Văn hóa đọc của học sinh sinh viên trên địa bàn hà nội hiện nay

Đánh giá cao tầm quan trọng của Văn hóa Đọc, trong kỳ họp lần thứ 28 của Đại Hội đồng Liên hợp quốc tại Paris ngày 25/10 – 16/11/1995, UNESCO đã quyết định chọn ngày 23/4 hàng năm là “Ng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI KHOA PHÁT HÀNH XUẤT BẢN PHẨM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

VĂN HÓA ĐỌC CỦA HỌC SINH- SINH VIÊN

TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY

Người hướng dẫn: Ths Trần Dũng Hải

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Thu Hường

Hà Nội- 2012

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA ĐỌC 7

1.1 Các khái niệm cơ bản 7

1.1.1 Khái niệm văn hóa 7

1.1.2 Khái niệm đọc 9

1.1.3 Khái niệm văn hóa đọc 10

1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa đọc 14

1.2.1 Chủ thể đọc 14

1.2.2 Đối tượng đọc 14

1.2.3 Nơi chốn và phương tiện đọc 15

1.2.4 Cách đọc 16

1.3 Điều kiện hình thành và các nhân tố ảnh hưởng tới văn hóa đọc của học sinh, sinh viên 18

1.3.1 Điều kiện hình thành 18

1.3.1.1 Truyền thống đọc sách của dân tộc 18

1.3.1.2 Nhu cầu thưởng thức, mở mang tầm hiểu biết 20

1.3.2 Các nhân tố ảnh hưởng 21

1.3.2.1 Nhân tố chính trị, pháp luật 21

1.3.2.2 Nhân tố kinh tế 22

1.3.2.3 Nhân tố văn hóa xã hội 23

1.3.2.4 Nhân tố khoa học, công nghệ 23

1.4 Vai trò của văn hóa đọc 24

1.4.1 Nâng cao kiến thức 24

1.4.2 Bồi dưỡng, giáo dục và nâng cao khiếu thẩm mỹ 26

1.4.3 Giáo dục đạo đức, tình cảm, hoàn thiện bản thân 26

1.4.4 Giải trí 27

CHƯƠNG2: THỰC TRẠNG VĂN HÓA ĐỌC CỦA HỌC SINH, SINH

VIÊN TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY 28

2.1 Nhu cầu đọc sách của học sinh, sinh viên 28

2.1.1 Đặc điểm của học sinh, sinh viên 28

2.1.2 Nhu cầu đọc của học sinh, sinh viên 30

2.2 Tình hình văn hóa đọc của học sinh, sinh viên Hà Nội

hiện nay 35

2.2.1 Theo nhóm chủ thể 35

2.2.1.1 Học sinh tiểu học 36

2.2.1.2 Học sinh trung học cơ sở 38

2.2.1.3 Học sinh trung học phổ thông 40

2.2.1.4 Sinh viên 42

2.2.2 Theo nhóm mặt hàng 46

2.2.2.1 Sách giáo dục 46

2.2.2.2 Sách văn học nghệ thuật 49

2.2.2.3 Sách thiếu nhi 52

2.2.2.4 Sách khoa học xã hội 54

2.2.2.5 Sách khoa học kỹ thuật 56

2.2.3 Theo nơi chốn và phương tiện đọc 58

2.2.3.1 Theo nơi chốn 58

2.2.3.2 Theo phương tiện đọc 63

2.2.4 Theo cách đọc 67

2.2.4.1 Đọc nhanh, đọc lướt 68

2.2.4.2 Đọc hết cuốn sách 69

2.2.4.3 Đọc lại nhiều lần 70

2.3 Đánh giá chung 71

2.3.1 Những mặt mạnh góp phần phát triển văn hóa đọc của học sinh, sinh viên 71

2.3.1.1 Sự phong phú đa dạng của các mặt hàng sách trên thị trường 71

2.3.1.2 Sức mua trên thị trường 74

2.3.1.3 Hệ thống thư viện 75

2.3.1.4 Một số yếu tố khác 76

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân cản trở văn hóa đọc của học sinh, sinh viên 77

2.3.2.1 Giá sách cao 77

2.3.2.2 Thói quen ngại đọc sách của học sinh, sinh viên 78

2.3.2.3 Sự bùng nổ của các phương tiện truyền thông 79

2.3.2.4 Văn hóa đọc 80

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÌN GÌN GIỮ VÀ

PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN 82

3.1 Xu hướng phát triển của văn hóa đọc 82

3.2 Giải pháp 84

3.2.1 Đối với nhà nước 84

3.2.2 Đối với nhà trường 86

3.2.3 Đối với các doanh nghiệp kinh doanh xuất bản phẩm 87

3.2.4 Đối với gia đình 89

3.2.5 Đối với các bạn học sinh, sinh viên 90

KẾT LUẬN 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

Phụ lục 1: Bảng hỏi 96

Biểu 1: Số lượng đầu sách và bản sách xuất bản năm 2009-2011 31

Biểu 2: Các loại sách học sinh, sinh viên Hà Nội có nhu cầu 34

Biểu 3: So sánh nhu cầu đọc sách với các nhu cầu văn hóa khác 34

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

M.Goocki đã từng nói “Hai sức mạnh giúp đỡ có hiệu quả việc giáo dục một con người có văn hóa đó là nghệ thuật và khoa học, mà cả hai sức mạnh này lại kết hợp với nhau trong quyển sách ” Hay theo cuốn “Phương pháp đọc sách” của Primaicôpxki có viết “Sách là cơ sở để ngỏ giúp chúng ta nhìn vào thế giới bao la, thấy được các sự kiện, hiện tượng xảy ra ở những vùng đất xa xôi, những nơi ta chưa từng đặt chân tới Sách giúp ta nhận thức được mọi vật của thế giới xung quanh từ thế giới vi mô tới thế giới vĩ mô, sách làm cho ta thấy được cả bản thân mình, thấy được quy luật vận động của ngôn ngữ tư duy, trí tuệ, tình cảm… trong đầu óc” Từ những nhận định trên

ta thấy được sách có một ý nghĩa vô cùng to lớn đối với đời sống của con người Nó chứa đựng những tinh hoa, tri thức của nhân loại từ xưa tới nay, nó giúp con người làm giàu, nâng cao tri thức và hoàn thiện bản thân Vì vậy con người đã hình thành cho mình một thói quen là thói quen đọc sách hay phát triển cao hơn nữa đó là văn hóa đọc

Nhưng trong thời đại hiện nay, trước sự bùng nổ của thông tin, sự lấn

át của các phương tiện truyền thông và đặc biệt là sự xuất hiện của người khổng lồ internet đã làm cho văn hóa đọc dần bị mai một và đang bị lãng quên, bị lép vế và thay vào đó là một nền văn hóa nghe nhìn Đúng như một nhận định trong cuốn “Lịch sử văn học phương tây” (Butanica-95) “ Trong một số nước phát triển công nghệ cao như Mỹ, từ được in ra dường như mất

đi vị trí trung tâm của nó,vị trí ấy đã bị dịch chuyển trong tâm trí đại chúng bởi một nền văn hóa nghe nhìn” Phải thừa nhận truyền thông đa phương tiện

và công nghệ thông tin đang rất phát triển, nó mang lại những lợi ích to lớn

cho con người, đưa con người bước vào một nền văn minh lớn Nó ảnh hưởng tới tất cả những lĩnh vực, những khía cạnh, những thói quen khác nhau của con người trong đó có thói quen đọc sách và văn hóa đọc của học sinh, sinh viên

Như vậy có thể nói, văn hóa đọc đang gặp khó khăn Đứng trước thực

tế này nhiều người không khỏi hoài nghi khi đặt ra câu hỏi: Liệu văn hóa đọc

có bị mất đi không? Tương lai của nó sẽ như thế nào? Học sinh, sinh viên có giữ được truyền thống văn hóa đọc của dân tộc hay không?

Nhận thấy đây là một vấn đề thiết thực trong đời sống văn hóa của người dân nói chung và của học sinh, sinh viên nói riêng Và nhằm góp phần bảo tồn, phát triển văn hóa đọc của học sinh, sinh viên – những người chủ tương lai của đất nước nên em đã chọn đề tài: “Văn hóa đọc của học sinh, sinh viên trên địa bàn Hà Nội hiện nay” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Văn hóa đọc là một vấn đề rất rộng, nhưng vì hiểu biết của bản thân còn hạn chế nên em chỉ tiến hành nghiên cứu về tình hình văn hóa đọc của học sinh, sinh viên

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận: Văn hóa đọc của học sinh, sinh viên Phạm vi nghiên cứu: Các quận nội thành Hà Nội

3 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của em khi nghiên cứu đề tài “Văn hóa đọc của học sinh, sinh viên trên địa bàn Hà Nội hiện nay” là tìm hiểu tình hình văn hóa đọc của học sinh sinh viên.Từ đó đưa ra những giải pháp, biện pháp nhằm giữ gìn, bảo tồn

và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp, thúc đẩy văn hóa đọc của học sinh, sinh viên phát triển trong thời đại khoa học công nghệ thông tin phát triển như hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình tiến hành nghiên cứu khóa luận đã sử dụng các

phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp điều tra xã hội học

• Phương pháp thống kê

• Phương pháp phân tích

• Phương pháp tổng hợp

5 Nội dung và kết cấu đề tài

Về nội dung em đi sâu nghiên cứu về tình hình văn hóa đọc của

học sinh, sinh viên tại địa bàn Hà Nội

Về kết cấu: Ngoài phần mở đầu và kết luận có tính chất khái

quát, đánh giá, nhận xét bài nghiên cứu của em gồm 3 chương lớn:

