Vì thế ngoài vai trò là một trung tâm thông tin tư liệu thì thư viện đại học còn có một chức năng hết sức quan trọng trong giáo dục đại học phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập, đào tạo,
TỔNG QUAN VỀ THƯ VIỆN ĐẠI HỌC VÀ QUY CHẾ MẪU CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH VỀ THƯ VIỆN ĐẠI HỌC 5
Quy chế mẫu về tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 14
THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG QUY CHẾ MẪU CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TẠI CÁC THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI 2.1 Khảo sát việc áp dụng thực hiện quy chế mẫu tại các thư viện đại học
2.1.1 Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội ( Trung tâm TT – TV ĐHQG HN)
Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội là một trong những thư viện lớn đi đầu trong việc thực hiện quy chế mẫu về tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học của Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch Đây cũng là thư viện đại học có tương đối đầy đủ điều kiện để hoạt động với tư cách là một cơ quan TT – TV độc lập trong trường đại học, dưới sự lãnh đạo của ban Giám đốc Đại học Quốc gia Chính vì hoạt động theo quy chế này nên Trung tâm TT – TV ĐHQG HN đã giải quyết được nhiều vấn đề mà các thư viện đại học thành viên trước kia chưa có điều kiện giải quyết
Tên gọi Tiếng Việt: Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội
Tên gọi Tiếng Anh: Library and Information Center Vietnam National University, HaNoi
Tên giao dịch viết tắt: LIC
Trung tâm TT – TV được thành lập theo quyết định số 66/TCCB ngày 14/2/1997 của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG HN ) trên cơ
THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG QUY CHẾ MẪU CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TẠI CÁC THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI 16
Khảo sát việc áp dụng thực hiện quy chế mẫu tại các thư viện đại học 16
2.1.1 Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội ( Trung tâm TT – TV ĐHQG HN)
Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội là một trong những thư viện lớn đi đầu trong việc thực hiện quy chế mẫu về tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học của Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch Đây cũng là thư viện đại học có tương đối đầy đủ điều kiện để hoạt động với tư cách là một cơ quan TT – TV độc lập trong trường đại học, dưới sự lãnh đạo của ban Giám đốc Đại học Quốc gia Chính vì hoạt động theo quy chế này nên Trung tâm TT – TV ĐHQG HN đã giải quyết được nhiều vấn đề mà các thư viện đại học thành viên trước kia chưa có điều kiện giải quyết
Tên gọi Tiếng Việt: Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội
Tên gọi Tiếng Anh: Library and Information Center Vietnam National University, HaNoi
Tên giao dịch viết tắt: LIC
Trung tâm TT – TV được thành lập theo quyết định số 66/TCCB ngày 14/2/1997 của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG HN ) trên cơ sở hợp nhất các thư viện của các trường đại học thuộc ĐHQG HN, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng
Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Thư viện
- Chức năng : Trung tâm có chức năng thông tin và thư viện phục vụ các công tác: Đào tạo, nghiên cứu khoa học, triển khai ứng dụng và quản lí của ĐHQGHN
Trung tâm có nhiệm vụ nghiên cứu, thu thập, xử lí, thông báo và cung cấp tin, tư liệu về khoa học, giáo dục, ngoại ngữ và công nghệ phục vụ cán bộ và sinh viên ĐHQGHN cụ thể là:
Tham mưu cho quyết định của lãnh đạo về phương hướng tổ chức và hoạt động thông tin, tư liệu, thư viện nhằm phục vụ nghiên cứu khoa học, giảng dạy và học tập trong ĐHQGHN
Xây dựng kế hoạch ngắn hạn và chiến lược phát triển; tổ chức và điều phối toàn bộ hệ thống thông tin, tư liệu, thư viện trong ĐHQGHN
Thu thập, bổ sung - trao đổi, phân tích - xử lí tài liệu và tin Tổ chức sắp xếp, lưu trữ, bảo quản kho tư liệu ĐHQGHN bao gồm tất cả các loại hình ấn phẩm và vật mang tin
Tổ chức đào tạo và bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ tổ chức, xử lí, cung cấp tin và tài liệu của đội ngũ cán bộ thông tin, tư liệu, thư viện Trang bị kiến thức về hình thức cấu trúc cung cấp tin, về phương pháp tra cứu, tìm kiếm tin và sử dụng thư viện cho cán bộ và sinh viên ĐHQGHN
