Quản lý nhà nước về văn hóa trên địa bàn phường xuân la quận tây hồ hiện nay

TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN VĂN Sự nghiệp đổi mới của đất nước đang diễn ra trong bối cảnh hội nhập, giao lưu quốc tế về nhiều phương diện, mà cốt lõi của sự phát triển chính là giải quyết

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

ĐẶNG XUÂN MINH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HOÁ

TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG XUÂN LA

(Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội)

Chuyên ngành: QUẢN LÝ VĂN HÓA

Mã số: 60 31 73

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VĂN HOÁ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN CẦN

Hà Nội, 2011

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu

và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Đặng Xuân Minh

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ CÁI VIẾT TẮT

CLB: Câu lạc bộ

GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo

HN: Hà Nội

HĐVH: Hoạt động văn hóa

HĐVHNT: Hoạt động văn hóa nghệ thuật

HĐND: Hội đồng nhân dân

UBND: Ủy ban nhân dân

VHTT: Văn hóa thông tin

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ CÁI VIẾT TẮT 2

MỞ ĐẦU 3

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HOÁ VÀ KHÁI QUÁT VỀ PHƯỜNG XUÂN LA 13

1.1 Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về văn hóa 13

1.2 Khái quát về phường Xuân La 32

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HOÁ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG XUÂN LA 40

2.1 Hệ thống tổ chức, cơ chế quản lý và chức năng, nhiệm vụ quản lý văn hoá của phường Xuân La 40

2.2 Quản lý nhà nước đối với các hoạt động văn hóa tiêu biểu trên địa bàn phường 46

2.3 Đánh giá chung về công tác quản lý văn hóa của phường Xuân La 72

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HOÁ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG XUÂN LA 90

3.1 Phương hướng, nhiệm vụ 90

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý văn hoá 97

3.3 Một số kiến nghị 112

KẾTLUẬN 117

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 119

PHỤ LỤC 123

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ CÁI VIẾT TẮT

CLB: Câu lạc bộ

GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo

HN: Hà Nội

HĐVH: Hoạt động văn hóa

HĐVHNT: Hoạt động văn hóa nghệ thuật

HĐND: Hội đồng nhân dân

UBND: Ủy ban nhân dân

VHTT: Văn hóa thông tin

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN VĂN

Sự nghiệp đổi mới của đất nước đang diễn ra trong bối cảnh hội nhập, giao lưu quốc tế về nhiều phương diện, mà cốt lõi của sự phát triển chính là giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế và văn hoá xã hội Điều đó liên quan đến lĩnh vực quản lý văn hoá cấp quốc gia cũng như quản lí văn hoá ở cấp địa phương và cơ sở

Nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước, có định hướng được bắt đầu từ năm 1986 Qua 25 năm đổi mới, chúng ta đã đạt được những thành tựu trên nhiều lĩnh vực, trong đó có phát triển văn hoá xã hội nhưng còn chưa tương xứng và vững chắc Đặc biệt hiện tượng suy thoái nghiêm trọng về phẩm chất, đạo đức, lối sống xảy ra ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và cả trong nhân dân Điều đó làm giảm sút lòng tin, uy tín của nhân dân vào Đảng cũng như làm giảm sức sáng tạo của nhân dân đối với các hoạt động kinh tế và văn hóa xã hội Văn hoá chưa thực sự là động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước

Trong những nguyên nhân đó, có cả sự nhận thức chưa đúng về vai trò của văn hoá đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, phát triển con người Đặc biệt là sự yếu kém trong lãnh đạo, quản lý văn hoá Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCH Trung ương Đảng khóa VIII, đã chỉ rõ:

Trong lãnh đạo và quản lý có những biểu hiện buông lỏng, né tránh, hữu khuynh Trong hoạt động kinh tế chưa chú ý đến các yếu tố văn hoá, các yêu cầu phát triển văn hoá tương ứng Mức đầu tư ngân sách cho văn hoá còn thấp Chính sách đào tạo bồi dưỡng, sử dụng,

đãi ngộ cán bộ làm công tác văn hoá còn nhiều bất hợp lý Những lệch lạc và việc làm sai trái trong văn hoá – văn nghệ chưa được kịp thời phát hiện, việc xử lý bị buông trôi, hoặc có khi lại dùng những biện pháp hành chính không thích hợp… [11, tr.9]

Quản lý hoạt động văn hoá đang là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hoá xã hội của nước ta hiện nay Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực văn hoá bao giờ cũng thể hiện tập trung của cuộc đấu tranh về chính trị tư tưởng kinh tế Cho nên hoạt động văn hoá càng đòi hỏi phải có sự quản lý chặt chẽ,

có hiệu quả của nhà nước Quản lý các hoạt động văn hóa bằng pháp luật, bằng hệ thống chính sách

Trên thực tế, quá trình đô thị hoá ở nước ta đang diễn ra mạnh mẽ, sâu sắc Cùng với tập trung dân, là sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất nông nghiệp giảm, sản xuất phi nông nghiệp tăng Bộ mặt đô thị ngày càng hiện đại, không gian đô thị ngày càng mở rộng Điều đó đặt ra yêu cầu mới về nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý văn hoá ở các cấp, đặc biệt là cấp cơ sở xã phường, thị trấn

Phường Xuân La là nơi đóng trụ sở Quận ủy, HĐND, UBND quận Tây

Hồ, một trong tám phường thuộc quận có vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình xây dựng, phát triển quận Tây Hồ Tuy được thành lập chưa lâu, nhưng trong thời gian qua, cùng với những thành tựu đạt được trên các lĩnh vực kinh

tế và chính trị, công tác xây dựng và phát triển văn hoá của quận Tây Hồ cũng như của phường Xuân La đã thu được nhiều kết quả quan trọng Nhu cầu văn hoá của nhân dân từng bước được đáp ứng, mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân được nâng lên Công tác quản lý văn hoá thông tin bước đầu đi vào nề nếp, có tác động tích cực đến đời sống văn hoá của nhân dân trên địa bàn Hệ thống thiết chế văn hoá được đầu tư nâng cấp Đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa được đào tạo đã phát huy vai trò của mình trong công tác tổ chức và quản

lý văn hoá Việc chấn chính và đổi mới công tác quản lý văn hoá đã tạo nên nhiều chuyển biến tích cực

Phường Xuân La là phường mang tính đại diện cho quận Tây Hồ Trên địa bàn của phường có nhiều cộng đồng dân cư chung sống, gắn với các loại nghề nghiệp khác nhau, là nơi tập trung nhiều khu đô thị mới, khu thương mại

và nhiều trường cao đẳng, dạy nghề Đây cũng là khu vực mà học sinh, sinh viên tập trung học tập, sinh sống khá đông Chính vì vậy mà phát triển kinh

tế, văn hoá xã hội của phường đòi hỏi phải có bước tiến mới Trong thời gian qua, công tác quản lý văn hoá dù có nhiều bước đột phá quan trọng, đạt được những thành tựu nhất định, nhưng so với yêu cầu phát triển vẫn còn bất cập, nhiều vấn đề đặt ra cần phải khắc phục để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới Nhằm xây dựng con người Thủ đô thanh lịch, văn minh, hiện đại, phát huy vai trò của văn hoá đối với phát triển kinh tế - xã hội thì việc đổi mới, nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về văn hoá trên địa bàn phường Xuân

La đang là vấn đề cấp thiết đặt ra Đó là lý do mà chúng tôi chọn đề tài:

“QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HOÁ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG XUÂN LA (Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội)” làm luận văn tốt nghiệp thạc

sĩ - chuyên ngành quản lý văn hoá

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Đối với nước ta, quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hoá là vấn đề còn khá mới mẻ Trong quá trình xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, quản lý văn hoá ở các cấp nhất là các địa bàn cụ thể,

có nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn đòi hỏi cần làm sáng tỏ Chính vì thế

mà vấn đề này đã và đang thu hút sự quan tâm của các nhà lãnh đạo, quản lý, các nhà khoa học Có thể khái quát về phương diện lý luận và thực tiễn có các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài như sau:

Nhóm thứ nhất: Nghiên cứu những quan điểm có tính chất chỉ đạo từ đường lối chính sách của Đảng và nhà nước về quản lý văn hoá trong cơ chế thị trường định hướng XHCN

Các chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước về lãnh đạo, quản lý trên lĩnh vực văn hoá bắt nguồn từ nhận thức vai trò của văn hoá đối với sự phát triển kinh tế-xã hội, gắn với đường lối phát triển đất nước trong quá trình đổi mới Điều đó thể hiện trong các văn kiện của Đảng và các văn bản pháp quy