Chương 1: Một số lý luận chung về văn hóa đọc

Chương 2: Thực trạng văn hóa đọc của học sinh, sinh viên trên

địa bàn Hà Nội hiện nay

Chương3: Một số giải pháp nhằm gìn giữ và phát triển văn hóa

đọc của học sinh, sinh viên

CHƯƠNG 1

MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA ĐỌC

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm văn hóa

“Văn hóa” là một khái niệm có nội hàm rộng, bao gồm nhiều hệ thống giá trị.Vì vậy khái niệm về văn hóa cũng có nhiều ý kiến khác nhau

Ở phương Tây, “Văn hóa” là từ có nguồn gốc từ chữ Latinh, trong tiếng Anh được viết là “Culture” , và tiếng Pháp được viết là “ Cultura” có ý nghĩa

là “Khai hoang, trồng trọt, trông nom cây lương thực” Hay nói ngắn gọn hơn

là “Sự vun trồng” Sau đó từ “Culture” được mở rộng nghĩa dùng trong lĩnh vực xã hội để chỉ sự vun trồng trí tuệ, giáo dục đào tạo và phát triển mọi khả năng của con người, con người sống với nhau tốt đẹp, tử tế, tôn trọng, không xúc phạm, không làm tổn thương, động viên, nâng đỡ về tinh thần để con người sống hạnh phúc

Ở phương Đông , trong tiến Hán cổ, từ Văn hóa bao gồm “ Văn” là vẻ đẹp nhân tính, cái đẹp trí tuệ, tri thức của con người có thể đạt được bằng sự

tu dưỡng bản thân và cách thức cai trị đúng đắn của người cầm quyền Chữ

“hóa” trong Văn hóa là việc đem cái đẹp của văn (cái đẹp, cái tốt, cái đúng)

để cảm hóa, giáo dục con người Đường lối văn trị hay đức trị của Khổng Tử chính là quan điểm cơ bản này về văn hóa Văn hóa là văn trị, giáo dục là giáo dục điển chương, lễ, nhạc, không dùng hình phạt tàn bạo và cưỡng bức

Từ những quan điểm trên mà văn hóa đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học như: Văn hóa học, khảo cổ học, dân tộc học, nghệ thuật học, ngôn ngữ học, tôn giáo học, xã hội học…Mỗi ngành khoa học

có cách tiếp cận văn hóa khác nhau, phạm vi nghiên cứu, phản ánh rộng hẹp khác nhau và đưa ra những khái niệm văn hóa khác nhau

Văn hóa xuất hiện cùng với lịc sử xã hội loài người nhưng mài tới thế

kỷ XVIII thuật ngữ “văn hóa” mới xuất hiện.Với E.Btylor - người đầu tiên đưa ra khái niệm văn hóa “Văn hóa nói chung bao gồm tri thức, tín ngưỡng, ngệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách một thành viên của xã hội” (E.Btylor, văn hóa nguyên thủy, Tạp chí văn hóa nghệ thuật, năm 2000)

Theo nghĩa rộng, Văn hóa là toàn bộ hoạt động vật chất và tinh thần mà loài người đã sáng tạo ra trong lịch sử của mình trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với tự nhiên Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra khái niệm văn hóa: “Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn hóa nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương tiện đi lại, phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó là văn hóa” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, NXBQGHN, 1990)

Theo nghĩa hẹp, Văn hóa được coi như một ngành, một lĩnh vực cụ thể

để phân biệt với các ngành, lĩnh vực khoa học khác như: khoa học, công nghệ, kinh tế và hẹp hơn nữa là trình độ học vấn, văn hóa giao tiếp, văn hóa nghe nhìn Khi nói tới văn hóa, người ta thường phân ra thành văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần Hay nói theo giáo sư Trần Quốc Vượng thì văn hóa bao gốm văn hóa hữu thể và văn hóa vô hình “Cái hữu thể và cái vô hình găn bó hữu cơ với nhau, lồng với nhau, như thân xác với tâm trí con người” (Trần Quốc Vượng – cơ sở văn hóa Việt Nam, NXBGD, 1996)

Từ góc độ lý thuyết hệ thống, PGS-TSKH Trần Ngọc Thêm lại đưa ra một định nghĩa văn hóa: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất

và tinh thần do con người sáng tạo ra và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” (Trần Ngọc Thêm- Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXBGD, 1998)

Tại hội nghị Quốc tế những nhà văn hóa hàng đầu của các quốc gia trên thế giới do UNESCO chủ trì họp tại Mehico 1982 cũng đưa ra hàng trăm khái niệm văn hóa Cuối cùng trong bản tuyên bố chung, người ta đã chấp nhận khái niệm văn hóa theo nghĩa rộng : “ Trong ý nghĩa rộng nhất của văn hóa là tổng thể nhũng nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và tình cảm, quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội” Với ý nghĩa hẹp nhất “ Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục

và tín ngưỡng” ( Hà Xuân Trường, văn hóa – khái niệm, thực tiễn) Và hiện nay UNESCO đưa ra khái niệm: “Văn hóa phản ánh và thể hiện một các tổng quát, sống động mọi mặt của cuộc sống (của cá nhân và của mỗi cộng đồng)

đã diễn ra trong quá khứ, cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao nhiêu thế kỷ nó đã cấu thành nên hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ

và lối sống, và dựa vào đó, từng dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình.”

1.1.2 Khái niệm đọc

Như thi tiên Lý Bạch đã từng hào sảng: “Không sợ người đời không biết ngọc kinh Sơn mà chỉ sợ trong lòng mình không có chứa một quyển sách nào” Để trong lòng thực sự chứa một quyển sách thì thực sự chúng ta phải rất yêu quý và hiểu sách một cách sâu sắc Trong thời đại hiện nay đọc sách là một nhu cầu thiết yếu của mỗi cá nhân con người Khi ta biết đọc ta sẽ tiếp

thu, tích lũy những kiến thức phục vụ công việc, học tập, hoàn thiện bản thân Việc đọc có ý nghĩa rất lớn, vậy thế nào là đọc?

Theo từ điển tiếng Việt “Đọc là việc phát ra âm thanh thành lời những điều đã viết ra theo đúng trình tự, tiếp nhận nội dung của một tập hợp kí hiệu bằng cách nhìn vào các kí hiệu, hay là việc thu nhận thông tin từ thiết bị nhớ của máy tính như từ một đĩa từ và hiểu thấu bằng cách nhìn vào những biểu hiện bề ngoài” Đọc sách là một thuật ngữ chỉ hoạt động đơn thuần, việc đọc diễn ra chỉ cần chủ thể biết chữ, biết đọc, có sách và có môi trường để đọc, không nhất thiết đòi hỏi về trình độ và cũng không đặt ra yêu cầu về mục đích đọc Đọc sách không có sự phân biệt người có trình độ, tuổi tác, nghề nghiệp hay giới tính, ai cũng có thể đọc sách chỉ cần có lòng đam mê sách

Đọc cũng có rất nhiều cách đọc và mỗi người tìm cho mình một cách đọc khác nhau để nắm được kiến thức mà mình cần tiếp cận Có những người chỉ đọc lướt qua những trang sách và lại có những người đọc đi đọc lại rất nhiều lần; có người chỉ đọc những đoạn mà mình cho là cần thiết ở trong cuốn sách nhưng cũng có những người đọc hết toàn bộ cuốn sách Hoạt động đọc ngày càng phổ biến, phổ cập tới mọi người, làm cho dân trí không ngừng nâng cao và hoạt động đọc ngày càng hoàn thiện hơn

1.1.3 Khái niệm văn hóa đọc

Văn hóa Đọc - một bộ phận của Văn hóa – là một trong những động lực thúc đẩy sự hình thành nên con người mới, những công dân có hiểu biết, có trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại – xã hội dựa trên nền tảng của nền kinh tế tri thức

Thông qua Văn hóa Đọc định hướng đọc cho mọi người dân, tuỳ thuộc vào trình độ dân trí, nghề nghiệp và điều kiện sống, có thể tiếp cận được với

thông tin, tri thức phù hợp, hữu ích nhất cho cuộc sống của mình Văn hóa Đọc có thể giúp cho mỗi cá nhân có một cuộc sống trí tuệ hơn, đẹp đẽ, ý nghĩa, hạnh phúc và hài hòa hơn Chính vì vậy, phát triển Văn hóa Đọc luôn

là một vấn đề mang ý nghĩa chiến lược của mọi quốc gia trong việc nâng cao dân trí, góp phần phát triển bền vững nguồn nhân lực – nhân tố quyết định mọi thành công

Đánh giá cao tầm quan trọng của Văn hóa Đọc, trong kỳ họp lần thứ 28 của Đại Hội đồng Liên hợp quốc tại Paris (ngày 25/10 – 16/11/1995), UNESCO đã quyết định chọn ngày 23/4 hàng năm là “Ngày sách và bản quyền thế giới”(World Book and Copyright Day), trong đó nêu rất rõ mục tiêu và các thành phần tham gia ngày tôn vinh những giá trị của sách và sự đóng góp của các tác giả cho sự ra đời của các tác phẩm bất hủ, đồng thời là dịp để khuyến khích tất cả mọi người, nhất là giới trẻ, khám phá niềm yêu thích đọc sách, tôn vinh văn hoá đọc.Văn hóa đọc trước hết phải là việc đọc của nhiều người trong xã hội

