Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu về đặc điểm và các hình thức sinh hoạt văn hóa trong lễ hội
Lễ hội Lồng Tồng của người Tày tại ATK Định Hóa, Thái Nguyên không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn gắn liền với các hoạt động kinh tế và xã hội, đặc biệt là du lịch Bài viết tổng quan về lễ hội này, nhấn mạnh những giá trị tiêu biểu, cũng như những mặt tích cực và hạn chế hiện có Đồng thời, đề xuất các giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội trong bối cảnh phát triển kinh tế và văn hóa du lịch tại huyện Định Hóa và tỉnh Thái Nguyên.
Phạm vị và đối t−ợng nghiên cứu
Nghiên cứu tập trung vào không gian địa lý của huyện Định Hóa, với mục tiêu tìm hiểu về lễ hội Lồng Tồng của người Tày.
ATK Định Hóa, Thái Nguyên( một phần trong điều tra nghiên cứu văn hóa phi vËt thÓ)
Ph−ơng pháp nghiên cứu
Khóa luận vận dụng ph−ơng pháp điền dã dân tộc học nh− điều tra khảo sát trên địa bàn diễn ra lễ hội
Trong quá trình viết khóa luận, các kỹ thuật quan trọng bao gồm quan sát thực tế, chụp ảnh, quay video, phỏng vấn sâu, phân tích so sánh, nghiên cứu tài liệu và xử lý thông tin Những phương pháp này giúp thu thập dữ liệu một cách hiệu quả và tạo ra nội dung chất lượng cho bài viết.
Vận dụng quan điểm của Nghị quyết Trung −ơng V khóa VIII của Đảng về Văn hóa.
Bố cục của khóa luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính của khóa luận gồm ba ch−ơng:
Ch−ơng 1: Tổng quan về ng−ời Tày ở huyện Định Hóa,Thái Nguyên
Ch−ơng 2: Diễn trình lễ hội Lồng Tồng của ng−ời Tày ở ATK Định
Hóa, Thái Nguyên và các giá trị của nó
Ch−ơng 3: Nhận xét và giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị của lễ hội
tổng quan về người tμy ở huyện định hóa, thái nguyên
Điều kiện tự nhiên, lịch sử của huyện Định Hóa, Thái Nguyên
1.1.1 Điều kiện tự nhiên Định Hoá là một huyện miền núi của tỉnh Thái Nguyên, cách thành phố Thái Nguyên gần 60km về phía Bắc, có 24xã và một thị trấn( thị trấn Chợ
Chu) và có bảy dân tộc anh em cùng sinh sống nh− Kinh,Tày, Nùng, Dao, Sán
Với vị trí địa lý đặc biệt quan trọng: Phía Bắc và phía Đông giáp tỉnh
Bắc Kạn, phía Tây giáp tỉnh Tuyên Quang, phía Nam giáp huyện Đại Từ và
Huyện Định Hoá có tổng diện tích tự nhiên là 52.075,4 ha với dân số khoảng 90.086 người (năm 2005), tương đương với mật độ dân số 108 người/km² Trong đó, diện tích đất lâm nghiệp chiếm 22.680 ha, bao gồm 18.000 ha rừng tự nhiên (cọ, vầu, gỗ) và 4.680 ha rừng trồng Đất nông nghiệp của huyện là 10.544 ha, trong đó diện tích lúa nước là 4.800 ha.
Hệ thống giao thông thuỷ lợi và đường điện Định Hoá bao gồm 94 km đường giao thông, với tuyến đường chính từ km 31 quốc lộ số 3 đến Chợ Đồn, Bắc Kạn.
Định Hoá có hệ thống giao thông phát triển với 36km đường, bao gồm ba tuyến đường nhựa và hệ thống kênh mương dài hơn 60km Tính đến năm 2002, 21 trong số 24 xã, thị trấn đã được cấp điện lưới quốc gia Địa hình nơi đây phức tạp với nhiều đồi núi, tạo nên khung cảnh hùng vĩ nhưng cũng gây khó khăn trong việc đi lại Mặc dù không có nhiều sông suối lớn, Định Hoá vẫn tận dụng sức nước để tưới tiêu cho hàng trăm hecta cây trồng và phục vụ cho các ngành thủ công Khi nền công nghiệp phát triển, các thác nước được lắp đặt máy phát điện, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân Ngoài ra, nguồn nước cũng cung cấp nhiều thủy hải sản phong phú như tôm, cá, cua, ốc.
Huyện Định Hoá được thiên nhiên ưu đãi với nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, bao gồm nhiều loại gỗ quý như đinh, vầu, trám, nghiến, táu, sến, lim Khu vực này còn nổi bật với rừng cọ, tre, nứa, mây và mai, cùng với sự đa dạng của các loài động vật quý hiếm như gà rừng, lợn rừng và nhiều loại chim khác.
Vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa Châu Á chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, mang lại mùa đông ẩm thấp, khô lạnh và mùa hè nóng bức Khí hậu nơi đây được chia thành hai khối rõ rệt: mùa nóng kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9 với nhiệt độ trung bình cao.
27 o c Mùa lạnh bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 3, nhiệt độ trung bình là 15 o c
Lượng mưa trung bình hàng năm cao cùng với độ ẩm lớn đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thảm thực vật, đặc biệt là rừng, cây công nghiệp, nông nghiệp và cây dược liệu.
1.1.2 Môi tr − ờng lịch sử Định Hoá nằm ở trung tâm vùng Việt Bắc, có nhiều đ−ờng bộ đi các địa phương có thể lên Biên giới phía Bắc, đi Tây Bắc, Đông Bắc, tới Trung du, xuống Đồng Bằng thuận lợi Từ xa x−a về mặt quân sự Định Hoá luôn là địa bàn chiến l−ợc quan trọng, tiến có thể đánh lui có thể dữ Để tồn tại và phát triển, nhân dân Định Hoá ngoài việc đấu tranh chế ngự thiên nhiên còn phải thường xuyên đấu tranh chống giặc ngoại xâm
Tuyên Hoá là tên gọi x−a nhất của Định Hoá có từ thời Lê, đến thời
Nguyễn là Châu Định Hoá Năm Minh Mạng thứ ba, 1822 đổi thành Định
Châu Năm 1832 thuộc phủ Tổng Hoá có 9 tổng 36 xã
Năm 1913 thực dân pháp cắt tổng nghĩa tã gồm các xã Phong Huân,
L−ơng Yên, Nghĩa Tã về huyện Chợ Đồn (Bắc Kạn), hai xã Phú Làng, Tự Lộc thuộc Tống Đinh Biên Th−ợng về huyện Sơn D−ơng(Tuyên Quang)
Tr−ớc cách mạng tháng tám, Định Hoá có 8 tổng 30 xã, thị trấn, là một trong các châu, huyện khởi nghĩa dành chính quyền sớm nhất cả n−ớc Ngày
26 3 1945 đặt tên cách mạng là phủ Ngô Quyền rồi phủ Vàng Thắng( 6/
1945), lúc đó Định Hoá có khoảng 19.000 người là Tày, Nùng, Dao
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Định Hoá được chọn làm căn cứ địa chiến lược quan trọng, nơi tập trung các cơ quan đầu não kháng chiến và lãnh đạo Đảng các cấp.