đã được Nhà nước ban hành (từ Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khoá VII, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ VIII, IX, X, XI Nghị quyết Trung 5 khoá VIII, kết luận Hội nghị Trung ương 10 khoá IX, nghị quyết 23 của Bộ Chính trị (2008) về phát triển văn học, nghệ thuật trong thời gian tới

Đặc biệt từ Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII), Đảng đã có những định hướng quan trọng về chính sách kinh tế trong văn hoá và chính sách văn hoá trong kinh tế, chính sách xã hội hoá các hoạt động văn hóa, chính sách bảo tồn phát huy di sản văn hoá dân tộc, chính sách khuyến khích trong sáng tạo văn hoá, chính sách đặc thù cho các loại đối tượng xã hội trong tham gia

và hưởng thụ văn hoá, chính sách hợp tác quốc tế văn hóa Những chủ trương, chính sách của Đảng nhằm gắn văn hoá với các hoạt động kinh tế, khai thác tiềm năng kinh tế, tài chính, hỗ trợ cho phát triển văn hoá, đồng thời bảo đảm yêu cầu chính trị, tư tưởng của hoạt động văn hoá, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

Bảo đảm cho văn hoá thể hiện rõ trong hoạt động kinh tế, đồng thời thúc đẩy các hoạt động kinh tế tạo điều kiện nhiều hơn cho sự nghiệp phát triển văn hoá Việc xây dựng các mục tiêu, giải pháp kinh tế phải gắn với các mục tiêu, giải pháp văn hoá, chăm lo phát triển con người và xã hội

Thực hiện chủ trương của Đảng, nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp quy, các luật, nghị định, chỉ thị, thông tư… về phát triển kinh tế - xã hội, phát triển

văn hoá, có nội dung liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến vấn đề quản lý văn hoá

Có các luật liên quan như: Luật báo chí, Luật khoa học công nghệ, Luật

di sản văn hoá, Luật xuất bản, Luật thư viện, Luật điện ảnh, Luật sở hữu trí tuệ…

Các nghị định của chính phủ: quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các hoạt động văn hoá, dịch vụ văn hoá và phòng chống một số tệ nạn

xã hội, thực hiện xã hội hoá trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hoá, thể thao, quy định về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ internet, về quản lý xuất nhập khẩu văn hoá phẩm không nhằm mục đích kinh doanh, về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hoá – thông tin, về quy chế hoạt động văn hoá và kinh doanh dịch vụ văn hoá công cộng, về chính sách khuyến khích xã hội hoá đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y

tế, văn hoá, thể thao, môi trường Quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan, về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hoá thông tin Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ: về việc chấn chỉnh các hoạt động tiêu cực trong quán bar, nhà hàng karaoke, vũ trường, thông tư liên tịch về quản lý internet (liên bộ Văn hoá – Thông tin, Bưu chính, Viễn thông, Công an) Thông tư về quyết định số 69/2008/NĐ – CP của Chính phủ Chỉ thị của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch về tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo nhằm thúc đẩy sự ra đời, phát triển của các bảo tàng và sưu tập

Văn hoá Hà Nội – tác giả Hoàng Sơn Cường), Nxb Văn hoá Thông tin,

- Lê Ngọc Tòng (2004), Một số nghiên cứu bước đầu về kinh tế học văn hoá, H, Nxb CTQG

Những công trình nghiên cứu này đã bước đầu làm rõ những vấn đề rất quan trọng về phương diện lý luận của công tác quản lý văn hoá, như: mối quan hệ giữa văn hoá và kinh tế, đại cương về quản lý hoạt động văn hoá, chính sách quản lý hoạt động văn hoá, nội dung quản lý hoạt động văn hoá, quản lý xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở hiện nay…

Nhóm thứ ba: Một số luận án, luận văn, đề tài khoa học liên quan đến vấn đề quản lý văn hoá, quản lý các hoạt động văn hoá cơ sở, như:

- Đường Vinh Sường (1993), Đổi mới quản lý nhà nước đối với hoạt

động của các nhà xuất bản trong bước chuyển sang cơ chế thị trường, Luận

án Phó tiến sỹ

- Đỗ Văn Định (1994), Lãnh đạo và quản lý văn hoá nghệ thuật trong

điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Luận án Phó tiến sỹ

- Phạm Thị Thanh Tâm (1994), Kinh doanh xuất bản phẩm trong cơ

chế thị trường ở Việt Nam, Luận án Phó tiến sỹ (Đại học Kinh tế quốc dân)

- Đề tài cấp Bộ (2000), “Thể chế xã hội trong lĩnh vực văn hoá, văn

nghệ ở nước ta”, (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh),

do GS Hoàng Vinh chủ nhiệm, đã nghiệm thu

- Đề tài cấp Bộ (2005), Quản lý nhà nước đối với thị trường băng đĩa

trong giai đoạn hiện nay, (Trường Đại học Văn hoá Hà Nội), do TS Đinh Thị

Vân Chi làm chủ nhiệm, đã nghiệm thu

- Đề tài cấp Bộ (2006), Thị trường văn hoá phẩm ở nước ta - hiện

trạng và giải pháp (Học viện Chính trị Quốc Gia Hồ Chí Minh), do TS

Nguyễn Thị Hương chủ nhiệm, đã nghiệm thu

- Đề tài cấp Nhà nước, (2008), Hoạt động văn hoá và sản phẩm văn

hoá trong cơ chế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay (Bộ Khoa

học công nghệ), do TS Trần Chiến Thắng chủ nhiệm đã nghiệm thu

- Đề tài cấp Thành phố: Nghiên cứu xây dựng và phát triển ngành công

nghiệp văn hoá của Thủ đô Hà Nội trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, do PGS, TS Phạm Duy Đức làm chủ nhiệm, đã có báo cáo tổng

kết đợt 1, năm 2008

- Đổi mới hoạt động văn hoá thông tin ở Quận 3 – Thành phố Hồ Chí

Minh trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá, Luận văn của Tô Văn

Thanh (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc Gia Hồ Chí Minh)

- Một số vấn đề quản lý nhà nước đối với hoạt động văn hoá ở cấp

huyện thuộc Tỉnh Đồng Tháp trong tình hình hiện nay (2001), Luận văn của

Lê Văn Hồng, (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh)

- Quản lý nhà nước về văn hoá ở Quận Ba Đình trong thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay (2001), Luận văn của Vũ Tiến

Bình, (Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh)

Các kết quả nghiên cứu của một số luận án, luận văn và công trình khoa

học trên đây: đã nghiên cứu về mối quan hệ giữa phát triển văn hoá và kinh tế

thị trường trong điều kiện hiện nay của đất nước, đồng thời góp phần làm sáng tỏ về phương diện lý luận của quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hoá

và về quản lý trong một số lĩnh vực cụ thể của văn hoá, bước đầu nghiên cứu, khảo sát thực trạng quản lý nhà nước về văn hoá cấp cơ sở ở một số địa phương Các kết quả nghiên cứu trên có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc

xây dựng, hoàn thiện thể chế quản lý trên lĩnh vực văn hoá ở nước ta hiện nay, trong đó có vấn đề quản lý nhà nước về văn hoá cấp xã, phường

Ngoài ra, còn có số lượng khá lớn những bài viết đã đăng trên các báo tạp chí, liên quan đến vấn đề quản lý văn hoá từ nhiều phương diện

khác nhau

Như vậy, chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề quản lý nhà nước về văn hoá một cách toàn diện ở cấp cơ sở (cấp vi mô), đó là cấp xã, phường, thị trấn trong quá trình đô thị hoá như hiện nay Đặc biệt cũng chưa có công trình nào nghiên cứu quản lý nhà nước về văn hoá trên địa bàn phường Xuân La – quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội

Thực hiện đề tài: Quản lý nhà nước về văn hoá trên địa bàn phường Xuân La (Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội), chúng tôi đã có ý thức kế thừa những kết quả nghiên cứu trước đó, cả về mặt lý luận và thực tiễn để giải quyết những yêu cầu đặt ra của đề tài

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Mục đích: Đề tài gớp phần làm rõ thực trạng quản lý về văn hoá trên địa

bàn phường Xuân La Khảo sát, đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý nhà nước đối với một số hoạt động văn hoá ở phường trong thời gian qua, đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng

và hiệu quả của công tác quản lý văn hoá trên địa bàn phường Xuân La trong

thời gian tới

Nhiệm vụ:

 Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hoá, đặc điểm, nội dung của quản lý văn hoá cấp xã, phường, thị trấn trong quá trình đô thị hoá

 Khảo sát đánh giá những thành tựu và hạn chế trong quản lý nhà nước

về văn hoá ở phường Xuân La trong những năm qua, tìm nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế

 Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về văn hoá trên địa bàn phường Xuân La trong thời gian tới