Theo nghĩa rộng, văn hóa đọc là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước, ứng xử đọc của cộng đồng xã hội và ứng xử đọc của mỗi cá nhân trong xã hội Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước là chính sách, đường lối

và ứng xử hàng ngày nhằm phát triển nền Văn hoá đọc Các hoạt động này đều nhằm tạo ra hành lang pháp lý phát triển tài liệu đọc có giá trị và lành mạnh cho mọi người đọc khác nhau và sự thuận tiện của tài liệu đọc đến với người đọc (thông qua các loại cửa hàng sách và các loại hình thư viện, phòng đọc sách) Nghĩa là người đọc, không phân biệt giàu nghèo, không phân biệt tuổi tác, không phân biệt nơi cư trú đều dễ dàng tiếp cận đến những tài liệu đọc giá trị họ mong muốn, để họ có cơ hội cải thiện chính cuộc sống của họ

Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của cộng đồng xã hội là sự phát triển của các hội nghề nghiệp liên quan tới đọc như: Hội tác gia, Hội nhà báo, Hội xuất bản, Hội thư viện Tất nhiên các hội này phải hoạt động với mục đích chính là phát triển nghề nghiệp Ứng xử đọc của cộng đồng xã hội còn phải kể tới truyền thống văn hoá của xã hội hay nói chính xác hơn là truyền thống văn hoá tôn vinh người viết sách, người đọc sách và người truyền thụ kiến thức (kể cả giáo dục kỹ năng đọc và hướng dẫn đọc)

Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân trong xã hội là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người Trước hết cần tạo ra và phát triển thói quen đọc suốt cuộc đời cho mỗi người Xây dựng thói quen đọc phải được bắt đầu từ tuổi ấu thơ, ở nhiều nước người ta bắt đầu thực hiện từ tuổi trước khi đến trường, do các bậc cha mẹ thực hiện Còn trong suốt cuộc đời đi học và sau khi ra đời là quá trình học tập và rèn luyện các kỹ năng đọc Trong suốt quá trình học tập, mỗi cá nhân phát hiện ra sở thích đọc của chính

họ để phát huy sở trường và hạn chế những sở đoản

Như vậy, ở nghĩa rộng văn hoá đọc, hay nói nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia phải bao gồm đầy đủ ba thành phần: ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các quan chức và cơ quan nhà nước; ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của cộng đồng xã hội và ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi thành viên trong xã hội

Theo nghĩa hẹp, Văn hoá Đọc là ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân Ứng xử, giá trị và chuẩn mực này cũng gồm ba thành phần: thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc lành mạnh của mỗi cá nhân trong xã hội là thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc lành mạnh của họ Đó chính là nền tảng của một xã hội học tập, của việc học suốt đời, một yêu cầu cũng là một thách thức của xã hội hiện đại

Mục đích cuối cùng của kỹ năng đọc là đọc có hiệu quả cao nhất, nắm chắc nội dung cốt lõi và biết vận dụng những điều đã đọc được vào cuộc sống của chính người đọc Vị lãnh tụ nổi tiếng của giai cấp vô sản V I Lênin đã từng có câu nói nổi tiếng: “Đọc cũng là một nghệ thuật” Chữ “nghệ thuật” ở đây có thể hiểu là kỹ năng đọc và sự thể hiện tổ hợp những thao tác tư duy được xác lập thành thói quen ứng xử đọc Ngày nay người ta đặc biệt lưu tâm tới vấn đề là đọc phải biết vận dụng những nội dung đã đọc vào cuộc sống của mỗi người đọc để có thể cải thiện được chính cuộc sống của họ

Việc đọc đó phải thường xuyên diễn ra và mang tính phổ biến Nó như

là một sinh hoạt văn hóa, một nhu cầu lành mạnh tất yếu và đồng thời là một hoạt động có mục đích của con người Thuật ngữ văn hóa đọc là một thuật ngữ khá rộng nó bao hàm việc đọc sách ở các mức độ khác nhau từ đơn giản đến phức tạp, từ trình độ thấp tới trình độ cao song việc đọc ấy phải thể hiện mục đích lành mạnh và trong sáng.Vì vậy đây là hoạt động mang tính xã hội Hay nói cách khác văn hóa đọc chính là những giá trị tổng thể bao trùm và đọc có văn hóa là những giá trị tinh lọc – bộ phận phát triển cao của việc đọc

Như vậy văn hóa đọc chính là những chuẩn mực, ứng xử về thói quen đọc sách, kỹ năng đọc sách, phương tiện đọc sách của một nhóm người hay cả một cộng đồng, nó diễn ra trong mọi không gian và thời gian; đồng thời nó gắn liền với sự ra đời và phát triển của chữ viết khi con người muốn đọc và muốn hưởng thức những thành quả tinh thần mà mình sáng tạo ra

Hiện nay, văn hóa đọc đang đứng trước những thử thách mới, phải cạnh tranh với văn hóa nghe nhìn Song xu thế không đảo ngược, vì văn hóa đọc đã

và đang thống trị, chi phối toàn bộ các hoạt động tri thức và sáng tạo của nhân loại Chỉ nói riêng trong lứa tuổi thanh thiếu niên đang học các cấp từ tiểu học đến đại học và trên đại học, sau đại học dù ở đâu đó có chạy theo các phương

tiện nghe nhìn khác thì hầu hết học sinh các cấp đã và đang phải học đọc kiến thức, có nghĩa là văn hóa đọc vẫn là chủ yếu trong lứa tuổi học đường này Những lo ngại về sự xuống địa vị của văn hóa đọc vẫn là không có cơ sở, bởi

lẽ văn hóa đọc chính là “sự định hướng, sự chuẩn bị và trang bị cho cá nhân làm những cuộc hành trình tinh thần của nó” Hay nói như nhà văn Dương Phương Vinh “Văn hóa đọc dù trải qua những suy vi, thật sự không thể xem nhẹ, đừng nói tiêu diệt Mãi mãi sách là người trí tuệ không thể thay thế với bất cứ ai ham tìm biết thế giới lạ, cùng hoang mang lo cho phần hồn của mình” (Theo nguồn Internet)

1.2 Các thành tố cấu thành văn hóa đọc

1.2.1 Chủ thể đọc

Không phải chỉ những người trình độ cao mới thực sự là những người yêu đọc sách và đọc sách thường xuyên mà ngay cả những người biết chỉ biết đọc, biết viết, trẻ em cũng có thói quen đọc sách Chính vì vậy mà chủ thể đọc

là tất cả con người trong cuộc sống cộng đồng, có thể là các cụ già, người trưởng thành, thanh niên, học sinh, sinh viên, các em nhỏ, cán bộ công chức, người quản lí Điều quan trọng là họ đến với sách bằng sự chân thành và họ tìm được ở đây một lượng tri thức hết sức khổng lồ, góp phần gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc

1.2.2 Đối tượng đọc

Đọc là một nhu cầu thiết yếu để thỏa mãn nhu cầu về tinh thần của con người Hiện nay các loại xuất bản phẩm cụ thể như sách, báo, tạp chí đã góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của đại bộ phận dân cư

Có thể nói sách đã trải qua nhiều giai đoạn, xa xưa người Trung Quốc

cổ đại viết chữ trên mai rùa, trên thanh tre Hay người Châu Âu cổ viết chữ trên đất sét sau đó đem đi nung chín Khi phát minh ra giấy thì chủ yếu là sách giấy Ngày nay, ấn phẩm rất là đa dạng, nhờ công nghệ in ấn thì sách in vẫn là chủ yếu Những cuốn sách hoàn chỉnh là thể hiện quá trình vật chất hóa tri thức, biến những tri thức kinh nghiệm có ý nghĩa trong cuộc sống thể hiện lên trang giấy Chúng ta có thể tìm thấy ở những cuốn sách nhiều nguồn tri thức khác nhau như: kiến thức khoa học xã hội nhân văn, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, kinh tế, văn học nghệ thuật…những cuốn sách mang những lĩnh vực tri thức khác nhau sẽ phục vụ cho đông đảo độc giả chứ không phải cho riêng ai và nó được lưu truyền tới muôn đời Nhưng khả năng lưu trữ những cuốn sách được làm từ chất liệu giấy gặp không ít khó khăn Để khắc phục mặt hạn chế này và nhờ sự tiến bộ của khoa học công nghệ con người đã sáng tạo ra sách điện tử Với sách điện tử thì khả năng lưu trữ của nó là rất lớn, tìm kiểm dễ dàng và bảo quản được trong thời gian dài Dù là sách gì đi nữa thì nó cũng giúp con người mở mang tri thức, hoàn thiện bản thân, và giải trí những lúc căng thẳng

1.2.3 Nơi đọc sách và phương tiện đọc

Những người yêu sách, có thói quen đọc sách thì họ có thể đọc ở bất cứ nơi đâu mà họ muốn Họ có thể vừa đi vừa đọc, ngồi trên xe bus, thư viện hay bàn làm việc, bàn học, công viên …để đọc sách Chứ không cần phải đọc ở những nơi đẹp, sang trọng, lãng mạn, có đầy đủ tiện nghi Điều quan trọng là

họ yêu sách, luôn mang sách theo bên mình, dù đọc ở đâu cũng có thể cảm nhận được những giá trị trong cuốn sách và trân trọng chúng.Tuy nhiên chúng

ta cũng nên cần một nơi đọc và những phương tiện phù hợp để có thể tiếp nhận tri thức nhanh hơn, sâu sắc hơn Còn nếu bạn không có lòng đam mê,

yêu sách thì địa điểm và phương tiện tốt, tiện nghi, sang đến đâu cũng không thể giúp bạn đọc sách có hiệu quả