Nhà n−ớc ở và làm việc Tháng 5/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh về ATK Định
Khu ATK được xác định là địa bàn lý tưởng cho hoạt động cách mạng nhờ vào vị trí thuận lợi, đảm bảo an toàn và bí mật Đây là mảnh đất hội tụ đầy đủ thiên thời, địa lợi và nhân hòa, thực sự đáp ứng tiêu chí của một an toàn khu, như đã được Người nhận định.
“ Trên có núi, d−ới có sông
Có đất ta trồng, có bãi ta chơi Tiện đ−ờng sang bộ tổng Thuận lối tới trung −ơng Nhà thoáng ráo, kín mái Gần dân, không gần đ−ờng"
Do nguyên nhân đó nên khi về đây Người đã đặt đại bản doanh ở đồi
Khau Tý, xã Điềm Mặc và xã Phú Đình là những địa điểm quan trọng trong thời gian Bác Hồ sinh sống và làm việc cùng Trung ương Đảng, Chính phủ Tại đây, Bác đã chủ trì nhiều cuộc họp quan trọng, trong đó có lễ phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp Đồi Tỉn Keo, dưới chân Đèo De, cũng là nơi Bác chủ trì Hội nghị Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ.
Biên Phủ, đồi Nà Đình và Khuôn Tát là những địa điểm quan trọng nơi Bác Hồ đã sinh sống và làm việc trong nhiều giai đoạn Tại đây, các đồng chí như Trường Chinh, Phạm Văn Đồng và Võ Nguyên Giáp thường xuyên đến làm việc với Bác, góp phần vào sự phát triển của cách mạng tại ATK Định Hoá.
Trung −ơng Đảng chủ yếu làm việc trong các bản làng, các vạt rừng ở xã Điềm
Mặc, xã Phú Đình…nhiều cơ quan trung −ơng đều ở và làm việc tại Định Hoá
Mảnh đất ATK Định Hoá đã đóng vai trò quan trọng trong những năm kháng chiến, là nơi hình thành nhiều chủ trương và chính sách của Đảng và Nhà nước Đây cũng là địa điểm tổ chức nhiều hội nghị quan trọng của Trung ương Đảng, Hội đồng Chính phủ và Mặt trận Việt Nam.
Trong những năm tháng khó khăn, nhân dân các dân tộc Định Hoá đã tận tình nhường nhà và hỗ trợ bảo vệ an toàn cho các cơ quan đầu não của Đảng và Nhà nước, góp phần quan trọng vào mặt trận Liên Việt.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, trên 3000 con em các dân tộc Định
Hoá đã lên đường cầm súng bảo vệ Tổ quốc, cùng với hàng trăm người đã chiến đấu anh dũng, nhiều người đã hy sinh hoặc để lại một phần thân thể nơi chiến trường Những đóng góp quan trọng của nhân dân và lực lượng vũ trang huyện Định Hoá trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận, phong tặng danh hiệu anh hùng và lực lượng vũ trang nhân dân.
Vài nét về đời sống kinh tế, văn hóa,- xã hội của người Tày huyên Định Hóa, Thái Nguyên
huyện Định Hóa, Thái Nguyên
Dân tộc Tày, thuộc hệ ngôn ngữ Tày-Thái, có khoảng 150.000 người, là dân tộc thiểu số đông nhất ở Việt Nam Họ chủ yếu sinh sống ven các thung lũng trên núi thấp tại các tỉnh như Cao Bằng, Bắc Kạn và Lạng Sơn.
Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Giang, Quảng Ninh…Tuy ở vùng rộng nh−ng dân tộc Tày là một cộng đồng người thuần nhất, với ý thức tộc người rõ rệt
Dân tộc Tày còn có tên gọi khác là Thổ và bao gồm cả các nhóm:
Ngạn, Phén, Thu Lao, Padí là các tộc danh của người Tày, phản ánh nghề nông truyền thống của họ Tộc danh này xuất phát từ ý nghĩa chỉ những cư dân chuyên canh tác ruộng lúa nước, với công cụ tiêu biểu là cái cày, thể hiện sự gắn bó sâu sắc với nghề nông và văn hóa nông nghiệp của cộng đồng.
Tày- Thái truyền thống gọi cái cày là “mạc thay” hay “ thây” rồi biến âm thành Tày hay Thái
Từ thế kỷ 15, trong các văn bản của Nhà nước phong kiến Đại Việt, người Tày được gọi là “người Thổ” để phân biệt với thổ quan địa phương và lưu quan người Kinh từ vùng thấp lên miền núi Sự phân biệt này phản ánh mối quan hệ giữa các nhóm dân tộc và chính quyền trong bối cảnh xã hội thời kỳ đó.
Tày hóa thì gọi là “Thổ lưu quan” Tên “Thổ” ở trường hợp này có nghĩa là “
Trong thời Bắc Thuộc (179 TCN - 938), khối nguyên Tày, Thái bị chia thành hai phần: phía tây và phía đông Phía đông bị Hán đô hộ và được ghi chép trong sử sách với tên gọi “Mán Di”, Lý, Lạo hay Sinh Lão Sự ảnh hưởng văn hóa Hán đã dẫn đến việc hình thành các dòng họ, trong đó có họ Ma, Mông, Cà, Nông, Hoàng, Lý, Chu, Vi.
Kinh tế: Nguồn sống chính của ng−ời Tày là nông nghiệp ruộng n−íc
Người Tày, với truyền thống lao động cần cù và sáng tạo, đã phát triển nền nông nghiệp cao nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi Họ trồng nhiều loại cây với công cụ làm đất phù hợp và kinh nghiệm phong phú trong canh tác như chọn giống, luân canh và sử dụng phân bón Nhờ đó, năng suất cây trồng đạt hiệu quả cao, không chỉ với cây lương thực mà còn với cây ăn quả, cây lấy dầu và nhiều loại cây công nghiệp khác, trong đó hồi và thuốc lá trở thành nguồn hàng quan trọng.
Việc trồng bông, dệt vải và nuôi tằm đã phát triển mạnh mẽ, không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của các gia đình mà còn được tiêu thụ tại các chợ phiên địa phương.
Canh tác nông nghiệp không chỉ tạo điều kiện cho chăn nuôi gia súc và gia cầm phát triển mà còn thúc đẩy nuôi ngựa, dê, mang lại nguồn thu nhập kinh tế cao Nhiều địa phương đã áp dụng nuôi cá trong ruộng và ao, trong khi nuôi ong mật cũng ngày càng trở nên phổ biến Bên cạnh đó, hoạt động săn bắn, đánh cá và thu hái lâm thủy sản vẫn tiếp tục diễn ra.
Nghề thủ công gia đình như đan lát, sản xuất công cụ, đóng đồ gỗ và nghề gốm đã đáp ứng hiệu quả nhiều nhu cầu của người dân ở các địa phương.