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Quản lý nhà nước về văn hoá ở phường Xuân La ở nhiều lĩnh vực văn hoá và các hoạt động văn hóa khác nhau Đề tài chỉ giới hạn và tập trung khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về văn hoá trên một số lĩnh vực chủ yếu, nổi cộm như: hệ thống tổ chức bộ máy quản lý văn hoá, đặc biệt là các hoạt động quản lý về kinh doanh các sản phẩm và dịch vụ văn hóa, hoạt động quản lý các thiết chế về văn hóa thông tin và phong trào văn nghệ quần chúng, hoạt động quản lý di tích văn hoá, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở… trong thời gian từ năm 2000 đến nay

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc của Đảng Cộng sản Việt Nam

Luận văn cũng sử dụng phương pháp liên ngành, đa ngành, kết hợp với

các phương pháp lô gích và lịch sử, phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp điền dã, phương pháp thống kê và so sánh… để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra của đề tài

6 ĐÓNG GÓP MỚI VỀ KHOA HỌC CỦA LUẬN VĂN

Luận văn góp phần hệ thống hoá những vấn đề lý luận chung về quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hoá và quản lý văn hoá đối với các hoạt động văn hoá cấp cấp xã, phường, thị trấn Các kết quả khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lý văn hoá trên địa bàn phường Xuân La và một số giải pháp đề xuất trong luận văn sẽ là cơ sở cho việc đổi mới công tác quản lý văn hoá của phường Xuân La Những kết quả mà luận văn đạt được có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy, hoặc là bài học kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, quản lý các hoạt động văn hoá, nhất là ở cấp xã, phường, thị trấn trong quá trình đô thị hoá ở nước ta hiện nay

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, Luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về văn hoá và khái quát về phường Xuân La

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về văn hoá trên địa bàn phường Xuân La

Chương 3: Phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

về văn hoá trên địa bàn phường Xuân La

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HOÁ VÀ KHÁI

QUÁT VỀ PHƯỜNG XUÂN LA

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA

1.1.1 Khái niệm, bản chất và đặc điểm của quản lý nhà nước về văn hoá

1.1.1.1 Khái niệm

* Quản lý và quản lý nhà nước

Quản lý là một dạng hoạt động có mục đích của chủ thể quản lý tác động lên đối tượng nhằm thực hiện mục tiêu nhất định thông qua các nguyên tắc, các hình thức, các phương pháp quản lý phù hợp Quản lý bao giờ cũng mang tính mục đích, tính tổ chức và tính hiệu quả Quản lý là một quá trình bao gồm nhiều hoạt động khác nhau để đạt được hiệu quả đề ra Quản lý ở tầm vĩ

mô chính là quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước luôn luôn mang tính quyền lực nhà nước, tính tổ chức chặt chẽ: đặc điểm pháp lý của quan hệ quản lý là sự không bình đẳng giữa các bên trong quan hệ quản lý hành chính vì vậy trong quản lý nhà nước mọi mệnh lệch, quyết định quản lý luôn luôn mang tính đơn phương một chiều, bắt buộc thực hiện và khi cần các chủ thể quản lý có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành Mọi mệnh lệnh, quyết định quản lý phải được chấp hành nghiêm túc, triệt để, xác định rõ trách nhiệm pháp lý và xử lý nghiêm minh mọi sự chây ì, dây dưa, chấp hành không nghiêm túc

Quản lý nhà nước là hoạt động có mục tiêu rõ ràng, có chiến lược và kế hoạch để thực hiện mục tiêu Đặc điểm này đòi hỏi các cơ quan nhà nước phải xác định mục tiêu, xây dựng chiến lược và kế hoạch hoạt động của mình

nhằm đạt các mục tiêu đã xác định trên cơ sở chiến lược, kế hoạch của cấp trên và đường lối, chính sách của Đảng Quản lý nhà nước là hoạt động dựa trên những quy định chặt chẽ của pháp luật, đồng thời là hoạt động có tính chủ động, sáng tạo và linh hoạt trong thực tiễn điều hành, quản lý Trên cơ sở những quy định của pháp luật và mục tiêu, định hướng, kế hoạch của cấp trên

và đường lối, chính sách của Đảng

Cơ quan quản lý các cấp phải phát huy tính chủ động, sáng tạo của mình trong quản lý, điều hành, nhằm động viên được mọi tiềm năng của các nguồn lực nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp, thực hiện có hiệu lực, hiệu quả chức năng nhiệm vụ của mình theo đúng qui định của pháp luật, đúng thẩm quyền

đã được phân công, phân cấp, bảo đảm nguyên tắc tập trung, dân chủ, trách nhiệm quản lý theo ngành và lãnh thổ

Quản lý nhà nước phải đảm bảo nguyên tắc công khai, dân chủ trong hoạt động thể hiện tinh thần tôn trọng nhân dân, biết lắng nghe tiếp thu ý kiến của dân Quản lý theo đúng luật sẽ góp phần tích cực vào việc lập lại trật tự

kỷ cương trong tình hình văn hoá – xã hội hiện đang có nhiều vấn đề phức tạp Đặc biệt trong quá trình hội nhập quốc tế, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hóa, ứng dụng rộng rãi những thành tựu của công nghệ thông tin, làm phong phú những ảnh hưởng qua lại giữa các nền văn hoá

Trong xã hội trước đây, người quản lý là người đối lập với người lao động, còn trong xã hội ngày nay, người quản lý đã trở thành lực lượng lao động sản xuất trực tiếp có ảnh hưởng quyết định đến nền sản xuất nói chung Bởi vậy phương thức quản lý hiệu quả nhất, không thể chỉ ra lệnh mà còn là

tổ chức thực hiện phù hợp với quy luật vận động của xã hội Vì vậy, “quản lý

là hoạt động như thế nào hợp lòng người chứ không phải ép người làm theo” Quản lý nhà nước là một hoạt động xã hội đặc trưng luôn luôn mang tính giai cấp Trong các xã hội có giai cấp đối kháng, bản chất của quản lý là đối

lập với quần chúng (quản lý là nghệ thuật chiến thắng dân) Trong xã hội cũ,

để giữ yên được trật tự xã hội bao giờ người quản lý cũng tìm cách buộc quần chúng làm theo ý của mình, và thường là cưỡng chế bắt buộc mọi người phải phục tùng Trong phương thức quản lý phương Đông, ta có thể thấy rõ ba hình thức để thực hiện pháp trị (cai trị bằng pháp luật) Thứ nhất, là trọng pháp Đây là hình thức lấy pháp luật làm đầu, không kể thân quen, cảm tình riêng nhằm đạt được mục tiêu đề ra Thứ hai, là trọng thế, xuất phát từ quan niệm nước không thể một ngày không có vua, mà vua giỏi thì ít, vì vậy phải tạo ra cho vua một uy thế khác thường để quần chúng nhân dân tuân phục Thứ ba, là trọng thuật, tức đề cao kỹ thuật quản lý, buộc họ phải theo mình, muốn làm phản cũng không làm được

Đối lập với pháp trị là hình thức đức trị Đức trị là hình thức dùng đạo đức để cảm hoá và thuyết phục khuyên giải can ngăn mọi người trong mối quan hệ xã hội (cấp trên phải tốt hơn một chút, cấp dưới phải nhịn một chút) Trong xã hội phương Đông xưa, người ta dùng những hình thức quản lý trên

là tạo cho mọi người sợ và biết tự ngăn đe các việc làm chưa tốt của mình Giữa pháp trị và đức trị có sự đan xen bổ sung cho nhau Người ta đi đến một biện pháp trung hoà là phối hợp giữa đức trị và pháp trị để quản lý xã hội, tuỳ từng hoàn cảnh mà sử dụng mặt này là chính hay mặt kia là chính Ở Việt Nam, do hoàn cảnh lịch sử địa lý nhất định buộc mọi người phải gắn bó với nhau, cùng nhau để tồn tại nên biện pháp đức trị và pháp trị trong quản lý cũng được các triều đại phong kiến chú ý sử dụng

Như vậy, quản lý nhà nước là tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế… bằng một hệ thống luật, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng Đối

tượng của quản lý có thể trên quy mô toàn cầu, khu vực, quốc gia, ngành, đơn

vị, có thể là một con người cụ thể, sự vật cụ thể Quản lý thể hiện việc tổ chức, điều hành tập hợp người, công cụ, phương tiện tài chính… để kết hợp các yếu tố đó với nhau nhằm mục tiêu định trước

