Một số vấn đề lý luận về quản lý di tích
1.1.1 M ộ t s ố khái ni ệ m liên quan đế n đề tài
Quản lý là lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, được khai thác bởi nhiều ngành khoa học khác nhau, bao gồm cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội Mỗi ngành sẽ tiếp cận và định nghĩa quản lý từ những góc độ riêng biệt, tạo nên sự đa dạng trong cách hiểu và ứng dụng của khái niệm này.
C Mác đã coi “ Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lao động”[2,tr 29] Nhấn mạnh nội dung trên ông viết “ Bất kỳ một lao động xã hội, hay cộng đồng nào được tiến hành trên quy mô tương đối lớn cũng đều cần có sự quản lý, nó xác lập quan hệ hài hòa giữa công việc riêng lẻ và công việc chung Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”.[3,tr.480] Như vậy quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm nâng cao hiệu quả lao động
F.Ăngghen cho “Quản lý” là một động thái tất yếu có khi nhiều người cùng hoạt động chung với nhau, khi có sự hợp tác của một số đông người, khi có hoạt động phối hợp của nhiều người
Quản lý là một quá trình điều tiết xã hội, diễn ra giữa chủ thể và khách thể quản lý, nhằm hướng dẫn các hoạt động tuân thủ theo những quy định của thể chế Quản lý không chỉ là hành động tức thời hay ngăn chặn, mà là sự tác động liên tục để hoàn thiện hoặc thay đổi tình trạng hiện tại Nó bao gồm việc nhận diện chính xác những gì đang có, xác định những gì cần thiết, và tìm kiếm các biện pháp khả thi để chuyển từ hiện tại đến mục tiêu mong muốn.
Quản lý, một thuật ngữ Hán Việt, bao gồm hai phần: "quản" nghĩa là lãnh đạo và "lý" có nghĩa là chăm sóc công việc Trong khoa học, quản lý được hiểu là hoạt động có mục đích của con người, nơi một hoặc nhiều người điều phối hoạt động của người khác để đạt được kết quả mong muốn Để thực hiện điều này, người quản lý cần các công cụ hỗ trợ như hệ thống pháp luật, quy tắc và nguyên tắc Từ đó, quản lý có thể được định nghĩa là sự tác động có mục đích của chủ thể lên đối tượng quản lý trong các lĩnh vực văn hóa, chính trị, kinh tế và xã hội, thông qua hệ thống luật lệ và chính sách nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển và đạt được mục tiêu đề ra.
Trong lĩnh vực văn hóa, quản lý cần được hiểu bao gồm các hoạt động sau:
Quản lý thông tin về các hoạt động văn hóa, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể, cùng với hệ thống di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng trên toàn quốc.
Quản lý tài liệu về nhân vật lịch sử là một hệ thống lưu trữ thông tin chi tiết về các nhân vật quan trọng trong lịch sử địa phương Người dùng có khả năng đính kèm hình ảnh và dễ dàng tìm kiếm thông tin liên quan đến từng nhân vật lịch sử mà họ đang quản lý.
Quản lý các hoạt động sự kiện văn hóa trên địa bàn bao gồm việc theo dõi thời gian, kết quả và các thông tin, tài liệu liên quan đến sự kiện.
- Quản lý các thông tin liên quan đến hoạt động của các nhà truyền thống trên địa bàn
Quản lý số hiện vật là hệ thống lưu trữ thông tin chi tiết về các hiện vật cần quản lý Người sử dụng có thể ghi chép và lưu trữ tất cả thông tin liên quan như kích thước, tình trạng, nguồn gốc, niên đại và các thông tin khác liên quan đến hiện vật.
Quản lý, theo quan điểm của điều khiển học, được định nghĩa là sự tác động vào một hệ thống hoặc quá trình nhằm điều khiển và chỉ đạo sự vận động của nó theo những quy luật nhất định Mục tiêu của quản lý là đạt được các kế hoạch mà người quản lý đã đề ra từ trước.
Quản lý di tích lịch sử văn hóa (DTLSVH) là một phần quan trọng trong công tác quản lý di sản văn hóa (DSVH) Không chỉ tập trung vào việc bảo tồn các di tích vật thể, mà còn cần chú trọng đến việc khơi dậy và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể, nhằm tạo ra tác động tích cực đến đời sống của cộng đồng.
Quản lý di tích bao gồm các hoạt động như:
Bảo quản di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật và bảo vật quốc gia là hoạt động thiết yếu nhằm ngăn ngừa và hạn chế những nguy cơ gây hư hỏng, đồng thời giữ gìn các yếu tố nguyên gốc của những di sản này.
Tu bổ di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh là hoạt động quan trọng nhằm sửa chữa, gia cố và tôn tạo các giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên Việc này không chỉ bảo tồn di sản mà còn nâng cao giá trị du lịch và giáo dục cộng đồng về ý nghĩa của các di tích.
Phục hồi di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh là quá trình tái tạo lại các di sản đã bị hủy hoại, dựa trên các dữ liệu khoa học liên quan đến những giá trị văn hóa và lịch sử của chúng.