Thứ nhất là phải đọc hiểu: đọc hiểu nghĩa là việc đọc một cách tập

trung sao cho hiểu được chính xác người viết muốn nói gì Đầu tiên chúng ta phải nhận diện mặt chữ, đọc thầm thành tiếng trong đầu, phân tích ngữ pháp ngữ nghĩa Sau đó là quá trình nhập ngữ nghĩa vào đầu, chuyển các ký tự thành các khái niệm có nghĩa để nhập nó vào trong bộ não và ghi nhớ một cách bền vững Để ghi nhớ được có nhiều cách, chúng ta có thể đọc đi đọc lại thật nhiều lần, hoặc ghi chép một cách cẩn thận rồi thường xuyên kiểm tra lại Đọc một cách tập trung cao độ, ghi nhớ các từ khóa, tựa điểm, mục lục Đây

là những cách mà ta hay dùng để đưa kiến thức mới vào đầu

Thứ hai là phải động não suy nghĩ ghi nhớ vấn đề một cách sâu sắc

Có như vậy thì chúng ta mới thực sự hiểu vấn đề, và hiểu nó theo cách riêng của mình để biến kiến thức đó thực sự là kiến thức của mình chứ không phải của người khác Như vậy việc đọc sách mới mang lại hiệu quả cao nhất, giúp

ta mở mang kiến thức, nâng cao trình độ Khi đọc sách chúng ta phải có những tác:

- Lựa chọn có ý thức đề tài hoặc những vấn đề cần đọc cho bản thân, biết vận dụng thành thạo các cách đọc khác nhau đối với từng loại tài liệu đọc (tài liệu nghiên cứu, tài liệu phổ thông, tài liệu giải trí )

- Biết định hướng nguồn tài liệu cần thiết cho bản thân, trước hết trong các thư mục và mục lục thư viện, các nguồn tra cứu như: bách khoa thư, từ điển giải nghĩa, các loại sổ tay, cẩm nang và biết định hướng nguồn tài liệu cần thiết cho bản thân trong môi trường số (trong các cơ sở dữ liệu, trên Internet)

- Thể hiện được tính hệ thống, tính liên tục trong quá trình lựa chọn tài liệu đọc (đọc từ trình độ thấp lên trình độ cao, từ các vấn đề đơn giản tới phức tạp)

- Biết cách tiếp nhận tối đa và sâu sắc nội dung tài liệu đọc, kể cả vệ sinh khi đọc tài liệu như cách ngồi, khoảng cách giữa mắt và tài liệu đọc…

- Biết vận dụng các biện pháp kỹ thuật để củng cố và đào sâu những nội dung đã đọc như ghi chép, lập hộp phiếu thư mục, soạn tóm tắt, viết chú giải, trao đổi với bạn bè, đồng nghiệp

- Biết vận dụng vào thực tiễn những nội dung đã đọc

Khi đọc chúng ta phải đọc sao có hiệu quả cao nhất, nắm chắc nội dung cốt lõi và biết vận dụng những điều đã đọc được vào cuộc sống Vì vậy hãy tìm ra cho mình một cách đọc phù hợp nhất

1.3 Điều kiện hình thành và các nhân tố ảnh hưởng tới văn hóa đọc của học sinh, sinh viên

1.3.1 Điều kiện hình thành

1.3.1.1.Truyền thống đọc sách của dân tộc

Dân tộc ta có một truyền thống hiếu học từ xa xưa.Vào các thời đại phong kiến, các nhà nho vẫn chuyên tâm học hành, đọc sách để hy vọng có ngày thi đỗ để ra làm quan.Vào thời đó thi cử diễn ra ba năm một lần và có các kỳ thi như thi Hương, thi Hội, thi Đình Những người đi học thời xưa thường là những người trong gia đình nhà quan lại và là con trai Nhưng không phải vì vậy mà những người dân khác không đọc sách Những gia đình hiếu học cũng cho con cái của mình tới nhà các thầy đồ để học, những người không có điều kiện đi học thì mượn sách về nhà học Hay cũng có những người phụ nữ với tinh thần hiếu học, yêu sách và trở thành người tài như bà Huyện Thanh Quan, Hồ Xuân Hương…

Và tới thế kỷ XX khi đất nước ta bị xâm lăng thì tinh thần hiếu học đó không bị mai một Khi bọn đế quốc, thực dân thực hiện chính sách mị dân để

dễ cai trị đất nước ta nhưng Bác Hồ đã thành lập ra lớp Bình dân học vụ để dạy chữ cho nhân dân Chính vì vậy mà gần 90% dân số nước ta biết chữ, và

có thể đọc sách, báo Những tác phẩm chống lại chế độ thực dân, đế quốc đã trở thành những tác phẩm bất hủ và để lại nhiều ấn tượng cho người đọc, nó kêu gọi tinh thần đấu tranh chống giặc và giành độc lập cho dân tộc

Ngày nay, truyền thống văn hóa đọc càng được phát huy một cách mạnh mẽ Thực tế chúng ta thấy ở các thư viện luôn có độc giả tới đọc sách, đặc biệt là các thư viện lớn như: thư viện Quốc gia, thư viện Hà Nội, thư viện tỉnh, thư viện huyện Và với những người có lòng yêu sách, trong nhà họ luôn có một thư viện sách cá nhân để phục vụ nhu cầu đọc sách của mình Có gia đình với thư viện sách của gia đình mình đã mở miễn phí cho những người yêu sách và ham học hỏi tới để đọc, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn và không có điều kiện tới với các thư viện Mỗi buổi chiều khi chúng ta dạo bước trong công viên ở Hà Nội chúng ta sẽ bắt gặp hình ảnh những cụ già hay các em học sinh cầm trên tay cầm những cuốn sách ngâm thơ, đọc truyện Hay khi chúng ta đi trên các tuyến xe bus cũng bắt gặp những em học sinh, những bạn sinh viên tranh thủ thời gian đi xe tới trường

để đọc sách hay học bài

Thực tế truyền thống ham hiểu biết, ham đọc sách báo của người dân

đã được chứng minh bằng sự bùng nổ của hàng loạt các trung tâm phát hành sách, của hàng sách, công ty sách trên thị trường Số lượng đầu sách, bản sách được đưa ra thị trường ngày càng lớn Điều này giải thích cho nhu cầu mua và

sử dụng sách ngày càng tăng của người dân Và nhu cầu đọc sách không chỉ tăng với sách truyền thống mà nhờ khoa học công nghệ hiện đại các loại sách điện tử cũng đang được bạn đọc đón nhận và đọc nhiều

Tóm lại, những điều trên đã chứng minh với người dân nhu cầu đọc sách là một nhu cầu cần thiết, tạo thành thói quen và là truyền thống Đây là

cơ sở, nền tảng cho văn hóa đọc của học sinh, sinh viên phát triển trong thời đại hiện nay và tương lai

1.3.1.2 Nhu cầu thưởng thức, mở mang tầm hiểu biết

Nhu cầu được hiểu là sự đòi hỏi, mong muốn của con người về một cái

gì đó Nhu cầu thưởng thức, mở mang tầm hiểu biết là nhu cầu mang tinh thần, là sự đòi hỏi, mong muốn được thỏa mãn bởi các xuất bản phẩm có giá trị về mặt nội dung và hình thức Đặc điểm này là một trong những yếu tố cấu thành nên văn hóa đọc của người dân, bởi nó xuất phát từ mục đích đọc để làm gì?

Đất nước ta đang trên đà hội nhập nền kinh tế thế giới, đặc biệt là sau khi ra nhập WTO với những cơ hội thuận lợi và cũng có những thách thức cũng vô cùng lớn.Và ngày nay có rất nhiều công ty nước ngoài vào nước ta đầu tư, họ không chỉ mang nguồn vốn đầu tư mà còn mang theo cả nền văn hóa của họ, tác phong làm việc của họ, một tác phong công nghiệp mà ta phải học tập Và theo đó là ngôn ngữ họ nói là tiếng Anh chứ không phải tiếng Việt Họ mang theo vốn vào đầu tư và cần những người lao động thực sự có khả năng, năng lực Nếu chúng ta giữu mãi nếp sống nông nghiệp “ăn chậm làm từ từ” thì chúng ta sẽ không đáp ứng được điều kiện của họ, và sẽ mãi là người làm thuê bị bóc lột sức lao động và bán rẻ trí tuệ

Nhận thức được điều này, Đảng và nhà nước ta đã khuyến khích người dân đặc biệt là thế hệ trẻ ra sức học tập, nâng cao tầm hiểu biết trong xã hội thông tin Chúng ta đặt vấn đề học lên hàng đầu, rèn luyện trao dồi tri thức Học tập nhiều và học bằng nhiều cách khác nhau, thông qua nhiều phương tiện, công cụ khác nhau Ngoài học trên trường lớp, học qua thầy cô thì học qua sách báo cũng là một công cụ hữu hiệu Thông qua sách báo chúng ta có thể nắm bắt những tri thức một cách toàn diện, đầy đủ và qua internet ta có thể nắm bắt thông tin một cách nhanh nhạy, thời sự nhất nếu ta biết cách chọn lọc Như Obrutrep đã viết: “thế giới vô cùng vĩ đại cặp mắt của bạn chỉ thấy

được một phần nhỏ bé không đáng kể Bởi vậy bạn hãy tìm lấy các sự kiện ở trong sách Hãy tích lũy hàng ngày các sự kiện ấy.”

