữ có 2 khái niệm “ đời sống văn hóa”

và “ cơ sở”

Đời sống văn hoá là một bộ phận của đời sống xã hội phản ánh nhu cầu văn hoá của xã hội Nhu cầu văn hoá thể hiện phương diện chất lượng hoạt động sống của con người nhằm hướng tới cái đúng, cái tốt và cái đẹp trong cả

lĩnh vực hoạt động vật chất và tinh thần Đời sống văn hoá bao gồm toàn bộ các hoạt động của cá nhân và cộng đồng

Đời sống văn hoá ở cơ sở là đời sống văn hoá diễn ra ở cộng đồng gia đình, làng, bản, xóm, ấp, doanh nghiệp, cơ quan, bệnh viện…Đặc điểm cơ bản của đời sống văn hoá ở cơ sở là các hoạt động văn hoá diễn ra gắn liền với sinh hoạt vật chất và tinh thần của cá nhân và cộng đồng trong các mối liên kết thường xuyên và trực tiếp với không gian địa lý nhất định cùng với hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật và các thiết chế văn hoá nhất định Mỗi cộng đồng dân cư sống cố định và hình thành một tổ chức hành chính (xã, phường, trường học, bệnh viện) hay một cộng đồng nhỏ hơn (gia đình, chòm, xóm…) đều có thể được xem là đơn vị văn hoá cơ sở

Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở là xây dựng văn hoá ngay từ trong gia đình và trong cộng đồng dân cư, cộng đồng nghề nghiệp diễn ra sinh hoạt văn hoá thường nhật của quần chúng nhân dân Xây dựng đời sống văn hóa ở

cơ sở là tổng hợp những hoạt động của các cơ quan làm công tác giáo dục văn hóa nhằm tuyên truyền, giáo dục, truyền bá văn hóa, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ, sáng tạo văn hóa tinh thần của nhân dân và xây dựng nếp sống văn hóa lành mạnh tiến bộ trên từng địa bàn dân cư Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ

sở cũng có nghĩa là xây dựng đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân phát triển vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa, nghệ thuật, tạo dựng một lối sống, lối ứng xử văn minh, lịch sự, gìn giữ những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc đồng thời tạo điều kiện giao lưu tiếp thu những văn hóa tiến

bộ của nhân loại Cho nhân dân có đời sống tinh thần càng thêm phong phú, chăm lo lao động sản xuất, thi đua yêu nước

Quan niệm của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở: Đảng ta đã nhận thức được tầm quan trọng của “ Văn hóa” đối với đời sống nhân dân, từ vấn đề nhỏ nhất là xóa bỏ các thủ tục lạc hậu xóa nạn mù chữ tệ nạn xã hội cho đến xây dựng một đất nước độc lập, với mục tiêu là

“dân giàu nước mạng, xã hội công bằng đân chủ và văn minh” Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta Phát triển văn hóa có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc, làm nền tảng tinh thần của xã hội, tạo động lực để đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới của đất nước

Qua các kì Đại hội, Đảng ta luôn khẳng định tầm quan trọng của xây dựng đời sống văn hóa cơ sở này Văn kiện Đại hội V của Đảng có đoạn viết : Một nhiệm vụ của cách mạng tư tưởng và văn hóa là đưa văn hóa thâm nhập vào cuộc sống hàng ngày của nhân dân Đặc biệt chú trọng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, đảm bảo nhà máy, công trường, nông trường, lâm trường, mỗi đơn vị lực lượng vũ trang, công an nhân dân, mỗi cơ quan, trường học, bệnh viện, của hàng, mỗi xã, hợp tác xã, phường ấp đều có đời sống văn hóa” Nghị quyết Đại hội VI của Đảng cũng nhấn mạnh : “ Chú trọng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, đưa văn hóa văn nghệ đến các vùng kinh tế mới, vùng căn cứ địa cách mạng, vùng dân tộc thiểu số và các vùng xa xôi hẻo lánh”

Đại hội X của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đẩy mạnh việc thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa làm cho văn hóa thấm sâu vào từng khu dân cư, từng gia đình, từng người Nâng cao tính văn hóa trong mọi hoạt động kinh

tế, chính trị, xã hội và sinh hoạt của nhân dân Đẩy mạnh việc xây dựng đời sống văn hóa đại chúng và môi trường văn hóa lành mạnh”.[10, Tr 212 - 213] Văn kiện Đại hội X (2006) đã nhấn mạnh: “Tiếp tục phát triển sâu rộng

và nâng cao chất lượng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế - xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội” [ 12, Tr.54-55]

Như vậy có thể thấy được Đảng và Nhà nước ta đánh giá rất cao vai trò của công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, đây là chủ trương quan trọng,

có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp phát triển đấ nước, xây dựng lối sống văn hóa, lành mạnh cho nhân dân phù hợp với hoàn cảnh mới

 Khái niệm xây dựng nông thôn mới

Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn

Đây là Chương trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn, hướng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã [7, Tr 9] Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp

Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của

mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện về nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ; có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao

Xây dựng nông thôn mới nhằm đạt được được những mục tiêu cơ bản như sau:

Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn; Nâng cao dân trí, đào tạo nông dân có trình độ sản xuất cao, có nhận thức chính trị đúng đắn, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới

- Xây dựng nền nông nghiệp phát triển bền vững theo hướng hiện đại Nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả trong sản xuất Sản phẩm nông nghiệp có sức cạnh tranh cao

- Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ

và hiện đại, nhất là đường giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, khu dân cư,…;

- xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, văn minh, giàu đẹp, bảo

vệ môi trường sinh thái, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; an ninh trật tự được giữ vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa

- Hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường, xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - trí thức

Có thể thấy được rằng việc xây dựng nông thôn mới nhằm phục vụ yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới Xây dựng nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương, đất nước Nhằm đổi mới xã hội nông thôn theo hướng hiện đại hóa về mặt cơ sở hạ tầng kĩ thuật, củng cố nâng cao chất

lượng cấp ủy Đảng, chính quyền Đồng thời góp phần cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân sinh sống ở địa bàn nông thôn Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh

1.1.2 Nội dung xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, không chỉ bao gồm các sinh hoạt văn hóa của cộng đồng dân cư mà bao gồm cả việc xây dựng, hoàn thiện hơn nữa cơ sở vật chất kỹ thuật và thiết chế văn hóa, cũng như các thành tố gia đình văn hóa, thôn buôn, khối phố văn hóa, xã phường văn hóa, cơ quan văn hóa, nếp sống văn hóa trong việc cưới việc tang và lễ hội… do đó đòi hỏi phải có sự quan tâm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội

Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đời sống văn hóa đã được Đảng ta vận dụng trên thực tế Theo quan niệm của Người xây dựng đời sống mới cho nhân dân phải được tiến hành từ xây dựng nếp sống văn hóa Quan điểm xây dựng đời sống văn hóa mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức rõ ràng, cụ thể, thiết thực, có kế thừa, bảo tồn, phát huy những phong tục tập quán tốt đẹp mang tính truyền thống, loại trừ những hủ tục lạc hậu, không phù hợp "Làm thế nào cho đời sống của dân ta, vật chất được đầy đủ hơn, tinh

thần được vui mạnh hơn Đó là mục đích đời sống mới” [5, Tr 953]

Theo Người xây dựng đời sống văn hóa cho nhân dân, việc quan trọng

là xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa thông tin cơ sở Đây là cơ sở vật chất

hạ tầng thiết thực và có tầm quan trọng đặc biệt đối với công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở

Theo Người xây dựng đời sống mới phải gắn liền với việc xây dựng môi trường văn hóa Môi trường văn hóa là sự kết hợp hài hòa giữa môi

trường xã hội và môi trường tự nhiên, có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người Môi trường văn hóa ở cơ sở bao gồm các đơn vị,

cơ quan, xí nghiệp, công - nông - lâm trường, trường học, bệnh viện, các khu dân cư như làng, ấp, bản, xã, phường, khu phố Môi trường văn hóa là điều kiện để hình thành nhân cách con người văn hóa biết sống hòa đồng với thiên nhiên, yêu thiên nhiên, bảo vệ thiên nhiên

Đảng và Nhà nước ta chủ trương phát động mạnh mẽ phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở bao gồm những nội dung, chỉ tiêu cụ thể rõ ràng với các mặt công tác chuyên ngành theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan Nhà nước hoạt động trong lĩnh vực văn hóa Nội dung của xây dựng đời sống văn hóa cơ sở bao gồm:

 Xây dựng các thiết chế văn hóa – thông tin cơ sở

“Thiết chế văn hóa là chỉnh thể văn hóa hội tụ đầy đủ các yếu tố: cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, nhân sự, quy chế hoạt động, nguồn kinh phí; chỉ riêng ngôi nhà hoặc công trình văn hóa chưa đủ để gọi là thiết chế văn hóa”[

27, Tr 967] Cơ sở vật chất là yếu tố thuộc hệ thống thiết chế văn hóa Yếu tố

cơ sở vật chất trong hệ thống thiết chế văn hóa bao gồm điện, đường, trường, trạm, còn có hệ thống cơ sở văn hóa, thể thao phục vụ cộng đồng thuộc ngành văn hóa, thể thao và du lịch quản lý bao gồm nhà văn hóa - khu thể thao ở thôn, trung tâm văn hóa - thể thao ở xã, phường, thị trấn, quận, huyện, thành phố, tỉnh; cung văn hóa – thiếu nhi cấp thị…[ 1, Tr 23]

Có thể thấy rằng việc xây dựng mới và hoàn thiện hệ thống các thiết chế văn hóa cơ sở là một phần không thể thiếu trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, nếu đời sống văn hóa có phát triển mà hệ thống các thiết chế đã xuống cấp, không còn đủ điều kiện để đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao

về văn hóa thì đời sống văn hóa đó khó có thể đi lên Hệ thống thiết chế văn

hóa đáp ứng nhu cầu sáng tạo, học tập, trao đổi, hưởng thụ, gìn giữ văn hóa, luyện tập thể dục thể thao của các tầng lớp nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi

để nhân dân thường xuyên đến sinh hoạt, trao đổi thông tin, rèn luyện thân thể Hệ thống các thiết chế văn hóa còn giữ vai trò nhiệm vụ nòng cốt trao đổi, cung cấp thông tin hai chiều đến nhân dân về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các vấn đề chính trị, xã hội Các cuộc họp, sinh hoạt chi bộ Đảng viên và nhân dân diễn ra ở các thiết chế văn hóa là cơ hội để người dân tham gia đóng góp ý kiến và phản ánh những nguyện vọng của họ tới các cấp ủy Đảng, chính quyền

 Hoạt động thông tin tuyên truyền cổ động

Cổ động là việc thông tin, giải thích, cổ vũ, động viên, khích lệ tinh thần và hành động của nhân dân để họ hành động theo mục đích xác định, thông qua các hình thức mít tinh, băng rôn, cờ phướn, hệ thống pa-nô, khẩu hiệu, hệ thống loa đài tuyên truyền, xe lưu động, tổ chức các triển lãm nhỏ, văn nghệ cổ động, tranh ảnh trực quan…

