Hoạt động kinh doanh sách văn học nghệ thuật của nhà xuất bản văn học từ 2007 đến 2009

Ngoài ra NXB còn giành được rất nhiều giải thưởng cao quý như giải thưởng của Hội văn nghệ, hội nhà văn, giải thưởng Hồ Chí Minh cho những bộ sách mang tính lịch sử cao như Bộ tuyển tập

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

G.V HƯỚNG DẪN: TH.S NGUYỄN VĂN MINH

SINH VIÊN : NGUYỄN THỊ HUYỀN TRÂM LỚP : 25A PHXBP

Hà NỘI - 06/2010

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

1.Tính cấp thiết của đề tài: 4

2 Mục đích nghiên cứu: 5

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 6

4 Phương pháp nghiên cứu: 6

5 Bố cục khoá luận: Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục thì 6

CHƯƠNG I : NHẬN THỨC CHUNG VỀ SÁCH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VÀ Ý NGHĨA CỦA MẶT HÀNG SÁCH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT 7

1.1.Những nét cơ bản của mặt hàng sách Văn học nghệ thuật: 7

1.1.1 Khái niệm sách văn học nghệ thuật: 7

1.1.2 Đặc trưng căn bản của mặt hàng sách văn học nghệ thuật 8

1.1.3 Thành phần cơ cấu mặt hàng sách văn học nghệ thuật: 13

1.2 Vai trò của mặt hàng sách văn học nghệ thuật: 15

1.2.1 Sách văn học nghệ thuật là công cụ đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng: 15

1.2.2 Sách văn học nghệ thuật góp phần phát triển giao lưu văn hóa giữa các quốc gia trên thế giới: 17

1.2.3 Sách văn học nghệ thuật là phương tiện giải trí: 18

1.2.4 Sách văn học nghệ thuật góp phần nâng cao nhận thức và bồi đắp tâm hồn: 19

1.2.5 Sách văn học nghệ thuật làm phong phú thị trường XBP mang lại hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp: 21

1.3 Ý nghĩa của hoạt động kinh doanh sách văn học nghệ thuật: 22

1.3.1 Ý nghĩa đối với NXB Văn học: 22

1.3.2 Ý nghĩa đối với xã hội: 23

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG KINH DOANH SÁCH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT CỦA NXB VĂN HỌC TỪ NĂM 2007 - 2009 25

2.1 Vài nét về NXB Văn học 25

2.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh của NXB Văn học từ năm 2007 đến 2009: 28

2.2.1 Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động xuất bản phát hành sách VHNT của NXB Văn học 28

2.2.2 Tổ chức hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản Văn học 30

2.3 Hoạt động kinh doanh sách Văn học của nhà xuất bản Văn học 39

2.3.1 Phân tích các khả năng của NXB Văn học: 39

2.3.2 Thực hiện các biện pháp xúc tiến tiêu thụ 41

2.3.3 Tổ chức tiêu thụ sách Văn học nghệ thuật 43

2.3.4 Kết quả kinh doanh cuả Nhà xuất bản Văn học 48

2.4 Đánh giá, nhận xét về hoạt động kinh doanh của NXB Văn học 54

2.4.1 Những thành tựu cơ bản trong kinh doanh 54

2.4.2 Những hạn chế tồn tại trong hoạt động kinh doanh sách Văn học của NXB 58

CHƯƠNG III : MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC 60

3.1 Những kiến nghị về phía Nhà nước: 60

3.1.1.Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý: 60

3.1.2 Nhà nước cần có những hỗ trợ cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh và hiệu quả xã hội: 61

3.1.3 Tăng cường công tác kiểm tra thanh tra nội dung sách VHNT trên thị trường: 62

3.1.Giải pháp đối với hoạt động kinh doanh của Nhà xuất bản văn học: 63

3.2.1 Thúc đẩy hơn nữa hoạt động nghiên cứu thị trường 63

3.2.2 Cần đầu tư để khai thác bản thảo hay: 63

3.2.3 Sử dụng nguồn vốn có hiệu quả: 64

3.2.4 Đầu tư, xây dựng, đổi mới cơ sở vật chất: 65

3.2.5 Đẩy mạnh các hoạt động khác: 65

3.3 Giải pháp đối với việc quản lý và đào tạo nhân sự: * Nâng cao năng lực cán bộ biên tập viên của NXB: 66

KẾT LUẬN 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

LỜI MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài:

Ngày nay, trong khi khoa học kĩ thuật tiến bộ không ngừng, các phương tiện thông tin đại chúng vô cùng phát triển, cùng với sự ra đời của hàng loạt các loại hình văn hoá, văn nghệ và nhiều hình thức giải trí khác nhau thì sách vẫn luôn là một người bạn tốt, song hành cùng con người mọi lúc mọi nơi Sách góp phần nâng cao nhận thức, giáo dục, bồi dưỡng về thẩm mĩ, đạo đức , giúp con người hoàn thiện nhân cách và tâm hồn cao đẹp Sách có vai trò to lớn trong đợi sống xã hội nói chung và xây dựng nền văn hoá mới, con người mới nói riêng, Nghị quyết Ban chấp hành Trung Ương 5 khoá VIII đã chỉ rõ: “Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa

là mục tiêu vừa là động lực thúc đầy sự phát triển kinh tế - xã hội Mọi hoạt động văn hoá…phải nhằm xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến đậm

đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh cho sự phát triển xã hội…”

Sách văn học nghệ thuật luôn là một trong những mặt hàng sách được Nhà nước, các doanh nghiệp và bạn đọc quan tâm Sách văn học nghệ thuật ngoài đáp ứng được mục tiêu xã hội nó còn đem lại hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp Hoạt động kinh doanh sách văn học nghệ thuật những năm gần đây vô cùng náo nhiệt và sôi động nhưng cũng đặt ra không

ít vấn đề cần giải quyết, khắc phục Một trong những NXB luôn đi đầu trong việc đưa mảng sách Văn học nghệ thuật đến với đông đảo độc giả cả nước là NXB Văn học

Trải qua 60 năm tồn tại và phát triển, NXB Văn học dù ở thời điểm nào vẫn luôn giữ vững đường lối chính trị của Đảng và Nhà nước, xứng tầm

là NXB mang tầm cỡ quốc gia, tiên phong trong công tác giáo dục tư tưởng, nâng cao trình độ nhận thức và hoàn thiện nhân cách con người Tích cực đóng góp vào sự phát triển của nền văn học Việt Nam tiên tiến đậm đà bản

sắc dân tộc Sách của NXB có mặt ở mọi nơi, mọi miền trên Tổ quốc từ thành thị tới nông thôn hay tới vùng sâu vùng xa, biên giới hay hải đảo, sách được dịch ra nhiều thứ tiếng và xuất khẩu sang một số nước trên thế giới

Với những thành tích như vậy nên NXB Văn học đã được trao tặng nhiều huân chương cao quý của Nhà nước như: Huân chương độc lập hạng nhất, nhì, ba trong nhiều năm liền Ngoài ra NXB còn giành được rất nhiều giải thưởng cao quý như giải thưởng của Hội văn nghệ, hội nhà văn, giải thưởng Hồ Chí Minh cho những bộ sách mang tính lịch sử cao như Bộ tuyển tập văn học Việt Nam thế kỉ XX, tuyển tập thơ văn Hồ Chí Minh, tuyển tập Trường Chinh và nhiều tác phẩm khác…Vì thế có thể nói NXB Văn học là đầu tàu trong xuất bản và phân phối sách Văn học nghệ thuật trên thị trường sách cả nước hiện nay Là một NXB Nhà nước, NXB Văn học không ngừng đổi mới để ngày càng cho ra đời những tác phẩm hay, có giá trị về cả nội dung và hình thức đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của độc giả

Ấn tượng với những thành tích trên của NXB Văn học, cùng với sự

yêu thích sách văn học nghệ thuật em quyết định lựa chọn đề tài : “Hoạt

động kinh doanh sách văn học nghệ thuật của Nhà xuất bản Văn học từ

2007 đến 2009” để làm đề tài khoá luận của mình với mong muốn tìm hiểu

sâu hơn về hoạt động kinh doanh sách văn học nghệ thuật tại NXB Văn học nói riêng và hoạt động kinh doanh sách văn học nghệ thuật trên thị trường thủ đô Hà Nội nói chung

2 Mục đích nghiên cứu:

Đề tài tập trung nghiên cứu thực tiễn hoạt động kinh doanh (xuất bản – phát hành) sách văn học nghệ thuật của nhà xuất bản văn học từ năm 2007 đến năm 2009 nhằm làm rõ những thành công cũng như hạn chế trong việc kinh doanh mặt hàng sách này Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp để phát huy những thế mạnh, những ưu điểm và giảm bớt, khắc phục những hạn chế tăng khả năng kinh doanh của Nhà xuất bản văn học trong những

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Hoạt động kinh doanh sách văn học nghệ thuật của NXB Văn học từ 2007 đến nay

4 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn có sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp điều tra xã hội học, thống kê

- Phương pháp thu thập thông tin: Quan sát, thu thập tổng hợp thông tin về ngành, về nhà xuất bản thông qua báo, tạp chi, báo cáo…

5 Bố cục khoá luận:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục thì

nội dung khoá luận gồm 3 phần:

Chương 1: Nhận thức chung về sách văn học nghệ thuật và ý nghĩa của hoạt

động kinh doanh sách văn học nghệ thuật

Chương 2: Thực trạng kinh doanh sách văn học nghệ thuật tại NXB Văn

CHƯƠNG I NHẬN THỨC CHUNG VỀ SÁCH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VÀ Ý NGHĨA CỦA MẶT HÀNG SÁCH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT 1.1.Những nét cơ bản của mặt hàng sách Văn học nghệ thuật:

1.1.1 Khái niệm sách văn học nghệ thuật:

Văn học luôn là một trong những bộ phận quan trọng nhất của đời sống văn hoá tinh thần nhân loại Từ buổi hồng hoang của lịch sử loài người đến nay, văn học nghệ thuật vẫn tồn tại và trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội nhân loại Do chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống văn hoá tinh thần của mọi dân tộc nên văn học nghệ thuật luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của mọi thành phần giai cấp trong xã hội, của những văn nghệ sĩ, những nhà nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực khoa học, xã hội - nhân văn khác nhau Chính vì lẽ đó từ xưa đến nay đã có không biết bao nhiêu nhà nghiên cứu, nhà khoa học, chính trị gia hay những tao nhân mặc khách dày công nghiên cứu về văn học nghệ thuật

Đã có nhiều định nghĩa khác nhau về văn học, từ góc độ chức năng của văn học, M Gócky đã khẳng định trong một câu nói nổi tiếng: “Văn học là nhân học – là học cách làm người” Trong khi đó xét từ chất liệu của văn học, nhiều người lại cho rằng: “văn học là nghệ thuật của ngôn từ” Những quan niệm này phần nhiều mang tính chủ quan cảm tính, ít mang tính khoa học do vậy không thể phản ánh đầy đủ nội hàm của khái niệm văn học Các nhà nghiên cứu văn học hiện nay đều thống nhất: “Văn học là loại hình nghệ thuật sáng tạo bằng ngôn từ bao gồm văn học dân gian, được sáng tạo và lưu truyền bằng miệng từ đời này sang đời khác, và văn học viết, được sáng tác và lưu truyền dưới hình thức văn bản viết”

Trong đời sống văn học hôm nay, các tác phẩm văn học nghệ thuật chủ yếu được phổ biến đến công chúng dưới dạng văn bản viết tồn tại trong những

cuốn sách do vậy chúng ta có thể hiểu “Sách văn học nghệ thuật là một

dạng hình thái vật chất chứa đựng một, một phần hay nhiều tác phẩm văn

học nghệ thuật, được xuất bản, in ấn nhằm phổ biến đến đông đảo bạn đọc”

Trong nền kinh tế thị trường, sách văn học nghệ thuật tham gia vào quá trình trao đổi lưu thông trên thị trường trên cơ sở ngang giá (giá trị) chung nên chúng trở thành hàng hoá

Khi sách trở thành hàng hoá nó cũng mang hai thuộc tính cơ bản như nhiều loại hàng hoá khác là giá trị và giá trị sử dụng

Giá trị của sách văn học nghệ thuật là một luợng lao động cần thiết bao gồm lao động trừu tuợng của người viết sách và biên tập và lao động cụ thể của những người làm nghề in ấn tạo nên Biểu hiện giá trị cụ thể của hàng hoá

- sách là giá cả (Giá in trên bìa sách)

Giá trị sử dụng là những tác động xã hội to lớn của sách đối với xã hội

và con người mà lao động trừu tuợng sáng tạo của người nghệ sĩ tạo nên đáp ứng nhu cầu trực tiếp nhằm hoàn thiện, phát triển nhân cách con người Vì vậy giá trị này là vô hình, không thể cân đong đo đếm được đồng thời cũng không bị hao mòn đi trong quá trình sử dụng

Sách văn học nghệ thuật trong quá trình trao đổi trên thị trường, thực

tế giá cả được xác định chủ yếu chỉ là giá “sản phẩm sách” ( tiền nhuận bút

hoặc bản quyền tác giả chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng giá cả của cuốn sách) Nguời mua sách không thể trả tiền để chiếm hữu tác phẩm mà chỉ trả

tiền để được hưởng thụ tác phẩm thông qua một sản phẩm cụ thể

1.1.2 Đặc trưng căn bản của mặt hàng sách văn học nghệ thuật

Sách văn học nghệ thuật là mảng sách lớn có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội nói chung và đối với hoạt động kinh doanh của NXB Văn học nói riêng Mỗi mặt hàng sách đều có những đặc trưng riêng tạo nên sự khác biệt giữa các mặt hàng sách với nhau Mặt hàng sách văn học nghệ thuật có những đặc điểm cơ bản sau:

1.1.2.1 Sách văn học nghệ thuật đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung

Văn chương phán ánh các khía cạnh của cuộc sống xã hội, các mối quan hệ trong xã hội, cuộc sống của mỗi cá nhân và toàn bộ thế giới tự nhiên Và dưới mỗi cách nhìn, cảm nhận với mỗi văn phong khác nhau, các nhà văn, nhà thơ lại cho ra đời các tác phẩm sáng tác nghệ thuật khác nhau khiến cho cuộc sống muôn màu muôn vẻ muôn vạn cách nhìn

Sự đa dạng, phong phú của mặt hàng sách thể hiện ở chính những nội dung của các mảng đề tài như : Cách mạng, tâm lí xã hội, tình cảm, lịch sử, khoa học, chiến tranh…và trong mỗi mảng đề tài lớn lại có các mảng nhỏ hơn, ví dụ ở mảng tâm lí xã hội bao gồm đề tài về mối quan hệ giữa con người với con người trong công việc, trong gia đình, bạn bè, xã hội, tình yêu…trong tình yêu lại có tình yêu đôi lứa, tình yêu gia đình, bạn bè, quê hương đất nước…

Sách văn học nghệ thuật phong phú ở thể loại Nếu chia theo hình thức thể hiện có thể chia làm 2 loại lớn: thơ và văn xuôi Trong mỗi thể loại lại có những thể loại khác nhau như trong văn xuôi có tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự, kí sự, tuỳ bút…Trong thơ ca có trường ca, đoản ca, thơ lục bát, song thất lục bát, thơ tự do, tuyển tập…Với mỗi vấn đề có thể được biểu hiện với nhiều hình thức, dưới con mắt và cách nhìn nhận của mỗi tác giả

Văn chương và lịch sử cũng luôn song hành với nhau, ở mỗi giai đoạn lịch sử nhất định ta lại thấy văn chương cũng có những nét đặc biệt riêng, nó minh chứng cho sự biểu hiện hiện thực xã hội của văn chương Như ở giai đoạn chống Pháp, chống Mỹ cứu nước, đã có biết bao tác phẩm bất hủ để lại trong lòng người đọc khiến biết bao thế hệ cảm động, các tác phẩm kêu gọi bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ xóm làng hay các tác phẩm hiện thực phản ánh bức tranh xã hội đen tối đầy rẫy sự bất công, cùng cực Mà các tác gỉa nổi bật

với “Nhật kí trong tù” , “Bản tuyên ngôn độc lập” , Tố Hữu với “Từ ấy”,

“Việt Bắc”, Nam Cao với “Chí phèo” , Ngô Tất Tố với “Tắt đèn”, Nguyễn

Quang Dũng với “Tây tiến”, Nguyễn Đình Thi với “Đất nước”, Nguyễn

Trung Thành với “Rừng xà nu”, Nguyễn Minh Châu với “Mảnh trăng cuối

rừng”…Tất cả các tác giả ấy, các tác phẩm ấy chỉ là một trong những tác

giả, tác phẩm trong làng văn thơ giữa lúc chiến tranh bom đạn, họ với những tác phẩm của mình xứng đáng là “cây súng” trên mặt trận văn học nghệ thuật Đúng như câu thơ của Sóng Hồng đã nói với những chiến sĩ Cách mạng “Dùng cán bút làm đòn xoay chế độ”…Còn ngày nay, khi đất nước đã hoàn toàn độc lập, Tổ quốc đang nỗ lực đi lên xây dựng đất nước trở thành một đất nước phát triển hơn, cơ bản trở thành nước công nghiệp năm 2020 thì các tác phẩm văn học lại đề cao sự đổi mới trong tư duy, nhận thức hay phong cách sống năng đông hoạt bát, tiếp thu học hỏi các kĩ thuật công nghệ đổi mới của nước ngoài đồng thời phát huy, giữ lại nét văn hóa đẹp của dân

họ, tất cả đều qua ngòi bút vô cũng tài hoa của tác giả đã mang đến những tác phẩm VHNT giàu cảm xúc Không chỉ đề tài chiến tranh mà còn có rất nhiều các đề tài khác như tình yêu đôi lứa, tình yêu đất nước, con người…Chúng ta có thể thấy điều này qua những tác phẩm tiêu biểu như

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du, “Chiến tranh và hòa bình” của Leptonxtoi,

“Những người khốn khổ” của Victor Hugo, “Đồi gió hú” của Emily Brote,

“Cuốn theo chiều gió” của Margaret Michel, Những vở kịch của Sheakpear

như Hamlet, Otelo, Romeo & Juliet , Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần

hay những bộ truyện võ hiệp của Kim Dung với “Anh hùng xạ điêu, Thần

điêu đại hiệp, Tiếu ngạo giang hồ, Lộc đỉnh kí, Ỷ thiên đồ long kí…”, hoặc

“Ba chàng ngự lâm pháo thủ” của A.Dusma…những tác phẩm kể trên đã

làm say mê biết bao trái tim của độc giả bây giờ và mãi mãi về sau Sách VHNT có giá trị trường tồn cùng thời gian là vì vậy