Người dân thường sinh sống thành từng bản, mỗi bản nằm ven suối hoặc bên sông, với khoảng 15 đến 20 nóc nhà Các bản lớn (làng) được chia thành nhiều xóm (thôn) nhỏ.
Nhà ở có nhiều sắc thái khác nhau tùy thuộc vào vị trí, với các kiểu dáng như bốn mái hoặc hai mái, hình vuông hay hình chữ nhật, cùng với những kỹ thuật kiến trúc đa dạng.
Nhà sàn là một kiến trúc phổ biến, bao gồm hai phần chính: phần trong và phần ngoài, phản ánh tập quán gia đình của người dân.
Trang phục của đồng bào là quần áo chàm, với áo phụ nữ dài tới bắp chân và cài năm khuy Phụ nữ thường chít khăn trên đầu, buộc thắt lưng và đeo trang sức bằng bạc như vòng cổ, vòng tay, đôi khi còn có khuyên vàng Về ẩm thực, cơm tẻ là món ăn chính hàng ngày, trong khi nếp thường được dùng để làm bánh hoặc đồ xôi Các món ăn chủ yếu được chế biến bằng cách xào, rán, nấu canh và ít khi luộc.
Chè và rượu là hai loại thức uống phổ biến trong văn hóa người Tày Đời sống tinh thần của họ có nhiều yếu tố tích cực và lành mạnh cần được phát huy, nhưng cũng không thiếu những yếu tố tiêu cực cần phải loại bỏ để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong văn học nghệ thuật dân gian, những yếu tố tiêu cực thường được thể hiện qua các loại truyện kể, phản ánh hiện tượng tự nhiên, xã hội và lịch sử Các tác phẩm này không chỉ bày tỏ lòng biết ơn đối với những người có công với quê hương, đất nước mà còn khuyến khích tinh thần đoàn kết và sự giúp đỡ lẫn nhau Đồng thời, chúng lên án những bất công và thối nát trong xã hội Nhiều truyện còn tôn vinh vai trò lao động, ca ngợi nhân nghĩa, lòng thủy chung, cũng như tài năng và trí tuệ của con người Một số truyện tiêu biểu có thể kể đến như Nam Kim.
Thị Đan, L−ơng Quân-Bióc Rôm,Trần Chu-QuyẻnV−ơng, Quảng Trân- Ngọc
Lượn là một thể loại dân ca phong phú và phổ biến trong văn học nghệ thuật dân gian, đặc biệt được yêu thích bởi thanh niên Nó không chỉ phản ánh tình cảm, tư tưởng, ước mơ và nguyện vọng của quần chúng mà còn ca ngợi vẻ đẹp của quê hương, xứ sở Lượn được xem như một hình thức sinh hoạt văn hóa lành mạnh, thể hiện tập tục đặc trưng của dân tộc, với sự đa dạng trong các điệu lượn ở từng địa phương khác nhau.
Mục đích và nghi thức tổ chức
Lồng Tồng, hay còn gọi là hội xuống đồng, là lễ hội lớn và vui nhất của người Tày, dân tộc thiểu số đông nhất tỉnh Thái Nguyên Theo các bậc cao niên, lễ hội này được tổ chức hàng năm tại những cánh đồng đẹp nhất, do chính người dân trong bản lựa chọn.
Trong ngày lễ hội, không khí trang trọng và vui tươi bao trùm cả phần lễ và phần hội Phần lễ thể hiện tín ngưỡng cầu mong cho mưa thuận gió hòa, cây cối tươi tốt và mùa màng bội thu Các gia đình thường chuẩn bị một mâm cỗ phong phú, từ vài chục đến một trăm món, nhằm thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ trong nấu nướng các món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh dày, chè lam, bánh bỏng Một số gia đình còn dâng mâm cao đến năm tầng, với các món ăn được chế biến công phu và những chiếc bánh hình hoa nhiều màu sắc Mỗi mâm cỗ còn có hai đôi quả làm bằng vải màu, nhồi cát, lúa, bông, và trang trí bằng tua rua sặc sỡ, tạo nên sự sinh động cho lễ hội.
Lễ hội Lồng Tồng diễn ra hàng năm tại ATK Định Hóa, thể hiện ước vọng của người nông dân về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, với thóc lúa đầy nhà và gia súc đầy chuồng Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa cầu mong cuộc sống ấm no, bình an mà còn là dịp để cộng đồng cùng nhau hướng tới hạnh phúc và thịnh vượng.
Nhà thơ Tố Hữu từng viết:
“ áo em thêu chỉ biếc hồng
Mùa xuân ngày hội lồng Tồng thêm vui”
Hội Lồng Tồng bắt nguồn tự tập quán canh tác lúa của đồng bào Tày
Người nông dân tin rằng có một vị thần cai quản việc đồng ruộng và chăn nuôi, gọi là thần nông Khi mùa màng thất bát hoặc gia súc, gia cầm gặp dịch bệnh, họ cho rằng đó là do thần nông quở phạt vì không được thờ cúng đúng cách Để cầu mong thuận lợi trong sản xuất, mùa màng bội thu và gia súc, gia cầm phát triển, vào đầu xuân năm mới, dân làng tổ chức lễ hội cúng thần nông Hội Lồng Tồng được tổ chức hàng năm vào mồng 9 và mồng 10 Tết, nhằm cầu sự phù hộ của thần nông cho cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Lễ hội tại huyện Định Hóa không chỉ thể hiện tinh thần đoàn kết của các dân tộc anh em mà còn là cơ hội để mọi người thể hiện tài năng trong các lĩnh vực như ẩm thực, thể thao và văn nghệ Đây cũng là dịp để huyện giới thiệu các cảnh quan và địa điểm du lịch nổi tiếng, thu hút du khách gần xa Lễ hội mang lại lợi ích kinh tế cho người dân thông qua các dịch vụ như bán hàng ăn, quà lưu niệm, trông xe và phòng trọ, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là ngành dịch vụ du lịch.
Lễ hội Lồng Tồng hiện nay đang có xu hướng kết hợp giữa việc bảo tồn truyền thống và đổi mới, bao gồm cả nghi lễ và phần hội, nhằm thu hút sự quan tâm của cộng đồng và du khách.
Theo nghị quyết Trung ương V khóa VIII của Đảng, việc xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc, cần dựa trên việc tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa thế giới và dân tộc hóa các yếu tố đó Đồng bào các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam cam kết phát huy tinh thần này.
Lễ hội Lồng Tồng là một lễ hội lớn của dân tộc Tày và cả dân tộc
Lễ hội Nùng nữa, mặc dù được tổ chức trong thời hiện đại, vẫn giữ được những giá trị văn hóa đặc sắc so với thời cận đại Đồng bào nơi đây tiếp tục gìn giữ và phát huy những truyền thống quý báu, tạo nên sự khác biệt trong cách thức tổ chức và trải nghiệm lễ hội.
Việc bảo tồn bản sắc văn hóa của lễ hội Tày là rất quan trọng để giữ gìn cái cốt lõi và tinh túy của nó Mặc dù có một số thay đổi nhỏ để phù hợp với thời đại công nghiệp, nhưng đến nay, nhiều giá trị truyền thống vẫn được bảo tồn Mục tiêu của việc này là ngăn chặn sự đồng hóa và mai một, đồng thời làm phong phú thêm sắc thái văn hóa dân tộc.