Mỗi người dân đã nhận thức được tầm quan trọng của việc học, nâng cao tầm hiểu biết, mở rộng tri thức nên đã ra sức học tập Đặc biệt là những bạn học sinh, sinh viên cố gắng học tập thật tốt để sau này có thể có công việc tốt Và đọc sách còn giúp ta trau dồi khiếu thẩm mỹ, đạo đức, tình cảm và giúp còn người giải trí.Vì vậy thị trường xuất bản phẩm ngày càng phát triển

để đáp ứng nhu cầu đó Bởi lẽ cầu có phát triển thì cung mới tăng Nhu cầu thưởng thức, mở rộng tầm hiểu biết của người dân là động lực cho văn hóa đọc phát triển, thúc đẩy con người phát triển và hoàn thiện bản thân hơn

1.3.2 Các nhân tố ảnh hưởng

1.3.2.1 Nhân tố chính trị, pháp luật

Đây là một trong những nhân tố ảnh hưởng tới văn hóa đọc của độc giả Yếu tố chính trị bao gồm các hệ thống luật, văn bản dưới luật Và mỗi quốc gia có một môi trường chính trị khác nhau nên cho sẽ có những quy định khác nhau về các loại sách được phép xuất bản, phát hành và những loại sách cấm xuất bản và cấm lưu hành ra công chúng Những quy định đó đã có ảnh hưởng tới văn hóa đọc của người dân Trong trường hợp nhà nước có những quy định đúng đắn, sáng suốt thì định hướng cho người dân một thói quen đọc lành mạnh Mặt khác khi ta buông lỏng quản lí các loại sách độc hại sẽ làm cho người dân tạo cho mình thói quen đọc các loại sách không tốt.Vì đọc sách

là phải có định hướng, con người có nhu cầu hưởng thụ mà nhu cầu hưởng thụ thì cũng rất là phong phú có cả nhu cầu tốt, lành mạnh và nhu cầu không tốt Đọc sách có nội dung định hướng lành mạnh, theo định hướng chung của

xã hội sẽ giúp xã hội phát triển, con người hoàn thiện và ngược lại nếu nội

dung không tốt, không có định hướng rõ ràng sẽ làm suy đồi đạo đức nhân cách của con người, kéo xã hội đi xuống Chính vì vậy mà định hướng của Nhà nước, của hệ thống chính trị có vai trò và tầm ảnh hưởng rất lớn

1.3.2 2.Nhân tố kinh tế

Trong những năm gần đây nước ta đang có những biến chuyển lớn Một nền kinh tế đang từng bước chuyển sang hoạt động theo cơ chế thị trường có sự quản lí của nhà nước và theo đinh hướng xã hội chủ nghĩa Chúng ta đang trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, gia nhập các tổ chức kinh tế thế giới Chính vì vậy Đất nước ta đang có những bước phát triển mới, những bước tiến dài trong nền kinh tế, mang lại giá trị vật chất lớn cho người dân Một nền kinh tế phát triển sẽ kéo theo các ngành kinh doanh, thương mại dịch vụ phát triển và trong đó có ngành kinh doanh xuất bản phẩm Khi đó các xuất bản trên thị trường rất phong phú và đa dạng đáp ứng tốt nhu cầu của bạn đọc, đồng thời giúp cho các độc giả có điều kiện kinh tế để mua sản phẩm phục vụ nhu cầu thưởng thức xuất bản phẩm của mình

Hiện nay, khi thu nhập bình quân đầu người của nước ta vào khoảng 1300USD/người /năm, nó đã đã đáp ứng ngày càng đầy đủ và phong phú hơn những đòi hỏi về việc thỏa mãn những nhu cầu vật chất cũng như nhu cầu tinh thần Khi đời sống vật chất được đáp ứng đầy đủ người ta sẽ tìm đến và thỏa mãn nhu cầu tinh thần Đó là lí do giải thích tại sao các loại hình giải trí rất phát triển Không ít người đã tìm đến với sách như một điều tất yếu để thỏa mãn sở thích, niềm đam mê Nhưng bên cạnh đó họ cũng đã tìm đến các loại hình giải trí khác như đi du lịch, xem phim, xem ti vi….Khoa học công nghệ phát triển đem lại những tiện nghi cho con người, và khi có được nền kinh tế ổn định họ sẽ tìm đến những tiện nghi cao hơn và quay lưng lại với

sách.Vấn đề đặt ra là không phải nhiều tiền là mua nhiều sách và đọc nhiều sách.Thực tế là rất nhiều người điều kinh tế chưa ổn định, còn nhiều khó khăn nhưng họ vẫn tìm đến sách.Tóm lại, yếu tố kinh tế có những ảnh tới thói quen đọc sách có cả mặt tích cực lẫn tích cực

1.3.2.3 Nhân tố văn hóa, xã hội

Văn hóa xã hội là một lĩnh vực lớn bao quanh chúng ta, nó bao gồm nhiều khía cạnh như quy mô dân số, thu nhập, tôn giáo, nghề nghiệp, văn hóa các dân tộc…Xã hội là tập hợp của rất nhiều người với những trình độ học vấn, trình độ văn hóa, địa vị xã hội khác nhau…và nó cũng tạo nên cho mỗi người một thói quen khác nhau Chúng ta ai cũng hiểu rằng để có một nền văn hóa hình thành và phát triển thì không thể dựa vào một cá nhân mà phải là cả một cộng đồng.Văn hóa đọc cũng không nằm ngoài quy luật đó Văn hóa đọc

là một bộ phận của nền văn hóa, không chỉ đem đến cho con người những giá trị thẩm mỹ sâu sắc mà còn giúp con người ta hình thành nhân cách và sống tốt đẹp hơn.Trong xã hội mỗi người có một trình độ học vấn khác nhau, địa vị

xã hội khác nhau…và nó làm cho việc đọc sách của mỗi người là khác nhau Tùy thuộc vào trình độ cao hay thấp mà con người có nhu cầu về sách khác nhau, cách đọc khác nhau và mục đích đọc cũng là khác nhau Có thể khẳng định các dân tộc khác nhau với nền văn hóa khác nhau,tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau, họ sẽ đọc những loại sách khác nhau nhưng ở đâu cũng có những người ham đọc sách và có chung một nền văn hóa đọc

1.3.2.4 Nhân tố khoa học công nghệ

Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay các thiết bị điện tử công nghệ đã không còn quá xa lạ đối với mọi người Những chiếc máy tính, điện thoại, máy nghe nhạc, tivi, radio đã trở thành những vật bất li thân của con

người trong cuộc sống ngày nay Công nghệ phát triển có tác động mạnh mẽ tới việc sản xuất, phát triển kinh tế đồng thời nó cũng đi sâu vào đời sống sinh hoạt, là những thú vui, giải trí lôi cuốn con người.Vô hình chung nó đã có những ảnh hưởng to lớn tới thói quen đọc sách của con người tạo nên sự cạnh tranh ngày càng lớn giữa văn hóa đọc và văn hóa nghe nhìn Ngày càng có nhiều người yêu thích chiếc máy tính và tivi hơn là những cuốn sách

Thực tế chúng ta thấy sự tập trung của người dân trong các thư viện, các nhà sách luôn ít hơn là trong các quán internet Nhưng điều chớ trêu là những người tiếp cận nhanh nhất với công nghệ là giới trẻ, họ say mê với công nghệ, với cái mới là rất tốt nhưng không phải tất cả họ đều có niềm đam

mê, tìm tòi để phục vụ công việc và học tập Phần đa là họ tập trung ở đó là

để chơi game, chat, online…những thú không thiết thực mà đôi khi còn có những tác động, ảnh hưởng xấu, làm cho con người rời xa những cuốn sách, không thích đọc sách nữa

Tuy nhiên thành quả của khoa học là không thể phủ nhận, nó đã giúp con người rất nhiều, mang lại những tiện ích với những yếu tố tích cực của nó.Với sự ra đời của sách điện tử thì độc giả ngày nay đã có nhiều cơ hội hơn

để tiếp thu kiến thức, bên cạnh những đặc điểm giống với sách truyền thống thì sách điện tử đã có những chức năng ưu việt như có âm thanh, hình ảnh, có thể tra cứu, tìm kiếm, lưu lượng chứa đựng lớn…tránh sự nhàm chán, lôi cuốn người đọc.Vì vậy công nghệ thông tin có ảnh hưởng cả mặt tích cực và tiêu cực tới văn hóa đọc

1.4 Vai trò của văn hóa đọc đối với học sinh, sinh viên

1.4.1 Nâng cao kiến thức

Chúng ta ai cũng được đi học, được thầy cô dạy đọc, dạy viết, dạy tính toán … Nhưng khi ta lớn học các kiến thức cao hơn, rộng hơn, chuyên ngành hơn lúc ấy thì ta phải tự đọc sách, nên sách là người thầy, là người hướng dẫn

ta đến với tri thức của nhân loại

Sách là nơi ghi lại, lưu trữ những điều hiểu biết của con người và ở đó cũng chính là nơi chia sẻ những thông tin, những suy nghĩ giữa con người với con người Ngoài việc học ở ngoài đời, học ở thực tế, từ những người xung quanh thì sách là người bạn không thể thiếu của con người Nó là nguồn tri thức vô giá mà mỗi chúng ta có thể tự tìm tòi trong suốt cuộc đời của mình,

và là nguồn tri thức vô tận của nhân loại qua các thời đại Khi đọc sách ta sẽ

có cảm giác như mình đang được dẫn vào thế giới thực, từ đó ta sẽ bắt gặp những điều hay, bổ ích Nó sẽ giúp ta mở rộng tầm hiểu biết, trao dồi và nâng cao kiến thức cho bản thân