Chủ thể quản lý muốn kết hợp được các hoạt động của đối tượng theo một định hướng quản lý đặt ra, phải tạo ra được “quyền uy” buộc đối tượng phải tuân thủ Nói cách khác, quản lý là tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt mục đích đã đề ra Tác động của quản lý bằng cách nào đó để người bị quản lý luôn hồ hởi, phấn khởi đem hết năng lực, trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích cho bản thân, cho nhà nước, xã hội

Trình độ quản lý của một xã hội, đánh dấu sự phát triển của xã hội đó Trình độ quản lý xã hội cũng thể hiện ở sự hoàn thiện của hệ thống tổ chức bộ máy, hệ thống thể chế và trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý Quản lý nhà nước về văn hoá là một dạng quản lý xã hội đặc thù, mang tính tất yếu

* Quản lý văn hóa

Văn hoá trước hết là những giá trị do con người sáng tạo ra, nhưng văn hoá được biểu hiện không những là phương thức ứng xử, với việc giáo dục, đào tạo con người, ở mô hình thiết chế xã hội… mà văn hoá còn biểu hiện ở trình độ tổ chức quản lý xã hội Trong đời sống xã hội, con người vừa với tư cách là chủ thể, vừa chính là sản phẩm của quá trình sáng tạo, nên hoạt động quản lý văn hoá mang ý nghĩa giá trị sáng tạo chỉ trình độ phát triển của xã hội trong những giai đoạn lịch sử

Hoạt động văn hoá là một dạng hoạt động xã hội quan trọng, tất yếu phải

có sự quản lý của nhà nước Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực văn hoá bao giờ cũng thể hiện tập trung nhất cuộc đấu tranh về chính trị tư tưởng và kinh tế

Chính vì thế, quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hoá là tất yếu khách quan

Do hoạt động văn hoá là một hoạt động sáng tạo, là hoạt động tư tưởng và còn là hoạt động kinh tế, nên quản lý văn hoá là hoạt động xã hội mang tính đặc thù Việc quản lý văn hoá được thực hiện bằng hệ thống luật pháp và các chính sách liên quan đến sự phát triển văn hoá Tuỳ theo từng quốc gia, tuỳ theo truyền thống văn hoá của mỗi nước, mà có những cách thức quản lý khác nhau Nội dung, phương thức, cách thức, biện pháp để quản lý văn hoá cũng

có sự thay đổi, bổ sung, nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển

Có thể hiểu khái niệm: “Quản lý về văn hoá là sự quản lý của một nhà nước đối với toàn bộ hoạt động văn hoá của quốc gia bằng quyền lực của nhà nước thông qua hiến pháp, pháp luật và cơ chế chính sách, nhằm đảm bảo sự phát triển của nền văn hoá dân tộc”

Quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hoá là tất yếu, nhưng là quản lý một dạng hoạt động đặc biệt Bởi hoạt động văn hoá là hoạt động sáng tạo, có thể làm ra các sản phẩm văn hoá mang giá trị lưu truyền từ đời này sang đời khác, làm giàu đẹp thêm cho cuộc sống, con người Về phương diện này, hoạt động

đó đòi hỏi có một “khoảng trời tự do nhất định”, giúp cho sức tưởng tượng của người nghệ sỹ được bay bổng và sự tư duy của họ thêm sâu sắc, lắng đọng tâm hồn dân tộc và hoạt động văn hoá còn là hoạt động tư tưởng, có khả năng gây “hiệu ứng” (tốt hoặc xấu) trong xã hội, cùng với đó, hoạt động văn hoá còn là hoạt động kinh tế, là một nguồn lực trực tiếp cho sự phát triển kinh

tế Chính vì tính đa năng của hoạt động văn hoá, nên quản lý trên lĩnh vực văn hoá mang tính đặc thù Tính đặc thù trong lãnh đạo, quản lý văn hoá không những thể hiện trong từng lĩnh vực cụ thể của đời sống văn hoá, mà nó còn thể hiện ở công tác quản lý nhà nước về văn hoá ở các cấp, từ vĩ mô đến các đơn vị cơ sở

Quản lý nhà nước về văn hoá ở nước ta, xét về phương diện thao tác

thực hành, thường phân biệt làm hai dạng quản lý khác nhau: đó là quản lý nhà nước và quản lý sự nghiệp đối với các hoạt động văn hoá

Quản lý Nhà nước thuộc chức trách của nhà nước (Chính phủ, Uỷ ban nhân dân, Bộ, Sở, Phòng) thông qua hệ thống về pháp luật, thể chế, chính sách, kế hoạch nhà nước…

Quản lý sự nghiệp văn hoá là quản lý về phương diện chuyên môn theo từng chuyên ngành hoạt động văn hoá Phương diện này thuộc chức trách của từng hệ thống thiết chế văn hoá chuyên ngành, mà đứng đầu là hệ thống các thiết chế văn hoá nhà nước theo hệ thống hành chính quốc gia Thông qua việc xây dựng các thiết chế văn hoá chuyên ngành nhà nước có nhiệm vụ quản lý toàn bộ sự nghiệp hoạt động của các thiết chế văn hoá thuộc cấp hệ thống của mình và từng lãnh thổ

Quản lý nhà nước về văn hoá và công tác tư tưởng gắn với quyền lực nhà nước Hơn bất cứ lĩnh vực nào, lĩnh vực văn hoá là lĩnh vực yêu cầù có sự lãnh đạo và quản lý của nhà nước, vì vậy, cần phải xác định rõ đối tượng thuộc phạm vi văn hoá mà nhà nước cần phải quản lý Nhà nước có thể quản

lý được và cần quản lý là đời sống văn hoá, hoạt động văn hoá Nhà nước đảm nhận một phần quan trọng trực tiếp quản lý những công trình văn hoá (công trình lịch sử văn hoá cũng như công trình nghệ thuật) và những cơ sở trực tiếp phục vụ nhu cầu văn hoá của nhân dân Nhà nước là người đại diện cho nhân dân để đảm bảo các quyền có trong hiến pháp của công dân về văn hoá, điều tiết sự hài hoà của cơ cấu văn hoá, lợi ích văn hoá của nhóm xã hội, các yêu cầu phát triển và thoả mãn nhu cầu văn hoá của toàn xã hội trước các mâu thuẫn, nghịch lý nảy sinh từ sự vận động, phát triển xã hội

1.1.1.2 Bản chất, đặc điểm của quản lý nhà nước về văn hoá

Về bản chất, quản lý nhà nước về văn hoá là sự định hướng, tạo điều

kiện, tổ chức điều hành của nhà nước, làm cho văn hoá phát triển theo hướng

có ích cho con người, giúp cho xã hội không ngừng đi lên

Văn hoá thuộc về nhân dân, mỗi công dân đều có quyền hưỏng thụ văn hoá và có nghĩa vụ đóng góp bảo vệ nền văn hoá dân tộc Trong việc quản lý văn hoá, ngoài hình thức nhà nước ra, cần thực hiện các hình thức tự quản của nhân dân trong việc bảo vệ và phát triển văn hoá, đảm bảo được tính đa dạng của văn hoá và đáp ứng được nhu cầu văn hóa của nhân dân Xã hội hoá quản

lý văn hoá là xu thế tự nhiên của bất cứ xã hội nào Mặt trận và các đoàn thể quần chúng có vai trò to lớn trong vấn đề này Tạo điều kiện cho văn hoá phát triển hài hoà, nhịp nhàng giữa các yếu tố của bản thân văn hoá, cũng như quan hệ giữa văn hoá và kinh tế, chính trị, xã hội Khuyến khích các khuynh hướng lành mạnh trong văn hoá phát triển, tạo được thế chủ đạo cho những khuynh hướng theo đường lối của Đảng và nhà nước ta hiện nay Tạo cho hoạt động văn hoá có cơ sở vật chất vững chắc, trên cơ sở tăng cường đầu tư của nhà nước, đóng góp tự nguyện của nhận dân hoặc nhà nước và nhân dân cùng làm, lập quỹ bảo trợ văn hoá… Xây dựng một cơ chế quản lý văn hoá trên nguyên tắc chặt chẽ nhưng lại rộng rãi, không gò bó, đảm bảo quyền tự

do, dân chủ cho công dân không biến các hội nghề nghiệp thành cơ quan hành chính của nhà nước

Quản lý nhà nước về văn hoá chủ yếu là việc hoạch định phương hướng, chính sách về phát triển văn hoá Quản lý nhà nước không chỉ là ngăn chặn các tệ nạn xã hội, cấm đoán các hiện tượng phản văn hoá mà chủ yếu là xây dựng cái mới tốt đẹp, tạo điều kiện cho xã hội phát triển Quản lý nhà nước về văn hoá là thể hiện quyền lực của nhà nước trong lĩnh vực văn hoá Quyền lực

