Tăng cường nguồn lực thông tin tại trung tâm thông tin thư viện học viện âm nhạc quốc gia việt nam

Tuy nhiên, trong những năm gần đây công tác phát triển nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia chưa theo kịp so với tốc độ gia tăng nhu cầu tin c

BÙI THÚY HỒNG

TĂNG CƯỜNG NGUỒN LỰC THÔNG TIN

TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN - HỌC VIỆN ÂM NHẠC QUỐC GIA VIỆT NAM

Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thư viện

Mã số: 60320203

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC THÔNG TIN - THƯ VIỆN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN THỊ LAN THANH

HÀ NỘI, 2013

……….………

……….………

……….………

……….………

……….………

……….………

……….………

……….………

……….………

Hà Nội, ngày 21 tháng 06 năm 2013

Ký tên

PGS.TS Nguyễn Thị Lan Thanh

Trong quá trình thực hiện luận văn bên cạnh sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình, chu đáo của PGS.TS Nguyễn Thị Lan Thanh và nhiều ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo giảng dạy các chuyên đề Cao học Thư viện khóa 2011 - 2013

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng vì khả năng của bản thân có hạn, chắc chắn luận văn không tránh khỏi còn nhiều thiếu sót, tác giả rất mong nhận được sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo và sự góp ý của các anh chị, các đồng nghiệp

Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến giáo viên hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Thị Lan Thanh; Các thầy cô giáo; Ban giám hiệu; Phòng Đào tạo Sau đại học trường Đại học Văn hóa Hà Nội; Ban lãnh đạo Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam; Các đồng nghiệp; Bạn bè và gia đình đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2013

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 3

DANH MỤC BẢNG 4

DANH MỤC HÌNH 5

MỞ ĐẦU 6

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGUỒN LỰC THÔNG TIN VÀ TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN – HỌC VIỆN ÂM NHẠC QUỐC GIA VIỆT NAM

11 1.1 Những vấn đề chung về nguồn lực thông tin 11

1.1.1 Khái niệm nguồn lực và tăng cường nguồn lực thông tin 11

1.1.2 Yêu cầu đối với nguồn lực thông tin 13

1.2 Khái quát về Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam ………

13 1.2.1 Một vài nét về Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam 13

1.2.2 Quá trình hình thành và phát triển Trung tâm Thông tin Thư viện … 17

1.2.3 Chức năng nhiệm vụ 19

1.2.4 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ Trung tâm Thông tin Thư viện… 20

1.2.5 Cơ sở vật chất, trang thiết bị 25

1.3 Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

26 1.3.1 Đặc điểm người dùng tin 27

1.3.2 Đặc điểm nhu cầu tin 30

1.4 Vai trò và yêu cầu của nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

37 1.4.1 Vai trò của nguồn lực thông tin 37

1.4.2 Yêu cầu đối với nguồn lực thông tin 41

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG NGUỒN LỰC THÔNG TIN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN HỌC VIỆN ÂM NHẠC QUỐC GIA VIỆT NAM 42

2.1 Xây dựng nguồn lực thông tin 42

2.1.1 Nguồn lực thông tin hiện có ……… 42

2.1.2 Tổ chức bổ sung nguồn lực thông tin 48

2.2 Quản lý nguồn lực thông tin 52

2.2.1 Xử lý nguồn lực thông tin 52

2.2.2 Tổ chức nguồn lực thông tin 53

2.2.3 Bảo quản nguồn lực thông tin 57

2.3 Nhận xét, đánh giá thực trạng nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam 58

2.3.1 Thực trạng xây dựng nguồn lực thông tin 58

2.3.2 Thực trạng quản lý nguồn lực thông tin 59

2.3.3 Đánh giá khả năng đáp ứng nhu cầu tin của nguồn lực thông tin … 61

CHƯƠNG 3 CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG NGUỒN LỰC THÔNG TIN TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN HỌC VIỆN ÂM NHẠC QUỐC GIA VIỆT NAM

65 3.1 Nhóm giải pháp phát triển nguồn lực thông tin 65

3.1.1 Xây dựng chính sách phát triển nguồn lực thông tin 65

3.1.2 Nâng cao chất lượng nguồn lực thông tin 68

3.1.3 Tăng cường chia sẻ nguồn lực thông tin 69

3.2 Nhóm giải pháp quản lý nguồn lực thông tin 72

3.2.1 Nâng cao chất lượng xử lý tài liệu 72

3.2.2 Nâng cao chất lượng tổ chức nguồn lực thông tin 73

3.2.3 Hoàn thiện công tác bảo quản nguồn lực thông tin 73

3.3 Các giải pháp khác 75

3.3.1 Nâng cao trình độ cán bộ thư viện 75

3.3.2 Tăng cường cơ sở vật chất, phát triển cơ sở hạ tầng thông tin 77

KẾT LUẬN 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

PHỤ LỤC 83

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

AACR 2 Bộ quy tắc biên mục Anh - Mỹ

BBK Khung phân loại thư viện thư mục CNTT Công nghệ Thông tin

Trung tâm Trung tâm Thông tin Thư viện

UDC Khung phân loại thập tiến quốc tế

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Trình độ cán bộ tại Trung tâm Thông tin Thư viện 25

Bảng 1.2: Trình độ người dùng tin theo trình độ học vấn 29

Bảng 1.3: Dạng tài liệu được người dùng tin thường sử dụng 31

Bảng 1.4: Ngôn ngữ sử dụng của người dùng tin 32

Bảng 1.5: Thời gian đọc và nghiên cứu tài liệu 33

Bảng 1.6: Mức độ đáp ứng nhu cầu tin của người dùng tin 35

Bảng 2.1: Thành phần nguồn lực thông tin truyền thống tại Trung tâm Thông tin Thư viện ……… 44

Bảng 2.2: CSDL tại Trung tâm Thông tin Thư viện 46

Bảng 2.3: Số lượng luận văn, luận án tại Trung tâm Thông tin Thư viện

54 Bảng 2.4: Mức độ đầy đủ và cập nhật nguồn lực thông tin đáp ứng nhu cầu tin 62

Bảng 2.5: Mức độ phù hợp và chưa phù hợp của nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện ……… 64

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1: Trình độ người dùng tin theo trình độ học vấn 29

Hình 1.2: Dạng tài liệu được người dùng tin thường sử dụng 31

Hình 1.3: Ngôn ngữ sử dụng của người dùng tin 32

Hình 1.4: Thời gian đọc và nghiên cứu tài liệu tại Trung tâm 33

Hình 1.5: Thời gian đọc và nghiên cứu tài liệu tại nhà 33

Hình 1.6: Mức độ thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin 35

Hình 1.7: Mức độ chưa thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin 36

Hình 2.1: Thành phần nguồn lực thông tin truyền thống tại Trung tâm Thông tin Thư viện ……… 44