Bên cạnh đó ta sẽ bổ sung cho mình kiến thức của nhiều lĩnh vực khác nhau như: khoa học, kinh tế, xã hội, văn học nghệ thuật, kiến thức khoa học

tự nhiên và kiến thức khoa học xã hội nhân văn Mỗi cuốn sách hay đều có ý nghĩa giáo dục lớn hơn hàng chục, hàng trăm những bài thuyết trình, bởi khi thưởng thức một cuốn sách hay thì chỉ có ta với những trang sách đó Chính

vì vậy mà những cuốn sách hay, có giá trị luôn là cẩm nang quý báu cho các thế hệ độc giả tiếp thu tri thức của nhân loại Từ đó ta tích lũy cho mình một lượng kiến thức khổng lồ như M.Goocki đã từng viết: “Mỗi cuốn sách đều là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên, tôi tách mình khỏi con thú và tới gần con người, tới gần quan niệm về cuộc sống tốt đẹp và sự thèm khát cuộc sống”

Qua đó, ta thấy được vai trò to lớn của sách và việc đọc sách Nó giúp

ta nâng cao trình độ, nâng cao tầm hiểu biết, tích lũy kiến thức để phục vụ công việc và việc học tập.Vì vậy mà ta nên thường xuyên đọc sách

1.4.2 Bồi dưỡng, giáo dục và nâng cao khiếu thẩm mỹ

Mỗi người trong chúng ta ai cũng hướng đến cái đẹp, cái hoàn mỹ Nhưng không phải ai cũng có thể cảm nhận được ngay cái đẹp của bức tranh, tác phẩm điêu khắc, sự rung động của một bản nhạc, hay rất nhiều cái đẹp khác xung quanh chúng ta Để cảm nhận cái đẹp ấy có thể là tố chất, tài năng sẵn có nhưng cũng không hoàn toàn là như vậy Bởi tài năng, tố chất cũng luôn phải trải qua sự rèn luyện và bồi dưỡng thường xuyên.Và đối với những người bình thường như chúng ta cũng có được sự hiểu biết, kiến thức về cái đẹp ấy Muốn có được kiến thức thì chúng ta phải học tập, tìm hiểu Nếu chúng ta không có thời gian học tập qua trường lớp thì sách là người thầy, là công cụ hữu hiệu với chúng ta Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại sách nói về kiến thức của các ngành nghệ thuật, những tác phẩm nối tiếng giúp chúng ta hiểu rõ về chúng qua sự đánh giá, phân tích của các chuyên gia trong các ngành nghệ thuật Khi đọc sách, chúng sẽ cung cấp cho ta những kiến thức cơ bản, giúp ta học tập, nâng cao kiến thức, bồi dưỡng, hoàn thiện bản thân và luôn hướng tới cái đẹp, nâng cao trình độ, năng lực cảm thụ và trình

độ về nghệ thuật

1.4.3 Giáo dục đạo đức, tình cảm và hoàn thiện bản thân

Sách là nơi chứa đựng những kiến thức, tinh hoa văn hóa của nhân loại Đọc sách giúp con người học tập, nâng cao kiến thức, bồi dưỡng trí tuệ nhưng đồng thời nó cũng góp phần vào việc giáo dục tình cảm, đạo đức, định hướng nhân cách cho con người Nhất là trong xã hội hiện nay khi chúng ta đang quay cuồng trong vòng quay của xã hội, của vật chất mà nhiều người đã bất chấp tất cả, vi phạm pháp luật, suy đồi đạo đức, nhân cách…để đạt danh vọng, lấy của cải Chính vì vậy mà khi tiếp xúc với sách tinh thần của con người sẽ được nuôi dưỡng, giáo dục để người ta sống tốt hơn, thanh tao hơn,

và nhân cách của con người sẽ được hoàn thiện, tình cảm phong phú hơn Sống theo những chuẩn mực đạo đức của truyền thống của dân tộc đồng thời

tiếp thu những cái mới để từ đó phát triển và hoàn thiện bản thân Sách là nơi chứa đựng, lưu giữ những truyền thống tốt đẹp của cha ông ta từ xưa để từ đó giáo dục con cháu đời sau sống sao cho tốt, cho xứng đáng và góp phần phát triển đất nước Như Bác đã nói “ Mọi người Việt Nam phải có hiểu biết quyền lợi của mình, bốn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ.” (Hồ Chí Minh toàn tập – tập 1) NXB Chính trị quốc gia-2002

1.4.4 Vai trò giải trí

Hiện nay trong thời đại bùng nổ thông tin, kinh tế rất là phát triển sẽ kéo theo nhiều loại hình giải trí: xem phim, du lịch, truy cập mạng, giải trí qua truyền hình… các loại hình giải trí này đang được người dân ưa chuộng

và yêu thích Nhưng mặt trái của nó là rất tốn kém, nó chỉ giành cho những người có điều kiện còn những người nghèo thì không thể tiếp cận được nhiều.Vì vậy mà nhiều người đã tìm đến sách, coi đây là phương tiện giải trí hữu ích, rẻ và mang tính nhân văn cao Khi ta đọc sách ta có thể tiếp thu được nhiều kiến, có thể là những cuốn không phải chuyên ngành mà là truyện, những quyển truyện người nhưng qua đó ta có thể học tập được nhiều điều nhưng quan trọng là nó giúp ta giảm bớt sự căng thẳng sau những giờ lao động và học tập mệt mỏi Giải trí bằng sách là chỉ có ta với những trang sách không làm ảnh hưởng tới những người xung quanh, có thể có một không gian riêng và là một loại hình tao nhã và được nhiều người dân chọn lựa

Tóm lại, vai trò của sách và của việc đọc sách là rất lớn Nó giúp con người ta nâng cao trình độ, kiến thức, tầm hiểu biết về các phương diện, rèn luyện đạo đức, nhân cách từ đó hoàn thiện bản thân Đồng thời nó cũng là công cụ hữu hiệu giúp con người giải trí, xả stress Mỗi người hãy tạo cho mình một thói quen đọc sách là rất cần thiết và bổ ích, giúp ích cho bản thân

và cho xã hội

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG VĂN HÓA ĐỌC CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY

2.1 Nhu cầu đọc sách của học sinh, sinh viên

2.1.1 Đặc điểm của học sinh, sinh viên

Để có thể nắm được thực trạng văn hóa đọc của học sinh, sinh viên hiện nay ta cần phải tìm hiểu cụ thể về đối tượng, nắm bắt đặc điểm của đối tượng Do đối tượng của bài là học sinh, sinh viên nên em đi sâu nghiên cứu

về hai đối tượng trên

- Về học sinh

+ Học sinh là các em có lứa tuổi từ 6 tới 18 đang theo học ở các lớp từ lớp 1 tới lớp 12.Các em đang trong giai đoạn học tập, bổ sung và hoàn thiện kiến thức cho bản thân, ham học hỏi những cái mới.Vì vậy nhu cầu về đọc cũng là rất lớn

+ Học sinh là đối tượng có nhu cầu đọc cao với các loại sách như: sách giáo dục, sách thiếu nhi, truyện tranh …

+ Đây là đối tượng chưa có khả năng độc lập về tài chính, còn phụ thuộc vào gia đình nên chưa có khả năng chi trả cho nhu cầu của mình

+ Tuy nhiên đây lại là đối tượng rất dễ nắm bắt tâm lý, nếu khai thác đúng nhu cầu thị hiếu thì sẽ thúc đẩy tốt việc đọc sách trong học sinh

- Về sinh viên

Sinh viên là những người đang theo học ở các trường đại học, cao đẳng nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của xã hội Thuật ngữ “sinh viên” có nguồn gốc từ tiếng Latinh là “student” có nghĩa là người học tập, nghiên cứu, người đi tìm kiếm, khai thác tri thức Khác với học sinh phổ thông, bên cạnh hoạt động chủ đạo là học tập lĩnh hội tri thức của thầy

cô, người sinh viên còn phải có nghĩa vụ tự học, tự nghiên cứu trên tư duy độc lập.Về bản chất, quá trình học tập của sinh viên là quá trình nhận thức có tính

tự nghiên cứu

Hiện nay, trên địa bàn Hà Nội tập trung rất nhiều trường đại học vì vậy

tỉ lệ sinh viên tập trung ở đây rất cao.Đây là tầng lớp có nhu cầu đọc sách rất cao và có những đặc điểm sau:

+ Đây là đối tượng đang trong quá trình tập trung học tập, nghiên cứu không chỉ với những môn cơ bản mà còn có cả những môn chuyên ngành phục vụ cho công việc sau này.Vì vậy họ có nhu cầu rất cao đối với các loại sách giáo trình, sách đọc thêm, sách bổ trợ kiến thức, các loại sách khoa học tham khảo….để phục và bổ trợ cho quá trình học tập