Tất cả mọi người đều nhận thức rằng việc gìn giữ và phát triển lễ hội truyền thống là cần thiết, đồng thời cần mở rộng tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại một cách có chọn lọc, để phù hợp với đời sống hiện đại, vừa giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa hòa nhập với xu hướng hiện đại.
Trong phần lễ của lễ hội Lồng Tồng, bên cạnh những lễ vật truyền thống như xôi, thịt, hoa quả, và vàng mã, người dân còn đặt ảnh Bác Hồ trên bàn thờ gần bát hương, thể hiện sự tôn kính đối với vị cha già kính yêu của dân tộc Đây là một sự cách tân mới mẻ, cho thấy lòng biết ơn không chỉ với các vị thần linh mà còn với Bác Hồ Ngoài việc treo cờ hội và cờ truyền thống, cờ đỏ sao vàng của Tổ quốc cũng được treo lên, tạo nên không khí vui tươi và trang trọng cho ngày hội So với trước đây, phần lễ hiện nay đã trở nên gọn gàng hơn, trong khi phần hội lại được mở rộng, với thủ tục không còn rườm rà như trước, khi mà lễ vật không nhất thiết phải nhiều mới được coi là thành kính.
Trong thời kỳ văn minh công nghiệp, nghi lễ đã được đơn giản hóa đáng kể, chỉ cần đặt một số vật tượng trưng lên bàn thờ và thời gian thực hiện nghi lễ rút ngắn còn 30-45 phút thay vì 2-3 tiếng như trước Điều này cho thấy sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật đã làm thay đổi tư duy bảo thủ và lạc hậu, đặc biệt là ở người thiểu số Con người đã nhận thức được giá trị của thời gian, coi đó là tài sản quý giá và không nên lãng phí dù chỉ một phút.
Trước đây, con trâu không được coi trọng trong nông nghiệp, dẫn đến việc người dân mổ cả con trâu để cúng tế thần nông trong các lễ hội Tuy nhiên, với sự tiến bộ trong nhận thức về cuộc sống, người dân đã hiểu rằng "con trâu là đầu cơ nghiệp" và là người bạn đồng hành của nhà nông Do đó, hiện nay, họ đã thay thế việc tế thần bằng con trâu bằng các loài vật khác như gà hoặc lợn.
Nói về nghi lễ tổ chức trong ngày hội Lồng Tồng nhà văn Ma Tr−ờng
Người dân tộc Tày đã ghi chép rằng người Kinh ở vùng xuôi có lễ tịch điền vào đầu năm, trong đó vua trực tiếp cày ruộng để cầu mong cho mùa màng bội thu và cuộc sống sung túc.
Lồng Tồng đối với bà con vùng cao cũng mang ý nghĩa đó Lồng Tồng hay
Lồng Tổng, trong tiếng Tày-Nùng và tiếng Dao, có nghĩa là “xuống đồng” và là ngày hội của mọi nhà, khi tất cả cùng tham gia lễ cúng với mâm cúng riêng Mâm cúng bao gồm gà trống luộc, thịt lợn nạc, bánh mon hua, xôi ngũ sắc và trứng gà luộc Xôi đỏ tượng trưng cho mặt trời, xôi vàng tượng trưng cho mặt trăng, và trên đĩa xôi có một con chim én làm bằng giấy đỏ, biểu trưng cho mùa xuân và ước mơ về sự no ấm, sinh sôi nảy nở, và cuộc sống an lành Vào buổi sáng hội Lồng Tồng, các gia đình cùng nhau mang mâm cúng ra thửa ruộng lớn nhất trên cánh đồng của bản.
Mâm trên cùng trang trọng nhất là mâm cúng của thầy mo già, ng−ời đ−ợc cộng đồng kính trọng nhất và cũng là người chủ trì lễ hội…
Các trò chơi dân gian truyền thống và hiện đại
2.2.1 Các trò vui chơi truyền thống
Nếu nh− trong phần lễ chúng ta thấy đ−ợc có nhiều yếu tố vừa đ−ợc bảo tồn vừa đổi mới thì đến phần hội cũng vậy
Trong phần hội, một số trò chơi đã được đổi mới, nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc, như hát.
ThenugSli là một sự kiện giao lưu văn hóa, nơi mọi người có thể tham gia đối đáp giao duyên và tìm kiếm bạn bè Chương trình còn bao gồm các tiết mục văn nghệ phong phú, với chủ đề hát về quê hương, đất nước, Đảng và Bác Hồ Bên cạnh đó, sự kiện cũng tổ chức nhiều trò chơi truyền thống như ném Còn, múa Lân, múa Sử Tử, kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt dê, đánh yến, và đánh quay Ngoài các trò chơi này, còn có các môn thể thao hiện đại như bóng đá, bóng bàn, bóng chuyền, và cầu lông, được tổ chức trong những năm gần đây, tạo nên một không gian vui tươi và đa dạng cho người tham gia.
Ném còn là trò chơi nổi bật và quan trọng nhất trong lễ hội Lồng Tồng, thu hút đông đảo người tham gia và mang lại không khí vui tươi cho sự kiện.
Trò chơi ném còn, một hoạt động văn hóa truyền thống, thường được tổ chức vào sáng mồng 10 tháng Giêng âm lịch hàng năm, sau phần lễ cầu mùa.
Truyền thuyết của người Tày-Nùng kể rằng trong hội xuân, chàng trai mồ côi tên Pịa bị hắt hủi chỉ biết hái quả rừng một mình Một quả còn bay vút lên trời và rơi vào lòng nàng tiên xinh đẹp Tiên đã xuống trần và cùng Pịa say đắm, trở thành vợ chồng Từ đó, người ta tin rằng nhờ có quả còn mà gặp duyên, nên việc chơi còn mang ý nghĩa cầu duyên.
Trò chơi diễn ra tại lễ hội với một cây mai cao khoảng 5-6m, trên đó có một vòng tròn bằng tre đường kính 30-40cm, được bọc giấy màu vàng Vòng tròn tượng trưng cho âm tính, đại diện cho sự trưởng thành của người phụ nữ, biểu thị cho sự trinh nguyên và khả năng sinh sản Hình tròn cũng là biểu tượng của mặt trăng, nước và nông nghiệp Quả được khâu từ nhiều túi vải màu sắc như xanh, đỏ, tím, vàng, trắng, bên trong chứa cát, hạt thóc giống và bông, tượng trưng cho dương tính, đồng thời cầu mong con người có đủ thức ăn.
( hạt thóc), cái mặc( hạt bông) Cuối múi còn có tua đuôi bằng chỉ ngũ sắc
Ném Còn là một trò chơi thú vị, chủ yếu nhằm mục đích giành giải thưởng và thể hiện tín ngưỡng cầu mùa Hành động ném quả Còn không chỉ mang tính giải trí mà còn tượng trưng cho tín ngưỡng phồn thực, thể hiện ước vọng về sự no đủ và sinh sôi nảy nở.