1.1.2.3 Sách văn học nghệ thuật có tính cạnh tranh mạnh trên thị trường

Mặt hàng sách văn học nghệ thuật là loại sách có nhu cầu lớn trên thị trường và thường mang lại hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp Chính vì thế mà mặt hàng sách này luôn được các doanh nghiệp quan tâm và ưu tiên đầu tư là mặt hàng sách chủ lực

Việc kinh doanh xuất bản phẩm phải đảm bảo 2 mục tiêu là doanh thu

và hiệu quả xã hội Hiệu quả kinh doanh mặt hàng sách văn học nghệ thuật rất khá nên các doanh nghiệp hiện nay đều chạy đua để có được những đầu sách hay, có khả năng thu hút độc giả đem lại hiệu quả tốt nhất cho doanh nghiệp mình Chính vì thế các doanh nghiệp luôn cạnh tranh nhau về giá, chiết khấu, đầu tư kinh phí tìm bản thảo hay, in những trang in đẹp Sự cạnh tranh này là động lực để phát triển sản xuất kinh doanh và nâng cao nhu cầu cũng như thị hiếu văn học cho người dân Trên thị trường có rất nhiều NXB, các công ty Phát hành sách nhà nước cũng như tư nhân có tên tuổi trên thị trường về phân phối cũng như cung cấp mặt hàng sách văn học nghệ thuật

hiện nay như NXB Văn học, công ty Nhã Nam, Bách Việt, NXB Trẻ, công

ty PHS Fahasa Thành Phố Hồ Chí Minh…

Tuy nhiên việc cạnh tranh trên thị trường cũng còn tồn tại một số điều, đó là để đạt được hiệu quả doanh thu cao nhất mà nhiều nhà sách tư nhân đã tăng chiết khấu, giảm giá bán, in nối bản, sao chép thậm chí in lậu Điều này gây ra rối loạn thị trường, làm cho các công ty chân chính điêu đứng Vì thế các doanh nghiệp cần có chiến lược cạnh tranh để có được hiệu quả nhưng phải đúng pháp luật

1.1.2.4 Thị trường sách văn học nghệ thuật diễn ra sôi động và phức tạp

Nội dung sách văn học nghệ thuật đề cập tới rất nhiều vấn đề của cuộc sống xã hội, là cái nhìn nhận theo khía cạnh chủ quan của tác giả hoặc theo quy luật chung Mỗi tác phẩm ra đời là cả một quá trình lao động sáng tạo của tác giả Hiện nay, mỗi ngày đều có tác phẩm văn học nghệ thuật ra đời cùng với nhiều thể loại khác nhau, tuy số lượng mặt hàng sách VHNT không phải là quá lớn nhưng do thị trường rộng, lại có sự tham gia của nhiều NXB, các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân nên thị trường sách VHNT tiềm ẩn nhiều phức tạp trong khâu quản lí về mặt thẩm định nội dung cũng như hình thức Có thể kể ra đó là vấn đề về giá sách, chiết khấu, in lậu, nối bản hay vi phạm tác quyền, hoặc sách có nội dung không tốt ảnh hưởng tới văn hoá, thuần phong mĩ tục hoặc đi trái đường lối, chủ trương và chính sách của Nhà nước…đây đều là những vấn đề nan giải mà cho tới hiện nay vẫn chưa giải quyết triệt để được

Để giải quyết những vấn đề trên không chỉ là trách nhiệm của các cấp, các ngành mà ngay trong bản thân các doanh nghiệp hay độc giả phải nhận thức được vấn đề để cùng nhau tạo ra một nền văn chương trong sạch, đẹp

đẽ như cái vốn có của nó

1.1.3 Thành phần cơ cấu mặt hàng sách văn học nghệ thuật:

* Mặt hàng sách nghiên cứu, lí luận phê bình văn học:

Bao gồm các mảng sách:

- Văn học sử: là những tác phẩm, những công trình nghiên cứu nhằm tổng kết, đánh giá các giai đoạn lịch sử văn hoá, hoặc khái quát nền văn hoá

Hiện nay công tác nghiên cứu lí luận văn hoá có công tác nghiên cứu văn hoá sử, ở Việt Nam chia văn hoá sử theo các mốc lịch sử là các thời đại

như “Văn hoá Việt Nam 1900-1945”, tuỳ theo giai đoạn mà các tác phẩm

được sáng tác ứng với từng thời điểm ấy

- Sách nghiên cứu lí luận văn học: là những tác phẩm nghiên cứu, khám phá logic nội tại của văn học Để cho ra đời một cuốn sách nghiên cứu lí luận văn học đòi hỏi nhiều thời gian tìm hiểu, suy ngẫm của tác giả

Có những tác phẩm đáng chú ý như “ Dẫn luận nghiên cứu lịch sử” , “ Một

số vấn đề lí luận về lịch sử văn học” của Trần Đình Sử

- Sách phê bình văn học: bao gồm những tác giả, tác phẩm, công trình nghiên cứu nhằm đưa ra những nhận xét đánh giá về một giai đoạn,

trào lưu văn học, một tác giả hay một tác phẩm văn học: phê bình- bình

luận văn hoá, Nhà văn hiện đại ( Vũ Ngọc Phan) Gần đây có một số nhà

nghiên cứu khoa học viết một số bài nghiên cứu văn hoá dưới dạng tả văn

giàu tính nghệ thuật như tác phẩm “Chân dung và đối thoại” của Trần Đăng Khoa, “Giăng lưới bắt chim” của Nguyễn Huy Thiệp, “Bàn phím và

cây búa”, “Thơ và phản thơ” của Trần Mạnh Hảo… được đánh giá cao

- Sách kinh nghiệm sáng tác, hồi kí nhà văn: là các tác phẩm do các tác giả viết về cuộc đời viết văn của chính mình, những kinh nghiệm sáng tác, những kỉ niệm về cuộc đời viết văn của các nhà văn lớn trên văn đàn nhằm truyền đạt lại những kinh nghiệm cho các nhà văn trẻ hoặc giúp cho độc giả hiểu rõ hơn về con người, sự nghiệp và cuộc sống của các nhà văn Đây là mảng sách vừa mang tính nghiên cứu, lí luận có giá trị mặt khác lại

đánh vào tâm lí tò mò của độc giả về cuộc sống riêng tư của các nhà văn :

Đời viết văn của tôi (Nguyễn Công Hoan), Sổ tay viết văn ( Tô Hoài), Kinh nghiệm sáng tác thơ văn trào phúng (Đỗ Phồn và Tú Mỡ), Tôi đã trở thành nhà văn như thế nào ( Phùng Quán)…khiến cho các tác phẩm này có sức

hút đối với độc giả

* Mặt hàng sách văn xuôi, thơ kịch Việt Nam:

- Văn học dân gian: bao gồm các tác phẩm được sưu tầm theo những quan điểm, đặc điểm khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức các giá trị văn hoá, nhu cầu học tập và nghiên cứu Gồm: thần thoại, sử thi, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, tiếu lâm, tục ngữ, ca dao, hò vè, câu đối…

- Các tác phẩm văn học trong thời kì phong kiến:

+ Thế kỉ 11-14: văn học thời kì này chủ yếu sử dụng chữ Hán, Nôm Đội ngũ sáng tác chủ yếu là tu sĩ, nho sĩ, quan lại…và không có đội ngũ sáng tác độc lập sống bằng nghề viết văn Các tác giả nổi tiếng như

Phạm Ngũ Lão, Lý Thường Kiệt… và các tác phẩm như Lĩnh nam chích

quái, Việt điện u linh, Đại Việt sử kí…

+ Thế kỉ 15: thời kì phát triển rực rỡ của xã hội phong kiến nhưng tiềm ẩn nhiều mâu thuẫn Các tác giả nổi tiếng như Nguyễn Trãi, Lê

Thánh Tông,…với các tác phẩm : Bình ngô đại cáo, Bạch Đằng Hải Khẩu,

Thánh Tông di thảo…

+ Thế kỉ 16 và nửa đầu thế kỉ 19: đây là giai đoạn phát triển rực

rỡ với nhiều nhà văn tên tuổi nhu Nguyễn Du (Truyện Kiều), Hồ Xuân Hương , Nguyễn Bỉnh Khiêm

+ Cuối thế kỉ 19 đầu 20: sự lụi tàn của văn học chữ Hán, bắt đầu có sự xuất hiện của chữ quốc ngữ Cuối thế kỉ 19 các tác giả phần lớn là các nhà nho Nguyễn Khuyến, Nguyễn Đình Chiểu, Tú Xương…Một số tác phẩm chữ quốc ngữ viết dưới hình thức tiểu thuyết như của Hồ biểu Chánh, Trương Vĩnh Kí…

+ Giai đoạn 30-45: Với nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ ca, kịch, hiện thực phê phán, lãng mạn, cách mạng…đây là giai đoạn phát triển nhất thế kỉ 20

- Văn học Việt Nam hiện đại:

+ Các nhà văn nhà thơ cách mạng thế hệ thứ nhất: Hồ Chí Minh, Tố Hữu, Trường Chinh…cùng với thế hệ các nhà văn thời kì 30-45 đi theo tiếng gọi của cuộc kháng chiến như Nam Cao, Nguyễn Tuân, Huy Cận…