đó bao gồm: định hướng hoạt động văn hoá, xây dựng hành lang pháp lý quản

lý các tổ chức điều hành các thiết chế, các tổ chức văn hoá hoạt động theo chương trình kế hoạch quốc gia, xây dựng đội cán bộ văn hoá, tổ chức thanh kiểm tra, đầu tư tài chính cho văn hoá

Đặc điểm

Quản lý nhà nước về văn hoá là sự quản lý của nhà nước đối với toàn bộ hoạt động văn hoá của quốc gia bằng quyền lực của nhà nước thông qua hiến pháp, pháp luật và các cơ chế chính sách, nhằm đảm bảo sự phát triển của nền văn hoá Quản lý hoạt động văn hoá là hoạt động có tính chất nhà nước, nhằm điều hành hoạt động văn hoá được thực hiện bởi cơ quan hành chính Theo nghĩa này, quản lý nhà nước về văn hoá là quản lý hành chính nhà nước trên lĩnh vực văn hoá, quản lý các hoạt động văn hoá Trong công tác quản lý văn hoá, điều quan trọng là phải xây dựng được cơ chế quản lý văn hoá

Quản lý nhà nước về văn hoá có những đặc điểm sau:

 Quản lý nhà nước luôn luôn mang tính quyền lực nhà nước, tính tổ chức chặt chẽ Đặc điểm pháp lý của quan hệ quản lý là sự không bình đẳng giữa các bên trong quan hệ quản lý, chính vì vậy, đặc điểm của quản lý nhà nước là dùng mệnh lệnh, quyết định quản lý luôn luôn mang tính đơn phương một chiều, bắt buộc thực hiện và khi cần các chủ thể quản lý có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành Mọi mệnh lệnh, quyết định quản lý phải được chấp hành nghiêm túc, triệt để, xác định rõ trách nhiệm pháp lý và xử lý nghiêm minh mọi sự chây ì, chấp hành không nghiêm túc

 Quản lý nhà nước là hoạt động có mục tiêu rõ ràng, có chiến lược và

kế hoạch để thực hiện mục tiêu Đặc điểm này đòi hỏi các cơ quan nhà nước phải xác định mục tiêu, xây dựng chiến lược và kế hoạch hoạt động của mình nhằm đạt các mục tiêu đã xác định trên cơ sở chiến lược, kế hoạch của cấp trên và đường lối, chính sách của Đảng

- Quản lý nhà nước là hoạt động dựa trên những quy định chặt chẽ của pháp luật, đồng thời là hoạt động có tính chủ động, sáng tạo và linh hoạt trong thực tiễn điều hành, quản lý Trên cơ sở những quy định của pháp luật và mục

tiêu, định hướng, kế hoạch đã được xác định cơ quan quản lý các cấp phải phát huy tính chủ động, sáng tạo của mình trong quản lý, điều hành, nhằm động viên được mọi tiềm năng của nguồn lực nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp, thực hiện có hiệu lực, hiệu quả chức năng nhiệm vụ của mình theo hướng đúng quy định của pháp luật, đúng thẩm quyền đã được phân công, phân cấp, bảo đảm nguyên tắc tập trung, dân chủ, trách nhiệm, quản lý theo ngành và lãnh thổ

- Quản lý nhà nước phải đảm bảo nguyên tắc công khai, dân chủ trong hoạt động thể hiện tinh thần tôn trọng nhân dân, biết lắng nghe tiếp thu ý kiến của dân

Quản lý theo luật sẽ góp phần tích cực vào việc lập lại trật tự kỷ cương trong tình hình văn hoá – xã hội hiện đang có nhiều lộn xộn Đặc biệt trong quá trình hội nhập quốc tế, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu, ứng dụng rộng rãi những thành tựu của công nghệ thông tin, làm phong phú những ảnh hưởng qua lại giữa các nền văn hóa

Quản lý nhà nước về văn hoá phải được thực hiện theo một cơ chế nhất định Cơ chế quản lý văn hoá là hệ thống những nguyên tắc, những hình thức

và phương thức quản lý trong từng giai đoạn phát triển khác nhau của phát triển văn hoá Đây là những quy tắc rằng buộc của mọi tổ chức ở bất kỳ cấp nào và đối với bất kỳ cơ quan quản lý nào trong phạm vi lãnh thổ của quốc gia Cơ chế quản lý văn hoá bao gồm các cơ sở pháp lý như hiến pháp, pháp luật, hệ thống kế hoạch hoá, hệ thống chính sách, gắn liền với xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho các hoạt động văn hóa Đây là công cụ mà thông qua đó nhà nước quản lý được các hoạt động văn hoá

1.1.2 Nội dung, nguyên tắc, phương thức quản lý về văn hoá ở cấp xã, phường

1.1.2.1 Nội dung

Quản lý văn hoá là quản lý toàn bộ nền văn hoá từ vĩ mô tới vi mô Quản

lý đảm bảo cơ bản trên bình diện tổng thể các chuẩn mực pháp lý và đạo lý, xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật và thiết chế văn hoá, tạo môi trường lành mạnh trong quá trình sáng tạo, lưu giữ, bảo quản, dịch vụ, truyền bá, tiếp nhận và thưởng thức, đánh giá các quá trình văn hoá

Nội dung quản lý nhà nước về văn hoá ở nước ta tập trung vào các vấn đề sau:

- Lập kế hoạch xây dựng và phát triển văn hoá trong từng giai đoạn để thực hiện đường lối và định hướng phát triển của Đảng đối với văn hoá Đây

là một việc giữ vị trí quan trọng trong công tác quản lý nhà nước Quá trình xây dựng các kế hoạch văn hoá phải gắn chặt với kế hoạch phát triển chung của toàn xã hội, trong đó vừa chú ý những yêu cầu riêng của văn hoá, vừa chỉ

ra được mối quan hệ, tác động lẫn nhau giữa văn hoá đối với các lĩnh vực khác trong kế hoạch chung, phải xuất phát từ thực tiễn, có tính khả thi cao

- Xây dựng thể chế, chính sách văn hoá: Để quản lý tốt hoạt động văn hoá trong quá trình xã hội hoá văn hoá, nhà nước phải chú trọng xây dựng thể chế văn hoá Thể chế văn hoá gồm hai hệ thống chuẩn mực: chuẩn mực luật pháp và chuẩn mực phong tục tập quán Cần xác định rõ những loại hoạt động văn hoá nào cần áp dụng thể chế luật pháp nào Trên bình diện quốc tế có thể

đề cập đến những bộ luật, điều luật có tính quốc tế về văn hoá mà nhiều nước thấy có trách nhiệm phải tham dự, ràng buộc nhau vì tiến bộ chung của nhân loại như trên bình diện quốc gia, nước nào cũng có những điều luật về văn hoá, hoặc trong bộ luật chuyên về văn hoá

Ở Việt Nam, Hiến pháp 1992 quy định: “Nhà nước và xã hội bảo tồn, phát triển nền văn hoá Việt Nam: dân tộc, hiện đại, nhân văn, kế thừa và phát huy những giá trị của nền văn hiến các dân tộc Việt Nam, tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; tiếp thu tinh hoa nhân loại Phát huy mọi tài năng sáng tạo của nhân dân Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp văn hoá” (Điều 30 – Chương III) Nhà nước còn ban hành các đạo luật riêng đối với một số hoạt động văn hoá như: Luật báo chí, luật xuất bản, luật di sản văn hoá, luật bảo hộ quyền tác giả, luật điện ảnh, pháp lệnh quảng cáo…

Căn cứ vào các đạo luật và các văn bản pháp quy đã ban hành, có 12 lĩnh vực hoạt động văn hoá cần được quản lý như sau:

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực báo chí, xuất bản, internet, quảng cáo;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực điện ảnh;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực mỹ thuật;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực thư viện, bảo tồn, bảo tàng;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực văn hoá thông tin cơ sở;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực văn hoá các dân tộc thiểu số;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực quyền tác giả, nhuận bút;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực xuất nhập khẩu văn hoá phẩm;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực tổ chức bộ máy quản lý văn hoá;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực đào tạo;

- Các hoạt động thuộc lĩnh vực thanh tra

Các văn bản pháp luật tạo ra một hành lang pháp lý cho các hoạt động văn hoá, đặc biệt có ý nghĩa khi chúng ta đang tiến hành chủ trương xã hội hoá các hoạt động văn hoá trong nền kinh tế thị trường

Hướng dẫn việc triển khai kế hoạch và các hoạt động văn hoá, tổ chức kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hoá Tăng cường kiểm tra giám sát của nhà nước đối với các hoạt động văn hoá là những nhiệm vụ quan trọng của quản lý Nhà nước đối với văn hoá Đổi mới cơ chế, kiểm tra, giám sát hoạt động văn hoá và các dịch vụ văn hoá theo 3 hướng: hoàn thiện và bổ sung các văn bản pháp quy; kiện toàn đội ngũ cán bộ thanh tra, giám sát của ngành từ trung ương đến cơ sở; tổ chức và sắp xếp lại các cơ quan quản lý nhà nước cũng như các cơ quan sản xuất và cung ứng dịch vụ văn hoá, xác định vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nước