Trò chơi ném còn đã thu hút đông đảo người tham gia, chủ yếu là nam giới Sau 10 phút đầu tiên không ai ném trúng vòng tròn, đến phút thứ 12, người thắng cuộc là anh Diễn, quê ở Đại Từ, đã xuất hiện Già làng xã Phú Đình đã trao tặng anh một giỏ quà gồm rượu, gà, xôi và trái cây Anh Diễn bày tỏ sự vui mừng và bất ngờ khi nhận giải thưởng, cho biết anh sẽ chia sẻ niềm vui này với người thân và bạn bè Khi phóng viên hỏi về cây mai được dựng cao 20m, già làng cho biết năm nào cũng có người ném trúng vòng tròn, vì theo quan niệm, việc này mang lại may mắn cho cả bản Nếu không có ai ném trúng, trưởng bản sẽ phải dùng nỏ bắn mũi tên để chọc thủng vòng giấy trên đỉnh cột, nhằm đảm bảo mùa màng bội thu và sức khỏe cho dân làng.
Trò chơi ném Còn không chỉ mang lại niềm vui và rèn luyện sức khỏe mà còn thể hiện ước nguyện cầu duyên và sự no đủ trong cuộc sống Người tham gia ném Còn và thi tung Còn cho nhau, trong đó bên nào bắt trượt sẽ phải nhận hình phạt tình tứ, như trao tặng vòng tay, khăn piêu, đồng hồ hay nhẫn Qua những khoảnh khắc này, nhiều cặp đôi đã tìm thấy nhau và tiến tới hôn nhân, tạo nên những mối lương duyên bền chặt.
* Hội xuống đồng( hội thi cấy)
Lễ hội xuống đồng không kém phần quan trọng và đã thu hút rất nhiều người xem Cuộc thi này được tổ chức từ 9h15 đến 9h30phút cùng ngày
Hội xuống đồng, hay còn gọi là lễ hạ điền, là một lễ hội nông nghiệp mang ý nghĩa phồn thực, cầu mong mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no cho cộng đồng Đây là một phần trong hệ thống lễ thức cầu mùa của cư dân nông nghiệp Việt Nam, không chỉ riêng người Tày Tại Định Hóa, sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa nước, đóng vai trò chủ đạo, mặc dù phải đối mặt với nhiều thách thức từ điều kiện tự nhiên Trong bối cảnh hiện đại, bên cạnh việc chăm sóc cây lúa, nông dân còn tin vào sự tác động của các lực lượng siêu nhiên như thần sét, thần mây, và các vị thần khác đến sự thành bại của mùa màng Do đó, lễ hội này không chỉ là cầu nguyện cho thời tiết thuận lợi mà còn mong muốn sự bảo vệ của thần linh để có một mùa màng bội thu, gia súc đầy chuồng và tránh khỏi sự phá hoại của sâu bọ.
Trong hội này, các gia đình cùng nhau góp tre vầu để dựng giàn cúng lễ Giàn cúng có hình chữ U, với phần đáy quay về hướng đông và cao hơn hai giàn bên khoảng 20cm Các lễ vật được đặt trên giàn bao gồm gà, lợn, xôi màu vàng, màu đỏ và đĩa bỏng.
Giàn lễ được trang trí bằng lá đào, với cổng chào tạo hình từ hai cánh đào lớn và hình hổ vàng treo trên giấy Phía sau, cây cao khoảng 20m có ngọn uốn tròn đường kính 40cm, cắm cây đào để xua đuổi ma quỷ Mặt phía đông màu đỏ tượng trưng cho mặt trời, còn mặt phía tây màu vàng tượng trưng cho mặt trăng Các gia đình chuẩn bị mâm cúng theo khả năng, thường gồm bát cơm trắng với vài cành hoa và hình chim én biểu trưng cho mùa xuân Lễ vật cúng thường là thịt gà, thịt lợn, bánh chưng, bánh khảo, xôi, rượu, và việc cầu khấn do thầy cúng đảm nhiệm.
Sau khi hoàn tất lễ tế, mọi người tập trung tại thửa ruộng đã được chọn, thường là cánh đồng Tỉn Keo dưới chân Đèo De Thửa ruộng hình chữ nhật, bằng phẳng và được cày xới kỹ lưỡng, với một cây tre tươi cắm giữa ruộng, trên ngọn cây buộc một đụn lúa đầy bông, tượng trưng cho mùa màng bội thu.
Lễ hội cấy lúa diễn ra trong không khí phấn khởi, với nhiều cờ được cắm xung quanh thửa ruộng chia thành 25 băng nhỏ, đại diện cho 24 xã và một thị trấn Mỗi xã chọn một người cấy nhanh, khéo tay và có phẩm hạnh tốt để tham gia Dân làng tin rằng những đức tính này sẽ truyền sinh lực cho cây lúa Khi lễ thần nông diễn ra, các đội cấy mạ thẳng xuống cột cờ, trong khi ban giám khảo và khán giả cổ vũ bằng tiếng trống và hò reo, tượng trưng cho tiếng sấm Nếu người cấy giữ vững và hoàn thành nhanh chóng, ước vọng của họ sẽ trở thành hiện thực Người về đích đầu tiên với hàng cấy thẳng đẹp sẽ giành chiến thắng, và sau đó, dân làng sẽ cùng nhau cấy tiếp, tin rằng không khí lễ hội sẽ mang lại mùa màng bội thu cho ruộng nhà mình.
Một bên thủa ruộng thi cấy là hội thi cày, năm nay anh Nguyễn Thế
Quyền ở thôn Đèo De, xã Phú Đình, là người được chọn để thực hiện những đường cày đầu tiên trên ruộng Ban tổ chức cho biết, người cày phải có sức khỏe, kinh nghiệm và được bà con tin tưởng Ngoài ra, con trâu được chọn cũng phải khỏe mạnh và nhanh nhẹn, thể hiện ước nguyện cho một mùa vụ bội thu.
Các giá trị của lễ hội Lồng Tồng
2.3.1 Giá trị cố kết cộng đồng
Lễ hội Lồng Tồng, cùng với các lễ hội truyền thống khác của các dân tộc Việt Nam, diễn ra trong không khí sôi nổi, thu hút đông đảo người dân từ khắp nơi trong nước tham gia và tận hưởng không gian lễ hội.
Lễ hội Lồng Tồng, lễ hội lớn nhất của người Tày, thu hút không chỉ đồng bào Tày mà còn nhiều dân tộc khác trong huyện Định Hóa và từ các tỉnh khác tham gia hàng năm Đây là dịp tuyệt vời để mọi người gặp gỡ, giao lưu và học hỏi kinh nghiệm trong các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Mọi người sẽ có cơ hội tiếp xúc với nhiều luồng văn hóa đa dạng trên khắp Tổ quốc, từ đó tìm hiểu thêm về các ngôn ngữ như Tày, Nùng, Kinh, Hoa, Mông, Dao Sự giao thoa văn hóa này không chỉ làm phong phú thêm kiến thức mà còn tăng cường tinh thần đoàn kết và gắn bó giữa các dân tộc.