* Di tích lịch sử văn hóa
Di tích lịch sử văn hóa bao gồm các công trình xây dựng, địa điểm và di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia có giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học Theo Điều 28 của Luật di sản văn hóa, các tiêu chí để một công trình hoặc địa điểm được công nhận là di tích lịch sử văn hóa được quy định rõ ràng.
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn liền với sự kiện lịch sử tiêu biểu trong quá trình dựng nước và giữ nước
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân của đất nước
- Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu của các thời kỳ cách mạng, kháng chiến
- Địa điểm có giá trị tiêu biểu về khảo cổ học
Khái quát về Huyện Thạch Hà, Tĩnh Hà Tĩnh
Hà Tĩnh là một tỉnh ở dải đất miền Trung, nằm trong vùng du lịch Bắc Trung
Bộ nằm ở vị trí địa lý thuận lợi, phía bắc giáp Nghệ An, phía nam giáp Quảng Bình, phía tây giáp Lào và phía đông giáp Biển Đông với bờ biển dài 137km Khu vực này bao gồm các huyện Hương Sơn và Can Lộc.
Kỳ Anh, Vũ Quang, Lộc Hà, Hương Khê, Nghi Xuân, Đức Thọ, Cẩm xuyên và huyện Thạch Hà
Thạch Hà là huyện nằm ở trung độ phía đông tỉnh Hà Tĩnh, tọa độ 18,10 08 – 18,29 độ vĩ Bắc và 105,38 -106,2 độ kinh đông Huyện giáp với các huyện Can Lộc và Lộc Hà ở phía bắc, huyện Cẩm Xuyên ở phía nam, huyện Hương Khê ở phía tây và biển ở phía đông Thành phố Hà Tĩnh nằm ở giữa, chia huyện thành hai phần: phần tây gồm các xã duyên sơn và đồng bằng, phần đông là các xã duyên hải Diện tích tự nhiên của huyện là 355,03 km2 với dân số 129.364 người (theo số liệu thống kê đến 1/1/2011).
Dải núi đồi thấp phía tây Hương Khê là phần rìa của rặng Trường Sơn Bắc, trải dài 24km từ động Sơn Mao (Thạch Ngọc) đến ngọn Báu Đài (Thạch Lưu), Nhật Lệ (Thạch Điền) Vùng bán sơn địa này có diện tích khoảng 11.000 ha.
Diện tích 12.000 ha chiếm 25% tổng diện tích huyện, theo tài liệu điều tra của Tổng cục Thủy sản Các ngọn núi trong khu vực có độ cao trung bình từ 200 đến 250m, ngoại trừ ngọn Nhật Lệ cao 416m Hệ thống sông suối bao gồm ba sông chính: sông Dà – Hà Hoàng, sông Cày, và sông Rào Cấy Bờ biển dài khoảng 20km, với tổng diện tích vùng đặc quyền kinh tế lên tới 3.310 km².
Thạch Hà là một vùng đất cổ với sự hiện diện của con người từ thời hậu kỳ Đá Mới, khoảng 4800 năm trước Vào thời kỳ xa xưa, Thạch Hà thuộc bộ lạc Việt Thường trong nước cổ Văn Lang Đầu thời tự chủ, nhà Tiền Lê đã thành lập châu Thạch Hà từ phần phía đông châu Phúc Lộc – Đường Lâm xưa Tên gọi Thạch Hà lần đầu tiên xuất hiện trong sử sách vào những năm 1005 và 1009, ghi nhận cách đây hơn 1000 năm.
Vào năm 1469, dưới triều vua Lê Thánh Tông, huyện Thạch Hà được khôi phục tên gọi và tồn tại cho đến nay Trong thời kỳ Lê – Mạc, huyện này thuộc phủ Hà Hoa, xứ Nghệ An Năm 1831, triều Nguyễn đã cắt phần đất phía nam trấn Nghệ An để lập tỉnh Hà Tĩnh, trong đó huyện Thạch Hà vẫn thuộc phủ Hà Hoa, sau này đổi tên thành Hà Thanh từ năm 1841.
Năm 1916, Thạch Hà được nâng lên thành phủ Hà Thanh, nhưng sau cách mạng tháng 8 năm 1945, tên gọi trở lại là huyện Thạch Hà cho đến nay Địa bàn huyện Thạch Hà từ thời Lý đến đầu thế kỷ XX nằm giữa sông Nghèn - Hà Hoàng và sông Rào Cấy (sông Nài).
Trong giai đoạn từ 1989 đến 2004, Chính phủ đã quyết định cắt 11 xã của Thạch Hà để nhập vào Thị xã Hà Tĩnh, hiện nay là Thành phố Hà Tĩnh Đến năm 2007, tiếp tục thực hiện việc chia tách, Thạch Hà đã chuyển 6 xã về huyện mới Lộc Hà.