Hình 2.2: CSDL tại Trung tâm Thông tin Thư viện ……… 46

Hình 2.3: Phần mềm Onlib 5.0 57

Hình 2.4: Mức độ đầy đủ và cập nhật nguồn lực thông tin đáp ứng nhu cầu tin…… 63

Hình 2.5: Mức độ chưa đầy đủ và cập nhật nguồn lực thông tin đáp ứng nhu cầu tin……… 63

Hình 2.6: Mức độ phù hợp và chưa phù hợp của nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện ……… 64

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vào những năm cuối của thế kỷ XX, nền kinh tế tri thức đã xuất hiện trên thế giới và ngày càng phát triển, đó là nền kinh tế được xây dựng trên nền tảng tri thức, sản xuất, truyền tải thông tin, tri thức ngày càng có vai trò đặc biệt quan trọng Sự bùng nổ của công nghệ thông tin nói riêng và khoa học công nghệ nói chung đã và đang tác động mạnh mẽ vào sự phát triển toàn diện của tất cả các ngành trong đời sống xã hội Thông tin cũng được xem là công cụ điều hành sản xuất và quản lý xã hội, là cơ sở nghiên cứu của nhiều ngành khoa học

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thông tin thư viện sẽ tạo khả năng tìm tin nhanh hơn, nhiều hơn, linh hoạt hơn Mặt khác thông tin phải có tính thời sự, giá trị của thông tin phụ thuộc vào thời điểm tiếp nhận chúng Do đó, việc cung cấp thông tin kịp thời là trách nhiệm và là nhiệm vụ của những người làm công tác thông tin, người làm công tác thông tin phải biến thông tin trở thành nguồn lực để phát triển

Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

là một trong những thư viện âm nhạc lớn, có uy tín ở Việt Nam và khu vực

Có chức năng đào tạo, nghiên cứu, biểu diễn đầu ngành về lĩnh vực âm nhạc Đáp ứng những yêu cầu, nhiệm vụ của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam trong từng thời kỳ, đặc biệt là trong xu thế hội nhập và liên kết khu vực và thế giới hiện nay Trong những năm qua, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

đã đầu tư ngày càng tốt hơn đến hoạt động Thông tin - Thư viện, nhằm phục

vụ công tác nghiên cứu, đào tạo và phổ biến âm nhạc Với hệ thống tài liệu về các chuyên ngành âm nhạc, luận văn, luận án, các đề tài, kết quả nghiên cứu khoa học trong những năm qua đã phần nào đáp ứng được nhu cầu nghiên

cứu, giảng dạy, học tập và những người yêu thích tìm hiểu âm nhạc Tuy nhiên, trong những năm gần đây công tác phát triển nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia chưa theo kịp so với tốc độ gia tăng nhu cầu tin của người dùng tin Vẫn còn nhiều bất cập trong việc cung cấp thông tin, chưa đáp ứng được kịp thời những thông tin mới, nguồn tài liệu hiện có của thư viện chưa được cập nhật thường xuyên, các tài liệu quý hiếm chưa được khai thác triệt để Nguyên nhân chính của tình trạng này là do cơ sở vật chất kỹ thuật và nguồn nhân lực của Trung tâm chưa đáp ứng được công tác thông tin trong thời đại CNH - HĐH đất nước Thêm vào đó, công tác tin học hóa thông tin chưa được thực hiện một cách đồng bộ hóa và còn nhiều nguyên nhân khiến nguồn tài liệu hiện có chưa được sử dụng một cách hiệu quả Trước những đòi hỏi cấp bách về nguồn tài liệu phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và học tập về Âm nhạc trong thế hội nhập khu vực và thế giới Việc nghiên cứu nhu cầu tin và thực trạng nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, nhằm đưa ra các giải pháp thích hợp để nâng cao chất lượng nguồn lực thông tin, đáp ứng nhu cầu tin đa dạng của người dùng tin và những người quan tâm đến âm nhạc là vấn đề quan trọng và cấp thiết

Với mong muốn vận dụng những kiến thức và kỹ năng tiếp thu được trong khóa học, từ đó nghiên cứu và đề xuất những giải pháp khả thi nhằm tăng cường nguồn lực thông tin đáp ứng nhu cầu của người dùng tin tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam , tôi đã chọn vấn đề “ Tăng cường nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Khoa học Thông tin Thư viện

2 Tình hình nghiên cứu

Nguồn lực thông tin là yếu tố quan trọng cấu thành nên thư viện Vì thế trong những năm gần đây đã có một số luận văn nghiên cứu chuyên ngành

khoa học thư viện đã quan tâm nghiên cứu vấn đề này như đề tài “ Tổ chức và khai thác nguồn lực thông tin tại Thư viện Đại học Thái Nguyên” của Thạc sỹ

Hà Thị Thu Hiếu thực hiện năn 2002 Đề tài “Tổ chức và khai thác nguồn lực thông tin ở thư viện Khoa học Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh” của Thạc

sỹ Nguyễn Quang Hồng Phúc năm 2003 Luận văn Thạc sỹ “ Tăng cường nguồn lực thông tin tại Thư viện trường Đại học Bách khoa Hà Nội” năm

2005 của Thạc sỹ Hà Thị Huệ đã nghiên cứu tìm hiểu về nguồn lực thông tin

và đưa ra những biện pháp nhằm phát triển vốn tài liệu tại Thư viện Trường Đại học Bách khoa Hà Nội “ Đề tài Tăng cường nguồn lực thông tin - địa chí

ở Thư viện tỉnh Bắc Giang phục vụ phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của địa phương” của Thạc sỹ Đỗ Thị Thanh Thủy năm 2006 Đề tài “ Tăng cường nguồn lực thông tin tại Thư viện trường Đại học Sư phạm Hà Nội” năm 2006 của tác giả Nguyễn Thị Thuận, phân tích đánh giá thực trạng về nguồn lực thông tin tại Thư viện trường Đại học sư phạm Hà Nội từ đó đưa ra đề xuất, phương hướng và các giải pháp tổ chức quản lý, khai thác nguồn lực thông tin, đáp ứng nhu cầu tin của các đối tượng người dùng tin Hay luận văn Thạc

sỹ “ Nghiên cứu phát triển nguồn lực thông tin tại Thư viện Bộ tư pháp” năm

2010 của tác giả Phạm Thị Thu Hà, phân tích thực trạng của nguồn lực thông tin tại Thư viện Bộ Tư pháp để xác định phương hướng và đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục phát triển nguồn lực thông tin tại Thư viện Bộ Tư pháp Trong các luận văn này, có luận văn nghiên cứu về nguồn lực thông tin tại Thư viện công cộng (Thư viện tỉnh Bắc Giang; Thư viện Khoa học Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh), có luận văn nghiên cứu về nguồn lực thông tin tại thư viện chuyên ngành (Thư viện Đại học Sư phạm Hà Nội; Thư viện Bộ Tư pháp; Thư viện Đại học Thái Nguyên) Nhưng nguồn lực thông tin và nhu cầu tin của mỗi cơ quan thông tin - thư viện có những nét đặc thù riêng, quyết định chức năng và nhiệm vụ riêng của các cơ quan thông tin đó Cho tới nay,

việc nghiên cứu về nguồn lực thông tin và nhu cầu tin của Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này