Mỗi dân tộc Việt Nam đều có trang phục riêng, tạo nên bức tranh đa sắc màu cho cộng đồng Mỗi thành viên không chỉ là người thưởng thức mà còn tham gia vào những cuộc vui sôi động.
Tính cố kết cộng đồng được thể hiện rõ qua các lễ hội, nơi mọi thành viên, dù là Tày, Mông hay Dao, cùng tham gia vào các hoạt động tâm linh như lễ cầu mùa, cầu phúc, cầu nhân duyên Họ chung mong muốn cầu khấn thiên địa, sông núi để nhận được sự ban phước từ các thần linh, với ước vọng có mưa thuận gió hòa, ấm no, sung túc, khỏe mạnh và hạnh phúc Lễ hội không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là yếu tố quan trọng gắn kết các dân tộc, gia đình và làng bản lại với nhau.
Cộng đồng người Tày, chủ yếu sống bằng nghề nông với cây lúa là chính, hiểu rõ tầm quan trọng của sự đoàn kết để đối phó với thiên tai như sâu bệnh, bão lụt và hạn hán Trong các hoạt động hội, tinh thần đoàn kết càng được khẳng định, như trong cuộc thi bóng chuyền giao hữu giữa hai đội Võ Nhai và Định Hóa, nơi các cầu thủ, dù chưa quen biết, đều thi đấu hết mình vì màu cờ sắc áo Sự đoàn kết và tôn trọng lẫn nhau là nét văn hóa đặc trưng của người Tày Định Hóa và người Tày trên toàn quốc Lễ hội Lồng Tồng đã thực sự khơi dậy và quy tụ tinh thần đồng cảm này.
Lễ hội Lồng Tồng là một sự kiện lớn thể hiện tinh thần đoàn kết của cộng đồng, gắn liền với các hoạt động cầu mùa, cầu phúc và cầu nhân duyên Sau phần lễ trang trọng, phần hội diễn ra sôi nổi, nhưng để các trò chơi diễn ra hiệu quả, cần sự hợp tác và nỗ lực của tất cả mọi người trong cộng đồng.
Lễ hội là dịp tuyệt vời để kết nối và thắt chặt tình hữu nghị giữa mọi người trong cộng đồng Qua các nghi lễ cầu khấn và những bài hát Sli, Lợn, Then, mọi người có cơ hội bộc lộ tâm tư, chia sẻ niềm vui và nỗi buồn Chính vì vậy, trong những lời hát Then, Sli, Lợn, ta thường thấy những câu đối đáp đầy trìu mến và vỗ về, thể hiện sự gắn kết và cảm thông giữa các thành viên trong cộng đồng.
Lễ hội này là một không gian nhân văn, khuyến khích mọi người từ các tầng lớp, độ tuổi và dân tộc khác nhau đoàn kết và yêu thương lẫn nhau Sự gắn bó và đồng lòng sẽ giúp chúng ta vượt qua mọi thử thách, bất kể khó khăn đến đâu, nhằm mang lại ý nghĩa cho cuộc sống.
Lễ hội Lồng Tồng là một sự kiện lớn với nhiều hoạt động phong phú, diễn ra trong không khí trang trọng và nghiêm túc Tại đây, sự tôn trọng lẫn nhau giữa các thành viên trong cộng đồng được thể hiện rõ ràng, góp phần tạo nên một không gian văn hóa đoàn kết và hài hòa.
Lễ hội Lồng Tồng không chỉ gắn kết cộng đồng mà còn thể hiện tính thẩm mỹ cao Đây là nơi tôn vinh những phẩm chất tốt đẹp của con người và các bậc thần linh, đồng thời bộc lộ khả năng thẩm mỹ của cộng đồng Khả năng này được thể hiện qua nhiều lĩnh vực và hoạt động trong không gian lễ hội, nơi mọi hoạt động đều được tri thức hóa và đẹp hóa theo phương thức thẩm mỹ.
Quá trình lễ hội, từ chuẩn bị đến kết thúc, thể hiện tính thẩm mỹ cao, góp phần vào sự thành công rực rỡ của lễ hội Tính thẩm mỹ này được thể hiện qua những người tổ chức, diễn xướng và công chúng các dân tộc tham dự, cũng như ở các bước lễ trong phần lễ và các chi tiết, trò vui trong phần hội.
Trước thềm lễ hội Lồng Tồng, đồng bào đã chuẩn bị chu đáo từ việc dọn dẹp nhà cửa gọn gàng đến thực hiện chiến lược sạch sẽ từ trong nhà ra ngoài ngõ để chào đón du khách Tại chân Đèo De, cách lễ hội 1km, Ban tổ chức đã lắp đặt cổng chào sang trọng và treo cờ Tổ quốc, với băng rôn màu đỏ ghi dòng chữ: “Nhiệt liệt chào mừng du khách về tham dự lễ hội Lồng Tồng.”
Cổng chào "ATK Định Hóa xuân Canh Dần 2010" được trang trí bằng giấy đỏ rực rỡ, thu hút sự chú ý của mọi người khi đến đây Điều này thể hiện sự chu đáo và tâm huyết của ban tổ chức chương trình.
Việc lựa chọn những lễ vật đẹp mắt và đa dạng màu sắc như xanh, đỏ, trắng, vàng, đen không chỉ thể hiện sự tôn trọng mà còn tạo nên không gian lễ hội đặc biệt và hấp dẫn Sự tươi mới và sạch đẹp của đồ lễ làm cho không khí trở nên náo nức, khiến mọi người cảm thấy háo hức chờ đón những điều tốt đẹp sắp đến Chính không khí phấn khởi này đã khuyến khích mọi người tự nhủ phải hành động xứng đáng với sự sang trọng và mới mẻ của buổi lễ.
Nhận xét, đánh giá
Xuất phát từ nguồn gốc mang giá trị nhân văn cao cả, lễ hội Lồng
Lễ hội Tồng ở ATK Định Hóa được tổ chức nhằm cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia súc gia cầm phát triển, và bản làng yên vui hạnh phúc Hàng năm, lễ hội thu hút hàng ngàn du khách đến tham gia, bởi họ muốn trải nghiệm những nét đẹp văn hóa và ý nghĩa sâu sắc mà lễ hội mang lại.
Lễ hội Lồng tồng bao gồm hai phần chính: phần lễ và phần hội Phần lễ diễn ra với nhiều nghi thức cầu khấn, trong khi phần hội mang đến những trò vui chơi truyền thống và hiện đại, đáp ứng nhu cầu tâm linh và tinh thần của người dân Lễ hội không chỉ giải tỏa căng thẳng mà còn nâng cao đời sống văn hóa, tạo điều kiện cho cộng đồng gắn kết và thắt chặt tình đoàn kết giữa các thành viên Sự tổ chức hàng năm của lễ hội làm phong phú thêm đời sống văn hóa của người dân địa phương.