Huyện Thạch Hà hiện nay còn lại 31 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 30 xã và 1 thị trấn huyện lỵ.[14,tr.4-6]
Thạch Hà là huyện duyên hải trung tâm tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam, với vị trí địa lý thuận lợi khi giáp huyện Can Lộc phía tây bắc, huyện Lộc Hà phía bắc, huyện Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh phía nam, huyện Hương Khê phía tây, và biển Đông phía đông Thành phố Hà Tĩnh nằm xen giữa huyện, chia Thạch Hà thành hai nửa, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương Huyện lỵ Thạch Hà tọa lạc trên quốc lộ 1A, là cửa ngõ vào thành phố Hà Tĩnh, cách thủ đô không xa.
Hà Nội 345 km, cách thành phố Vinh 45 km, cách thành phố Hà Tĩnh 5 km
Vị trí địa lý và hệ thống giao thông của Thạch Hà tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu và trao đổi hàng hóa, hình thành các khu công nghiệp tập trung như Dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê Khu vực này cũng phát triển nhiều khu - cụm công nghiệp dọc Quốc lộ 1A từ cầu Nghèn đến cầu Cày và các xí nghiệp vừa và nhỏ trên các tuyến Tỉnh lộ 2, 3, 17 và 19/5 Địa hình huyện Thạch Hà có xu hướng thấp dần từ Tây Nam sang Đông, được chia cắt bởi ba hệ thống sông Nghèn, Rào Cái và sông Cày, tạo nên ba vùng địa hình rõ rệt: đồng bằng, bán sơn địa và ven biển.
Chế độ thuỷ văn của huyện được tác động mạnh mẽ bởi các sông lớn như Đò Điệm, sông Rào Cái, sông Nghèn và sông Cầu Già.
Nguồn nước mặt dồi dào nhờ lượng mưa lớn, nhưng chỉ khả dụng trong mùa mưa Trong mùa khô, nước chủ yếu được khai thác từ các hồ đập thủy lợi Nguồn nước ngầm nông lại bị nhiễm mặn, khiến phần lớn người dân chưa thể sử dụng cho sinh hoạt.
Huyện Thạch Hà có tổng diện tích tự nhiên là 35.503,78 ha, được phân chia thành các loại đất: đất nông nghiệp chiếm 23.040,47 ha, đất phi nông nghiệp là 9.092,68 ha, và đất chưa sử dụng là 3.370,63 ha.
Khoáng sản tại Việt Nam bao gồm Emanit với trữ lượng 365.000 tấn và mỏ sắt Thạch Khê có trữ lượng 540 triệu tấn, là mỏ sắt lớn nhất khu vực Đông Nam Á Ngoài ra, đá xây dựng tại Thạch Đỉnh và Thạch Bàn, với diện tích khoảng 250 ha, có giá trị cao trong ngành xây dựng và xuất khẩu.
1.2.3 Kinh t ế - xã h ộ i – v ă n hóa Điều kiện kinh tế
Cơ cấu kinh tế của huyện Thạch Hà các ngành năm 2011 của huyện không đồng đều, tập trung chủ yếu vào ngành nông nghiệp, ngành công nghiệp - Xây dựng
Năm 2011, tổng giá trị sản xuất của các ngành sản xuất chính đạt 1.308.079 tỷ đồng (theo giá hiện hành), trong đó:
- Nông nghiệp: 709.580 tỷ đồng, chiếm 54,25%;
- Thương mại - Dịch vụ: 120.802 tỷ đồng, chiếm 9,23%;
- Công nghiệp - Xây dựng: 477.678 tỷ đồng, chiếm 36,52%;
Thạch Hà có Quốc lộ 1A dài 9,4 km đi qua huyện, cùng với các tuyến tỉnh lộ và đường liên xã, liên vùng tổng chiều dài lên tới 56,2 km và 35,2 km Hệ thống giao thông được phân bố đều trên các xã, với nhiều tuyến đường liên thôn đã được nâng cấp và mở rộng Đường đã được nhựa hoá hoặc bê tông hoá, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại và vận chuyển hàng hoá trong huyện cũng như đến các địa phương khác trong và ngoài tỉnh.
Tổng quan về Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
Hà Tĩnh, vùng đất anh hùng gắn liền với các cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, đã chứng kiến hành trình của Nguyễn Tất Thành trong những năm đầu thế kỷ XX Người thanh niên yêu nước này đã tìm ra con đường cứu nước thông qua chủ nghĩa Mác – Lênin và đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo thanh niên, lực lượng then chốt cho sự thành bại của cách mạng Ông đã bồi dưỡng nhiều chiến sỹ cách mạng trẻ, nổi bật là Lý Tự Trọng, người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên với câu nói nổi tiếng: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác.”
Lý Tự Trọng, tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ra trong gia đình có truyền thống yêu nước tại làng Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh Cha của ông, cụ Lê Khoan, đã rời quê hương sang Thái Lan để thoát khỏi sự áp bức của thực dân phong kiến và tham gia hoạt động cách mạng Sau khi bị bắt giam trong một cuộc tấn công vào đồn lính Pháp ở biên giới Lào - Thái Lan, cụ Khoan đã cùng đồng hương đến bản Mạy, tỉnh Nakhonphanom, nơi đang tiếp nhận nhiều thanh niên yêu nước từ Nghệ Tĩnh Gia đình Lý Tự Trọng đóng vai trò quan trọng trong phong trào cách mạng, trở thành cơ sở bồi dưỡng cán bộ và là trường quốc ngữ của Hội Việt kiều.