Chính vì vậy nghiên cứu đặc điểm riêng của nguồn lực thông tin bao gồm các bản nhạc , CD, DVD, CD - ROOM, đĩa than, cũng như tăng cường các nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là vấn đề mà tôi lựa chọn làm đề tài nghiên cứu của tôi

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

 Mục đích Nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng của nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam Từ đó đề xuất những giải pháp tăng cường nguồn lực thông tin nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thông tin thư viện tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về nguồn lực thông tin

- Nghiên cứu đặc điểm người dùng tin, nhu cầu tin

- Nghiên cứu đặc điểm và yêu cầu đối với nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

- Nghiên cứu thực trạng nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

- Đề xuất một số giải pháp tăng cường nguồn lực thông tin, đáp ứng nhu cầu tin của các đối tượng người dùng tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viên Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Nguồn lực thông tin của tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu thực trạng của việc xây dựng và quản lý nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam Giai đoạn từ khi Nhạc viện Hà Nội được đổi tên thành Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (từ năm 2009 đến nay)

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài được tiến hành dựa trên cơ sở vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Bên cạnh đó dựa trên các văn kiện, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa và công tác hoạt động thông tin thư viện

Phương pháp nghiên cứu

- Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như;

- Phương pháp thu thập, phân tích, tổng hợp tài liệu;

- Quan sát thực tế;

- Phương pháp điều tra xã hội học (bằng phiếu hỏi và phỏng vấn)

- Phương pháp thống kê;

- Đối chiếu so sánh

6 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phần phụ lục, nội dung chính của luận văn bao gồm 3 chương

Chương 1: Những vấn đề chung về nguồn lực thông tin và Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Chương 2: Thực trạng nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Chương 3: Các giải pháp tăng cường nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGUỒN LỰC THÔNG TIN VÀ TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN - HỌC VIỆN ÂM NHẠC

QUỐC GIA VIỆT NAM

1.1 Những vấn đề chung về nguồn lực thông tin

1.1.1 Khái niệm nguồn lực và tăng cường nguồn lực thông tin

 Khái niệm nguồn lực thông tin

Ở dạng chung nhất, nguồn lực thông tin được hiểu như là tổ hợp các thông tin nhận được và tích lũy được trong quá trình phát triển khoa học và hoạt động thực tiễn của con người, để sử dụng nhiều lần trong sản xuất và quản lý xã hội Nguồn lực thông tin phản ánh các quá trình và hiện tượng tự nhiên được ghi nhận lại trong kết quả của các công trình nghiên cứu khoa học

và trong các dạng tài liệu khác của hoạt động nhận thức và thực tiễn

Với sự ra đời của “ xã hội thông tin” và “nền kinh tế thông tin”, khái niệm nguồn lực thông tin được sử dụng với nhiều nội dung sâu sắc và trở thành một thực thể thư viện trong tổ chức các cơ quan thông tin - thư viện

Nguồn lực thông tin bao gồm các dữ liệu thể hiện dưới dạng văn bản, hình ảnh hoặc âm thanh được ghi lại trên phương tiện theo quy ước và không theo quy ước, các sưu tập, những kiến thức của con người, những kiến thức của tổ chức và ngành công nghiệp thông tin

Nếu xem xét nguồn lực thông tin trong lĩnh vực hoạt động thư viện - thông tin thì có thể chia thành hai loại nguồn lực thông tin cơ bản là nguồn lực thông tin truyền thống (các vốn tài liệu in trên giấy ) và nguồn lực thông tin điện tử (vốn thông tin được số hóa và lưu trữ trên các vật mang tin điện

tử) Trong hoạt động thư viện, nguồn lực thông tin là một trong những yếu tố quan trọng làm cơ sở cho các hoạt động của thư viện Ngay từ khi các thư viện được thành lập, nguồn lực thông tin đã được hết sức quan tâm và phát triển Nguồn lực thông tin là cơ sở vật chất thông tin của một thư viện, đóng góp một phần rất lớn trong việc xác lập năng lực và thỏa mãn nhu cầu của người dùng tin đến sử dụng thư viện Ngoài ra, nguồn lực thông tin của các thư viện công cộng còn góp phần để đánh giá và xếp hạng thư viện đó trong

hệ thống của mình Nguồn lực thông tin thư viện có thể tồn tại ở nhiều dạng khác nhau và phản ánh quá trình phát triển và biến đổi về mặt công nghệ

Khi ngành thông tin học ra đời và phát triển thì vốn tài liệu của các thư viện được mở rộng hơn và khái niệm này được hiểu một cách rộng hơn đó là một bộ phận hợp thành của phần tài nguyên thông tin Trong bối cảnh áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) khái niệm được mở rộng, ngoài vốn tài liệu thư viện được hiểu là sách, báo theo nghĩa truyền thống thì nguồn lực thông tin bao hàm cả việc trật tự cấu trúc vốn tài liệu truyền thống của thư viện nói chung và mở rộng sang các loại tài liệu khác như tài liệu điện tử, dữ liệu số hóa Như vậycó thể hiểu nguồn lực thông tin bao gồm vốn tài liệu truyền thống và các tài liệu hiện đại (tài liệu điện tử) là một yếu tố tổng quát quan trọng cấu thành lên thư viện hiện đại

 Khái niệm tăng cường nguồn lực thông tin

Tăng cường theo từ điển Tiếng Việt có nghĩa là làm mạnh thêm, nhiều thêm cái gì đó.Tăng cường nguồn lực thông tin có thể hiểu là làm mạnh thêm, nhiều thêm vốn tài liệu hiện có trong thư viện Tăng cường nguồn lực thông tin nhằm thỏa mãn nhu cầu của người dùng tin đến sử dụng thư viện Muốn tăng cường nguồn lực thông tin thư viện cần xây dựng và quản lý tốt nguồn lực thông tin đó

1.1.2 Yêu cầu đối với nguồn lực thông tin

Nguồn tin chỉ có thể trở thành nguồn lực thông tin khi nó thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin Đảm bảo giá trị về mặt định lượng, định tính, có giá trị về mặt hình thức, đảm bảo mức độ bao quát hoặc phản ánh của nguồn tin đó Đáp ứng khả năng truy cập nhiều chiều, khả năng cập nhật và tìm kiếm thông tin một cách nhanh chóng và chính xác Nguồn tin phải có giá trị và chuyển giao đến người có nhu cầu sử dụng