Lễ hội Lồng Tồng được tổ chức hàng năm không chỉ là dịp để người dân Tày thể hiện bản sắc văn hóa riêng biệt, mà còn là cơ hội để gìn giữ và phát huy những nét đẹp truyền thống của dân tộc Mặc dù chưa có tài liệu nào xác định rõ thời điểm xuất hiện của lễ hội này, nhưng có thể khẳng định rằng nó đã ra đời từ rất sớm, khi người Tày đã sống thành làng bản quần cư trong cộng đồng.
Nông dân trong nền kinh tế tự cung tự cấp chủ yếu dựa vào trồng trọt và chăn nuôi, thường phụ thuộc vào các hiện tượng tự nhiên Sau khi gieo trồng lúa và ngô, họ rất mong chờ thời tiết thuận lợi, dẫn đến việc tìm kiếm sự giúp đỡ từ các thế lực siêu nhiên Trong mỗi giai đoạn sản xuất, việc cầu cúng các thần linh là điều cần thiết để nhận được sự hỗ trợ Do đó, trước mùa vụ gieo trồng, người dân thường tổ chức lễ hội cúng thần nông với hy vọng có vụ mùa bội thu và bình an, thể hiện lòng thành kính đối với các vị thần.
Hàng năm, lễ hội được tổ chức để kết thúc một chu kỳ sản xuất cũ và mở ra chu kỳ mới, tạo nên sự kết nối giữa đời sống vật chất và tinh thần Đây là dịp để thỏa mãn nhu cầu tâm linh, mang lại niềm tin và hy vọng cho cộng đồng Các nghi thức lễ hội như cầu mùa, cầu phúc, và Kỳ Yên đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng những nhu cầu này.
Lễ hội Lồng Tồng tại Định Hóa diễn ra tại khu ATK, nơi nổi tiếng với nhiều di tích lịch sử quan trọng của Việt Nam Sân lễ hội được đặt bên đỉnh Đèo De, gần nhà tưởng niệm Hồ Chủ Tịch.
Không gian thiêng liêng tạo điều kiện cho mọi người gửi gắm ước vọng trong đời sống tâm linh và tinh thần Dù không chắc chắn những điều cầu mong sẽ thành hiện thực, nhưng tại đây, họ cảm thấy yên tâm và tin tưởng hơn vào tương lai khi đã cầu xin các vị thần linh Người ta tin rằng, chỉ khi tham gia lễ hội trong không gian và thời gian linh thiêng, những lời cầu xin mới được “thiêng hóa” nhờ sự chứng giám của các vị thần.
Trước lễ hội, các gia đình chuẩn bị xôi màu, rượu, thịt lợn, thịt gà, trứng luộc và hoa quả để dâng tế thần, thể hiện lòng thành kính và biết ơn Khi dâng mân cúng và thắp nhang, đồng bào dân tộc Tày cùng các dân tộc khác như Dao, Nùng, Sán Chay đều gửi gắm nguyện vọng và niềm tin vào sức khỏe để vượt qua thiên tai và dịch bệnh Ngày hội còn diễn ra nhiều trò chơi thú vị như múa Lân, tạo không khí vui tươi và gắn kết cộng đồng.
S− Tử, kéo co, đẩy gậy là những cuộc thi thể hiện sức mạnh con người, thu hút sự quan tâm của công chúng Các trò chơi này không chỉ mang lại sự hứng khởi mà còn làm cho lễ hội trở nên đặc sắc và thăng hoa hơn.
Trong cuộc sống đầy lo âu và phiền toái, lễ hội trở thành dịp để mọi người giải tỏa những căng thẳng tinh thần Họ đến để tìm kiếm sự che chở từ các bậc thần linh, và chính vì lý do này, không khí háo hức trước lễ hội luôn tràn ngập Từ trẻ nhỏ đến người già, ai nấy đều mong chờ những điều may mắn và tốt đẹp sẽ đến, khác biệt hoàn toàn với những khó khăn mà họ đã trải qua.
Trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt, con người phải đối mặt với cả giặc ngoại xâm lẫn giặc nội xâm như thiên tai và dịch bệnh Dưới áp lực nặng nề của cuộc sống, họ không có thời gian để thưởng thức và vui chơi, mà chỉ biết lao động vất vả để kiếm sống qua ngày.
Hiện nay, hòa bình đã trở lại, giúp bà con không còn phải lo lắng về giặc cướp Đời sống vật chất ngày càng được cải thiện, người dân không chỉ đủ ăn mà còn hướng đến nhu cầu làm đẹp Điều này dẫn đến sự phát triển của đời sống tinh thần, khi mọi người tìm đến lễ hội để làm phong phú thêm cuộc sống và tiếp thêm sức mạnh tinh thần, giúp họ vượt qua khó khăn và hướng tới tương lai tốt đẹp cho bản thân và con cháu.
Trong lễ hội, các trò chơi truyền thống kết hợp với văn hóa mới tạo nên không khí hứng khởi cho người tham gia Mọi người không chỉ là khán giả mà còn có thể tham gia vào các hoạt động, tìm kiếm niềm vui riêng cho bản thân Mỗi cá nhân tự do thể hiện tài năng mà không bị gò bó, không phân biệt giữa các vùng miền hay tầng lớp xã hội Tất cả đều hòa chung trong niềm vui và mong muốn thỏa mãn nhu cầu sống tinh thần của mình.
Tính nhân văn là một trong những biểu hiện lớn nhất của lễ hội Lồng
Lễ hội Lồng Tồng không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh mà còn thể hiện lòng biết ơn đối với ông bà, tổ tiên và các anh hùng đã hy sinh để mang lại cuộc sống bình yên cho nhân dân Địa điểm tổ chức lễ hội nằm tại ATK, chiến khu cách mạng năm xưa, mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc.
Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ đã sống và làm việc, vì vậy mỗi khi hành hương về lễ hội, mọi người đều ghé thăm nhà tưởng niệm Hồ Chủ Tịch để dâng lễ vật và thắp hương, thể hiện lòng thành kính và biết ơn sâu sắc đối với công lao của Người Dù ở gần hay xa, thuộc nhiều dân tộc khác nhau, tất cả đều chung tâm niệm: “Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc” Họ nhận thức rằng: “Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ Tịch, người anh hùng dân tộc vĩ đại, chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta”.
Một vài khuyến nghị về giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội Lồng Tồng trong sự phát triển kinh tế, văn hóa du lịch
du lịch văn hóa để phát triển kinh tế, xã hội Dưới đây là một số khuyến nghị về giải pháp cần đ−ợc thực hiện
3.2.1 Đào tạo bồi d − ỡng đội ngũ cán bộ
3.2.1.1 Đội ngũ cán bộ quản lý lễ hội
Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi Tuy nhiên, số lượng người có trình độ chuyên môn cao ở khu vực này vẫn còn rất hạn chế Để thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế đến với lễ hội, cần thiết phải có chương trình đào tạo cho cán bộ quản lý lễ hội tại cơ sở Việc khuyến khích đào tạo con em người dân tộc thiểu số đạt trình độ cao đẳng, đại học, có hiểu biết và tinh thần trách nhiệm với công việc là rất quan trọng Bên cạnh đó, cần tổ chức các buổi tập huấn đặc biệt cho cán bộ quản lý trước lễ hội để họ có thể nắm rõ yêu cầu và truyền đạt lại cho người dân địa phương, nhằm đảm bảo lễ hội diễn ra thành công.