Xây dựng và sử dụng nguồn lực, kinh phí cho các hoạt động văn hoá: Đây là một nhiệm vụ cụ thể nhưng có vị trí vô cùng quan trọng trong chức năng quản lý nhà nước Tăng cường ngân sách cho phát triển văn hoá đang là khuynh hướng chung của các nước trên thế giới Việc đầu tư và sử dụng các nguồn lực phải trên cơ sở các mô hình hoạt động văn hoá cụ thể

Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về văn hoá Trên thế giới có nhiều cách cấu tạo nên bộ máy quản lý văn hoá bởi có những phân cấp quản

lý văn hoá khác nhau Do đó có nhiều mô hình về bộ máy quản lý văn hoá khác nhau

Đối với ngành văn hoá thông tin ở nước ta hiện nay, hoạt động quản lý văn hoá được tiến hành căn cứ vào các mảng cơ bản như: các lĩnh vực thuộc

tổ chức bộ máy quản lý văn hoá, quản lý nhà nước về văn học nghệ thuật, về văn hoá thông tin, về văn hoá xã hội, di sản văn hoá, xuất nhập khẩu văn hoá, công tác thanh tra, kiểm tra, quản lý công tác đào tạo… (sự phân chia này chỉ mang tính tương đối)

Công tác quản lý chủ yếu được thực hiện theo quy trình đi từ trung ương đến cơ sở Từ tháng 12/2007, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185/2007/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức

của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Theo đó, Bộ VHTTDL là

cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về văn hoá, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch trong phạm vi cả nước; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc lĩnh vực văn hoá, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch theo quy định của pháp luật… Riêng về lĩnh vực quảng cáo, Bộ VHTTDL thống nhất quản lý nhà nước về quảng cáo như cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi giấy phép đặt chi nhánh của tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo nước ngoài Thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động quảng cáo trên các phương tiện (trừ báo chí, mạng thông tin máy tính và xuất bản phẩm)…

Về cơ cấu tổ chức, ngoài văn phòng, thanh tra và những vụ chuyên môn trực thuộc, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch còn gồm 7 Cục (Di sản văn hoá, Nghệ thuật biểu diễn, Điện ảnh, Bản quyền tác giả, Văn hoá cơ sở, Hợp tác quốc tế, Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm); 2 Tổng cục (Thể dục thể thao,

Du lịch) và một số Ban, Viện, Trung tâm khác

Theo Nghị định số 178/2007/NĐ-CP, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch

có các nhiệm vụ sau:

- Trình Chính phủ các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của quốc hội, uỷ ban thường vụ quốc hội, các dự thảo nghị quyết, nghị định của Chính phủ theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật của Bộ đã được phê duyệt và các đề án theo sự phân công của chính phủ

- Trình Thủ tướng Chính phủ chiến lược, quy hoạch kế hoạch phát triển dài hạn, năm năm, hàng năm, chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hành động và các dự án, công trình quan trọng quốc gia, các dự thảo quyết định chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về lĩnh vực văn hoá, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch

- Trình Thủ tướng Chính phủ các giải thưởng, danh hiệu vinh dự Nhà nước thuộc lĩnh vực văn hoá, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch; quyết định thành lập các Hội đồng quốc gia về lĩnh vực văn hoá, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch

- Ban hành các quyết định, chỉ thị, thông tư thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ

- Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và chịu trách nhiệm thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, chương trình, kế hoạch đã được phê duyệt thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ

Để giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước, Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch có 8 Vụ chức năng và 10 Cục, Vụ chuyên môn Ngoài ra còn các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ (trường học, viện nghiên cứu, nhà hát, thư viện, bảo tàng, triển lãm, báo, nhà văn hoá, trung tâm hướng dẫn nghiệp vụ…) và một số doanh nghiệp văn hoá

Chính quyền địa phương với cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về văn hoá thông tin (Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, phòng văn hoá quận, huyện, ban văn hoá phường, xã)

có chức năng quản lý sự nghiệp văn hoá trên địa bàn theo sự phân cấp quản lý giữa trung ương và địa phương

1.1.2.2 Nguyên tắc, phương thức quản lý nhà nước về văn hoá

Nguyên tắc:

Nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động nhà nước trước hết phải đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, nhà nước quản lý, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động, thực hiện phương châm: dân biết, dân làm, dân kiểm tra Đảng lãnh đạo là đề ra

đường lối chính sách, chiến lược, xác định các quan điểm, mục tiêu, nguyên tắc, nhiệm vụ và các giải pháp lớn để định hướng cho sự phát triển của nền văn hoá thông qua các nghị quyết của Đảng, thông qua công tác tư tưởng và công tác tổ chức Đảng Đảng không làm thay nhà nước Nhà nước là trụ cột của hệ thống chính trị, thể chế hoá các quan điểm của Đảng thông qua hệ thống: hiến pháp, pháp luật, thông qua thể chế, thiết chế hoạt động quản lý Mặt khác phải phát huy vai trò các đoàn thể chính thể xã hội, các hội sáng tạo, các cộng đồng dân cư trong việc thực hiện các nhiệm vụ văn hoá

Nguyên tắc tập trung dân chủ: là nguyên tắc quan trọng nhất, chỉ đạo mọi hoạt động của bộ máy nhà nước Yêu cầu nguyên tắc này là: Nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước của nhân dân, do dân, vì dân, thực hiện quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa Như Bác Hồ nói: “Nhà nước là công bộc của dân” Nhà nước phải nắm quyền thống nhất quản lý những vấn đề cơ bản về trung ương, đồng thời giao quyền và trách nhiệm cho địa phương Tập trung và dân chủ là một thể thống nhất không đối lập nhau, không hạn chế nhau (tập trung trên tinh thần dân chủ) Thường xuyên khắc phục tình trạng tập trung quan liêu, tham nhũng, tự do vô chính phủ, phân tán, cục bộ, tuỳ tiện trong quản lý Trên

cơ sở nâng cao dân trí cho nhân dân, xây dựng chính phủ thông minh và một nhà nước hiệu quả để đảm bảo vai trò quản lý các lĩnh vực khác của đời sống

xã hội Các tổ chức xã hội mang tính tự quản theo hình thức dân chủ trực tiếp, hoạt động theo khuôn khổ của hiến pháp và pháp luật Các tổ chức này là đại diện bảo vệ quyền lợi của nhân dân, của các nhóm xã hội khác nhau Các đoàn thể hoạt động tự quản, độc lập nhưng không đối lập với nhà nước, không mang tính quyền lực và không hành chính hoá các đoàn thể này

Nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành và theo địa phương và vùng lãnh thổ: Nhà nước là một thể thống nhất, bộ máy nhà nước tổ chức hoạt động theo các cấp hành chính nhà nước và thực hiện theo quy định cấp dưới, phục tùng

cấp trên Địa phương phải phục tùng trung ương Các đơn vị văn hoá ở cấp địa phương vừa chịu sự quản lý của ngành, vừa chịu sự quản lý về lãnh thổ của địa phương Hệ thống hành chính chia làm 4 cấp: Trung ương (Quốc hội, Chính phủ), tỉnh, thành phố; quận, huyện; xã, phường Nguyên tắc này đòi hỏi quản lý theo ngành, lãnh thổ gắn bó với nhau, có trách nhiệm chung trong việc thực hiện nghĩa vụ quyền lợi của từng bên và hai bên theo luật định Nguyên tắc phân biệt rõ chức năng quản lý nhà nước về văn hoá và chức năng quản lý kinh doanh của các doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực văn hoá Công tác quản lý nhà nước tập trung vào những nội dung chủ yếu sau: xác định chiến lược đầu tư cơ sở hạ tầng và khu vực trọng yếu của nền văn hoá, xây dựng hệ thống thiết chế và thể chế để hoạt động văn hoá Thể chế văn hoá là hệ thống luật pháp và các văn bản dưới luật Thiết chế là bộ máy tổ chức và nhân sự, cơ sở vật chất kỹ thuật để phát triển sự nghiệp văn hoá Các doanh nghiệp hoạt động văn hoá theo cơ chế thị trường và theo nguyên tắc quản lý kinh tế nhưng phải chú ý tới tính đặc thù của lĩnh vực văn hoá để điều tiết cụ thể, tránh đồng nhất quản lý kinh tế với quản lý văn hoá Cần chú ý rằng nhà nước là chủ thể quản lý các doanh nghiệp trên lĩnh vực văn hoá trước hết phải tạo môi trường pháp lý để doanh nghiệp phát triển Nhà nước đảm bảo quyền tự do kinh doanh nhưng trên cơ sở tôn trọng hiến pháp và pháp luật

Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa: đòi hỏi mọi tổ chức, mọi cơ quan quản lý và mọi cá nhân hoạt động trên lĩnh vực văn hoá phải dựa trên cơ sở pháp luật của nhà nước để thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ và quyền lợi của mình Chống sự tuỳ tiện, đứng ngoài và đứng trên pháp luật

Nguyên tắc công khai: nguyên tắc này đòi hỏi các tổ chức hoạt động quản lý của nhà nước phải công khai cho nhân dân biết trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong các cơ sở làm việc về các chức năng nhiệm vụ,

quyền hạn của cơ quan quản lý và các chế độ chính sách đối với nhân dân Các cơ quan giám sát của quốc hội, hội đồng nhân dân các cấp phải chú ý đến

dư luận xã hội để kịp thời điều chỉnh các quyết định về quản lý cho phù hợp với yêu cầu phát triển xã hội

Phương thức quản lý văn hoá

Đây là tổng thể các cách thức, phương pháp nhằm tác động có chủ đích

có thể có được của nhà nước, nhằm tổ chức điều hành các hoạt động văn hoá hướng tới thực hiện những mục tiêu nhất định Quá trình quản lý văn hoá là quá trình thực hiện các chức năng quản lý theo đúng những nguyên tắc nhất định Những nguyên tắc đó được vận dụng thể hiện theo những phương pháp nhất định Phương pháp quản lý văn hoá là biểu hiện cụ thể mối quan hệ qua lại giữa nhà nước với đối tượng và khách thể quản lý Vì vậy phương pháp quản lý cũng đa dạng và sinh động, trong quá trình phải căn cứ vào mục tiêu

để lựa chọn phương pháp và điều chỉnh phối hợp các phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất

Phương pháp hành chính: Tác động trực tiếp bằng các quy định dứt khoát mang tính quyền lực bắt buộc của nhà nước lên khách thể Trong những tình huống cụ thể nhằm đạt mục tiêu trong các tình huống Đặc điểm cơ bản của phương thức hành chính trong quản lý văn hoá là tính nguyên tắc và tính quyền lực Nó đòi hỏi đối tượng quản lý phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định hành chính Nếu vi phạm sẽ bị xử lý kịp thời Tính quyền lực đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước phải sử dụng đúng và đầy đủ quyền lực của mình để trong các tác động hành chính gắn với thẩm quyền của mình Thực chất của phương pháp này là sử dụng quyền lực quản lý nhà nước để tạo ra sự phục tùng của cá nhân và các tổ chức Vai trò của hành chính tạo ra kỷ cương của nhà nước và cộng đồng, trong quản lý văn hoá thì văn bản quản lý phải chính xác, khoa học… gắn với thẩm quyền của các cấp quy định

Phương pháp kinh tế: Tác động vào đối tượng quản lý thông qua các phương pháp kinh tế để đối tượng quản lý lựa chọn phương pháp hiệu quả nhất trong phạm vi của họ Mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trên lĩnh vực văn hoá đều tuân thủ các quy luật kinh tế khách quan như: quy luật cạnh tranh, quy luật quản lý giá trị, quy luật cung cầu… tác động thông qua lợi ích kinh tế, tạo ra động lực thúc đẩy con người tích cực hoạt động nhằm mục tiêu lợi nhuận

Để thực hiện mở rộng, áp dụng các phương pháp kinh tế vào quản lý văn hoá, nhà nước cần phải hoàn thiện hệ thống các đòn bẩy kinh tế nâng cao năng lực vận dụng các quan hệ thị trường, phải thực hiện việc phân cấp quản

lý theo hướng mở rộng quyền hạn cho cấp dưới, sử dụng phương pháp kinh tế trong quản lý văn hoá đòi hỏi cán bộ quản lý phải có năng lực trình độ nhiều mặt; kiến thức văn hoá, kinh tế, luật pháp… cũng như đạo đức nghề nghiệp Phương pháp giáo dục: là cách thức tác động bằng tình cảm, nhận thức của con người nhằm nâng cao tính tự giác và tính tích cực công dân trong thực hiện nhiệm vụ chung Để tác động vào con người không chỉ là phương pháp hành chính, kinh tế mà cần phải giáo dục, thuyết phục… tác động tới tinh thần tình cảm, tâm lý xã hội… Phương pháp giáo dục dựa trên cơ sở vận dụng quy luật tâm lý Đặc trưng của phương pháp này là tính thuyết phục, làm cho con người nhận thức được phải trái, đúng sai, thiện ác… từ đó nâng cao tính tích cực công dân của họ

Để thực hiện chức năng quản lý văn hoá, các chủ thể quản lý phải vận dụng tổng hợp các phương pháp và căn cứ vào điều kiện cụ thể, yêu cầu cụ thể trong từng giai đoạn phát triển, để nhấn mạnh phương pháp này hay phương pháp khác

Quản lý văn hoá cấp xã phường thị trấn

Trong hệ thống quản lý nhà nước về văn hoá ở nước ta, quản lý văn hoá

ở cấp xã phường, thị trấn có vị trí đặc biệt quan trọng Quản lý văn hoá ở cấp

xã phường, thị trấn, theo sự phân cấp, là nơi trực tiếp thực thi các chủ trương, chính sách về xây dựng phát triển văn hoá của Đảng và Nhà nước đến từng xóm, thôn, từng khu dân cư, tổ dân phố

Quản lý văn hoá cấp xã phường, thị trấn ở nước ta mang những đặc điểm gắn liền với quá trình quản lý nhà nước về văn hoá nói chung trong giai đoạn hiện nay Đó là khi nhà nước chuyển dần từ điều tiết các cơ quan văn hoá (do nhà nước lập ra) sang điều tiết toàn bộ hoạt động trong nền văn hoá gắn với

cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế Nhà nước chuyển từ chỗ phân bổ vốn đầu tư, phê duyệt các dự án, xác định các chỉ tiêu chủ yếu, sang xây dựng các quy hoạch, các chiến lược phát triển văn hoá, chính sách văn hoá quan trọng

Vì vậy, các cơ quan quản lý nhà nước phải có tính chiến lược trong xây dựng

và phát triển văn hoá Có sự chuyển đổi từ chỗ cơ quan nhà nước thực hiện xây dựng và phát triển văn hoá sang chỗ nhà nước tập trung xây dựng tạo môi trường pháp lý, kinh tế, chính trị lành mạnh cho nhân dân tham gia nhiều hơn vào quá trình sáng tạo đánh giá được tiềm năng sáng tạo trong nhân dân Giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và tốc độ đô thị hoá như hiện nay, công tác quản lý văn hoá ở các cấp, đặc biệt là cấp xã phường, thị trấn vừa mang những đặc điểm chung của quản lý văn hoá cấp cơ sở, vừa mang tính đặc thù, do những điều kiện cụ thể

1.2 KHÁI QUÁT VỀ PHƯỜNG XUÂN LA

1.2.1 Điều kiện địa lý tự nhiên và kinh tế

Phường Xuân La được chuyển đổi từ xã Xuân La của Huyện Từ Liêm trước đây thành phường Xuân La thuộc quận Tây Hồ từ những năm 1995, đến nay đã tròn 16 năm đổi mới, phát triển Là phường thuần nông từ lúc có hơn 80% đất tự nhiên là đất nông nghiệp, nay đã trở thành phường đô thị, dân số tăng nhanh Kinh tế nông nghiệp được chuyển đổi thành kinh tế dịch vụ, sản xuất tiêu thủ công nghiệp,trong quá trình đô thị hoá đã tạo nên nhiều khu đô thị mới trên địa bàn phường

Về điều kiện địa lý tự nhiên

Phường Xuân La là một trong tám phường thuộc quận Tây Hồ của Thủ

đô Hà Nội, phía bắc giáp phường Phú Thượng, phía đông giáp phường Nhật Tân

và một phần Hồ Tây, phía nam giáp phường Bưởi và một phần phường Nghĩa

Đô (quận Cầu Giấy) phía tây giáp xã Xuân Đỉnh (huyện Từ Liêm)