Hoạt động cổ động trực quan là một dạng hoạt động thuộc hoạt động thông tin tuyên truyền cổ động, là một trong tám hoạt động của công tác tổ chức xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở; công tác xã hội hóa cổ động trực quan là sự tham gia rộng rãi của xã hội vào hoạt động cổ động trực quan Tuyên truyền là hoạt động truyền bá tư tưởng chú trọng chiều sâu còn cổ động thì chú trọng bề nổi Tuyên truyền là hành động truyền bá thông tin với mục đích hướng thái độ, suy nghĩ, tâm lý và ý kiến của quần chúng theo chiều hướng có lợi cho một phong trào hay cơ quan tuyên truyền, tuyên truyền thường gắn với mục tiêu chính trị

Khi đã có đường lối, chủ trương, chính sách thì cần truyền bá, giải thích rộng rãi để thuyết phục nhân dân tán thành, ủng hộ và làm theo Chủ tịch Hồ

Chí Minh từng nói rất dễ hiểu về tuyên truyền: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền thất bại” [ 18, Tr.162]

Trong công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, hoạt động thông tin tuyên truyền cổ động đóng vai trò và ý nghĩa rất lớn, nội dung của công tác tuyên truyền cổ động rất phong phú, mục tiêu chính trị được đưa lên hàng đầu Công tác tuyên truyền ở cơ sở làm nhiệm vụ phổ biến, giải thích cho cán

bộ, hội viên, nông dân hiểu rõ về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Công tác tuyên truyền ở cơ sở đã tổ chức phổ biến các chương trình, kế hoạch thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương; phát động phong trào nông dân thi đua thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới; vận động hội viên, nông dân định canh, định

cư, thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, xoá đói, giảm nghèo và làm giàu chính đáng; không chặt phá rừng, giữ vệ sinh chung, lối sống lành mạnh cho hội viên, nông dân; đấu tranh chống những biểu hiện của đạo đức, lối sống xấu

xa, lạc hậu, các tệ nạn xã hội như mại dâm, ma tuý, Tuyên truyền cho hội

viên, nông dân hiểu rõ âm mưu, thủ đoạn “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

 Hoạt động khai dân trí, thư viện, đọc sách báo

Ngay từ thời phong kiến, các chí sĩ thời cận đại trong lịch sử Việt Nam

mà điển hình là cụ Phan Châu Trinh, Phan Bội Châu, Trần Quí Cáp và Huỳnh Thúc Kháng, những người phát động phong trào Duy Tân Ông đã chủ trương phải thay đổi từ gốc rễ bằng cách nâng cao trình độ trí tuệ và đạo đức của người Việt, phát triển kinh tế - văn hóa, học những tư tưởng tiến bộ của Phương Tây, từ bỏ phong tục tập quán lạc hậu Khẩu hiệu của phong trào lúc bấy giờ là: “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” Theo ông muốn

thực hiện một đời sống đầy đủ cơm áo và các loại tiện nghi vật chất khác, con người cần có hiểu biết trong rất nhiều lãnh vực khác nhau: nghề nhiệp chuyên môn, kinh tế, tài chánh, thương mại, giao thông, vận tải, pháp lý… gọi chung

là dân trí

Ngay từ năm 1998, khi cả nước chỉ có khoảng trên 2.000 điểm phục vụ đọc sách báo Như vậy có thể thấy được rằng hoạt động khai dân trí đã được các nhà tư tưởng lỗi lạc xưa áp dụng nhằm mục đích nâng cao trình độ dân trí, cho dân tiếp thu sự tiến bộ, tạo cho nhân dân một cuộc sống ấm no, văn minh hơn Ngày nay hoạt động khai dân trí thường được diễn ra tại nhiều nơi, nhiều địa điểm và hoàn cảnh khác nhau nhưng phổ biến nhất là hoạt động thư viện đọc sách báo Thư viện cơ sở đóng vai trò là cơ quan văn hóa giáo dục quan trọng hàng đầu, là trung tâm thông tin-thư viện-thư mục phục vụ cho học tập, nghiên cứu và sản xuất của nhân dân địa phương có nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến tri thức cho cán bộ và nhân dân góp phần làm cho nông thôn nhanh chóng phát triển và đổi mới với mục tiêu thống nhất, chuẩn hoá

Hệ thống kho tài liệu của thư viện ở nước ta được phân chia cụ thể bao gồm nhiều chuyên ngành, đầu sách đa dạng gồm các chuyên ngành

Ở nước ta thư viện Quốc gia Việt Nam là thư viện trung tâm của cả nước, sau đó là các thư viện do UBND các cấp thành lập, hệ thống thư viện chuyên ngành - đa ngành bao gồm: Thư viện của viện, trung tâm nghiên cứu khoa học: được thành lập nhằm phục vụ nhu cầu của cán bộ, công chức trong phạm vi của viện, trung tâm và có thể phục vụ những đối tượng khác phù hợp với quy chế của thư viện; Thư viện của nhà trường và cơ sở giáo dục khác:được thành lập nhằm phục vụ nhu cầu của cán bộ, nhà giáo, người học trong phạm vi của nhà trường, cơ sở giáo dục khác; Thư viện của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh

tế, đơn vị sự nghiệp; Thư viện của cơ quan Nhà nước: được thành lập nhằm phục vụ nhu cầu của cán bộ, công chức trong phạm vi cơ quan và có thể phục

vụ những đối tượng khác phù hợp với quy chế của thư viện

Hoạt động thư viện đọc sách báo đã góp phần vào việc nâng cao dân trí, từng bước đáp ứng được nhu cầu thông tin, nghiên cứu, học tập cho cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viên và các tầng lớp nhân dân các dân tộc