Nguồn lực thông tin có chất lượng là nguồn lực đảm bảo các tiêu chí sau:

 Mức độ bao quát nguồn tin (Profile)

 Chất lượng của các đơn vị cấu thành sản phẩm

 Khả năng cập nhật và tìm kiếm thông tin cần thiết

Từ các tiêu chí này, chúng ta có thể tổng kết, rút kinh nghiệm để hoàn thiện và nâng cao chất lượng nguồn lực thông tin được tạo lập Việc đánh giá, tổng kết bất kỳ một dạng nguồn lực thông tin nào đều phải dựa vào các đối tượng người dùng tin trên nền tảng các nguyên nhân khách quan và các nguyên nhân chủ quan

1.2 Khái quát về Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

1.2.1 Một vài nét về Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là trường âm nhạc đầu ngành của Việt Nam Với bề dày gần 60 năm, lịch sử xây dựng và phát triển của Học viện nằm trong chiều dài của lịch sử dân tộc và lịch sử âm nhạc Việt Nam

Tiền thân của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là trường Âm nhạc Việt Nam được thành lập vào năm 1956, Hiệu trưởng đầu tiên của nhà trường là nhạc sĩ Tạ Phước

Năm 1986 trường Âm nhạc Việt Nam được đổi tên thành Nhạc viện

Hà Nội Giám đốc thời kỳ này là GS.TS.NGND Nguyễn Trọng Bằng và sau

ưu tú, là những cán bộ đầu ngành về âm nhạc, có uy tín và kinh nghiệm nhất trong các cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp ở Việt Nam

Nhiều học sinh, sinh viên quốc tế như Lào, Thụy Điển, Hàn Quốc, Nhật

Bản, Trung Quốc cũng đang theo học tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam theo các khoá học khác nhau Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đã được phép đào tạo liên kết sau đại học với Úc và là cơ sở âm nhạc duy nhất trong cả nước đào tạo trình độ Tiến sĩ âm nhạc Trong gần 60 năm qua, Học

viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đào tạo hầu hết các nghệ sỹ biểu diễn, các giảng viên âm nhạc, các nhà phê bình, sáng tác, chỉ huy, lý luận âm nhạc của Việt Nam, trong số đó có nhiều người đã giành giải cao tại các cuộc thi âm nhạc trong và ngoài nước Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam thường xuyên cử các Giáo sư, giảng viên đến công tác giảng dạy tại các Nhạc viện khác

Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam thường xuyên có quan hệ cộng tác với hơn 60 các tổ chức âm nhạc và Nhạc viện có tên tuổi trên thế giới tại châu Âu, châu Á, châu Mỹ Đặc biệt là Nhạc viện Quốc gia Moskva mang tên Tchaikovsky, Nhạc viện Quốc gia Paris (Pháp), Nhạc viện Trung Quốc (Bắc Kinh), Nhạc viện Thượng Hải, khoa âm nhạc thuộc Trường Đại học Tổng hợp Queensland (Úc), Học viện Malmo (Thụy Điển), Viện Nghệ thuật biểu diễn Hồng Kông (APA), Dàn nhạc trẻ châu Á (AYO), Dàn nhạc trẻ Đông Nam Á, Dàn nhạc Nagoya, các tổ chức âm nhạc quốc tế như CIM, CIMF, FIJM, JOC, ICTM Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là thành viên của Hiệp hội các trường Đại học Châu Âu và Đông Nam Á

Hàng năm, nhiều giáo sư, nghệ sĩ, dàn nhạc thính phòng và giao hưởng nổi tiếng của Hoa Kỳ, Úc, Pháp, Đức, Nga, Thụy Điển, Nhật… đã sang giảng dạy và biểu diễn tại Học viện Nhiều nghệ sĩ, giảng viên, sinh viên của Học viện đã được mời đi biểu diễn ở các nước như Liên Xô và Đông Âu cũ, Pháp, Anh, Bỉ, Hà Lan, Đức, Italia, Thụy Điển, Phần Lan,Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Thái Lan, Malaysia, Singapore… Thông qua các cuộc thi tuyển, Học viện thường xuyên cử học sinh, sinh viên tham gia biểu diễn cùng với các Dàn nhạc giao hưởng nước ngoài: Dàn nhạc giao hưởng Châu Á, Dàn nhạc trẻ Châu Á, Liên hoan Âm nhạc Châu Á - Thái Bình Dương (Nhật Bản), Dàn nhạc trẻ Đông Nam Á (Thái Lan), Dàn nhạc Thế

kỷ XXI (Nhật Bản)…

Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam với đội ngũ giáo sư, giảng viên, nghệ sĩ đầu ngành và các sinh viên xuất sắc đã đóng vai trò là nghệ sĩ độc tấu chủ chốt trong các chương trình biểu diễn âm nhạc quan trọng của cả nước Hàng năm, Dàn nhạc giao hưởng Hà Nội, Dàn nhạc thính phòng, dàn Hợp xướng, Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam với hàng trăm buổi biểu diễn thuộc nhiều thể loại âm nhạc khác nhau, đã phục vụ tốt các dịp lễ lớn của Việt Nam, phục

vụ xã hội, tuyên truyền nền âm nhạc dân tộc Việt Nam đối với thế giới cũng như đóng góp tích cực vào việc nâng cao dân trí và đời sống nghệ thuật của Việt Nam

Các đơn vị trực thuộc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

- Viện Âm nhạc

- Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng âm nhạc

- Trung tâm Tổ chức biểu diễn

- Trung tâm Thông tin Thư viện

- Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội

- Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam

- Khoa Lý luận - Sáng tác - Chỉ huy

- Khoa kiến thức âm nhạc

- Khoa kiến thức đại cương

- Khoa văn hoá (cấp II và cấp III)

Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là cơ sở đào tạo đầu ngành về

âm nhạc, vì vậy các hoạt động tại Trung tâm thông tin thư viện của Học viện đều nhằm đáp ứng nội dung một cách phù hợp với nhu cầu công tác quản lý

và nghiên cứu của mọi đối tượng có nhu cầu dùng tin tại thư viện

Để được Bộ Văn hóa - Thông tin (Nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và

Du lịch) phê chuẩn thành Trung tâm Thông tin Thư viện Trung tâm đã trải qua một chặng đường dài xây dựng và phát triển Trước khi được tách ra thành một đơn vị độc lập, Trung tâm Thông tin Thư viện chỉ là một bộ phận

nhỏ trong khoa Văn hóa và phòng Đào tạo Với biên chế ban đầu chỉ có hai,

ba cán bộ với kho sách, đĩa còn hạn chế, cơ sở vật chất còn nghèo nàn Tuy nhiên Trung tâm đã đóng góp công sức vào việc giảng dạy và học tập của toàn trường Nhằm mục đích đưa chất lượng nội dung công tác thư viện lên một tầm cao mới, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về công tác đào tạo cũng như Nghiên cứu khoa học của Nhạc viện, những năm đầu thế kỷ 21, Đảng ủy

và Ban giám đốc Nhạc viện Hà nội (Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam)