+ Thế hệ nhà văn thứ hai gắn với cuộc cách mạng chống Mỹ cứu nước : Nguyễn Minh Châu, Nguyên Ngọc, Ma Văn Kháng, thơ Nguyễn Khoa Điềm, Phạm Tiến Duật, Trần Đăng Khoa,…

+ Thế hệ nhà văn thứ ba: là những tác giả, tác phẩm ra đời trong thời kì xã hội chủ nghĩa và công cuộc đổi mới như Nguyễn Huy Thiệp, Dương Thu Hương, Phạm Thị Hoài, thơ Trần Mạnh hảo, Phan Thị

Vàng Anh…Các tác phẩm như Mảnh đất lắm người nhiều ma, Tướng về

hưu, Sóng ở đáy sông,…

* Mặt hàng sách văn học dịch:

Là bản dịch tác phẩm của các nền văn hoá khác trên thế giới được chuyển ngữ sang tiếng dân tộc mình và trở thành một bộ phận hợp thành của nền văn học trong nước

Một số mảng chính: văn học Trung Quốc( chiếm tỉ lệ khá lớn như tiểu thuyết Minh Thanh, Mạc Ngôn, Giả Bình An…), Nga, Mĩ và các nứơc Nam

Mĩ, Tây Âu…

1.2 Vai trò của mặt hàng sách văn học nghệ thuật:

1.2.1 Sách văn học nghệ thuật là công cụ đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng:

Như đã nói ở phần trước, mặt hàng sách văn học nghệ thuật ra đời và tồn tại cùng sự biến đổi thăng trầm của lịch sử Ở mỗi thời kì lịch sử nhất định thì nội dung cũng như tư tưởng trong mỗi cuốn sách văn học lại có nét

khác nhau Lịch sử loài người là sự đấu tranh giai cấp, những tư tưởng cũ, không còn hợp thời dần được thay thế bằng những tư tưởng mới phù hợp hơn, đúng đắn hơn Sự quan trọng cũng như sức mạnh của sách báo luôn được phát huy chính vì thế nó được xem là công cụ đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng

Thông qua các tác phấm văn học nghệ thuật để thực hiện việc truyền

bá, giáo dục lí luận cũng như giác ngộ cách mạng cho quần chúng nhân dân Sách báo được truyền tay nhau, nội dung được truyền tai nhau với mức độ lan tỏa nhanh chóng, tác động mạnh mẽ và sâu sắc tới quần chúng nhân dân Trên thực tế đối với đất nước ta, trải qua bao cuộc kháng chiến dựng và giữ nước, các tác phấm văn học nghệ thuật luôn được vận dụng một cách linh hoạt, là tiếng nói, là ý chí kết tinh của tinh thần quật cường Trong thời kì

phong kiến, không thể không nhắc tới bản tuyên ngôn đầu tiên “Nam quốc

sơn hà” với lời lẽ đanh thép của Lý Thường Kiệt, “Hịch tướng sĩ” của Trần

Quốc Tuấn, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi…đó là những áng văn

thơ bất hủ tác động tới quần chúng nhân dân Trong kháng chiến chống

Pháp, chống Mỹ có thơ văn Hồ Chí Minh với “Bản án chế độ thực dân,

Đường kách mệnh, Tuyên ngôn độc lập, Nhật kí trong tù,…”, hay các tác

phẩm của người “chiến sĩ mù” Nguyễn Đình Chiểu, áng văn thơ giản dị, dễ thuộc của Tố Hữu, những bài báo thấm đẫm chất nhân văn của nhà báo Xuân Thủy, những bài thơ thể hiện lòng mong mỏi tự do của Nguyễn Đình Thi…Các tác phẩm đều mang đậm ý chí chống giặc ngoại sâm, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, lòng căm thù giặc, kêu gọi mọi tầng lớp nhân dân

đứng lên chống giặc Như Hồ Chủ Tịch đã nói: “Văn hóa cũng là một mặt

trận, anh chị em nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy” Mặt trận trên trang

giấy tuy không có tiếng súng, không có đổ máu nhưng những lí lẽ sắc sảo, đanh thép, đúng đắn của chính nghĩa có thể xuyên thủng bất cứ lớp áo giáp nào, bất cứ tòa thành nào và sức lan tỏa, lôi kéo của những lí lẽ ấy thu hút, kêu gọi biết bao trái tim biết phân biệt phải trái, đúng sai trên khắp thế giới

này Sức truyền cảm từ các tác phẩm văn học ấy đã góp phần không nhỏ

trong thắng lợi của nhân dân ta đặc biệt trong hai cuộc kháng chiến ác liệt chống Pháp và Mỹ Trong thời bình, khi bắt tay vào xây dựng và kiến thiết đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội, ta lại bắt gặp hình ảnh những người chiến sĩ cầm súng khi xưa, nay tay cấy tay cầy cầm cuốc, những công nhân trong nhà máy tay thoăn thoắt dụng cụ, những nhà giáo tay cầm phấn viết, những thầy thuốc với đôi tay khám chữa bệnh , hay những kĩ sư, những chiến sĩ bộ đội, công an, học sinh sinh viên…mỗi người mỗi việc và việc làm nào dù có nhỏ bé cũng góp phần làm quê hương thêm tươi đẹp hơn Hình ảnh của những con người mới đang hăng say lao động, học tập và hết lòng xây dựng một đất nước Việt Nam to đẹp hơn là những hình ảnh đẹp, đáng quý và đáng trân trọng đang được viết lại bằng những trang văn thơ, bởi cho cùng thì văn thơ bắt đầu từ cuộc sống, lấy cuộc sống làm nên ý tưởng của những cốt truyện Vì thế, bên các sách khoa học kĩ thuật, làm nông, công nghệ thì sách văn học nghệ thuật cũng luôn là mảng sách không thể thiếu đối với một xã hội đang phát triển như đất nước ta hiện nay

1.2.2 Sách văn học nghệ thuật góp phần phát triển giao lưu văn hóa giữa các quốc gia trên thế giới:

Ngày nay trong xu thế hội nhập cùng phát triển thì ngoài các lĩnh vực khoa học công nghệ thì việc giao lưu văn hóa giữa các quốc gia cũng trở nên

vô cùng quan trọng Mỗi quốc gia đều có nền văn thơ mang đậm dấu ấn dân tộc, chỉ cần đọc qua các tác phẩm văn chương của một nước là đã phần nào hiểu được đất nước, con người cũng như phong tục tập quán của nước đó

Và mặt hàng sách văn học nghệ thuật trở thành công cụ giao lưu văn hóa tích cực và rộng lớn Sách văn học nghệ thuật cho phép con người tiếp xúc với tất cả các nền văn hóa của tất cả các nước trên thế giới, sách văn học nghệ thuật cũng là phương tiện, là cầu nối văn hóa, bản sắc dân tộc Việt Nam ra với cộng đồng thế giới Để làm phong phú thêm đời sống văn hóa nhân loại cũng như tăng cường vị thế của dân tộc Việt Nam trên trường

quốc tế Trên cơ sở phát huy truyền thống tốt đẹp và tiếp thu các giá trị văn hóa thế giới giúp cho việc xây dựng nền văn hóa dân tộc ngày một hiện đại, bắt kịp xu hướng thế giới tuy nhiên vẫn giữ được nét cá nhân để có một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Loại bỏ những hủ tục, cải thiện đời sống vật chất cũng như tinh thần cho người dân bên cạnh tiếp thu những thành tựu Thật là thú vị khi không cần mất nhiều tiền, không cần mất quá nhiều thời gian, thậm chí không cần phải ước có cỗ máy thời gian đi về quá khứ hoặc đi tới tương lai mà chỉ với một quyển sách ta có thể biết đến đất nước Pháp, Đức, Nhật Bản, hoặc bất kỳ đất nước nào ở xa xôi, mà ta lại biết những câu chuyện trong đời sống của họ, biết được họ tư duy thế nào và

họ xử sự ra sao cũng như những phong cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp mà trời phú cho mỗi đất nước Như một vị nguyên thủ nào đã từng nói chỉ cần qua trang sách ta có thế biết cuộc sống thế nào…

Văn hóa bản sắc dân tộc là nền tảng của mối quốc gia, nó được lưu giữ và truyền lại qua bao đời, bằng miệng, bằng lưu truyền sách vở, nó lưu truyền trong huyết quản của con người mỗi dân tộc, là nét riêng biệt chỉ dân tộc, đất nước đó mới có Chính vì thế sách văn học nghệ thuật có vai trò to lớn trong việc góp phần giao lưu và phát triển văn hóa giữa các nước trên thế giới

1.2.3 Sách văn học nghệ thuật là phương tiện giải trí:

Từ lâu đời nay ngoài truyền bá tri thức thì sách văn học nghệ thuật còn là phương tiện giải trí vô cùng hữu hiệu Ngày nay bên cạnh rất nhiều phương tiện giải trí như trò chơi điện tử, phim ảnh, ca nhạc, du lịch…thì giải trí bằng sách báo vẫn luôn được ưa dùng Giải trí là hoạt động tự nhiên cần thiết của con người khi căng thẳng do hoạt động trí óc, tư duy hay mệt mỏi Giải trí hữu hiệu sẽ giúp con người trước hết trở lại trạng thái bình thường sau là giúp con người tiếp tục công việc với hiệu suất công việc cao hơn Do vậy thực hiện chức năng giải trí lành mạnh cũng đồng thời là việc giáo dục thẩm mĩ cho con người