Phát triển quan hệ trao đổi, hợp tác trực tiếp với các trung tâm thông tin, thư viện, các tổ chức khoa học, các trường đại học trong và ngoài nước Tham gia tổ chức và điều hành Liên hiệp thư viện các trường đại học và
Hiệp hội thông tin - thư viện Việt nam Tham gia các hiệp hội thư viện quốc tế Làm đầu mối nối mạng hệ thống thông tin - thư viện ĐHQGHN và ngành đại học vào mạng quốc gia, khu vực và thế giới
Tổ chức và quản lí đội ngũ cán bộ, kho tài liệu, cơ sở hạ tầng và các tài sản khác của Trung tâm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao theo quy định của ĐHQGHN
Đối tượng phục vụ của thư viện ĐHQG HN là một đại học lớn trong cả nước, tại đó ngoài nhiệm vụ đào tạo của 3 trường đại học và 7 khoa trực thuộc còn tập trung một số viện nghiên cứu Chính vì vậy đối tượng phục vụ chính của thư viện là cán bộ quản lý, giảng viên, học sinh, sinh viên của nhà trường Ngoài ra còn có một số lượng bạn đọc là cán bộ hợp đồng ngắn hạn của các đơn vị trực thuộc ĐHQG HN, sinh viên tại chức, học viên cao học, nghiên cứu sinh ĐHQG HN 2.1.1.2 Tổ chức và hoạt động của thư viện
Cơ cấu tổ chức của thư viện
Bộ máy tổ chức của Trung tâm TT – TV ĐHQG HN bao gồm Ban giám đốc, các phòng chuyên môn và các phòng chức năng Ban Giám đốc trung tâm gồm Giám đốc, các Phó giám đốc Giám đốc trung tâm là người đứng đầu Trung tâm chịu trách nhiệm trước Giám đốc ĐHQG HN về toàn bộ hoạt động của Trung tâm, là người đại diện cho Trung tâm trong quan hệ với các cơ quan, tổ chức xã hội khác và trong quan hệ quốc tế Các chức danh Giám đốc Trung tâm và Phó giám đốc Trung tâm do Giám đốc ĐHQG HN bổ nhiệm và miễn nhiệm
Trung tâm được tổ chức theo quyết định số 947/TCCB của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội ngày 21/04/1998 (sơ đồ tổ chức xem ở rõ ở phần phụ lục của khoá luận)
Các phòng chuyên môn của Trung tâm bao gồm:
- Phòng bổ sung + trao đổi:
Thu thập, bổ sung các loại hình tài liệu( sách, báo, tạp chí, tài liệu in ấn, tài liệu điện tử…) phù hợp với các nhu cầu giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học trong toàn ĐHQG HN
Liên hệ với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước trong công tác trao đổi thông tin, tư liệu
Nhận lưu chiểu các xuất bản phẩm của Nhà xuất bản ĐHQG HN; các luận án thạc sĩ, tiến sĩ của cán bộ ĐHQG HN; các đề tài nghiên cứu khoa học cấp ĐHQG HN, cấp nhà nước do các tổ chức, cá nhân trong ĐHQG
HN chủ trì, đã được bảo vệ Đăng kí cá biệt và giao tài liệu cho các kho để tổ chức phục vụ độc giả
Tổ chức giới thiệu sách mới và triển lãm sách chuyên đề Đầu mối thanh lý tài liệu
- Phòng phân loại biên mục
Đánh giá thực trạng áp dụng quy chế mẫu tại các thư viện trường đại học trên địa bàn Hà Nội 74
Qua việc khảo sát 8 trường đại học trên địa bàn Hà Nội thì có 5/8 trường áp dụng quy chế mẫu của Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch ban hành ngày 10 tháng 3 năm 2008 về tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học Nhìn chung, các điều khoản của quy chế khá rõ ràng nên các trường áp dụng quy chế đều khá chặt chẽ nhưng vẫn phụ thuộc vào điều kiện và đặc thù riêng của từng trường ĐHQG HN là trường đi đầu trong việc áp dụng quy chế Ngoài những điều trong quy chế, Trung tâm TT – TV trường còn mở rộng điều khoản để có thể phục vụ và hoạt động tốt hơn Ngoài 7 phòng chuyên môn nghiệp vụ như quy chế đề ra, Trung tâm còn có thêm phòng tài vụ, phòng thiết bị bảo hành Phòng xử lý tài liệu chuyển tên thành phòng phân loại – biên mục, phòng tin học thì mở rộng thành phòng máy tính và mạng Phòng phục vụ bạn đọc thì chia làm 8 phòng nhỏ với các trường đại học thành viên Tất cả được cải tiến nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, mở rộng khả năng cung cấp thông tin, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, giảng dạy học tập của cán bộ, sinh viên, học sinh trường ĐHQG HN Ngoài ra, Trung tâm cũng chú ý đến việc tổ chức nhiều hơn nữa các hoạt động của thư viện; tổ chức hội nghị, hội thảo; xây dựng CSDL và khai thác mạng Internet…Với sự quan tâm và đầu tư của Ban Giám đốc ĐHQG HN và Giám đốc Trung tâm TT – TV về cơ sở vật chất và vốn tài liệu thì thực sự Trung tâm TT – TV ĐHQG HN đã trở thành một điểm sáng trong ngành thư viện