đã quyết định tách bộ phận thư viện thành một đơn vị hoạt động độc lập, là Trung tâm Thông tin Thư viện Ngày mới tách thành một đơn vị độc lập, đội ngũ cán bộ của Trung tâm gồm 6 người trong đó chỉ có một người có trình độ chuyên sâu về âm nhạc và tin học Trung tâm đã kịp thời được bổ sung thêm cán bộ và nâng cao trình độ chuyên môn, vốn hiểu biết về âm nhạc, ngoại ngữ cho cán bộ

Trước đây, người dùng tin muốn tìm tài liệu đều phải thông qua hệ thống mục lục đa ngôn ngữ Để tìm ký hiệu một cuốn sách, một đĩa CD hoặc một bản nhạc, chỉ với một vài ký tự ngắn gọn được thể hiện trên phích không thể phản ánh được đầy đủ nội dung tài liệu người dùng tin cần tìm Điều đó là một trở ngại đối với người dùng tin, nên đến năm 2001, Ban Giám đốc Trung tâm đã triển khai phương thức phục vụ mới bằng cách xây dựng kho mở Phương thức này đã được người dùng tin nồng nhiệt hưởng ứng vì họ có thể tiếp cận trực tiếp đến tài liệu mình cần và còn có thể tham khảo được cả những tài liệu khác có liên quan

Xuất phát từ nhận thức về vai trò quan trọng của Thư viện Âm nhạc, vào năm 1998, Ban Giám đốc Nhạc viện Hà Nội với định hướng có tính chiến lược cùng với sự đầu tư trọng điểm của Bộ Văn hóa - Thông tin, Vụ Thư viện, Thư viện Nhạc viện Hà Nội đã trở thành một trong những thư viện điện tử đầu tiên đáp ứng được nhu cầu tra cứu và nghe nhìn với âm thanh và hình ảnh

chất lượng cao Đây là bước “đột phá” về công tác thư viện của Nhạc viện, từ chỗ thư viện chỉ phục vụ người dùng tin theo lối truyền thống đến việc phục

vụ theo phương thức hiện đại hóa công tác thư viện

Là một Trung tâm thông tin thư viện chuyên ngành, nên tài liệu chủ yếu phải mua hoặc được tài trợ của nước ngoài Đối tượng phục vụ đa dạng

và khắc biệt về trình độ nên công tác phục vụ người dùng tin được chú trọng đưa lên hàng đầu Được sự chỉ đạo trực tiếp và đầu tư có hiệu quả của Bộ Văn hóa - Thông tin, của Ban Giám đốc Nhạc viện, Trung tâm đã được hiện đại hóa về trang thiết bị, máy móc Trung tâm còn được sự tài trợ của quỹ ODA (Nhật bản), Chính phủ Pháp, Úc, sứ quán Đức, quỹ Châu Á về sách và đĩa nhạc

1.2.3 Chức năng nhiệm vụ

Nghiên cứu, đề xuất phương hướng tổ chức và hoạt động của Trung tâm nhằm phục vụ cho công tác nghiên cứu của cán bộ, giảng viên và sinh viên trong Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam;

Thực hiện thu thập, bổ sung và trao đổi tài liệu;

Thu nhận lưu chiểu những tài liệu do các đơn vị tài trợ hoặc các tổ chức gửi tặng;

Tiến hành các hoạt động xử lý nghiệp vụ của Trung tâm: Phân loại tài liệu, vào sổ đăng ký, dán nhãn, đóng dấu, xếp tài liệu lên giá;

Tiếp tục số hóa tài liệu của Trung tâm để hoàn thành Trung tâm Thông tin Thư viện điện tử;

Lưu trữ và phổ biến các ấn phẩm có trong Trung tâm;

Giới thiệu cho người dùng tin những tài liệu mới, và quan trọng;

Phổ biến và phục vụ người dùng tin;

Lưu trữ và bảo quản tài liệu;

Nghiên cứu khoa học thông tin thư viện, ứng dụng những thành tựu khoa học mới vào hoạt động thư viện;

1.2.4 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ Trung tâm Thông tin Thư viện Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Do số lượng người ít ỏi, nhưng vẫn phải đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau với những chức năng tương ứng, vì vậy một người cùng một lúc phải đảm trách nhiều công việc như: Bộ phận dịch vụ có bốn người nhưng phải phụ trách sáu phòng Bộ phận dịch vụ có hai người và phụ trách ba phòng Vì thế, hiện nay Trung tâm có 10 phòng với 10 nhân viên, gồm các chức năng:

Bộ phận nghiệp vụ

Phòng nghiệp vụ xử lý công tác nghiệp vụ, chuyên môn như:

Bổ sung tài liệu

Trao đổi tài liệu

Xử lý nghiệp vụ

+ Ban biên dịch

Ban biên dịchlà đầu mối quản lý và triển khai thực hiện các công việc biên dịch các loại sách chuyên khảo, tài liệu, công trình nghiên cứu từ các ngôn ngữ Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc sang tiếng Việt phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, giảng dạy và học tập tại Học viện

Quản trị mạng

Hệ thống mạng Trung tâm bao gồm: Cổng dữ liệu nghe và Cổng dữ liệu nhìn Hệ thống mạng được trang bị các máy móc thiết bị hiện đại, camera

kỹ thuật số, hệ thống biên tập âm thanh và hình ảnh tiên tiến, hệ thống ghi và tạo nhãn đĩa tự động phục vụ các hoạt động biểu diễn, học tập và nghiên

cứu của Học viện Phòng khai thác đa phương tiện với 30 máy tính nối mạng đáp ứng các yêu cầu tra cứu dữ liệu nghe nhìn của sinh viên học sinh

+ Quản trị Trang thông tin điện tử Học viện

Việc quản trị trang thông tin điện tử được giao cho Ban điều hành Văn phòng Ban điều hành Trang thông tin điện tử (Website) của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam được đặt tại tầng 2 nhà Trung tâm Ban điều hành gồm các bộ phận Biên tập nội dung, Dịch thuật, Kỹ thuật hoạt động liên tục

để đảm bảo cung cấp thông tin về các lĩnh vực đào tạo, tuyển sinh, biểu diễn, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế lên trang chủ của Học viện kịp thời và chính xác

+ Phòng sửa chữa máy tính

Thực hiện các công tác lắp đặt, bảo trì, sửa chữa và hỗ trợ kỹ thuật đối với hệ thống mạng, các phòng học đa phương tiện và các máy tính đang hoạt động trong toàn trường