Những cảm xúc thẩm mĩ do các loại hình nghệ thuật mang lại cho con người trong sách đều có khả năng giải trí Đối với sách văn học nghệ thuật thì việc cảm thụ và tiếp thu nội dung tư tưởng của tác phẩm qua những tình huống tâm lí, tình tiết của tác phẩm sẽ giúp cho người đọc có những cảm xúc nhất định Mỗi tác phẩm văn học nghệ thuật có nội dung và tính nghệ thuật khác nhau nên mức độ giải trí cũng khác nhau, nó còn phụ thuộc vào khả năng, động cơ sáng tác của tác giả và thị hiếu thưởng thức của độc giả Vì thế giải trí với ý nghĩa lành mạnh có tác dụng đối với trình độ và thị hiếu thẩm mĩ của công chúng Để giải trí độc giả cũng có thể lựa chọn cho mình những thể loại sách khác nhau từ truyện cười, truyện ngắn, truyện dài, tiểu thuyết hay các cuốn sách về khoa học thừơng thức…ở mỗi cuốn sách, nội dung của nó lại mang lại cho ta những cung bậc cảm xúc khác nhau, truyện cười thì nhẹ nhàng, truyện ngắn thì tinh tế, tiểu thuyết thì giàu cảm xúc…và mỗi khi thưởng thức các tác phẩm ta lại thu nhận thêm cho bản thân những kinh nghiệm, những kiến thức nho nhỏ, nó vừa là phương tiện giải trí vừa mang lại kiến thức Quả thật “nhất cử lưỡng tiện”

1.2.4 Sách văn học nghệ thuật góp phần nâng cao nhận thức và bồi đắp tâm hồn:

Sách vở luôn là biển cả tri thức mà nhận thức của con người chỉ là hạt cát trên biển cát tri thức ấy Vì thế để thỏa mãn sự hiểu biết, để hoàn thiện bản thân thậm chỉ để có tri thức phục vụ cho công việc thì việc đọc sách là không thể thiếu Văn học đưa ta tới những miền chân trời mới, bất luận khoảng cách địa lý, quá khứ hay hiện tại thậm chí là những dự đoán trong tương lai Sự tồn tại của con người là hữu hạn về không gian và thời gian nhưng văn học và những giá trị nội dung và nghệ thuật thì luôn còn mãi Văn học phá vỡ sự hữu hạn của con người, qua các tác phẩm văn học con người có thể trải nghiệm cuộc sống của nhiều người, trải nghiệm những tình huống mà ngoài cuộc sống thực không phải ai cũng sẽ trải qua, có phải vì thế mà qua đó con người đúc rút được kinh nghiệm để hoàn thiện bản thân, để có cái nhìn khách quan và

chính xác về cuộc sống Sách văn học nghệ thuật chỉ là một trong nhiều mảng mặt hàng sách mang lại tri thức cho người, hay khoa học thực tiễn bởi có học phải có hành mới giỏi được

Sống trong hiện tại con người luôn hướng về tương lai, khi nhận thức được tương lai con người sẽ có những điều chỉnh hiện tại để phù hợp với quy luật phát triển của cuộc sống Sự “nhìn trước” tương lai luôn là nhu cầu phát triển khách quan của con người Sự dự báo trong nghệ thuật là một phần, một mặt của giai đoạn nhận thức của chủ thể sáng tạo nhằm dự báo trước sự phát triển của cuộc sống Đây cũng chính là một trong những chức năng đặc biệt của nghệ thuật nói chung và mặt hàng sách văn học nghệ thuật nói riêng Trong một lần tiếp xúc với nhà văn Mỹ G.G Mác két, một vị đứng đầu Đảng

và nhà nước Liên Xô cũ đã nói đến sứ mệnh của chức năng dự báo xã hội của

chức năng nghệ thuật một cách rất ý vị: “Trong điều kiện hiện nay, khi thế

giới như đang đứng trước những ngả đường lịch sử, tiếng nói của các nhà hoạt động văn học có uy tín quốc tế có một ý nghĩa to lớn Tiếng nói ấy còn mạnh hơn cả vũ khí, nó sẽ giúp cho mọi người hiểu thế giới sẽ đi tới đâu, phải xây dựng nó ra sao, làm thế nào để bảo vệ nền văn minh và sự sống trên trái đất…” Nhờ năng lực tiên đoán, sự tưởng tượng và sự nhạy cảm mà có rất

nhiều tác gia đã có những tiên đoán về sự biến động của lịch sử, sự phát triển của khoa học công nghệ Trong nhiều tác phẩm của mình họ đã đề cập tới những vấn đề mà hàng chục thậm chí hàng trăm năm sau điều đó mới trở thành hiện thực Trong những tác phẩm của Giuyn -Véc- nơ những điều ông

dự báo về khoa học kĩ thuật ngày nay đều trở thành hiện thực Đặc biệt từ

năm 1865, trong tập truyện “Du lịch mặt trăng” của ông đã đề cập tới chuyến

bay của con người lên mặt trăng do những người Mỹ thực hiện ở Florida, điều

đó là không tưởng, thậm chí bị cho là điên rồ vào thời điểm ông sống Thế nhưng đúng 100 năm sau, người Mỹ xuất phát từ Florida đã bay lên mặt

trăng Hay như trong chuyện viễn tưởng về xã hội như “Con người biết mùi

hun khói” năm 1922 đã dự báo cuộc cách mạng của một nước thuộc địa Châu

Phi sẽ thành công vào năm 1948 Hoặc như trong bài “Xuân đến” của Tố Hữu “Hỡi người bạn hãy vui lên đi! Ất dậu sẽ là năm khởi nghĩa thành

công ” hay gần gũi hơn cả với chúng ta là Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đã

tiên đoán về sự thắng lợi của dân tộc ta “Cuộc kháng chiến của nhân dân ta

có thể kéo dài năm năm, mười năm hoặc lâu hơn nữa nhưng cuộc kháng chiến nhất định thắng lợi ” Đã thổi vào người đọc niềm tin, sự khích lệ để

quyết tâm đấu tranh đi đến thắng lợi

Qua các tác phẩm văn học nghệ thuật, con người rút ra được những bài học nhất định thông qua giá trị nghệ thuật và nội dung của tác phẩm truyền tải qua ngôn từ Mỗi một độc giả lại có sự trải nghiệm, sự thu nhận khác nhau theo cách hiểu, cách cảm nhận của mỗi người Văn học nghệ thuật nhẹ nhàng

mà sâu sắc, nó thầm nhuần qua từng câu chữ, đọc sách ngoài giải trí còn tích lũy được kiến thức, bồi đắp tâm hồn

1.2.5 Sách văn học nghệ thuật làm phong phú thị trường XBP mang lại hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp:

Sách văn học nghệ thuật là mảng sách có nhu cầu cao trên thị trường

và có hiệu quả kinh doanh đối với các doanh nghiệp Chính vì thế mà bên cạnh các lực lượng quốc doanh thì lực lượng tư nhân cũng tham gia rất đông đảo chứng tỏ khả năng kinh doanh của mặt hàng sách này Sách văn học nghệ thuật chiếm một tỉ lệ lớn trong cơ cấu mặt hàng XBP (năm 2009 là 7

% và dự đoán năm 2010 là 10%) vì thế nó làm phong phú cho thị trường XBP

Sự tham gia đông đảo của các thành phần kinh tế khiến thị trường XBP ngày càng sôi động Vì thế các cửa hàng ra sức đổi mới phương thức bán hàng, cách thức phục vụ, chiết khấu cao, tổ chức khuyến mãi, khuyến mại và mua nhiều bản quyền hay, cập nhật với mục đích bán được sách, lôi kéo thu hút được nhiều độc giả Bản thân sách VHNT mang trong mình sự phong phú, đa dạng cả về nội dung và hình thức, bên cạnh đó có sự tham gia của nhiều nhà xuất bản trong việc xuất bản sách VHNT đã tạo nên một số

lượng sách lớn Điều này góp phần trong việc làm phong phú, hấp dẫn hơn các mặt hàng sách cũng như thị trường XBP

Bên cạnh các mảng sách như sách khoa học kĩ thuật, sách giáo dục, sách thiếu nhi thì sách VHNT với hình thức bắt mắt, nội dung bám sát hiện thực xã hội, có khả năng giải trí cao, có giá chiết khấu dễ chịu nên là mặt hàng chủ lực đối với nhiều doanh nghiệp, đem lại hiệu quả kinh tế cũng như

bù đắp cho những loại sách khó bán như luật, chính trị xã hội…Chính vì thế các doanh nghiệp luôn chú trọng mặt hàng sách này, đối với doanh nghiệp nhà nước là 60% còn các doanh nghiệp tư nhân thì có thể cao hơn

1.3 Ý nghĩa của hoạt động kinh doanh sách văn học nghệ thuật:

1.3.1 Ý nghĩa đối với NXB Văn học:

1.3.1.1 Khẳng định và nâng cao vị thế của NXB văn học trên thị trường:

Trong nền kinh tế thị trường như hiện nay thì hoạt động sản xuất kinh doanh sách văn học nghệ thuật có ý nghĩa quan trọng đối với nhà xuất bản