Thư viện Tạ Quang Bửu (ĐHBK HN) ngoài việc thực hiện theo đúng quy chế thì còn mở rộng đầu tư, đi sâu vào trang thiết bị cơ sở vật chất, với mục đích mang lại một môi trường học tập, nghiên cứu và giảng dạy hiện đại nhất cho giảng viên, sinh viên không chỉ riêng ĐHBK mà còn cho sinh viên các trường đại học khác
Học viện kỹ thuật quân sự, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Đại học Văn hoá Hà Nội là 3 trường đại học có mang đặc thù riêng của từng trường nhưng cũng là các trường Đại học thực hiện tổ chức và hoạt động thư viện bám sát quy chế mẫu của Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch đề ra Do điều kiện nên phòng ban các trường này cũng được tổ chức gọn nhẹ hơn, nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ để thực hiện chức năng, nhiệm vụ mà thư viện đề ra Nhìn chung, để thực hiện triệt để quy chế thì quả là rất khó khăn và điều kiện của từng trường đại học là khác nhau tuy nhiên các trường đã biết vận dụng một cách linh hoạt quy chế, những điều chưa làm được thì cố gắng, những điều thực hiện được rồi thì cố gắng thực hiện cho tốt hơn Và quy chế mẫu đã thực sự trở thành cơ sở để thư viện các trường đại học dựa vào đó hoạt động, tổ chức để có thể đạt thành tựu và trở thành thư viện vững mạnh, xứng đáng trở thành “giảng đường thứ hai” của sinh viên
2.2.2 Những điểm còn hạn chế và nguyên nhân
Tuy đạt những thành tựu trên như vậy nhưng quy chế vẫn còn hạn chế và khó khăn nhất định Có 3 trong số 8 trường đại học khảo sát mà thư viện chưa áp dụng theo quy chế mẫu này của Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch Thư viện ĐH Y Hà Nội thì không biết đến quy chế, không được phổ biến và quy chế không đến tận tay ban Giám đốc Thư viện Thư viện ĐH Dân lập Phương Đông thì biết đến quy chế nhưng do điều kiện nên đang chuẩn bị áp dụng.Còn Trung tâm TT – TV HVCNBCVT thì từ khi có quy chế mẫu, quy chế thư viện cũng chưa sửa đổi theo quy chế mẫu mà hoạt động theo quy chế riêng của mình
Còn với những trường đã thực hiện thì vẫn còn một số điểm chưa nhất quán Ví dụ như trong quy chế yêu cầu tên gọi của thư viện trường đại học được quy định như sau: thư viện + tên trường đại học Trong số 8 trường đại học khảo sát thì 3 trường đáp ứng được tên gọi như vậy là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Đại học Y Hà Nội, Đại học Dân lập Phương Đông Có 3 trường mà thư viện được gọi là Trung tâm TT – TV là ĐHQG HN, Đại học Văn hoá Hà Nội và HVCNBCVT Trường ĐHBK HN lại có tên thư viện là thư viện Tạ Quang Bửu Còn thư viện của HVKTQS thì được đặt theo quy định của Bộ Quốc Phòng : Thư viện – Phòng Thông tin Khoa học – Công nghệ - Môi trường – HVKTQS Có sự khác nhau như vậy là do điều kiện của từng trường là khác nhau và liên quan đến quyết định của Ban Giám hiệu các trường và các Bộ, ngành có liên quan
Hay như thư viện của HVKTQS chỉ là một ban thư viện trong cơ cấu của phòng Thông tin Khoa học – Công nghệ - Môi trường, không được tách thành một phòng, ban riêng nên cho dù có áp dụng quy chế mẫu thì hoạt động của thư viện vẫn nằm trong hoạt động chung của phòng Diện tích kho của thư viện khoảng 2000 m 2 , do điều kiện có hạn nên chưa được mở rộng hơn dù yêu cầu đặt ra là diện tích kho phải là 5000 m 2
Còn trường Đại học dân lập Phương Đông mới được thành lập từ năm
1994, đến nay là tròn 15 năm nên thư viện nói riêng và các phòng ban khác trong trường nói chung cũng đang nỗ lực phấn đấu hết mình để xây dựng và phát triển Do ngân sách còn hạn hẹp nên diện tích dành cho thư viện còn ít, cơ cấu tổ chức của thư viện cũng gọn nhẹ, phù hợp với điều kiện của nhà trường Các hoạt động của thư viện cũng chỉ nằm trong hoạt động về chuyên môn, nghiệp vụ thư viện và hoạt động dưới hình thức truyền thống Các cán bộ của trường cho biết cũng đã được phổ biến về quy chế nhưng một thời gian nữa mới có thể thực hiện được, để mở rộng thư viện với một quy mô lớn hơn, hiện đại hơn
Về việc thành lập Hội đồng thư viện thì rất ít trường thực hiện được Trung tâm TT - TV ĐHQG HN có dự kiến thành lập Hội đồng thư viện nhưng điều đó vẫn trong kế hoạch Đến ngay Trung tâm TT – TV Đại học Văn hoá Hà Nội, là một trường đào tạo về thư viện nhưng thành lập Hội đồng thư viện không hoạt động hiệu quả nên phải dừng lại Nhu cầu của thư viện các trường về tổ chức này là không nhiều mà chỉ tập trung vào hoạt động chính của thư viện.