+ Mặc dù đây là đối tượng có nhu cầu rất cao nhưng do đặc thù vẫn còn đang đi học, chưa có nhiều điều kiện và khả năng kiếm tiền mặc dù đã có những bạn đã đi làm thêm để tăng thêm tiền chi tiêu nhưng đa số là phụ thuộc vào gia đình, bố mẹ chu cấp tiền chi tiêu Và trong thời kì hiện nay khi giá cả tăng cao nên các bạn sinh viên phải thắt chặt chi tiêu, ưu tiên cho các khoản chi phí phục vụ sinh hoạt hàng ngày.Vì vậy, mà việc chi tiêu phục vụ cho việc mua sách đọc là vẫn còn hạn chế

+ Ngoài ra đây còn là đối tượng trẻ, sáng tạo, tư duy nhanh, rất nhạy bén với cái mới, với khoa học công nghệ.Trong thời đại thông tin như hiện nay, họ được tiếp xúc với các phương tiện truyền thông nhiều hơn, tiếp xúc với tri thức của nhân loại nhanh hơn Nên việc đọc sách truyền thống cũng chưa hẳn đã được chú ý và coi là cách tiếp cận tốt để tiếp cận thông nhạy bén, thông tin mới hàng ngày của thế giới

2.1.2 Nhu cầu đọc của học sinh, sinh viên

Đầu tiên chúng ta tìm hiểu về nhu cầu Nhu cầu là cảm giác thiếu hụt một cái gì đó mà con người có thể cảm nhận được Theo Maslow, ông khẳng định trong những khoảng thời gian khác nhau con người có những nhu cầu khác nhau Và ông cho rằng những nhu cầu của con người được sắp xếp theo thứ bậc với ý nghĩa quan trọng, từ cấp thiết đến ít cấp thiết nhất Và thứ tự trong tháp nhu cầu của Maslow là: nhu cầu sinh học, nhu cầu an toàn, nhu cầu

xã hội, nhu cầu tôn trọng và cuối cùng là nhu cầu tự khẳng định mình Theo tháp nhu cầu thì ta thấy nhu cầu về sách là nhu cầu ở mức cao nhất.Vậy nhu cầu đọc sách là gì: Nhu cầu đọc sách là sự đòi hỏi của người đọc về một hay một vài xuất bản phẩm nào đó trong những khoảng thời gian và không gian

Tuy nhiên, thời gian gần đây, cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin, con người có nhiều cách tiếp cận tri thức nhanh nhất, hiệu quả nhất Bên cạnh đó, cuộc sống hiện đại bộn bề những lo toan khiến quỹ thời gian ngày càng eo hẹp và sự lên ngôi của văn hóa nghe nhìn… Chúng ta luôn có suy nghĩ là tìm kiếm thông tin trên mạng internet, trên truyền hình hay các phương tiện khác sẽ thuận lợi và nhanh chóng hơn sách Nhưng chúng ta đâu hay những thông tin đó, kiến thức đó thu được chỉ giống như lời nói thoáng qua Khi ta xem thì đó là một không gian dễ gây ấn tượng thông qua những hình ảnh trực quan sinh động nhưng không sâu sắc,

khách quan, sự chiêm nghiệm không cao và không phát triển được trí tưởng tượng Trái lại, đọc sách khiến cho con người tạm rời bỏ mọi thứ xung quanh

để sống với nội tâm, giúp trí tưởng tượng trở nên phong phú, để lại ấn tượng sâu sắc hơn Sách là một trong những phương tiện chuyển tải tri thức hữu hiệu

từ xưa tới nay Mặc dù cuộc sống hiện đại với sự sáng tạo đột phá của khoa học công nghệ nhưng các sản phẩm in truyền thống vần có những lợi thế riêng và thúc đẩy sự phát triển không ngừng của văn hóa đọc

*Thực tế cho thấy nhu cầu đọc sách tăng không ngừng theo thời gian, phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng

- Về số lượng: So với những năm 90 của thế kỷ XX trở về trước, thị trường sách hiện nay phong phú và đa dạng hơn về thể loại, số đầu sách và bản sách cũng không ngừng tăng lên Số lượng đầu sách, bản sách tiêu thụ tăng trong những năm 90 nhưng chưa tới 1 vạn đầu sách và trên dưới 100 triệu bản sách Nhưng trong các năm gần đây mỗi năm thị trường tiêu thụ số lượng đầu sách và bản sách tăng gấp nhiều lần

Biểu 1: Số lượng đầu sách, bản sách và mức hưởng thụ bình quân sách

năm 2009-2011

Năm Số đầu sách

Số bản sách (triệu bản)

Mức hưởng thụ bình quân(bản sách/người/năm)

2009 24.589 273,538 3,2

2010 25.769 277,765 3,3

2011 27.542 294 3,3

(nguồn cục xuất bản)

-Về chất lượng: Chất lượng văn hóa đọc của các bạn học sinh, sinh viên cũng tăng, các bạn đã lựa chọn sách đọc sao cho phù hợp và đọc những cuốn sách có nội dung tốt, phù hợp Chất lượng sách cũng ngày càng hoàn thiện, với hình thức và nội dung phù hợp

Để điều tra nghiên cứu nhu cầu đọc của các bạn học sinh, sinh viên em

đã tiến hành phỏng vấn một số đối tượng Dưới đây là một số câu trả lời của các bạn:

+ Bạn Tuyết khoa Đông Phương học trường Đại học khoa học xã hội

và nhân văn nói: “Mình bây giờ học tín chỉ thầy cô bắt đọc và tự tìm hiểu bài nhiều nên mình cũng chỉ có thời gian đọc những sách liên quan tới bài học để phục vụ học tập thôi Ngoài ra mình cũng có đọc một vài cuốn truyện để giải trí, những cuốn đó được bạn bè giới thiệu là hay.”

+ Bạn Mai cùng trường Khoa học xã hội và nhân văn: “Ngoài thời gian trên giảng đường, thời gian còn lại mình giành cho việc làm thêm kiếm tiền Việc đọc sách với mình chỉ dành cho tháng ôn thi hết môn hay viết tiểu luận giữa kỳ thôi.”

+ Bạn Hà trường đại học Ngoại Thương cho biết: “Mình không thường xuyên đọc sách lắm, có đọc thì cũng chủ yếu là truyện tranh để giải trí thôi Sách đọc trên lớp cũng có đọc nhiều nên ít đọc thêm sách ngoài.Thời gian còn lại lên mạng giải trí và nói chuyện với bạn bè hay hơn nhiều là đọc sách.”

+ Em Nguyễn Văn Nam “Em đang ở nhà ôn thi đại học, e dự đinh là thi vào trường kinh tế Vì vậy e chủ yếu là đọc sách để ôn thi, ngoài ra em cũng hay đọc nhiều cuốn sách như: Đắc nhân tâm, Tôi tài giỏi bạn cũng thế…những cuốn sách nói về cuộc đời và sự thành công của những người nổi tiếng Chúng thật sự rất hay”

+ Em Dung trườngTHPT Bán Công Đống Đa cho biết: “Em bây giờ đang học lớp 10, em cũng hay đọc sách lắm: có cả sách truyện truyện tranh, sách truyện ngắn nhưng chủ yếu là truyện tình cảm Vì bố mẹ không mua em những cuốn sách đó nên em chỉ đi thuê và mượn bạn bè về đọc thôi.”

+ Em Nga trường tiểu học Thành Công B: “Cháu ở nhà đọc sách học thôi, bố mẹ mua cho cháu cuốn nào thì cháu đọc cuốn đó.Thỉnh thoảng bố mẹ đưa cháu đi nhà sách cháu mua truyện Đôremon, thần đồng đất Việt về đọc”

Trên đây là những câu trả lời của những bạn được hỏi, tuy là số lượng không nhiều nhưng chúng ta đã thấy được phần nào nhu cầu đọc sách của học sinh, sinh viên Các bạn chủ yếu là đọc sách phục vụ quá trình học tập, ngoài

ra là sách truyện văn học – những tác phẩm truyện tình cảm lãng mạn, hay truyện tranh để giải trí Các bạn cho rằng mình cũng có nhu cầu đọc sách nhưng do điều kiện kinh tế mà các bạn phải hạn chế việc đọc sách của mình Các bạn ít có cơ hội đọc các loại sách mới, sách kinh điển vì giá thành của nó quá cao, các bạn không đủ khả năng chi trả và thường lên thư viện hay đi thuê sách cũ, đi mượn về để đọc Đó là những bạn có đọc sách nhưng trên thực tế chúng ta thấy rất nhiều bạn học sinh, sinh viên vần thờ ơ với sách, có khi cả tháng cũng không cầm trên tay một cuốn sách nào Các bạn nghĩ đọc sách là nhàm chán, thời gian đọc sách đó để lên mạng còn có nhiều cái hay hơn

*Nhu cầu đọc với các loại mặt hàng sách

Các bạn học sinh, sinh viên đọc nhiều loại mặt hàng sách Theo điều tra nhu cầu đọc các mặt hàng sách của các bạn học sinh, sinh viên như sau:

Biểu 2: Các loại sách học sinh, sinh viên Hà Nội có nhu cầu:

Loại sách Tỷ lệ (%) Sách giáo khoa, giáo trình 40

*Nhu cầu đọc sách so với nhu cầu các loại hình giải trí khác

Biểu 3: So sánh nhu cầu đọc sách với các nhu cầu văn hóa khác

Các loại hình giải trí Mức độ nhu cầu Đọc sách và các xuất bản phẩm khác Bình thường