 Hoạt động nhà văn hóa, trung tâm văn hóa, câu lạc bộ sở thích

Nhà văn hóa, trung tâm văn hóa là một trong những thiết chế văn hóa gần gũi nhất đối với nhân dân; đây là những công trình thuộc kết cấu hạ tầng

xã hội được sử dụng cho các hoạt động trong lĩnh vực văn hóa - thể thao, nhằm phục vụ nhu cầu nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, đảm bảo các tiêu chuẩn như: cơ sở vật chất kỹ thuật; có tổ chức bộ máy; có hoạt động theo chức năng; có sự tham gia sinh hoạt của quần chúng nhân dân

Đối với thiết chế thuộc về thể thao, là cơ sở vật chất cần thiết để quần chúng nhân dân tham gia luyện tập, rèn luyện sức khỏe; để tổ chức các giải thi đấu thể thao quần chúng, giao lưu các môn thể thao, để phát hiện tài năng, bồi dưỡng cũng như ngăn ngừa, hạn chế tệ nạn xã hội tại địa phương, nhất là đối với lứa tuổi thanh thiếu niên

Nhà văn hóa – Trung tâm văn hóa thuộc hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao cơ sở của cả nước và là cơ sở tổ chức các hoạt động nhằm góp phần tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến tận người dân trong xóm ấp Nhà văn hóa – Trung tâm văn hóa là cơ sở vật chất để tập hợp nhân dân phổ biến kiến thức khoa học, kỹ thuật; là nơi tổ chức các hoạt động tuyên truyền, vận động, giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống, nếp sống văn hóa lành mạnh trên địa bàn; là nơi tổ chức hội họp, học tập cộng đồng và các sinh hoạt khác trong địa phương; là nơi tổ chức

sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân

Một trong các hoạt động thiết thực diễn ra tại các trung tâm văn hóa, nhà văn hóa là triển khai hiệu quả việc xây dựng, thành lập và duy trì hoạt động mô hình các câu lạc bộ, tổ đội nhóm sở thích cho đoàn viên thanh thiếu niên Mô hình câu lạc bộ được thành lập xuất phát từ nhu cầu thực tế của các bạn trẻ, nhân dân đang sinh hoạt, học tập, công tác ở địa phương Các câu lạc

bộ hình thành nhằm tổ chức nhiều hoạt động có thiết thực góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị của đất nước điển hình như: tổ chức chương trình giao lưu – tọa đàm; các chương trình giao lưu văn hóa văn nghệ chào mừng kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm; chương trình giao lưu; tham gia biểu diễn tuyên truyền nhiều chương trình, ngày lễ kỉ niệm

Mô hình câu lạc bộ còn là nơi đáng tin cậy để các bậc phụ huynh gửi con em đến học tập, vui chơi, hướng nghiệp Các câu lạc bộ sở thích, hướng nghiệp chủ yếu phục vụ đối tượng là thanh thiếu niên Mô hình câu lạc bộ có thể do nhân dân tự khỏi xướng hoặc do các cấp thành lập và nhân rộng các câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm theo sở thích gồm: thể dục thể thao, văn hóa văn nghệ; năng khiếu

 Hoạt động văn nghệ quần chúng, giáo dục truyền thống, thể dục thể thao, vui chơi giải trí

Hoạt động văn nghệ quần chúng, thể dục thể thao rất phát triển tại các thiết chế văn hóa cơ sở mà điển hình nhất là nhà văn hóa, trung tâm văn hóa Tại đây nhân dân tham gia các hoạt động này với tư cách là thành viên của các câu lạc bộ hoặc thể hiện trách nhiệm công dân đối với những hoạt động mang tinh thần tự nguyện như các hoạt động chào mừng, ngày lễ kỉ niệm, kêu gọi lòng nhân ái, ngày Bầu cử

Văn nghệ quần chúng cũng như các hoạt động vui chơi giải trí luôn vận động phát triển cùng sự phát triển của dân trí, của nhu cầu, trình độ và năng lực thẩm mỹ của quần chúng Các ca khúc, kịch ngắn, hoạt cảnh dân ca, biểu diễn nhạc cụ dân tộc, tấu vui Do quần chúng sáng tác và biểu diễn luôn bám sát hiện thực cuộc sống, vừa thể hiện nhu cầu và khả năng, vừa nói lên tình cảm, suy nghĩ, nguyện vọng, đánh giá của quần chúng đối với một số vấn đề

xã hội - con người, văn nghệ quần chúng có nét hồn nhiên, tươi mới, độc đáo rất riêng Văn nghệ quần chúng khuyến khích nhân dân cùng tham gia sáng tạo, bảo tồn, truyền dạy và phát huy các giá trị văn hoá, văn nghệ truyền thống của địa phương; Từ việc tham gia hoạt động văn nghệ quần chúng, một

số tác giả và diễn viên đã trưởng thành, được bổ sung vào đội ngũ nghệ sĩ chuyên nghiệp, qua những buổi giao lưu, người dân còn được học hỏi, trao đổi thêm nhiều kiến thức xã hội như kiến thức về phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, biện pháp phòng chống bạo lực gia đình, phòng chống tệ nạn xã hội, tiếp thu các nội dung tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Giáo dục truyền thống có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với việc hình thành tư tưởng nhân cách của các tầng lớp thanh thiếu niên và con người Việt Nam mới Đây là bộ phận quan trọng của dân tộc, là lực lượng xung kích và sáng tạo của cách mạng, là lực lượng dự bị chiến đấu của Đảng, nên cần được chuẩn bị tốt về mọi mặt Giáo dục truyền thống cho thanh niên nhằm mục đích giúp thanh niên hiểu biết sâu sắc quá khứ anh dũng và vinh quang của dân tộc, của Đảng để thanh niên tự hào, tin tưởng, nhận rõ giá trị của cuộc sống hiện tại, nâng cao tinh thần yêu nước xă hội chủ nghĩa và tinh thần quốc

tế chân chính, xây dựng thái độ lao động mới, ý thức tự lực tự cường, có trách nhiệm với xă hội, tiếp tục sự nghiệp của các thế hệ cha anh đi trước, xây dựng thành công chủ nghĩa xă hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xă hội chủ nghĩa