Nó khẳng định và nâng cao vị thế NXB trên thị trường xuất bản nói chung và thị trường sách nói riêng Nếu như trước kia NXB văn học có vị thế “độc tôn”

có nhiệm vụ sản xuất kinh doanh sách VHNT thì hiện nay có sự tham gia của nhiều NXB cùng phát hành sách VHNT như NXB Trẻ, Hội nhà văn , Phụ nữ…tạo sự cạnh tranh trên thị trường Trong hoàn cảnh đó, NXB văn học với

bề dày hơn 60 kinh nghiệm của mình đã không ngừng phấn đầu phát triển tự khẳng định mình Sách VHNT của NXB văn học ngày càng phong phú đa dạng cả về nội dung và hình thức, chất lượng bản in cũng ngày càng được cải thiện góp phần thoả mãn nhu cầu độc giả Bên cạnh đó NXB cũng tổ chức khá tốt các kênh phân phối để có thể đưa sách đến với những độc giả đặc biệt

là ở miền núi, nông thôn Bên cạnh đó NXB văn học còn thường xuyên làm các công tác từ thiện, ủng hộ tiền và sách vở, trao học bổng cho học sinh giỏi nhưng hoàn cảnh còn khó khăn, năm 2008 đã trao tặng sách cho thư viện các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, những phường ngoại thành nghèo ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh Những hoạt động tuy còn bé nhỏ ấy đã đem lại niểm vui

đọc sách cho bao độc giả còn khó khăn, thể hiện sự quan tâm của NXB văn học đối với cộng đồng

1.3.1.2 Sách VHNT mang lại hiệu quả kinh doanh cho NXB:

Sách văn học nghệ thuật là mảng sách chủ lực của NXB Văn học, và NXB văn học luôn là NXB có uy tín trên thị trường đối với việc cho ra đời các tác phẩm văn học có chất lượng Hàng năm lợi nhuận từ việc xuất bản, bán sách (chủ yếu là bán buôn với số lượng lớn) cho các thư viện trên địa bàn

Hà Nội và các tỉnh thành trên cả nước, các hội nghị, hội chợ triển lãm đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng , hàng năm nộp ngân sách nhà nước từ 63 triệu (2007) đến 113 triệu (2009) Điều quan trọng nhất đó là Nhà xuất bản văn học luôn có giá bán phù hợp nhất, chất lượng văn học cũng như chất lượng sách ngày một nâng cao Mỗi năm trung bình công bố 400- 500 đầu sách với chiết khấu cao từ 35- 40%, kế hoạch đề tài đạt 66,67 % so với kế hoạch , hơn hết NXB văn học luôn cam kết đem lại sách văn học có chất lượng cho độc giả với mức giá tốt nhất Chính vì thế mặt hàng sách VHNT của NXB văn học luôn được tin dùng và NXB văn học luôn đạt lợi nhuận năm sau cao hơn năm trước trong lĩnh vực xuất bản và phát hành mặt hàng sách này

1.3.2 Ý nghĩa đối với xã hội:

Trong nền kinh tế thị trường thì sách cũng được coi là một loại hàng hóa- hàng hóa đặc thù, nó phải đảm bảo hai mục tiêu là kinh doanh và xã hội Khi sách được mang ra trao đổi trên thị trường thì dù là sách giáo dục, sách khoa học, sách thiếu nhi hay văn học nghệ thuật thì việc đầu tiên mà người viết sách phải để tâm đó là công chúng, là hiệu quả mà cuốn sách mang lại cho công chúng Ở thập niên 80 là nạn dịch sách, những loại sách kém chất lượng, loại sách 3T “tình yêu tình báo tình dục” tràn lan trên thị trường hay các loại sách võ hiệp,đánh đấm bạo lực Rồi nạn dịch in sách cấm trước ngày giải phóng, sách bi lụy tình cảm sướt mướt làm nhụt ý chí của người cách mạng, tổn thương đời sống tinh thần xã hội, cản trở sự nghiệp giải phóng đất

nước cũng như sự nghiệp phát triển nền văn hóa Việt Nam Đến giai đoạn hiện nay nhiều nhiều doanh nghiệp vì chạy theo lợi nhuận kinh doanh nên đã cho ra đời những tác phẩm có cái tên gây “shock”, gây tò mò để kích thích sự quan tâm của công chúng, thế nhưng nội dung bên trong sáo rỗng, thậm chí

đề cập tới những vấn đề nhạy cảm Những cuốn sách như thế đang được bày bán rất nhiều trên thị trường gây ra những ý kiến trái chiều mà đa phần đều là không đồng thuận Những cuốn sách đó có thể bị thu hồi xong chúng đã kịp lưu hành trên thị trường để lại hậu quả không tốt đặc biệt là đối với giới trẻ

Nhận thấy vai trò quan trọn của sách văn học trên thị trường mà NXB văn học luôn ý thức tới việc xuất bản loại sách này NXB là cầu nối giữa độc giả và công chúng bằng những tác phẩm hay, có giá trị nội dung và nghệ thuật Từ sự cảm thụ tác phẩm, xây dựng một đời sống văn hóa tinh thần phong phú, đa dạng và lành mạnh là động lực cho sự phát triển xã hội Thông qua việc phát hành các XBP trên thị trường, NXB văn học đã góp phần vào việc tuyên truyền, giáo dục quần chúng nhân dân theo định hướng của Đảng

và Nhà nước

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG KINH DOANH SÁCH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT CỦA

NXB VĂN HỌC TỪ NĂM 2007 - 2009 2.1 Vài nét về NXB Văn học

Tên nhà xuất bản : Nhà xuất bản Văn học

Địa chỉ : Số 18 Nguyễn Trường Tộ - Ba Đình - Hà Nội Điện Thoại : (04) 7163409 / (04) 8294686 / (04) 7150204

Năm 2008, NXB Văn học kỉ niệm 60 năm hình thành và phát triển, trong suốt 60 năm qua NXB Văn học thực sự đã trở thành ngôi nhà văn học, trở thành địa chỉ văn hóa tin cậy để các thế hệ nhà văn tìm đến ủy thác và công bố các tác phẩm của mình cũng như sự tin tưởng của của bạn bè ngoài nước giao phó dịch các tác phẩm của mình đồng thời công chúng luôn ngóng đợi các tác phẩm của NXB

NXB Văn học đã nhiều lần được nhận giải thưởng Quốc tế và trong nước như giải thưởng Hoa sen, giải của các nhà văn Á-Phi, giải thưởng văn học Asean, giải thưởng dịch thuật quốc tế và các giải thưởng do Hội Văn nghệ Việt Nam, Hội nhà văn, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam trao tặng Vinh dự này là của các tác giả, tác phẩm cũng như vinh dự chung của cán bộ

NXB Văn học nói riêng- những con người thầm lặng phía sau các tác giả, tác phẩm ấy

Những phần thưởng, vinh dự đó là động lực cũng là sự thúc đẩy để NXB văn học luôn phấn đấu trong thời gian sắp tới để luôn đưa ra được các tác phẩm hay, phục vụ tốt nhất nhu cầu của độc giả

Mô hình hoạt động của NXB

Giám đốc Nxb (kiêm tổng biên tập)

PGĐ kinh doanh PGĐ sản xuất

+ Phòng kinh doanh – tài vụ: Là phòng có nhiệm vụ tổ chức công tác tài chính, hạch toán kế toán, giám sát và phân tích hiệu quả kinh tế của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh sách, kiêm nhiệm vụ phát hành, tiêu thụ sách; theo dõi các hoạt động kinh doanh ; giới thiệu, quảng cáo…

+ Phòng quản lý in : có nhiệm vụ thực hiện công việc cuối cùng là in bản thảo và hoàn thiện XBP như sửa chữa bản in, chế bản và in ấn

+ Phòng tổng hợp - hành chính - quản trị: thực hiện nhiệm vụ đối nội, đối ngoại cho NXB, cung ứng vật tư, văn phòng phẩm, tổ chức các hoạt động phúc lợi cho công nhân viên

+ Ban biên tập văn học Việt Nam: tuyển chọn các tác phẩm văn học trong nước để xúât bản ra mắt công chúng Bản thảo phải đáp ứng được nhu cầu độc giả, nhu cầu kinh doanh nhưng cũng phải có giá trị nghệ thuật và đúng đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước

+ Ban biên tập văn học thế giới: tuyển chọn các tác phẩm văn học có giá trị nghệ thuật của nứớc ngoài, dịch, biên tập và đưa vào kế hoạch sản xuất của NXB

Các phòng ban tuy có nhiệm vụ và chức năng khác nhau xong có mối quan hệ mật thiết với nhau, hỗ trợ cho nhau và đều chịu sự điều hành trực tiếp từ giám đốc

Nhìn chung mô hình hoạt động của NXB văn học khá gọn nhẹ vì thế

có sự linh hoạt trong việc xử lý các tình huống đồng thời các phòng ban có thể nhận được sự chỉ đạo và xin ý kiến từ phía ban lãnh đạo và thực hiện một cách nhanh chóng

2.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh của NXB Văn học từ năm 2007 đến 2009:

2.2.1 Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động xuất bản phát hành sách VHNT của NXB Văn học

* Tình hình chính trị:

Trong những năm qua, đất nước ta luôn là nước ổn định về mặt chính trị và luật pháp An ninh quốc phòng được giữ vững, lực lượng vũ trang luôn cố gắng bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Chính vì điều kiện chính trị ổn định nên Việt Nam trong những năm qua được lựa chọn là nơi tổ chức những sự kiện quan trọng mang tầm cỡ quốc tế như Đại hội thể thao trong nhà Asia Indoor games lần thứ 3, đăng cai tổ chức giải cờ vua trẻ thế giới tại Vũng Tàu, đăng cai tổ chức diễn đàn CNTT thế giới 2009 WITFOR,…Chính tình hình chính trị thuận lợi đã tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế, đem lại tâm lí ổn định, an toàn cho người dân để mọi người có thể tập trung vào công việc, học tập

* Tình hình kinh tế:

Năm 2009 vừa qua được xem là năm khủng hoảng kinh tế Thế giới và suy thoái toàn cầu, Việt Nam cũng không nằm ngoài khủng hoảng đó Tuy nhiên với những chính sách giảm lạm phát, gói kích cầu và nhiều hình thức cân đối kinh tế khác nên trong năm qua GDP vẫn tăng 5,2 %, lạm phát duy trì

ở mức 2 con số, xóa đói giảm nghèo giảm xuống còn 11 % …tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn những điều đang lo ngại như xuất khẩu giảm, nhập siêu tăng, cân đối vĩ mô tiếp tục xấu đi, bội chi ngân sách nhà nước…Vì thế trong năm nay người dân đã thắt chặt chi tiêu, tiết kiệm đợi qua cơn khung hoảng

Tuy điều kiện kinh tế năm nay không thật thuận lợi song không gây quá nhiều ảnh hưởng tới ngành XBP bởi đây là yêu cầu khá cần thiết trong thời buổi ngày nay, nhu cầu về tính tri thức, giải trí của mặt hàng sách VHNT vẫn khá cao Tuy vậy các doanh nghiệp, các NXB nên chú ý nội dung và chất lượng của XBP khi cho ra thị trường hơn nữa, tiết kiệm chi phí tối đa

* Tình hình văn hóa xã hội:

Nét nổi bật trong năm vừa qua là coi trọng an sinh xã hội và chăm lo cho người nghèo, có nhiều chính sách như : hỗ trợ người nghèo ăn Tết, hỗ trợ người lao động mất việc làm, trợ cấp cho người lao động có thu nhập thấp, hỗ trợ xây dựng nhà ở cho người nghèo, hỗ trợ khuyến nông…tổng chi ngân sách cho an sinh xã hội là 22.470 tỷ đồng tăng 46% so với 2008 Bên cạnh đó chính phủ có nhiều biện pháp, chính sách để phòng chống dịch bệnh và ngăn ngừa bệnh tái phát Năm 2009 vừa qua dịch cúm H5N1 làm nhiều người thiệt mạng và hiện trong những ngày đầu năm 2010 có phát hiện dịch bệnh quay trở lại

Công tác bảo vệ, chăm lo giáo dục đặc biệt là trẻ em được quan tâm, tạo điều kiện cho các em được phát triển hoàn thiện cả về vật chất và tinh thần Hiện tượng gian dối trong thi cử đã có dấu hiệu giảm hắn

Ngành du lịch tuy giảm 2,6% so với năm 2008 xong hiện nay các bộ ngành du lịch đang tích cực đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu hình ảnh các thắng cảnh đẹp của Việt Nam tới du khách kèm theo nhiều hình thức hạ giá hấp dẫn nhằm đưa tình hình du lịch Việt Nam khởi sắc trong năm Canh dần

Năm 2009, dân số Việt Nam đạt khoảng 85,8 triệu người, tỷ lệ tăng bình quân 1999-2009 là 1,2%/năm giảm 0,5%/năm so với 10 năm trước và là

tỷ lệ thấp nhất trong 50 năm qua Trong đó dân số thành thị tăng khá nhanh,

số dân ở thành thị chiếm 29,6% dân số cả nước, tăng bình quân 3,4%/năm trong đó ở nông thôn là 0,4% Tỷ lệ tăng dân số có ảnh hưởng rất lớn tới tình hình xuất bản XBP, trong đó cơ cấu giữa thành thị và nông thôn có ý nghĩa quan trọng trong việc tổ chức phát hành XBP đáp ứng nhu cầu cho các vùng miền

Những nhân tố kể trên đã có tác động không nhỏ tới tình hình xuất bản

và phát hành sách văn học trong năm 2007 đến 2009 của NXB Văn học

2.2.2 Tổ chức hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản Văn học

* Nghiên cứu nhu cầu sách văn học nghệ thuật

Nghiên cứu nhu cầu là khâu đầu tiên mà các doanh nghiệp kinh doanh sách phải thực hiện để tìm hiểu nhu cầu khách hàng trên thị trường từ đó xác định được thể loại, số lượng sách cần xuất bản

Có nhiều cách nghiên cứu nhu cầu như:

-Nhu cầu theo thể loại:

Bảng 1 Thể loại Tỷ lệ (%)

Văn xuôi 76 Thơ 12 Kịch 5 Thể loại khác 7

(Nguồn: Báo cáo tổng kết của NXB Văn học)

Qua bảng trên ta thấy thể loại sách văn xuôi chiếm tỉ lệ cao, chiếm 76% nhu cầu sách VHNT trên thị trường hiện nay Sở dĩ có sự chênh lệch đáng kể như thế có thể lí giải đó là do mảng sách văn xuôi (tiểu thuyết, truyện ngắn) có sức hấp dẫn lớn đối với mọi lứa tuổi Từ nội dung, cốt truyện lôi cuốn, hấp dẫn đến li kì hồi hộp, hoặc hài hước châm biếm…càng đọc càng say mê, thích thú Mảng sách này cũng dễ đọc và dễ cảm thụ, nó phổ biến và không kén người đọc như thơ hay kịch vì thế đây cũng chính là mảng sách đợc các nhà xuất bản, phát hành đầu tư nhiều nhất

-Nhu cầu theo đối tượng sử dụng:

+ Nhóm khách hàng là học sinh, sinh viên

+ Nhóm khách hàng là công nhân, viên chức

+ Nhóm khách hàng là những người đã nghỉ hưu

+ Nhóm khách hàng kinh doanh và công tác xã hội

Ở mỗi nhóm khách hàng ở đối tượng khác nhau thì nhu cầu về sử dụng XBP nói chung và sách VHNT nói riêng lại khác nhau Nếu ở lứa tuổi học

sinh, sinh viên thì hầu hết nhu cầu sử dụng sách VHNT đều có nội dung xoay quanh đề tài tình yêu, tình bạn hoặc những câu chuyện thần bí, trinh thám thậm chí truyện ma Còn nhóm những người đa nghỉ hưu thì họ thích những cuốn sách đa chiều, đòi hỏi suy ngẫm và nhiều trang…Vì thế để đáp ứng tốt nhu cầu thị trường và đi tới từng đối tượng sử dụng thì NXB văn học nói riêng cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa ở khâu điều tra thị trường

- Nhu cầu theo trình độ và mục đích sử dụng:

+ Nghiên cứu, sáng tạo + Ứng dụng

+ Học tập + Tiếp cận thông tin + Giải trí

Tuỳ theo trình độ và mục đích sử dụng mà nhu cầu mặt hàng sách VHNT cũng có sự phân chia rõ rệt Ví dụ đối với mục đích giải trí, độc giả sẽ tìm những cuốn sách ngắn gọn, hài hước và dễ hiểu, điều đó là tiên quyết để

họ lựa chọn sách bởi nhu cầu của họ là để giải trí Như thế, các NXB, phát hành, nhà sách luôn luôn tự đổi mới, cho ra đời nhiều thể loại khác nhau, cải tiến về cả nội dung và hình thức sách VHNT để đáp ứng tốt nhất nhu cầu người đọc

- Nhu cầu dựa trên hoàn cảnh địa lý:

+ Nhu cầu ở thành phố + Nhu cầu ở nông thôn + Nhu cầu ở vùng sâu vùng xa Khi ở những vùng miền khác nhau thì không chỉ khẩu âm, đặc tính mà ngay cả nhu cầu về XBP nói chung và sách VHNT nói riêng cũng khác nhau rất rõ nét Nếu như ở thành phố và các trung tâm tỉnh nhu cầu về sách báo nói chung và sách VHNT nói riêng thường khá cao thì ở nông thôn, đặc biệt miền núi nhu cầu rất thấp thậm chí không có Vấn đề không hẳn ở chỗ ở miền núi,

và nhận thức cũng chưa được cao Vì vậy để đưa được sách báo tới những nơi như thế đòi hỏi không chỉ sự nỗ lực của bản thân các NXB, các tác giả viết sách sao cho gần gũi, hướng tới đồng bào vùng xa mà còn rất cần sự quan tâm của Nhà nước và các cơ quan, tổ chức

Dựa trên những nghiên cứu về nhu cầu này, NXB sẽ có những giải pháp cụ thể để đảm bảo số lượng sách trên thị trường

* Xây dựng kế hoạch đề tài:

Kế hoạch đề tài là một bản dự kiến khoa học về nhiệm vụ, biện pháp biên tập, xuất bản các đề tài với chỉ tiêu, số lượng, chất lượng và thời hạn cụ thể mà NXB cần hoàn thành trong một thời gian nhất định Công tác kế hoạch

đề tài là rất quan trọng và cần thiết, được coi là mở đường đối với mỗi NXB Giống như các NXB khác, NXB Văn học xây dựng kế hoạch đề tài theo 2 loại: ngắn hạn và dài hạn Đề tài dài hạn kéo dài từ 5 đến 10 năm, ngắn hạn từ