Lý Tự Trọng, từ khi còn nhỏ, đã thể hiện sự thông minh và khả năng học ngoại ngữ vượt trội, bao gồm tiếng Thái, Việt, Anh, Pháp và Nga Được lớn lên trong môi trường cách mạng, anh sớm nhận thức được nỗi khổ của nhân dân dưới ách thống trị của thực dân phong kiến Khi mới 9 tuổi, Lý Tự Trọng đã được cha mẹ cho theo học tiếng Xiêm và tiếng Trung Quốc tại trường tiểu học Nakhon, từ đó anh quyết tâm học tập và nung nấu ước mơ tham gia cách mạng.
Cuối năm 1926, Lê Hữu Trọng được tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội cử sang Quảng Châu, Trung Quốc để học tập và gia nhập nhóm “Thiếu niên tiền phong Việt Nam” do Bác Hồ thành lập Tại đây, Lê Hữu Trọng được đổi tên thành Lý Tự Trọng và được bồi dưỡng về kiến thức cách mạng Sau đó, Lý Tự Trọng học tại một trường trung học của Chính phủ Tôn Trung Sơn, nhanh chóng thông thạo tiếng Trung và trở thành liên lạc viên cho Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội Với trí thông minh và sự hoạt bát, Lý Tự Trọng đã tích cực hỗ trợ việc liên lạc giữa Tổng bộ và các cán bộ cách mạng tại Trung Quốc, đồng thời tổ chức chuyển thư từ, tài liệu về nước Giữa năm 1929, khi tình hình cách mạng có chuyển biến mới, Lý Tự Trọng được cử về Sài Gòn – Chợ Lớn để đảm nhận nhiệm vụ liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ và vận động thanh niên trong các nhà máy, trường học thành lập Đoàn thanh niên cộng sản.
Ngày 8 tháng 02 năm 1931, lợi dụng lúc bà con đi xem bóng đá ở sân vận động Sài Gòn tập trung rất đông, các chiến sỹ cách mạng đã tổ chức một cuộc mít tinh chớp nhoáng Cờ đỏ búa liềm giương cao Một đồng chí đứng lên diễn thuyết kêu gọi quần chúng đánh đổ thực dân Pháp Giữa lúc ấy, tên mật thám Pháp Lơ – gơ – răng và bọn cảnh sát đi cùng đã ập tới Không còn cách nào khác để cứu đồng chí mình, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn chết tên mật thám cứu thoát đồng chí diễn thuyết Bị vây hãm ráo riết, Lý Tự Trọng đã bị bắt Thực dân Pháp đưa anh về giam ở bốt Ca – ti – na và tra tấn vô cùng dã man nhưng anh không khai báo nửa lời, chỉ nói tên anh là Nguyễn Huy Đích thân tên Chánh mật thám Nam Kỳ là Na – đô đến hỏi cung Lý Tự Trọng Tất cả bọn hung ác ở Sài Gòn đều giở hết tài tra tấn và dụ dỗ Cả bọn chủ bóp Bô – lô ở Chợ Lớn có tiếng là khát máu cũng được đưa đến tra tấn Lý Tự Trọng Chúng áp dụng nhiều đòn tra tấn khác nhưng với anh tất cả đều vô hiệu Giam cầm tra tấn ở khám lớn Sài Gòn một thời gian không thu được kết quả, bọn chúng đưa anh ra xử án Run sợ trước phong trào cách mạng, chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương đã mở một phiên tòa đại hình Để xử một chiến sỹ cộng sản Việt Nam chưa đầy 18 tuổi Lý Tự Trọng đã bị kết án tử hình Đứng trước cái chết, Lý Tự Trọng không hề run sợ, anh đã chủ động biến phiên tòa của đế quốc thành một diễn đàn của người chiến sỹ cộng sản [15, tr.22-23]
Thực dân Pháp đã âm thầm xử án Lý Tự Trọng vào rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931 bằng cách dựng máy chém tại khám lớn Sài Gòn Tuy nhiên, tinh thần đấu tranh kiên cường của anh với những khẩu hiệu như “Đả đảo thực dân Pháp” và “Đảng cộng sản Đông Dương muôn năm” đã tạo ra làn sóng phản đối mạnh mẽ Lý Tự Trọng đã bước lên máy chém một cách hiên ngang, hát vang bài Quốc tế ca, khiến kẻ thù khiếp sợ và khơi dậy phong trào cách mạng trên toàn quốc.
Lý Tự Trọng, với cuộc đời và sự nghiệp cách mạng ngắn ngủi, đã để lại một tấm gương sáng cho thế hệ thanh niên Việt Nam Hình ảnh và chí khí của anh trở thành biểu tượng thiêng liêng, khơi dậy khát vọng cống hiến trong lòng các đoàn viên thanh niên Câu nói nổi tiếng của anh, “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng”, đã truyền cảm hứng cho tinh thần yêu nước và ý chí vượt khó của thế hệ trẻ Di sản của Lý Tự Trọng vẫn tiếp tục là lý tưởng sống và vũ khí chiến đấu cho thanh niên Việt Nam hôm nay và mãi mãi về sau.