Phong trào thể dục thể thao diễn ra tại các thiết chế văn hóa rất phổ biến dưới nhiều hình thức và thu hút được nhiều đối tượng nhân dân tham gia Phong trào thể dục thể thao quần chúng khu vực nông thôn đã có bước phát triển và tiến bộ rõ rệt Các hoạt động nói trên đã đem lại những giá trị văn hóa, tinh thần, thể chất rõ nét đối với đại bộ phận nhân dân, góp phần nâng cao sức khoẻ và mức hưởng thụ văn hóa, phòng, chống bệnh tật và đẩy lùi các

tệ nạn xã hội; tăng cường khối đoàn kết trong nhân dân, ổn định chính trị xã hội, tạo ra những động lực mới để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội Gắn việc chỉ đạo phát triển phong trào thể dục thể thao với Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở”, với Chương trình xây dựng nông thôn mới

Hoạt động vui chơi, giải trí nhằm mục đích là để mọi người hồi phục năng lượng, nghỉ ngơi sau những ngày học tập, làm việc mệt nhọc Các hoạt động vui chơi, giải trí ngày nay diễn ra tại các thiết chế văn hóa vô cùng phong phú

 Xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình văn hóa, làng, bản, ấp, tổ dân phố văn hóa

Hoạt động xây dựng nếp sống văn hóa là nội dung trọng tâm của Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, là một trong những giải pháp cơ bản để đưa Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vào hiện thực cuộc sống Xây dựng con người Việt Nam mới có nếp sống văn minh, hiện đại nhưng không làm mất đi truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Nếp sống bao gồm những cách thức, hành động và suy nghĩ, những quy ước được lặp đi lặp lại hằng ngày thành thói quen như: Tập quán sản xuất, sinh hoạt, trong phong tục, lễ nghi, trong hành vi đạo đức, pháp luật Quan

điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ “Xây dựng nếp sống mới là quá trình làm cho lối sống mới dần thành thói quen, thành phong tục tập quán tốt đẹp,

kế thừa và phát triển những thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc”

Đảng và Nhà nước ta đặt vấn đề xây dựng nếp sống văn hóa, xây dựng con người mới Việt Nam trong cả quá trình tiến hành cách mạng: Từ cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Bác Hồ kêu gọi nhân dân diệt giặc đói, diệt giặc dốt, đồng thời Bác quan tâm đề cập ngay đến vấn đề Xây dựng “Đời sống mới” cho nhân dân “Đời sống mới không phải cái gỡ cũ cũng bỏ hết Không phải cái gì cũng làm mới Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ Đó là mục đích đời sống mới” [ 19, Tr 27]

- “… đặt trọng tâm vào nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống

và đời sống văn hóa lành mạnh trong xã hội, trước hết trong các tổ chức Đảng

và Nhà nước, trong các đoàn thể quần chúng và trong từng gia đình xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, đẩy lùi hủ tục, các

tệ nạn cờ bạc, ma tuý, mại dâm, bạo lực, gây rối trật tự công cộng” [13, Tr.54

- 55]

Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là làm cho đơi vị văn hóa cơ sở, từ các thôn, xóm, làng, bản, xã …phát triển toàn diện, có đời sống kinh tế vật chất đầy đủ, phong phú, có đời sống văn hóa – tinh thần lành mạnh, văn minh Cuộc vận động “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” gồm 5 nội dung và 7 phong trào cuộc vận động:

*5 Nội dung:

Nội dung 1: Phát triển kinh tế, giúp nhau làm giàu chính đáng,xóa đói giảm nghèo

Đây là nội dung khuyến khích tinh thần cần cù chăm lo lao động sản xuất, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế Khơi dậy tinh thần tương thân tương

ái, truyền thống quý báu của dân tộc ta

Nội dung 2: Xây dựng tư tưởng chính trị lành mạnh; nâng cao tình cảm yêu nước, lòng tự hào dân tộc gắn với phong trào thi đua yêu nước; nhất trí với đường lối chính trị của Đảng; nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật Nhà nước; hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao; đấu tranh chống quan điểm sai trái; có ý thức tự cường, tự tôn dân tộc; giữ gìn bí mật quốc gia

Nội dung 3: Xây dựng nếp sống văn minh, kỷ cương xã hội, sống và làm việc theo pháp luật

Nội dung 4: Xây dựng môi trường văn hoá sạch - đẹp - an toàn

Nội dung 5 Xây dựng các thiết chế văn hoá - thể thao và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hoá - thể thao cơ sở

* 7 Phong trào:

- Xây dựng người tốt, việc tốt, các điển hình tiên tiến

- Xây dựng gia đình văn hoá

- Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư

- Xây dựng làng, bản, ấp, khu phố văn hoá

- Xây dựng công sở, doanh nghiệp, đoan vị lực lượng vũ trang, có nếp sống văn hoá

- Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại

- Đẩy mạnh phong trào học tập, lao động sáng tạo

Tùy vào nội dung của từng phong trào, nhiệm vụ và địa phương mà các

bộ, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội có thể lồng ghép hay thay đổi theo chiều hướng phù hợp để thực hiện được các nhiệm vụ đó

1.1.3 Nội dung xây dựng nông thôn mới

Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân

xã

[7, Tr 9]

Nông thôn mới là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Nội dung của chương trình xây dựng nông thôn mới bao gồm các những nội dung cơ bản sau:

- Quy hoạch xây dựng nông thôn mới

- Phát triển hạ tầng kinh tế xã hội

- Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập

- Giảm nghèo và an sinh xã hội

- Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn

- Phát triển giáo dục đào tạo ở nông thôn

- Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe người dân ở nông thôn

- Xây dựng đời sống văn hóa thông tin và tuyên truyền nông thôn

- Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn

- Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng , chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn

- Giữ vững an ninh trật tự nông thôn

Chính phủ đã xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới Trong đó, đề ra 19 tiêu chí và được chia thành 5 nhóm cụ thể: Nhóm tiêu chí về quy hoạch; về hạ tầng kinh tế - xã hội; về kinh tế và tổ chức sản xuất; về văn hóa - xã hội - môi trường và về hệ thống chính trị

1.2 Đặc điểm Kinh tế - Văn hóa - Xã hội xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam

1.2.1 Vài nét về xã Văn Xá, mảnh đất của những làng nghề truyền thống

Xã Văn Xá là mảnh đất đã hình thành lâu đời trên ngàn năm lịch sử,theo các dấu tích ngày xưa để lại như đình chùa đền miếu cùng với thần phả ngọc phả, sắc phong qua các triều đại, và gia phả của các dòng họ của 3 thôn: Đặng Xá, Điền Xá và thôn Chanh, thì từ lâu đời ông cha ta đã về đây khai sinh và lập địa làm ăn sinh sống Thời gian đó được xác định là từ thời

kỳ Bắc thuộc lần thứ hai Vào thời bà Triệu dấy binh chống quân Nam Hán Trong quá trình lịch sử, mảnh dất này đã trải qua nhiều thay đổi,về tổ chức hành chính Vào thời Nguyễn, Văn Xá đã có các thôn: Văn Lâm, Đặng Xá, Chanh thôn và xóm Đồng Bò thuộc Tổng Kim Bảng, Điền Xá (Tổng Nhật Tựu) Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Ban cán sự Việt Minh huyện Kim Bảng thành lập đơn vị hành chính mới: Xã Văn Xá có 4 thôn: Văn Lâm, Đặng Xá, Chanh Thôn, Điền Xá và xóm Đồng Bò Ngày nay thôn Đồng

Bò đổi tên thành Trung Đồng

Xã Văn Xá ở vị trí phía Đông Bắc huyện Kim Bảng Phía Đông và Nam giáp xã Kim Bình, phía Tây giáp xã Đồng Hóa, Phía Bắc giáp 2 xã: Nhật Tân và Hoàng Tây Là một xã thuần nông nằm ở phía Đông Bắc huyện Kim Bảng Xã có 4 thôn: Đặng Xá, Điền Xá, Tranh Thôn và Trung Đồng Dân số năm 2010 là vào khoảng 6000 người Năm 2012 là 7 894 người trong 2 127

hộ gia đình Về đặc điểm tôn giáo tín ngưỡng, toàn xã đa số là dân tộc Kinh,

đa số thờ Phật, có thôn Trung Đồng có nhiều gia đình theo đạo Thiên chúa Văn Xá là một trong 14 xã và thị trấn nằm bên tả ngạn nam sông Đáy,thuộc vùng chiêm trũng phía đông huyện Kim Bảng, Phía Đông bắc giáp xã Hoàng Tây, phía nam giáp xã Kim Bình, phía Tây giáp Đồng Hoá và phía Bắc giáp

xã Nhật Tân Trong đó diện tích đất canh tác có hơn 2100 mẫu

Các thôn xóm trong xã đều nằm dọc theo 2 bên đường liên xã từ thị trấn Quế đi Nhật Tựu, đường 60 đi Đồng Văn và quốc lộ 1A Đến trung tâm

xã và các thôn còn có trục đường từ cầu Ba Đa qua Khê Khẩu đến thôn đầu Đặng và đến thôn Điền và đi qua thôn Tranh nối thôn Phương Lâm và trục đường liên xã 971 Xã Văn Xá có máng tưới từ trạm bơm Quế cùng với trạm bơm Ba Đa chảy qua và sông tiêu từ Lê Hồ chảy về Đấy là điều kiện rất thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp và giao thông thuỷ bộ phục

vụ nhân dân di lại và canh tác nội đồng

1.2.2 Đặc điểm kinh tế- xã hội- văn hóa xã Văn Xá trong những năm qua

Đặc điểm của Văn Xá là đồng chiêm trũng, hằng năm nếu không úng lụt thì lại bị hạn hán đe doạ, có năm cả 2 vụ đều thất bát Ngày xưa đời sống của người nông dân vô cùng chật vật, nhiều người phải đi cấy tô, cấy thuê, cẫy rẽ làm thuê, nhiều gia đình đi tha phương kiếm sống Nguồn sống chính của nhân dân trong xã là sản xuất nông nghiệp, bên cạnh còn có các nghề phụ