3.2.1.2 Đội ngũ h − ớng dẫn viên du lịch
Hướng dẫn viên là yếu tố quan trọng góp phần vào sự thành công của lễ hội Họ cần hiểu biết sâu rộng về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, phong tục tập quán địa phương, cũng như mục đích và nội dung của lễ hội Điều này giúp họ có khả năng trả lời các thắc mắc của du khách Nói tóm lại, hướng dẫn viên cần nắm vững "lịch lễ hội", trình tự, nội dung và các bước tiến hành của lễ hội.
Hướng dẫn viên cần nắm vững nội dung và hình thức thể hiện của lễ hội để giới thiệu cho du khách, từ đó làm nổi bật các giá trị đa dạng của lễ hội Họ đóng vai trò là cầu nối giữa du khách và người dân địa phương, cũng như kết nối các cá nhân, tổ chức và đơn vị trong không gian văn hóa của từng vùng miền.
Mặc khác phải ưu tiên đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên người dân tộc
Hướng dẫn viên du lịch thuộc các dân tộc Tày, Nùng, Dao cần phải thông thạo ngôn ngữ dân tộc của mình Điều này rất quan trọng để hỗ trợ du khách từ các vùng miền khác khi họ gặp khó khăn trong việc hiểu tiếng nói Họ sẽ đóng vai trò như những phiên dịch viên, chuyển ngữ từ tiếng dân tộc sang tiếng phổ thông, giúp mọi người dễ dàng giao tiếp và hiểu biết lẫn nhau.
Hướng dẫn viên cần năng động và nhạy bén trong việc phối hợp với Ban tổ chức, chính quyền và cộng đồng địa phương để chuẩn bị cơ sở hạ tầng, điều kiện lưu trú, ăn uống và vận chuyển cho du khách Đồng thời, họ cũng nên tổ chức các buổi giao lưu, gặp gỡ với cá nhân và tổ chức địa phương có liên quan đến lễ hội, nhằm thắt chặt tình đoàn kết, thân thiện và nâng cao sự hiểu biết lẫn nhau.
3.2.1.3 Xây dựng đề án và kịch bản của lễ hội
Lễ hội Lồng Tồng, một sự kiện văn hóa truyền thống của dân tộc Tày, cần được phát triển một cách bền vững và có chiều sâu Để đáp ứng nhu cầu tinh thần của cộng đồng, việc xây dựng đề án và kịch bản cho lễ hội là vô cùng quan trọng Hơn nữa, tổ chức các hội nghị và hội thảo về nội dung chương trình lễ hội sẽ giúp thu thập ý kiến từ các cơ quan lãnh đạo và Ban tổ chức, từ đó nâng cao chất lượng và ý nghĩa của lễ hội Lồng Tồng.
Tổng đợc lễ hội diễn ra theo một lôgic và trật tự nhất định, với đề án lễ hội cung cấp thông tin về những hoạt động cần tiến hành Đề án này không chỉ đề cập mà còn phản ánh các yếu tố quan trọng của lễ hội.
Kịch bản lễ hội phản ánh đ−ợc tổng thể lễ hội ( kể cả phần lễ lẫn phần hội) Kịch bản đó bao gồm:
Địa ph−ơng tổ chức lễ hội
Thời gian, thời l−ợng lễ hội
DiÔn tr×nh lÔ héi
Lực l−ợng tham gia lễ hội
Xây dựng đề án và kịch bản lễ hội là bước quan trọng giúp tổ chức và quản lý lễ hội một cách thống nhất và tuần tự Việc này không chỉ phát huy các yếu tố tích cực mà còn hạn chế nhược điểm, tạo ra một môi trường trong sạch cho lễ hội Đồng thời, nó góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Tày mà không làm mất đi bản sắc và tinh túy vốn có.
Kinh phí đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định thành công hay thất bại của mọi hoạt động Thiếu nguồn tài chính hỗ trợ, con người khó có thể thực hiện những công việc lớn lao.
Trước khi diễn ra lễ hội, phòng VHTT huyện cần lập đề án trình Sở VHTT & DL hoặc UBND tỉnh để phê duyệt và cấp kinh phí Ban văn hóa xã, huyện cũng phải thông báo đến từng địa phương để người dân cùng đóng góp kinh phí cho lễ vật cúng tế và các dụng cụ âm nhạc Định Hóa có tiềm năng du lịch lớn nhờ vào các di tích lịch sử được bảo tồn cấp quốc gia Đảng bộ và nhân dân cần đầu tư nhiều hơn cho việc tu bổ và nâng cấp các di tích lịch sử bị hư hỏng Cần cải tạo và xây dựng các cơ sở lưu trú, vận chuyển, đồng thời nâng cấp hạ tầng như điện, đường, trường, trạm Đặc biệt, hệ thống giao thông vận tải cần được ưu tiên hàng đầu để đảm bảo an toàn cho việc vận chuyển và lưu thông.
Để thu hút sự chú ý của đông đảo du khách, cần tăng cường công tác tuyên truyền và quảng bá lễ hội thông qua nhiều hình thức phong phú và sinh động như băng zôn, áp phích, cũng như giới thiệu trên các phương tiện thông tin đại chúng như tivi, đài, sách, báo và internet Việc này sẽ giúp hình ảnh lễ hội được phổ biến rộng rãi cả trong và ngoài nước.
3.2.3 Phối hợp giữa các ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch
VHTT, DL và thể thao có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình phát triển Để ngành văn hóa phát triển bền vững, cần phải kết hợp hài hòa với thể thao và du lịch, không thể tách rời Ngược lại, thể thao và du lịch cũng cần sự gắn kết với văn hóa để cùng nhau tiến bộ.
Một lễ hội phong phú với nhiều chương trình hấp dẫn sẽ thu hút đông đảo người tham gia Sự đa dạng trong các hoạt động lễ hội không chỉ làm nổi bật bản sắc văn hóa dân tộc mà còn giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trước sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai.
Cần kiên quyết ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng lễ hội Lồng Tồng để tổ chức đánh bạc, trò chơi lừa đảo và các hành vi trộm cắp, nhằm bảo vệ giá trị cao đẹp của lễ hội Đồng thời, cần duy trì không khí trang trọng và đảm bảo trật tự an toàn cho đồng bào các dân tộc cũng như du khách tham gia lễ hội.
Tổ chức lễ hội tại các di tích, đền chùa và miếu mạo không chỉ tôn vinh văn hóa tinh thần mà còn nâng cao giá trị của những nơi này Lễ hội diễn ra tại các di tích tạo ra không khí trang trọng, thiêng liêng, đồng thời thể hiện tinh thần “uống nước nhớ nguồn” Điều này không chỉ phù hợp với hoạt động du lịch văn hóa mà còn làm cho di tích trở nên có ý nghĩa hơn, từ đó khơi dậy tình yêu quê hương trong lòng người dân.