3 đến 5 năm Nhưng đối với tình hình hiện nay thì kế hoạch dài hạn rất khó thực hiện bởi sự tốn kém, đầu tư cũng như muốn xây dựng kế hoạch tốt cần

có đội ngũ tác giả nhưng việc đưa kế hoạch để tác giả thực hiện là rất khó khăn bởi đặc trưng sách VHNT là tính sáng tạo nghệ thuật, mà sự sang tạo nghệ thuật phụ thuộc vào cảm hứng, cảm hứng thì không thể đưa vào kế hoạch được Để khắc phục tình trạng này, cục xuất bản đã cho phép NXB bổ sung kế hoạch một quý một lần trong trường hợp đặc biệt có thể bổ sung kế hoạch trong tháng

NXB Văn học có một lợi thế đó là được phép xuất bản các tác phẩm

văn học đã được khẳng định trong nền văn học như “Đỏ và đen”- Xtăngdan,

“Trăm năm cô đơn” – Market, “Con đường đau khổ” – L.Tonxtoi, “Số đỏ” –

Vũ Trọng Phụng, “Vùng mỏ” – Võ Huy Tâm, “Chiến tranh và hòa bình”,

“Những người khốn khổ”, “Cuốn theo chiều gió”, “Truyện ngắn Macxim Gocki”, Truyện ngắn Lỗ Tấn, các tuyển tập Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố,

Nam Cao…

Năm 2010 là năm có nhiều sự kiện quan trọn của đất nước 80 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2010), kỉ niệm 35 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước(30/4/1975-30/4/2010), kỉ niệm 65 năm cách mạng Tháng 8 và Quốc Khánh 2-9 (1945 -2010), 120 năm ngày sinh chủ tịch Hồ Chí Minh(19/5/1890-19/5/2010), lễ hội 1000 năm Thăng Long Hà Nội…vì thế để hưởng ứng những ngày kỉ niệm lớn của đất nước, NXB Văn học đã làm một số đầu sách lớn như bộ sách Văn học Việt Nam thế kỉ XX – đây là bộ sách có ỹ nghĩa tổng kết và cố gắng lưu giữ toàn vẹn các tác phẩm được coi là có vị trí, xếp hạng của lịch sử văn học trong thế

kỉ XX Bộ sách như là một tàng thư của toàn bộ văn học Việt Nam thế kỉ XX được trưng bày trong những ngày lễ lớn nghìn năm Thăng Long- Hà Nội đây cũng là niềm vinh dự, tự hào chung không chỉ của NXB Văn học mà toàn giới

sáng tác văn học nước nhà Hay bộ sách “Tác phẩm văn học được giải

thưởng Hồ Chí Minh” đây là bộ sách lớn quý, lớn, đẹp gồm 30 tập, mỗi cuốn

dày hàng nghìn trang và công bố trọn bộ trong 3 năm 2005-2006-2007 Bộ

sách “ Văn chương một thời để nhớ” gồm 60 cuốn chủ yếu là các tiểu thuyết,

truyện ngắn, thơ của các tác giả giai đoạn chống Pháp, Mỹ…và nhiều bộ sách khác

Hiện nay, muốn nâng cao công tác kế hoạch đề tài thì đội ngũ biên tập viên, cán bộ NXB phải được nâng cao trình độ, bổ sung những phẩm chất và năng lực mới Ngoài việc nắm vững định hướng, chiến lược, chương trình của nhà nước Cơ chế thị trường đòi hỏi người biên tập phải có khả năng giao tiếp với các tầng lớp bạn đọc, năng lực tổ chức giỏi để có thế huy động mọi tiềm lực tham gia vào việc thực hiện kế hoạch đề tài Tuy nhiên việc xây dựng kế hoạch đề tài cũng cần phải căn cứ vào nhu cầu bạn đọc và tình hình thực tiễn Hiện nay các NXB trở thành các doanh nghiệp sản xuất có thu (trừ một số NXB có tính chất đặc biệt như NXB Giáo dục, NXB chính trị quốc gia), các NXB phải tự hạch toán kinh tế Vì thế yêu cầu đối với mỗi đầu sách là hết sức

như coi trọng vấn đề di sản văn học mà không tính đến vấn đề kinh tế, NXB

sẽ rơi vào sự mất cân đối thu chi, không đảm bảo được đời sống cán bộ công nhân viên trong NXB, song nếu chỉ chú trọng đến yếu tố kinh tế sẽ sa vào tình trạng thương mại hóa, đi chệch hướng và mục đích của NXB

Yếu tố bạn đọc hiện nay cũng là vấn đề mà NXB cần quan tâm để nâng cao chất lượng đề tài bởi hiện nay công nghệ rất phát triển, công chúng được tiếp xúc với nhiều công nghệ hiện đại như truyền hình, internet, báo mạng, sách điện tử tác động tới mọi giác quan và tiết kiệm thời gian Vì vậy phương tiện hiện đại đang có nguy cơ lấn át văn hóa đọc Nếu sách không được chú trọng một cách đúng mức thì sẽ bị các phương tiện hiện đại đánh bại, sách vở

sẽ đi vào buổi hoàng hôn Trước những yêu cầu đó, NXB văn học hiện nay trong kế hoạch đề tài đã có nhiều sự thay đổi cho phù hợp với tình hình chung của xã hội vừa bám sát chức năng, nhiệm vụ của mình

Để xây dựng kế hoạch đề tài tốt, NXB còn phải căn cứ vào tình hình xuất bản phát hành sách trong và ngoài nước Đây là căn cứ để tránh sự trùng lặp về đề tài cũng như tránh những đề tài không phù hợp

Những lý do vướng mắc, trăn trở của NXB hiện nay là khâu đầu ra, NXB Văn học phải tự tìm kiếm thị trường, tìm đầu ra cho những sách VHNT

* Xây dựng và khai thác bản thảo:

Đây là khâu vô cùng quan trọng bởi bản thảo văn học là yếu tố quyết định cho sự ra đời của một cuốn sách, đặc biệt là sách văn học nghệ thuật Ngoài những tên tuổi trong làng văn học nước nhà thì NXB văn học cũng khai thác những bản thảo hay từ những nhà văn trẻ, những cộng tác viên để có những tác phẩm văn chương có nội dung phong phú, mới mẻ hơn Mặt khác NXB văn học cũng luôn là nơi các tác giả tin tưởng gửi gắm những đứa con tinh thần của mình để xuất bản đưa tới công chúng bởi NXB văn học có một đội ngũ biên tập viên có kinh nghiệm có thể giúp tác giả biên tập bản thảo, NXB văn học có uy tín trên thị trường vì thế có thể đảm bảo cho tác phẩm có

“vị trí” hơn, dễ dàng tiêu thụ hơn

Hiện nay ngoài việc khai thác bản thảo trong nước, NXB cũng tìm hiểu

để khai thác những bản thảo nước ngoài qua các cộng tác viên hoặc qua phòng bản quyền Từ khi có công ước Bern, việc khai thác bản thảo nước ngoài khó khăn hơn bởi phải thực hiện rất nhiều công đoạn như : xin giấy phép, gặp gỡ thương lượng hoặc gửi thư để xin sự đồng ý của tác giả và bàn bạc, thoả thuận tiền tác quyền… Gặp nhiều khó khăn là vậy nhưng nếu khai thác không tốt, không đánh trúng tâm lý của độc giả sẽ gây “lỗ” đối với NXB Hơn thế ban biên tập còn phải đọc thật kĩ lưỡng để đảm bảo cuốn sách không

đi trái phong tục tập quán, hoặc đi trái đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước để đảm bảo tính hợp pháp của tác phẩm Trong thời gian vừa qua, hầu hết NXB khai thác các bản thảo, khai thác sách dịch thông qua bảng best seller (sách bán chạy) của độc giả trên toàn thế giới Tuy thế các đơn vị khai thác cũng nên thận trọng bởi không phải lúc nào sách bán chạy ở thị trường quốc tế cũng bán chạy ở thị trường Việt Nam bởi chi phối nó là văn hoá, là thói quen đã thấm sâu vào máu thịt của người Việt Nam suốt bao năm qua

Việc xây dựng và khai thác bản thảo đòi hòi NXB đầu tư nhiều kinh phí cũng như thời gian để có được những bản thảo hay Trên thị trường hiện nay có rất nhiều doanh nghiệp tham gia xuất bản và phát hành sách VHNT, họ rất nhanh nhẹn nắm bớt thị trường vì thế hiện nay việc cạnh tranh giữa NXB với các doanh nghiệp này rất gay gắt Năm 2010 là năm có nhiều ngày lễ lớn của dân tộc vì thế để kỉ niệm, NXB văn học đã có sự chuẩn bị để có những bản thảo hay viết về những sự kiện lịch sử này Làm tốt công tác xây dựng và khai thác bản thảo là điều vô cùng quan trọng giúp Nhà xuất bản có thế tăng được doanh thu đồng thời tăng uy tín, hình ảnh trên thị trường

* Tổ chức biên tập bản thảo

Khi bạn đọc được tiếp xúc với tác phẩm, thì đó là những tác phẩm hoàn thiện Chính đội ngũ biên tập sẽ đảm nhiệm việc hoàn thiện những tác phẩm này để độc giả có tác phẩm chau chuốt nhất Đây được xem là khâu trực tiếp