dệt vải, nghề làm bún, buôn bè, sản xuất đồ gỗ, dịch vụ…Văn Xá là mảnh đất

có nghìn năm lịch sử, từ xưa cha ông ta đã về đây khai ruộng hoang, làm ăn sinh sống và hình thành nên một đời sống sản xuất nông nghiệp và làng nghề truyền thống Điển hình nhất là có làng mộc Xong thôn Đặng Xá, nghề làm bún Chanh thôn, nghề nuôi trồng thủy sản nước ngọt Đồng Bò… Quy mô sản xuất chủ yếu là hộ gia đình và phương thức thủ công, sản phẩm làm ra phục

vụ nhu cầu cho nhân dân trong xã, ngoài ra còn cung cấp cho các xã khác trong toàn huyện Tuy nhiên chính nhờ làm các nghề thủ công mà đời sống nhân dân trong xã đã có diện mạo mới, nhiều nhà cao tầng, các dịch vụ cũng phong phú, người dân không chỉ trông mong vào hai vụ lúa mà còn đa dạng hóa cây trồng, xen canh, tăng vụ hoa màu khác trong năm

Năm 1996 toàn xã đã xoá hết nhà tranh, tốc độ xây dựng nhà xây mái bằng phát triển Toàn xã hầu như không còn hộ bị đói và chỉ còn khoảng 15%

hộ nghèo, đường xóm ngõ được bê tông hoá Hệ thống cung cấp nước sạch dược triển khai đến hầu hết các hộ gia đình…làm thay đổi bộ mặt nông thôn

Là một vùng đất có lịch sử lâu đời với các di tích lịch sử, lễ hội phong phú diễn ra trong suốt năm, có truyền thống hiếu học Tuy nhiên trong bối cảnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa của đất nước, phương thức mưu sinh của người dân lại chủ yếu là nông nghiệp, trồng trọt, chăn nuôi, nghề thủ công nghiệp cuộc sống gặp nhiều khó khăn, hàng năm thường gặp úng lụt, hạn hán

Được sự quan tâm của chính quyền và sự nỗ lực tự vươn lên của nhân dân địa phương, Văn Xá ngày nay đã có nhiều bước tiến trong sản xuất kinh

tế và đạt được những thành tựu đáng kể, cũng chính vì vậy đây là lúc cần thiết

có các chính sách quan tâm tạo điều kiện để nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân thêm phong phú, để họ yên tâm lao động sản xuất, có thời gian, không gian giải trí, nghỉ ngơi sau ngày lao động Trong những năm qua,

công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Văn Xá luôn được các cấp ủy Đảng chính quyền quan tâm, nhân dân hưởng ứng và đã đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ, xã Văn Xá có thể coi là một điển hình để các địa phương khác quan tâm hưởng ứng

Chương 2 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

TẠI XÃ VĂN XÁ, HUYỆN KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM

2.1 Công tác triển khai thực hiện xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh

 Thông tin tuyên truyền cổ động

Hoạt động cổ động trực quan trên địa bàn xã Văn Xá bao gồm các hoạt động tuyên truyền phục vụ nhiệm vụ chính trị, nhanh chóng đưa các chủ trương, đường lới, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống Để đạt những kết quả cao, xã đã có nhiều sáng kiến, tăng cường công tác xã hội hóa và đã đạt được những thành quả đáng kể Xã hội hóa hoạt động

cổ động trực quan thể hiện ở nhiều nội dung khác nhau, trong đó việc kết hợp với hoạt động quảng cáo ngoài trời mang lại nhiều hiệu quả thiết thực

Trong những năm qua, xã đã tiến hành các công tác tuyên truyền cổ động trong dịp chào mừng các ngày lễ lớn của cả nước, các ngày lễ kỉ niệm của địa phương, những dịp lễ hội, khánh thành các công trình công cộng, văn nghệ quần chúng thể dục thể thao, tuyên truyền về ý nghĩa Cách mạng tháng Tám, Quốc khánh 02/9 và những thành tựu to lớn của đất nước, quê hương trong sự nghiệp đổi mới toàn diện, đấu tranh và giải phóng dân tộc, thông tin

về các chính sách chủ trương của Đảng và Nhà nước,hưởng ứng các ngày lễ, ngày hội lớn, tuyên truyền toàn dân tham gia bài trừ tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, giữ gìn vệ sinh môi trường…Việc thông tin tuyên truyền chủ yếu trên

hệ thống truyền thanh xã, thôn, và xe thông tin lưu động của Trung tâm Văn hóa xã

Trên địa bàn xã đã thực hiện được 02 cụm cổ động, 110 lượt khẩu hiệu tại các công sở và băng rôn qua đường, có trên 200 cờ vui và hồng kỳ, tỷ lệ treo cờ Tổ quốc đạt 68%, 20% cơ quan đơn vị trang trí đèn nháy trước trụ sở làm việc và cây xanh Thực hiện xã hội hóa với các đơn vị: Bia Hà Nội,Viettel Hà Nam, Công ty quảng cáo Đức Vĩnh thực hiện 100panô, 200 khẩu hiệu băng én

Đài Truyền thanh xã, Báo và Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nam đã

có các tin, bài, ảnh, phóng sự kịp thời, thiết thực về các hoạt động văn hóa, thể thao góp phần quảng bá hình ảnh huyện Kim Bảng, xã Văn Xá với các hoạt động bề nổi của nhân dân trong xã, các lễ hội truyền thống của xã…