Bộ phận Dịch vụ

Bộ phận dịch vụ bao gồm: phòng đọc, phòng dịch vụ, kho sách dàn nhạc, kho tài liệu quý hiếm - đọc hạn chế, phòng máy tính đa phương tiện, phòng truy cập Internet và E - learning

Người dùng tin trong và ngoài Học viện đều có thể đăng ký thẻ người dùng tin và sử dụng phòng đọc theo các quy định chung của Trung tâm với sự giúp đỡ và hướng dẫn của cán bộ phụ trách Phòng đọc có khoảng 40 chỗ được tổ chức theo hình thức kho mở cung cấp cho độc giả một danh mục phong phú các loại sách tham khảo, sách văn học, báo, tạp chí tiếng Việt và ngoại văn Phòng đọc cũng lưu trữ và hỗ trợ tham khảo đối với các luận văn

tốt nghiệp của các sinh viên các chuyên ngành và các bậc học từ trung cấp tới sau đại học tại Học viện

Các tài liệu trong kho được phân loại theo từng chuyên ngành, theo thể loại

và được sắp xếp theo tên tác giả

Phòng dịch vụ Trung tâm bao gồm: kho tài liệu sách chuyên ngành và kho đĩa nhạc mở cửa các ngày làm việc trong tuần và sáng thứ 7

Được tổ chức theo hình thức kho mở bao gồm: các loại sách chuyên ngành, tạp chí âm nhạc, từ điển âm nhạc, tổng phổ, tuyển tập nhạc, giáo trình, sách chuyên khảo, sách bài tập, tài liệu dịch…

Được tổ chức theo hình thức kho đóng với hàng nghìn băng đĩa nhạc và đĩa hình….Kho đĩa nhạc đáp ứng các nhu cầu Các chương trình biểu diễn trên thế giới được chọn lọc, xử lý kỹ thuật và lưu trữ trên hệ thống máy chủ giúp người truy cập thuận tiện hơn Các chương trình biểu diễn tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cũng được ghi hình và lưu trữ làm tư liệu phục vụ giảng dạy học tập tại Học viện

Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Có thể nói, Phòng dịch vụ với hai kho sách chuyên ngành và đĩa nhạc đã đáp ứng mọi yêu cầu của giảng viên, sinh viên, học sinh trong việc tiếp cận kho tàng âm nhạc của nhân loại và của Việt Nam Người dùng tin có thể đăng ký thẻ và sử dụng kho mở để tự tìm các đầu sách, bản nhạc, sách chuyên khảo, các bộ từ điển chuyên ngành theo yêu cầu một cách nhanh chóng

- Kho sách dàn nhạc

Kho sách dàn nhạc lưu giữ hệ thống các tổng phổ và phân phổ của dàn nhạc được tổ chức theo hình thức kho đóng Tại đây lưu trữ các tác phẩm của hầu hết các tác giả, với các thời kỳ âm nhạc khác nhau Kho sách dàn nhạc phục vụ trực tiếp cho hoạt động luyện tập và biểu diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội, Dàn nhạc Dây thính phòng, Dàn nhạc trẻ của Học viện

Là nơi lưu trữ các tài liệu quý hiếm, tài liệu cho đọc hạn chế Tại đây lưu trữ các luận án, các tài liệu chuyên ngành hiếm Tổ chức theo hình thức kho đóng tạo thuận lợi cho việc quản lý và bảo quản các tài liệu quý hiếm

Phòng máy tính đa phương tiện hỗ trợ sinh viên khai thác nguồn tư liệu

âm thanh và hình ảnh từ các máy chủ lưu trữ dữ liệu của Trung tâm Học viện

đã xây dựng thư viện điện tử E - Library từ nhiều năm nay, kết hợp với hệ thống khai thác âm thanh và hình ảnh đồng bộ hoá nhằm phục vụ công tác giảng dạy, học tập và biểu diễn, giúp giảng viên và sinh viên tiếp cận thường xuyên với các ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại trong công tác đào tạo

âm nhạc

Học viện cung cấp đường truy cập Internet tốc độ cao hỗ trợ giảng dạy và học tập nghiên cứu cho cán bộ, giảng viên và sinh viên của Học viện Học viện cũng cung cấp hệ thống thư điện tử nội bộ tên miền @vnam.edu.vncho Ban Giám đốc, các trưởng phó khoa, phòng, ban, Trung tâm

Hệ thống học tập từ xa E - Learning đang được xây dựng và từng bước hoàn thiện sẽ sớm cung cấp thêm một công cụ hỗ trợ mới, giúp cho

người học có thêm cơ hội để tăng cường kiến thức và trình độ âm nhạc, đáp ứng như cầu học tập ngày càng đa dạng của xã hội

 Đội ngũ cán bộ của Trung tâm

Trung tâm Thông tin Thư viện là một bộ phận trực thuộc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam Lãnh đạo Trung tâm gồm 01 Giám đốc phụ trách chung và 01 Phó giám đốc phụ trách hoạt động Trung tâm Toàn bộ Trung tâm Thông tin Thư viện có 10 cán bộ, trong đó có 02 người có trình độ thạc

sĩ, còn lại đều có trình độ đại học và có chuyên môn nghiệp vụ phù hợp với công việc Riêng bộ phận thư viện có 03 cán bộ chuyên trách được đào tạo bài bản về chuyên ngành thông tin thư viện Trình độ cán bộ Trung tâm chưa được đồng đều, một số cán bộ kiến thức về thông tin thư viện còn nhiều hạn chế nên chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc

Bảng 1.1: Trình độ cán bộ của Trung tâm

1.2.5 Cơ sở vật chất, trang thiết bị

Trung tâm là một tòa nhà 5 tầng khang trang riêng biệt với tổng diện tích khoảng 2000m2 Với môi trường xanh, sạch đẹp và diện tích rộng rãi đã

tạo điều kiện thuận lợi cho việc phục vụ người dùng tin và ứng dụng CNTT vào hoạt động của Trung tâm

Hiện nay Trung tâm có 2 hệ thống máy chủ, 10 máy tính nghiệp vụ nối mạng, 20 máy tính khai thác được nối mạng Internet, phòng học công nghệ

âm nhạc gồm 5 máy tính IMac chuyên dụng Các trang thiết bị hỗ trợ khác bao gồm 5 máy in, 2 máy chiếu, 1 máy photocopy, 2 máy scan, hệ thống dựng

âm thanh và hình ảnh Hai phòng học ngoại ngữ và tin học gồm 2 bàn điều khiển của giáo viên, 2 bộ máy chiếu, máy in và 48 máy tính sinh viên

Về phần mềm thư viện: Trước đây Trung tâm sử dụng phần mềm MiTec E-Lib để xây dựng và cập nhật CSDL, quản lý, khai thác tài liệu Đến năm 2011 do máy chủ của phần mềm E - Lib bị sự cố nên lãnh đạo Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đã quyết định cho Trung tâm thay thế phần mềm mới có tính năng cải tiến phù hợp và hiện đại hơn trong công tác thư viện đó là phần mềm OnLib 5.0 do công ty CIS thuộc tập đoàn Tinh Vân cung cấp Trung tâm hiện nay đang thực hiện việc tin học hóa hầu hết các hoạt động quản lý và phục vụ người dùng tin trên máy tính

1.3 Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin

Để có được những đánh giá khách quan, tương đối chính xác nhu cầu tin của người dùng tin tại Trung tâm, luận văn đã sử dụng các phương pháp sau:

Phát phiếu điều tra với số lượng 150 phiếu (thu về 140 phiếu, đạt 93,3%), nội dung của phiếu điều tra nhằm tìm hiểu những vấn đề sau:

+ Người sử dụng tài liệu chủ yếu là đối tượng nào?