Ngày nay, trong thời kỳ đổi mới, thanh niên Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, luôn là lực lượng tiên phong trong các phong trào.
Phong trào “Thanh niên lập nghiệp” và “Tuổi trẻ giữ nước” đã tạo ra những động lực mạnh mẽ cho thanh niên tham gia vào các hoạt động tình nguyện và phát triển kinh tế xã hội Hiện nay, hai phong trào lớn “Xung kích phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ Tổ quốc” cùng “Đồng hành với thanh niên lập thân lập nghiệp” đang nổi bật, với nhiều tập thể và cá nhân tiêu biểu xuất hiện tại các địa phương Những cá nhân này không chỉ đi đầu trong học tập, lao động sản xuất mà còn đóng góp vào sự sáng tạo khoa học công nghệ và bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Sau 80 năm kể từ ngày mất vào 30/4/2011, hài cốt của đồng chí đã được tìm thấy và đưa từ Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh về an táng tại quê nhà Để tri ân sự hy sinh anh dũng của đồng chí, cũng như thỏa nguyện của gia đình, dòng họ và cán bộ đoàn viên, thanh niên trên toàn quốc, quá trình này đã diễn ra sau gần 03 năm, bắt đầu từ năm 2009.
Vào năm 2011, gia đình và dòng họ Lê Hữu tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà đã nỗ lực tìm kiếm mộ đồng chí Lý Tự Trọng thông qua nhiều phương pháp khác nhau Sự quan tâm và chỉ đạo thường xuyên của Ban Bí thư Trung ương Đoàn cùng với sự hỗ trợ tích cực từ Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn và chính quyền huyện Thạch Hà, cũng như sự giúp đỡ nhiệt tình từ cấp ủy và chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh, đã góp phần quan trọng trong quá trình này Để đáp ứng nguyện vọng của cán bộ, chiến sỹ và nhân dân Hà Tĩnh, cũng như đoàn viên thanh niên cả nước, Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phê duyệt dự án đầu tư xây dựng Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà.
Tỉnh Hà Tĩnh, do Tỉnh đoàn Hà Tĩnh làm chủ đầu tư, đã triển khai dự án với tổng mức đầu tư 83 tỷ đồng, trong đó 36,9 tỷ đồng từ nguồn vốn Trung ương Đoàn và 23 tỷ đồng từ địa phương, còn lại huy động từ xã hội hóa Công trình có diện tích 4,4 ha, tọa lạc tại vị trí thuận lợi cho khách tham quan, bao gồm các hạng mục như khu mộ và đài tưởng niệm, nhà thờ, nhà văn hóa truyền thống, nhà dịch vụ, cùng hệ thống sân vườn và cây xanh Đây là công trình tri ân người thanh niên cộng sản trẻ tuổi, mang giá trị văn hóa tâm linh lâu dài cho quê hương và đất nước, đồng thời là nơi tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống cho thanh thiếu nhi trên toàn quốc.
- Luật Di sản văn hoá ngày 29/6/2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hoá ngày 18/6/2009
Nghị định số 98/2010/NĐ-CP, ban hành ngày 21/9/2010, của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật di sản văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa, nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa tại Việt Nam Nghị định này đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn thực hiện các quy định liên quan đến việc bảo tồn và phát triển di sản văn hóa, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa dân tộc.
- Quyết định số 1223 QĐ/UB-VX ngày 09/7/2004 của Ủy ban nhân dân tỉnh
Hà Tĩnh về việc công nhận Nhà thờ Lý Tự Trọng - Di tích lịch sử văn hóa cấp Tỉnh
Quyết định số 2461 QĐ/TW-ĐTN ngày 23/9/2011 của Ban Bí thư Trung ương Đoàn đã phê duyệt dự án đầu tư xây dựng Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh Dự án này nhằm tôn vinh và ghi nhớ những đóng góp của Lý Tự Trọng đối với sự nghiệp cách mạng, đồng thời tạo điểm đến cho du khách và giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước.
- Quyết định số 3441/QĐ/UBND ngày 4/11/2013 của UBND tỉnh phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
- Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2012- 2017
Vào ngày 20/10/2011, nhân kỷ niệm 97 năm ngày sinh của đồng chí Lý Tự Trọng, Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn đã khởi công xây dựng Khu tưởng niệm Đến nay, nhiều hạng mục đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, thu hút hàng trăm đoàn khách và đoàn viên thanh niên trong và ngoài tỉnh đến tham quan, dâng hương tưởng niệm, cùng tổ chức các hoạt động văn hóa và lễ kết nạp Đội-Đoàn viên mới tại đây.