 Hoạt động khai dân trí, thư viện, đọc sách báo

Trong hệ thống thư viện công cộng, Thư viện xã Văn Xá là một thư viện còn non trẻ cả về vốn tài liệu và đội ngũ người làm thư viện Hiện nay, thư viện xã Văn Xá đang dần hoàn thiện các tiêu chuẩn của một thư viện công cộng, đang từng ngày đóng góp công sức thầm lặng vào công cuộc xây dựng

nông thôn mới, xây dựng đười sống văn hóa cơ sở Đến nay, nhìn lại quá trình

7 năm nỗ lực, xây dựng, đổi mới… tổng kết, đánh giá những thành quả đã đạt được, cũng như rút ra những bài học kinh nghiệm để khẳng định vị thế của mình và tìm ra hướng mới phù hợp với sự phát triển của xã hội

Ngoài việc phục vụ bạn đọc tại trụ sở, Thư viện còn quan tâm đến việc xây dựng và phát triển thư viện xã nông thôn mới, góp phần đáp ứng ngày càng cao nhu cầu hưởng thụ về văn hóa, tinh thần cho nhân dân trong xã Thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 của Thủ tướng Chính phủ và Đề án phát triển văn hóa nông thôn đến năm 2015 của Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thư viện đã đẩy mạnh công tác xây dựng và phát triển mạng lưới cơ sở theo mô hình thư viện cấp xã

Thư viện xã Văn Xá là một trong 18 thư viện xã nông thôn mới hoạt động có hiệu quả của tỉnh Hà Nam Theo kế hoạch, thư viện huyện sẽ luân chuyển nhiều loại sách báo cho thư viện xã Thư viện đã tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền trên các lĩnh vực kinh tế, khoa học - kỹ thuật, văn hóa

- xã hội đến với nhân dân địa phương, thúc đẩy phong trào đọc sách báo, góp phần xây dựng thành công xã nông thôn mới trong thời gian tới Thư viện xã luôn thu hút đông đảo các em học sinh cùng nhiều đối tượng độc giả khác đến tra cứu tài liệu trong sách,áo và trên mạng Internet

Trong quá trình trông coi thư viện, các cụ cao niên ở xã đã sưu tầm, nghiên cứu nhiều bài báo hay về đời sống, sức khỏe, các bài thuốc dân gian thành cuốn "Hãy bảo vệ sức khỏe của chúng ta" để người dân tiện tham khảo

Ở một vùng nông thôn như xã Văn Xá các thư viện xã thật sự là nơi cung cấp nguồn thông tin hữu ích giúp nhân dân địa phương trau dồi kiến thức, hiểu biết thêm về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật

của Nhà nước Bên cạnh đó cũng giúp người dân nâng cao kiến thức khoa học

kỹ thuật, khoa học đời sống áp dụng vào sản xuất cũng như lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, thực hiện kế hoạch hóa gia đình, đọc sách bào giải trí, tiếp nhận những thông tin trong nước và quốc tế…

 Hoạt động nhà văn hóa, trung tâm văn hóa, mô hình các câu lạc bộ

Mô hình nhà văn hóa, trung tâm văn hóa ở xã Văn Xá được các cấp chính quyền rất quan tâm và tiến hành triển khai thực hiện từ rất sớm, xã có bốn thôn là Đặng Xá, Điền Xá, Chanh Thôn và Đồng Bò đều được trang bị và đầu tư xây dựng thiết chế Nhà văn hóa cấp thôn Nhà văn hóa của xã được đầu tư xây dựng với trang thiết bị, dụng cụ tương đối, đạt tiêu chuẩn qui định của Bộ văn hóa thể thao và du lịch Đảm bảo phục vụ sinh hoạt văn hoá văn nghệ , thể dục thể thao của nhân dân với sinh hoạt thường xuyên của câu lạc

Trước đây, mọi việc sinh hoạt tập thể rất khó khăn, nhà người dân trong thôn trở thành nơi hội họp Đảng ủy xã Văn Xá đã xây dựng chương trình, kế

hoạch; tăng cường sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền; phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể trong việc xây dựng nhà văn hóa thôn, xóm UBND xã đã tiến hành rà soát, bố trí quy hoạch quỹ đất xây dựng nhà văn hóa Tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân hiến đất, đóng góp kinh phí, nguyên, vật liệu, ngày công để xây dựng nhà văn hóa Đồng thời tích cực huy động nguồn kinh phí hỗ trợ của con em quê hương công tác khắp mọi miền Tổ quốc cùng chung tay xây dựng nhà văn hóa Với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, nhiều thôn, xóm đã tự khai thác, huy động nguồn kinh phí Phong trào xây dựng nhà văn hóa đã trở thành phong trào của cộng đồng dân cư, được đảng viên và các tầng lớp nhân dân đồng tình hưởng ứng và tích cực tham gia đóng góp xây dựng

Ngoài việc thực hiện các nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao phó, nhà văn hóa xã còn tiến hành các hoạt động dịch vụ có thu nhằm bổ sung kinh phí cho các hoạt động khác, tăng thêm phụ cấp cho cán bộ, công nhân viên làm việc tại đây sao cho linh hoạt và hiệu quả nhất

Đi đôi với duy trì và nâng cao chất lượng hoạt động các loại hình câu lạc bộ, Nhà Văn hóa xã còn đẩy mạnh hoạt động giao lưu văn nghệ, các loại hình câu lạc bộ giữa xã với xã, thôn với thôn, qua đó nâng cao chất lượng hoạt động, nhân điển hình mới, thu hút đông đảo quần chúng tham gia, góp phần thiết thực vào phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”

Mô hình câu lạc bộ cũng là một hoạt động rất phổ biến trên địa bàn xã :

là hoạt động theo nhóm, sở thích, nghề nghiệp, giới tính Hoạt động này mang tính tự nguyện và phụ thuộc vào thời gian rỗi của mỗi người, kinh phí hoạt động mang tính xã hội hóa