+ Xác định được người dùng tin thường quan tâm đến nội dung, loại hình tài liệu nào?

+ Mức độ thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin tại Trung tâm? Nghiên cứu sổ thống kê làm thẻ người dùng tin (có 500 thẻ): Phương pháp này cũng cho tác giả biết được thành phần người dùng tin làm thẻ tại Trung tâm

Quan sát: Phương pháp này được tiến hành trong quá trình phục vụ người dùng tin tại phòng đọc

Ngoài ra còn dùng phương pháp trao đổi trực tiếp để lấy ý kiến đóng góp xây dựng của người dùng tin

Mỗi phương pháp trên đều có những ưu, nhược điểm nhất định Song nếu kết hợp các phương pháp đó lại với nhau có thể thu được những số liệu tương đối khách quan

Những kết quả phân tích, thống kê, so sánh này sẽ làm cơ sở nhằm đưa ra các giải pháp tăng cường nguồn lực thông tin để đáp ứng nhu cầu tin của người dùng tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Qua nghiên cứu và phân tích kết quả điều tra tác giả đã thu được những thông tin sau:

+ Xác định được người dùng tin tại Trung tâm;

+ Trình độ chuyên ngành và ngôn ngữ người dùng tin sử dụng;

+ Nội dung và loại hình tài liệu mà người dùng tin quan tâm;

+ Mức độ thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin

1.3.1 Đặc điểm người dùng tin

Ở bất cứ ở một thư viện nào thì vấn đề nghiên cứu người dùng tin là điều quan trọng và rất cần thiết Nguồn lực thông tin có trong thư viện luôn

phản ánh theo định hướng nhu cầu tin của người dùng tin, có như vậy thư viện mới có cơ sở để đáp ứng và kích thích người dùng tin đến với thư viện Nắm vững nhu cầu thông tin, đáp ứng một cách kịp thời đầy đủ, chính xác nhu cầu thông tin của người dùng tin là một trong những nhiệm vụ quan trọng của thư viện nói chung và Trung tâm Thông tin Thư viện chuyên ngành Âm nhạc nói riêng Chất lượng của việc đáp ứng nhu cầu thông tin phụ thuộc vào sự nắm bắt đặc điểm nhu cầu tin của họ

Người dùng tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là toàn thể cán bộ nghiên cứu khoa học, cán bộ giảng viên, học sinh, sinh viên của Học viện và của một số cơ quan ngoài Học viện có quan tâm đến lĩnh vực này

Người dùng tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam bao gồm những đối tượng là các Giáo sư, Tiến sỹ, các giảng viên, các nghiên cứu sinh, sinh viên, các cán bộ công nhân viên của Học viện Các cán bộ, giảng viên và các sinh viên các trường nghệ thuật và những người quan tâm, muốn tìm hiểu về âm nhạc

Người dùng tin tại Trung tâm có thế chia làm 2 nhóm chính như sau: Nhóm người dùng tin là các cán bộ làm công tác quản lý gồm Ban Giám đốc, trưởng các phòng ban, trưởng - phó khoa, cán bộ giảng dạy nghiên cứu Nhóm người dùng tin này là những người có trình độ chuyên môn sâu, họ đều là những người có học hàm Giáo sư, Phó Giáo sư và có học vị cao như Tiến sĩ, Thạc sĩ Nhóm này tuy số lượng không nhiều nhưng đặc biệt quan trọng Do đặc thù là trường Âm nhạc nên những người quản lý hầu hết làm về chuyên ngành âm nhạc vì thế nhóm này cần những tài liệu chuyên sâu để biên soạn giáo trình, chuẩn bị bài giảng cho sinh viên Họ phải có những thông tin mới kịp thời để đảm bảo cho bài giảng,

vừa có kiến thức cơ bản, vừa cập nhật với thế giới, vì nhóm người dùng tin nay có khả năng sử dụng ngoại ngữ khá thành thạo như tiếng Anh, Nga, Pháp Nhu cầu thông tin của nhóm người dùng tin này là thông tin chuyên ngành sâu, với mọi loại hình thức như sách chuyên ngành, báo, tạp chí chuyên ngành, thông tin trên mạng Đặc biệt nguồn tài liệu nước ngoài

về chuyên ngành sâu, hẹp là rất quý đối với họ, song nguồn kinh phí còn rất hạn chế, do vậy cũng còn nhiều hạn chế trong việc đáp ứng nhu cầu tin của nhóm đối tượng này

Nhóm người dùng tin là những nghiên cứu sinh, sinh viên trong và ngoài Học viện Âm nhạc, gồm những sinh viên hệ đào tạo dài hạn, hệ đào tạo ngắn hạn, vừa học vừa làm Nhóm này là thành phần thường xuyên trong nhóm người dùng tin của Trung tâm Trung tâm Thông tin Thư viện

là Trung tâm chuyên ngành phục vụ chủ yếu cho những sinh viên trong Học viện Tài liệu trong Trung tâm là các tài liệu chuyên ngành về âm nhạc, các giáo trình Các loại tài liệu mà nhóm người dùng tin này thường

sử dụng là sách, báo, tạp chí tiếng Việt Tuy nhiên sách giáo trình của Trung tâm đa phần là tài liệu nước ngoài mà nhóm người dùng tin này ít có khả năng sử dụng ngoại ngữ thành thạo vì vậy nhu cầu tin đối với nhóm này còn nhiều hạn chế

Trình độ học vấn Tỷ lệ %

Học sinh, sinh viên 57%

Bảng 1.2: Trình độ học vấn của người dùng tin

Trên Đại học Đại học Học sinh, sinh viên

Hình 1.1: Trình độ học vấn của người dùng tin

1.3.2 Đặc điểm nhu cầu tin

Nhu cầu tin là những đòi hỏi khách quan về thông tin của cá nhân hay tập thể nhằm duy trì hoạt động của con người Nghiên cứu nhu cầu tin là nhận dạng và trình bầy được bản chất về nhu cầu thông tin và thành phần tài liệu của người dùng, trên cơ sở đó là tìm ra biện pháp cụ thể và phù hợp để cung cấp thông tin hoặc tài liệu cho họ Thông tin và tài liệu là chất liệu không thể thiếu được trong quá trình nghiên cứu, giảng dạy và học tập trong Học viện

Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Nghiên cứu nhu cầu tin là nhận dạng nhu cầu về thông tin và tài liệu của người dùng tin, trên cơ sở đó tìm ra những biện pháp cụ thể và phù hợp

để cung cấp thông tin hoặc tài liệu thích hợp cho họ

Để tiến hành nghiên cứu nhu cầu tin về các dạng tài liệu người dùng tin thường sử dụng, luận văn đã tiến hành nghiên cứu 140 người dùng tin Số phiếu phát ra là 150 phiếu, thu về 140 phiếu đạt tỷ lệ 93,3%

 Nhu cầu thông tin theo dạng tài liệu mà người dùng tin thường sử dụng

Hiện nay nguồn tin được lưu hành dưới nhiều dạng khác nhau nhưng nhìn chung tài liệu truyền thống vẫn được đa số người dùng tin sử dụng nhiều nhất (chiếm 100%) Khi đến Trung tâm, người dùng tin vẫn quan tâm đến kho sách truyền thống Các tài liệu nghe, nhìn cũng được người dùng tin quan tâm đến nhưng do điều kiện của Trung tâm còn hạn chế, cơ sở vật chất còn chưa được ổn định nên ảnh hưởng tới quy mô và mức độ khai thác Hiện nay ngoài việc tra cứu tài liệu trên mạng Internet (chiếm 70%) Hầu hết thông tin tài liệu

về sách chuyên ngành, sách giáo trình đều được cập nhật thường xuyên trên website của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam Người dùng tin có thể ngồi tại nhà tra tìm tài liệu cần thiết, sau đó mới đến thư viện để đăng ký đọc

tài liệu Tuy nhiên hầu hết thông tin tài liệu của thư viện mới được số hóa ở dạng thư mục, chưa có toàn văn

Luận văn, luận án, đề tài, hội thảo 99 72%

Bảng 1.3: Dạng tài liệu được người dùng tin thường sử dụng

Tài liệu tra cứu

Tài liệu chuyên ngành

Tài liệu sách giáo trình

Hình 1.2: Dạng tài liệu được người dùng tin thường sử dụng

 Nhu cầu sử dụng ngôn ngữ của người dùng tin

Người dùng tin tại thư viện ngoài nhu cầu sử dụng tài liệu bằng tiếng Việt, còn có nhu cầu tiếp cận với tài liệu tiếng nước ngoài ngày càng cao Trước đây, đa phần các giảng viên tìm đọc các tài liệu tiếng Nga, hiện nay nhu cầu sử dụng tiếng Anh và tiếng Pháp tăng cao Thể hiện qua bảng 1.4

Bảng 1.4: Ngôn ngữ sử dụng của người dùng tin

Hình 1.3: Ngôn ngữ sử dụng của người dùng tin

Thời gian đọc và

nghiên cứu tài liệu

>1 giờ (%)

>1-2 giờ (%)

>2-4 giờ (%)

Bảng 1.5: Thời gian đọc và nghiên cứu tài liệu

Hình 1.4: Thời gian đọc và nghiên cứu tài liệu tại thư viện

Hình 1.5: Thời gian đọc và nghiên cứu tài liệu tại nhà

Do đặc thù của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là một trường đào tạo chuyên ngành giảng dạy và biểu diễn nên người dùng tin không dành được nhiều thời gian cho việc đọc và nghiên cứu Kết quả điều tra cho thấy hàng ngày phần lớn người dùng tin sử dụng dưới 1 giờ đọc tài liệu tại Trung tâm (90 người, chiếm 65%), và thời gian đọc ở nhà ít hơn 1-2 giờ (37 người, chiếm khoảng 26,5%)

Qua việc đánh giá các nhu cầu tin của người dùng tin tại Trung tâm Thông tin Thư viện - Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, tác giả luận văn rút ra một số nhận xét sau:

Nhu cầu tin của người dùng tin là khá phong phú và đòi hỏi nội dung thông tin ở nhiều mức độ khác nhau Phụ thuộc vào các lĩnh vực chuyên ngành mà họ đảm nhiệm;

Trình độ sử dụng ngoại ngữ của người dùng tin chưa cao;

Nhu cầu tra cứu tài liệu qua mạng là khá lớn và có xu thế ngày càng tăng;

Nhu cầu về thông tin tài liệu của người dùng tin là rất quan trọng và đòi hỏi phải được đáp ứng kịp thời và nhanh chóng khi người dùng tin có yêu cầu

Thông qua phiếu điều tra người dùng tin ta thấy nhu cầu của người dùng tin về sách giáo trình và sách chuyên ngành là rất lớn, tiếp đến là sách lý luận và lịch sử Âm nhạc và nghe nhạc trực tuyến, tài liệu tra cứu và luận án, luận văn cũng được quan tâm nhiều

Kết quả điều tra về nhu cầu đọc và thông tin của người dùng tin ở Trung tâm đã phần nào phản ánh được thực trạng mức độ đầy đủ của nguồn lực thông tin tại Trung tâm và mức độ thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin

Mức độ đáp ứng

Về nội dung tài liệu

Về số bản tài liệu

Về mức độ cập nhật

Nội dung tài liệu Số bản tài liệu Mức độ cập nhật

Hình 1.6: Mức độ thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin

Nội dung tài liệu Số bản tài liệu Mức độ cập nhật

Hình 1.7: Mức độ chưa thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin

Về nội dung vốn tài liệu 30% người dùng tin chưa thỏa mãn được nhu cầu tin vì họ cho rằng Trung tâm chưa có đủ những tài liệu chuyên ngành, đặc biệt là các tài liệu về bộ hơi và bộ gõ Thực ra, nhận xét của người dùng tin là đúng vì đối với các tài liệu ngoại văn phụ thuộc rất nhiều vào ngân sách được cấp hằng năm, còn nguồn được tặng thì phải phụ thuộc nhiều vào phía đối tác và người lựa chọn tài liệu ở nước ngoài

Về số bản tài liệu phục vụ: Ở Trung tâm , tài liệu thường có từ 3-5 bản/ tên tài liệu, do đó có đến 32% người dùng tin chưa thỏa mãn nhu cầu tin vì có những tài liệu người dùng tin cần nhưng thường hết bản Đa số các tài liệu hết bản là các tài liệu về lý luận và lịch sử âm nhạc

Về mức độ cập nhật thông tin về tài liệu có đến 29% người dùng tin cho rằng mức độ cập nhật còn kém Điều này phần nhiều do phụ thuộc nhiều vào ngân sách