Thực tiễn công tác quản lý di tích tại Khu tưởng niệm Lý Tự trọng xã Việt Xuyên - Huyện Thạch Hà - Tĩnh Hà Tĩnh
2.2.1 C ơ c ấ u t ổ ch ứ c và B ộ máy qu ả n lý
* Ban Quản lý Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
Là một đơn vị sự nghiệp công lập có thu, đơn vị này có con dấu và tài khoản riêng, đồng thời chịu sự quản lý trực tiếp của Tỉnh đoàn TNCS Hồ Chí Minh và sự quản lý Nhà nước.
Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch và chịu sự quản lý về mặt hành chính trên địa bàn của UBND huyện Thạch Hà
Quản lý và bảo vệ Khu tưởng niệm là rất quan trọng để tôn tạo và phát huy các giá trị văn hóa - lịch sử Các hoạt động tuyên truyền và quảng bá sẽ giúp giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ di sản văn hóa của dân tộc.
Nghiên cứu lịch sử và các sự kiện nhân vật, sưu tầm hiện vật và tư liệu là những hoạt động quan trọng nhằm phục vụ khách tham quan Đón tiếp và hướng dẫn thuyết minh cho du khách không chỉ giúp họ hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa mà còn tạo điều kiện cho việc nghiên cứu và khám phá du lịch.
Trung tâm giáo dục truyền thống của tuổi trẻ Việt Nam không chỉ là địa điểm tổ chức các hoạt động tập trung cho thanh thiếu nhi Hà Tĩnh mà còn cho thanh niên trên toàn quốc, đồng thời tạo cơ hội giao lưu với thanh niên quốc tế.
- Xây dựng và triển khai thực hiện quy hoạch, kế hoạch hoạt động của Khu tưởng niệm
Quản lý và bảo trì cơ sở vật chất của Khu tưởng niệm là nhiệm vụ quan trọng, bao gồm sửa chữa, tu bổ và mua sắm trang thiết bị cần thiết Đồng thời, tổ chức đón tiếp và hướng dẫn du khách tham quan, nghiên cứu và tưởng niệm cũng là một phần không thể thiếu trong hoạt động của khu vực này.
Tổ chức sưu tầm hiện vật, kỷ vật và tư liệu liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lý Tự Trọng cùng những người cộng sản trẻ tuổi, nhằm gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của tuổi trẻ.
Hà Tĩnh và thanh niên cả nước đang tích cực tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời tổ chức các hoạt động trưng bày và thuyết minh nhằm phục vụ du khách đến tham quan và khám phá.
Phối hợp với Bảo tàng Tuổi trẻ Việt Nam và Trường Đoàn Lý Tự Trọng, cùng các cơ sở giáo dục khác thuộc Trung ương Đoàn và các tỉnh bạn, nhằm tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống, giáo dục kỹ năng, giao lưu học tập và các hoạt động khác của Đoàn - Hội - Đội.
Kế hoạch xây dựng Khu tưởng niệm sẽ được thực hiện từng bước nhằm tạo ra một quần thể di tích lịch sử phục vụ cho việc tham quan và du lịch của du khách trong và ngoài nước Đồng thời, khu vực này cũng sẽ là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống dành cho thế hệ trẻ.
- Huy động các nguồn tài trợ, khai thác các nguồn thu hợp lệ để phục vụ cho hoạt động của KTN
- Thực hiện chế độ quản lý, sử dụng tài chính, tài sản theo quy định hiện hành của nhà nước
- Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất cho cơ quan chủ quản và cấp có thẩm quyền theo quy định
- Phối hợp với địa phương, bảo vệ các hạng mục, các tài liệu, hiện vật, cơ sở vật chất của Khu tưởng niệm
- Tổ chức tôn tạo, bảo vệ Khu tưởng niệm
- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Ban Thường vụ Tỉnh đoàn và các cấp có thẩm quyền giao
* Tổ chức bộ máy, biên chế:
Tổ chức bộ máy và các chức danh biên chế Ban quản lý Khu tưởng niệm gồm: Lãnh đạo ban
01 Tổ chuyên môn nghiệp vụ
01 Tổ Hành chính quản trị
Đối với các chức danh như Trưởng ban, Phó ban, Trưởng các bộ phận chuyên môn và Kế toán, cần có từ 03 đến 05 biên chế Ngoài ra, có thể hợp đồng thêm một số vị trí công tác khác tùy theo khả năng và nhu cầu thực tế.
Bộ máy tổ chức BQL Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng:
1 Đ/c Nguyễn Tiến Sơn - Trưởng BQL Khu tưởng niệm
2 Đ/c Chu Thanh Hoài - Phó trưởng BQL Khu tưởng niệm
3 Đ/c Trần Thị Thu Tình - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
4 Đ/c Trần Thị Nga - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
5 Đ/c Nguyễn Công Nguyên - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
6 Đ/c Nguyễn Thị Phương Mai - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
7 Đ/c Đặng Quốc Vũ - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
8 Đ/c Nguyễn Thị Phượng - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
9 Đ/c Lê Thị Lân - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
10 Đ/c Nguyễn Công Thuận - Cán bộ BQL Khu tưởng niệm
+ Điều hành chung, phụ trách kế hoạch, tổ chức, tài chính của đơn vị
+ Chịu trách nhiệm về công tác đối nội, đối ngoại, giải quyết các mối quan hệ, tạo điều kiện cho hoạt động của Ban đạt hiệu quả
+ Có khả năng quản lý, điều hành, đối nội, đối ngoại Cụ thể hóa các chủ trương, kế hoạch một cách có hiệu quả
+ Tâm huyết, nhiệt tình với nhiệm vụ được giao, chăm lo bảo vệ lợi ích và sự phát triển của đơn vị
Giúp việc cho Trưởng ban, người này có trách nhiệm trực tiếp trước Trưởng ban và phụ trách chuyên môn nghiệp vụ Khi được Trưởng ban ủy quyền, họ sẽ thay mặt Trưởng ban để điều hành công việc của Ban.