Xem phim và các chương trinh giải trí trên ti vi Rất cao

Sử dụng điện thoại để giải trí Rất cao

Sử dụng máy tính và mạng internet Rất cao

Xem phim, kịch và các hình văn hóa truyền thống ở

rạp

Bình thường

Tham gia các câu lạc bộ văn hóa văn nghệ Cao

Xem phim, ca nhạc qua băng đĩa Bình thường

Tham gia các hoạt động vui chơi, du lịch, tham quan Cao

Qua bảng điều tra ta thấy được hiện nay có rất nhiều loại hình giải trí thu hút sự quan tâm, chú ý của các bạn học sinh, sinh viên.Và ta cũng thấy rõ được sự khác biệt về mức độ nhu cầu của các loại hình giải trí của các bạn học sinh, sinh viên Các loại hình giải trí, vui chơi khác có sức thu hút lớn hơn nhiều so với sách, và những hoạt động đó vô tình làm cho các bạn học sinh, sinh viên xa rời việc đọc sách Đời sống ngày càng được nâng cao, khoa học công nghệ càng ngày càng phát triển nên đời sống của người dân và của học sinh, sinh viên cũng được nâng cao hơn, đặc biệt là có sự giúp đỡ của các phương tiện như điện thoại, máy tính, mạng internet…vì những công cụ đó tiện ích hơn, cập nhật hơn nhiều so với những trang sách nhất là khi chúng ta phải lật từng trang một trong một cuốn sách dày để tìm một vấn đề Nhưng không phải vì vậy mà ta lãng quên những trang sách vì những trang sách cũng mang lại cho ta rất nhiều điều lý thú, những kiến thức từ xưa tới nay được lưu trữ trong những trang sách đó.Vì vậy chúng ta hãy rèn luyện cho mình một thói quen đọc sách, văn hóa đọc

2.2 Tình hình văn hóa đọc trong học sinh, sinh viên Hà Nội hiện nay

2.2.1 Theo nhóm chủ thể

Ngày nay, khi các phương tiện thông tin nghe, nhìn ngày càng phong phú, mạng internet có mặt mọi lúc, mọi nơi, thì việc đọc sách hay văn hóa đọc của học sinh cũng đang thay đổi Khi các phương tiện thông tin, nghe, nhìn phát triển thì học sinh càng có nhiều sự lựa chọn cho việc đọc và cập nhật thông tin cho mình hơn Nào là máy tính với mạng internet, điện thoại di động, tivi, đài…Tuy nhiên thông tin qua các phương tiện đó có đa dạng và phong phú đến đâu thì cũng không thể thay thế được việc đọc sách Đọc sách không chỉ giúp các em tăng vốn kiến thức, khả năng hiểu biết sâu rộng mà

còn giúp các em lắng đọng tâm hồn, bồi đắp tình cảm, rèn luyện khả năng tư duy, ghi nhớ Người đọc sách nhiều, ngôn ngữ phong phú thì cách nói chuyện giao tiếp cũng lịch sự, thanh lịch hơn.Vậy văn hóa đọc trong học sinh, sinh viên như thế nào?

2.2.1.1 Học sinh tiểu học

Lớp học sinh đầu tiên, bậc học thấp nhất là các em học sinh tiểu học, là các búp măng non đang cần vun trồng và giáo dục Các em vẫn còn trong độ tuổi hồn nhiên và bắt đầu học tập những kiến thức cơ bản nhất Các em ham

học hỏi và tìm hiểu những kiến thức mới lạ, nhưng cũng rất là ham chơi Văn

hóa đọc sách của các em được gia đình và cha mẹ tạo dựng Các phụ

huynh luôn muốn con em mình được học tập những điều tốt nhất nên việc chọn lựa sách cho các em là hết sức cẩn thận nhất là về nội dung của cuốn sách Ngoài những cuốn sách học trên lớp thì thường là cho các em đọc những cuốn truyện tranh như: Đôrêmon, Shin cậu bé bút chì hay thần đồng đất việt, truyện về các vị anh hùng, về thế giới tự nhiên…

Đối tượng đọc: Thường là những cuốn sách nhỏ, mỏng có dung lượng

nội dung ít, cô đọng Ngôn ngữ dễ hiểu và yêu cầu về sự tư duy là không nhiều để phù hợp với lứa tuổi của các em Các em ngoài việc đọc sách giáo dục để phục vụ việc học tập thì các loại sách được các em ưa thích là những quyển truyện tranh, truyện cổ tích với những hình ảnh sống động, dễ hiểu, màu sắc và hình thức đẹp.Trong cuộc điều tra hỏi ý kiến các em thấy có tới 80% các em đọc sách truyện tranh, 10% đọc sách truyện chữ, 5 % các em đọc các loại sách khác và 5% là không đọc sách gì

Thời gian và nơi đọc sách Phần lớn thời gian của các em là dành cho

việc học tập Nào là học ở trường, học ở nhà và học thêm, áp lực học là rất

lớn.Vì vậy, các em thường dành thời gian cho việc cho đọc sách giáo dục là chủ yếu Các em đọc sách trong lúc học tập ở nhà và ở trường Ngoài ra có đọc thêm thì cũng chỉ là truyện tranh, truyện cổ tích hay những câu chuyện hài để giải trí Vì các em vẫn còn trong độ tuổi thích khám phá và ham chơi nên thời gian dành cho việc đọc ít thường là khoảng 30 phút mỗi ngày

Cách đọc: Do kỹ năng đọc của các em chưa hoàn thiện nên khi đọc

sách thường đọc thành tiếng và đọc đi đọc lại nhiều lần một cuốn sách để ghi nhớ nội dung Có nhiều em nhỏ học ở lớp 1, lớp 2 vẫn được cha mẹ đọc truyện, đọc sách cho các em nghe và giúp các em nắm bắt nội dung của cuốn sách Khi đọc sách các em cũng chưa biết cách chọn lựa các phần mục riêng

lẻ mà thường là đọc từ đầu tới cuối cuốn sách

Học sinh trường Tiểu học Khương Mai (Thanh Xuân - Hà Nội)

Bên cạnh những em học sinh ham đọc sách thì ta cũng bắt gặp không ít những em không thích đọc sách Các em cho biết ở trường các em phải học

nhiều, làm nhiều bài tập, đến khi về nhà cha mẹ cũng lại bắt học và rồi lại đi học thêm.Vì vậy mà áp lực học tập của các em là rất lớn, thời gian tiếp xúc với sách của các em cũng khá nhiều nên phần nào các em sợ sách Ngoài sách học thì các em cũng không đọc thêm sách ngoài nữa.Thời gian nào không phải học thì các em thường thích ngồi xem tivi, xem những bộ phim hoạt hình, hay muốn ba mẹ đưa đi chơi công viên…

Như vậy, ta thấy văn hóa đọc của các em ở bậc tiểu học cũng còn nhiều vấn đề đáng quan tâm Đây là lớp đọc giả đầu tiên của sách Chúng ta nên quan tâm tới các em nhiều hơn, tạo cho các em thói quen đọc sách, khơi dậy lòng đam mê, thích thú khi đọc chứ không nên tạo áp lực và làm cho các em

sợ sách Có như vậy mới phát triển được văn hóa, duy trì nét văn hóa của dân tộc

2.2.1.2 Học sinh trung học cơ sở

Học sinh trung học cơ sở là các bạn học sinh ở cấp học trên học sinh tiểu học và dưới học sinh trung học phổ thông Ở cấp học này các em đã được học nhiều hơn và thời gian của các em đa phần được tự các em sử dụng nhưng vẫn có sự can thiệp của cha mẹ Trong độ tuổi này các em cũng đã ý thức được việc học tập hơn

Đối tượng đọc: Nhu cầu đọc sách ở học sinh trung học đã phát triển

hơn so hơn với học sinh tiểu học Ngoài nguyên nhân là các em học tập nhiều môn học hơn thì nhu cầu đọc thêm sách ngoài cũng đã phát triển hơn Các

loại sách được các bạn ưa thích vẫn chủ yếu là truyện tranh, truyện văn học,

một số sách về khoa học phổ thông, hay hạt giống tâm hồn Đó là những

cuốn sách có dung lượng nhỏ, sự suy ngẫm là không nhiều nên được các bạn

lựa chọn và yêu thích, lôi cuốn Còn với những câu chuyện dài hay những cuốn sách kinh điển thì ít được các bạn để ý tới

Thời gian và nơi đọc:Thời gian đọc sách của các em cũng đã đươc

nâng lên theo từng lớp học.Càng lớp cao thời gian giành cho đọc sách càng nhiều Là học sinh nên thời gian đọc sách và các loại sách đọc vẫn thường là sách giáo dục Áp lực học tập lớn, thời gian đọc sách giáo dục nhiều nên những loại sách khác các em chỉ tranh thủ những thời gian rảnh để đọc sách giải trí Nơi đọc sách của các em không chỉ là đọc ở nhà hay ở các thư viện

mà ta còn bắt gặp các em đọc sách trong giờ ra chơi hay trên xe bus, trong lúc

đi học hay từ trường về hay là các em tới các buổi triển lãm để đọc sách

Học sinh trung học đọc sách trong hội chợ triển lãm sách tại Văn Miếu

Cách đọc: Các bạn học sinh trung học cơ sở đã có một các đọc khác

với học sinh tiểu học là các em không còn đọc to thành tiếng mà đa phần là đọc bằng mắt, đọc thầm Nhưng khi đọc các em cũng chưa ý thức được phần tài liệu mình cần, chưa có sự định hướng rõ ràng mà vẫn thường là đọc cuốn sách từ đầu tới cuối