+ Tâm huyết, nhiệt tình, năng động, sáng tạo trong công việc được giao Ngoài ra gồm: Đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn: 2-3 biên chế
Tổ công tác chuyên môn nghiệp vụ:
Gồm 02 biên chế và một số nhân viên hợp đồng thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Đón tiếp, hướng dẫn các đoàn khách đến thăm viếng, tham quan, nghiên cứu tại Khu tưởng niệm
- Tuyên truyền, giới thiệu quảng bá Khu tưởng niệm trên các phương tiện thông tin đại chúng
Xây dựng đề cương trưng bày và tổ chức sưu tầm hiện vật, kỷ vật cùng tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lý Tự Trọng, cùng các cộng sản trẻ tuổi, nhằm tôn vinh truyền thống của tuổi trẻ Hà Tĩnh và cả nước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Hoạt động này sẽ phục vụ cho việc tổ chức trưng bày và thuyết minh, thu hút khách tham quan, du lịch và viếng thăm.
Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện các hoạt động tập trung cùng với các hoạt động thường xuyên khác là cần thiết để bảo vệ và phát huy giá trị của Khu tưởng niệm.
Tổ công tác hành chính quản trị:
Gồm 01 biên chế và một số hợp đồng giúp việc, thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Quản lý hành chính, tài chính, tài sản, thiết bị, phương tiện của Ban và của Khu tưởng niệm
- Khai thác các nguồn lực phục vụ hoạt động của Khu tưởng niệm
- Tổng hợp, xây dựng báo cáo, thực hiện công tác thi đua - khen thưởng theo quy định; thực hiện công tác văn thư, kho quỹ
- Tiếp nhận, quản lý, cấp phiếu thu hoặc cấp giấy chứng nhận tiền, hiện vật do các cơ quan, đơn vị, cá nhân hiến tặng, đóng góp công đức
- Chăm lo hương khói Khu mộ và Đài tưởng niệm, Nhà tưởng niệm
Để đảm bảo an toàn cho cơ sở vật chất và trang thiết bị tại Khu tưởng niệm, cần thực hiện các biện pháp bảo vệ an ninh trật tự Đồng thời, việc bảo vệ phương tiện và tài sản của các tập thể, cá nhân đến thăm viếng Khu tưởng niệm cũng rất quan trọng.
- Vệ sinh môi trường, trồng và chăm sóc, bảo vệ cây xanh, cây cảnh
Trưởng ban phụ trách quản lý hệ thống âm thanh, ánh sáng, điện, điện tử, cũng như hệ thống nước sinh hoạt và phòng cháy chữa cháy tại Khu tưởng niệm Công việc bao gồm việc giới thiệu và thuyết minh tại các điểm trong khu vực Để đảm bảo hiệu quả quản lý, Trưởng ban sẽ chịu trách nhiệm chung, trong khi Phó ban sẽ trực tiếp phụ trách các bộ phận Mỗi bộ phận sẽ có tổ trưởng quản lý nhân lực và công việc của mình.
* Cơ sở vật chất, Tài chính:
- Trụ sở làm việc: Nằm trong Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng tại xã Việt Xuyên
- Huyện Thạch Hà - Tỉnh Hà Tĩnh
- Nguồn Tài chính hoạt động:
Đánh giá điểm mạnh,điểm yếu, cơ hội, thách thức của Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng
Công trình KTN, hoàn thiện vào tháng 10/2014 nhưng đã đi vào hoạt động từ cuối năm 2013, là một địa chỉ văn hóa quốc gia quan trọng Nơi đây không chỉ giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho thế hệ hiện tại và tương lai, mà còn là trung tâm tổ chức các hoạt động văn hóa cho thanh thiếu niên Hà Tĩnh và cả nước Đồng thời, công trình cũng trưng bày nhiều tư liệu về cuộc đời và hoạt động cách mạng của đồng chí Lý.
Tự Trọng và tuổi trẻ Việt Nam đã thu hút sự chú ý đáng kể từ các cấp chính quyền tỉnh và địa phương kể từ khi thành lập và đi vào hoạt động hơn nửa năm qua.
Mặc dù mới thành lập và còn non trẻ, Ban quản lý cùng đội ngũ cán bộ nhân viên đã hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện của Khu tưởng niệm, cũng như cho địa phương và tỉnh nhà.
Ban quản lý Khu tưởng niệm đã thực hiện đúng chủ trương của Đảng, Nhà nước và UBND Tỉnh trong việc bảo vệ, kiểm tra và phát huy giá trị của Khu di tích.
Với đội ngũ cán bộ nhân viên trẻ, khá nhiệt tình luôn luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, hàng ngày phục vụ từng đoàn khách tham quan
Dự án trồng cây xanh xung quanh Khu tưởng niệm đã cải thiện cảnh quan, tạo không gian thoáng đãng và giữ gìn môi trường xanh đẹp Các biện pháp phòng chống cháy nổ được củng cố và chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng ứng phó Vấn đề vệ sinh cũng được chú trọng thực hiện thường xuyên.
Ban quản lý đã tích cực sưu tầm và nghiên cứu nhiều cuốn sách, tài liệu và báo chí liên quan đến Lý Tự Trọng và Chủ tịch Hồ Chí Minh Những tư liệu này được trưng bày tại nhà 2 nhà truyền thống, phục vụ nhu cầu tìm hiểu và tham quan của du khách khi đến đây.
Nhiều hoạt động thiết thực và sôi nổi đã thu hút sự tham gia của người dân, bao gồm việc bàn giao hỗ trợ xây dựng nông thôn mới tại xã Việt Xuyên, tổ chức khám bệnh và cấp phát thuốc miễn phí, lễ tuyên dương các công trình và thanh niên tiêu biểu trong phong trào thi đua, cùng với hội trại thanh niên đầy ý nghĩa.
Sở Văn hóa thể thao và du lịch Tỉnh đã phối hợp với Ban quản lý di tích và chính quyền địa phương để tiến hành thanh tra toàn diện Khu tưởng niệm, bao gồm các lĩnh vực bảo tồn, dịch vụ, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự Mục tiêu là đảm bảo hiệu quả quản lý của Ban quản lý và định hướng phát triển bền vững cho Khu tưởng niệm.
Ban quản lý đã xây dựng một địa chỉ tự hào, ghi dấu ấn của vùng đất anh hùng và nhân tài, nơi xứng đáng là thế hệ kế thừa của người anh hùng trẻ tuổi Lý Tự Trọng.
Khu tưởng niệm đã hoạt động hơn sáu tháng, mang lại nhiều lợi ích tích cực, nhưng vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục.
Qua thời gian khảo sát tìm hiểu tôi thấy rằng :
Nhân viên và cán bộ quản lý tại Khu tưởng niệm chủ yếu là người địa phương Huyện Thạch Hà, dẫn đến việc phân chia công việc chưa rõ ràng và một số nhân viên thiếu nhiệt tình Điều này khiến khách tham quan phải chờ đợi lâu, thậm chí phải đến tận cửa phòng để được phục vụ, gây ảnh hưởng đến trải nghiệm của họ.
Nhân viên tại Khu tưởng niệm căn bản vẫn còn thiếu nhiều kinh nghiệm thực tế, một số chưa có kinh nghiệm về thuyết trình, hướng dẫn viên
Tổ chức bộ máy quản lý tại Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng hiện đang gặp hạn chế, không đáp ứng đủ nhu cầu công việc, thiếu cán bộ khoa học kỹ thuật và nghiên cứu Điều này dẫn đến tình trạng một cán bộ phải đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau.
Hầu như những người nằm trong Ban quản lý ít đến, do Khu tưởng niệm còn khá mới
Hệ thống các dịch vụ tại đây vẫn còn thiếu: bãi gửi xe, quầy hàng lưu niệm, dịch vụ ăn uống,
Hoạt động tuyên truyền và quảng bá hình ảnh về KTN chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn đến hiệu quả thấp trong việc thu hút khách tham quan Bên cạnh đó, ý thức bảo vệ và phát huy giá trị Di tích trong cộng đồng cũng còn hạn chế Việc người dân chưa tham gia tích cực vào các cuộc họp và lĩnh vực quản lý là một trở ngại lớn cho Ban quản lý, vì sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng trong quá trình phát triển các công trình Di tích.
Mặt khác, đa số phương tiện tuyên truyền chủ yếu là loa đài, chưa phát triển đa dạng trên các phương tiện khác
Chưa tổ chức nhiều chương trình lưu diễn, giao lưu, các công trình nghiên cứu khoa học, các buổi tọa đàm về tìm hiểu Khu tưởng niệm
Công tác bảo vệ môi trường chưa được thực hiện một cách chặt chẽ, dẫn đến tình trạng người dân vẫn tiếp tục chăn thả gia súc xung quanh khu vực Sự xuất hiện của bò, trâu trong khu vực này không chỉ gây mất mỹ quan mà còn ảnh hưởng đến cảnh quan chung.
Phần vệ sinh thảm cỏ trên đồi sau phần mộ của Đồng chí chưa được thực hiện triệt để, dẫn đến tình trạng cỏ mọc cao và các bồn cây trở nên um tùm với sự xuất hiện của cây cao, cây thấp và nhiều lá rụng.