Phường Xuân La hiện nay có diện tích 2,6 km2, bao gồm 8 khu dân cư trên tổng số 49 tổ dân phố, với dân số khoảng 18.600 người (theo số liệu Tổng điều tra năm 2008) Dự báo dân số phường Xuân La sẽ đạt tới hơn 26.000 người (trong khoảng thời gian 2015-2020) Với một vị trí tự nhiên đặc biệt, phường Xuân La có rất nhiều thuận lợi để phát triển về kinh tế, văn hoá-

xã hội

Về phát triển kinh tế - xã hội

Trải qua 15 năm xây dựng và trưởng thành, trong hoàn cảnh có nhiều khó khăn, thử thách, song tình hình kinh tế trên địa bàn phường đã tăng trưởng khá Đảng ủy, chính quyền và nhân dân phường Xuân La phát huy truyền thống anh hùng, đoàn kết vững bước trên con đường đổi mới Tuy nhiên, trong những năm qua, phường Xuân La cũng gặp không ít khó khăn

Được sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quận ủy, UBND quận Tây Hồ, sự đóng góp của các cơ quan đơn vị đóng trên địa bàn, phát huy nội lực của mình, chủ động vượt qua nhưng khó khăn, thử thách, nỗ lực phấn đấu và đạt nhiều kết quả quan trọng trên các công tác

Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2010 của phường Xuân La ước tính tăng 19,0% so với năm 2009 Một số ngành trong năm 2010 có sự tăng trưởng khá và ổn định như ngành dịch vụ tăng 28% Cơ cấu kinh tế chiếm nhiều nhất

là ngành dịch vụ chiếm 62,28%, công nghiệp chiếm 27,72%, nông nghiệp là 10%

Công tác quản lý nhà nước về kinh tế đẩy mạnh với hiệu quả ngày càng được nâng cao Hoạt động của các thành phần kinh tế được tạo điều kiện thuận lợi theo qui định pháp luật Nhiều chỉ tiêu về kinh tế, chính trị, văn hóa, thông tin, y tế, giáo dục trên địa bàn phường đều đạt và vượt mức kế hoạch được giao

Về thu ngân sách đã hoàn thành vượt kế hoạch Kết quả là tổng thu ngân sách nhà nước ước tính đạt 114,31% so kế hoạch Tăng 23,82% so thực hiện năm 2009 Riêng số thu từ thuế, phí, lệ phí ước tính thu được đạt 116,3%

so kế hoạch được giao, tăng 23,91% so thực hiện năm 2009

Về chi ngân sách, cơ bản đã đảm bảo nguồn cho thực hiện các nhiệm vụ, các hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng theo phân cấp quản lý, kể cả nhu cầu thường xuyên, đột xuất theo dự toán phân bổ, thiết thực, hiệu quả Trong đó, chi ngân sách kinh tế đạt 96,08% kế hoạch phân bổ Chi các hoạt động như ngân sách giáo dục đào tạo đạt 99,57%, ngân sách y tế đạt 100%, hoạt động văn hoá thông tin đạt 100% (tăng 8,32% so kế hoạch ghi đầu năm), ngân sách thể dục thể thao đạt 100%, cho các hoạt động xã hội đạt 100%, chi cho công tác quản lý hành chính thực hiện 99,86% so kế hoạch

phân bổ, tăng 14,39% so với kế hoạch đầu năm, chi an ninh quốc phòng tăng 17,45% kế hoạch đầu năm Chi các công trình xây dựng cơ bản và đầu tư phát triển, ước thực hiện tăng 34,84% so kế hoạch đầu năm đạt 93,17% kế hoạch quận phân bổ

Trong 5 năm gần đây, giá trị dịch vụ, thương mại và công nghiệp liên tục phát triển, năm sau cao hơn năm trước Hoạt động kinh doanh dịch vụ, thương mại tăng 11,3%/năm Giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh tăng bình quân 18,1%/năm Kinh tế trên địa bàn chuyển dịch theo hướng tăng dần

tỷ trọng dịch vụ, thương mại và từng bước hình thành cơ cấu kinh tế dịch vụ - công nghiệp, trong đó tỷ trọng dịch vụ, thưong mại chiếm 61,5% các thành phần kinh tế đều phát triển, khẳng định vị trí của mình

Việc xây dựng, quản lý đô thị, trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị có nhiều chuyển biến tích cực, kinh tế có nhiều tiến bộ, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân đã được nâng cao an ninh - quốc phòng được giữ vững, trật

tự an toàn xã hội được đảm bảo thuận lợi phát triển kinh tế, ổn định đời sống

xã hội

1.2.2 Lịch sử, văn hoá – xã hội

Xuân La là vùng đất có bề dầy lịch sử truyền thống hàng ngàn năm, cùng với sự phát triển của kinh thành Thăng Long – Hà Nội, là nơi ghi những dấu

ấn của lịch sử dân tộc trong quá trình dựng nước và giữ nước

Nằm ở cửa ngõ phía tây của kinh thành Thăng long xưa, mảnh đất Xuân La có lịch sử tạo dựng và phát triển từ rất lâu đời Theo sách Việt điện

U linh của danh nho Lý Tế Xuyên thì từ thời Đường thế kỷ thứ VI, thứ sử Lư Ngư đã đóng phủ ở khu vực này lập ra quán Khai Nguyên và quán Đà La Thời Trần thế kỷ XIII-XIV nơi đây là nơi lưu đầy phạm nhân đến cấy cày nộp sản phẩm cho nhà nước quân chủ Sang thời Lê năm Hồng Đức thứ 18

(1481) Vua Lê Thánh Tông hạ chiếu lập ra 43 Sở trong toàn quốc (trong đó

có quán La Sở và Minh Cảo Sở, quán La Sở được hợp nhất từ quán Khai Nguyên và quán Đà La còn Minh Cảo Sở sau đổi tên thành Xuân Tảo Sở) Năm 1915 vùng đất này thuộc Tổng Trung của huyện Hoàn Long Tên Xuân

La có từ năm 1949 khi chính quyền cách mạng hoạt động bí mật đặt tên cho liên xã

Xuân La được hợp thành từ hai làng cổ là Xuân Tảo Sở và Quán La Sở Vùng đất Xuân La, trong quá trình phát triển đã có sự cộng cư giữa người Việt bản địa với nhiều nhóm cư dân được di cư đến như sắc dân là người Chăm bị bắt trong chiến tranh qua các triều đại từ thời nhà Lý đến nhà Trần, từ thời nhà Lê đây là nơi lưu đầy phạm nhân đến để cấy cày nộp sản phẩm cho nhà nước quân chủ, là nơi đồn trú binh lính cũng như nơi ở của gia binh Vùng đất Xuân La gắn liền với Hồ Tây nổi tiếng được biết đến từ xa xưa về truyền thống văn hoá, nếp sống văn minh, thanh lịch mang đậm bản sắc vùng đất Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn hiến

Xuân La cũng là một trong những vùng của kinh thành Thăng Long có nhiều làng nghề cổ truyền Làng Quán La với nghề trồng cây thuốc lá, săn bắt chim, làng Xuân Tảo với nghề đánh bắt cá ở Hồ Tây

Trên địa bàn phường Xuân La nay vẫn còn nhiều di tích lịch sử văn hoá tâm linh như: đình Quán La, chùa Khai Nguyên, giếng chăm cổ tại khu dân

cư số 5a, chùa Vạn Niên, đền Ông, tại khu dân cư số 2 và 3, chùa Ức Niên tại khu dân cư số 4a Các lễ hội cổ truyền vẫn được duy trì và phát huy như: Lễ rước nước hay Lễ hạ cây Nêu ngày mùng 6 tháng giêng ở đình Quán La Hiện tại, trên địa bàn phường Xuân La có một số cở sở giáo dục đào tạo như: trường Cao đẳng Nội Vụ, Trung tâm giáo dục thường xuyên của quận… Trong những năm qua, phường Xuân La đã thực hiện cuộc vận động

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” Cuộc vận động được tổ chức thực hiện theo đúng yêu cầu, tiến bộ kế hoạch đề ra Các nội dung của cuộc vận động được gắn với các nhiệm vụ cụ thể nhằm thực hiện quy chế dân chủ, công khai theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Nội dung tuyên truyền được tập trung vào một số trọng tâm từng thời gian hướng tới xây dựng nếp sống văn hoá đô thị, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh Các đợt phát động thi đua thực hiện nếp sống văn minh, xây dựng gia đình văn hoá đã có hơn 96% số hộ đăng ký tham gia Nhiều công trình phúc lợi, dân sinh đã được đầu tư xây dựng, cải tạo, như: nhà văn hoá khu dân cư số 3, trung tâm thi đấu thể dục thể thao quận, nhà văn hoá của phường đã tu sửa phòng họp cho các khu dân cư, tổ dân phố, nhiều km đường, ngõ được nâng cấp, cải tạo hệ thống cấp nước, đèn chiếu sáng công cộng… Mặt trận tổ quốc và các tổ chức thành viên, các tiểu ban quản lý di tích đã vận động nhân dân tham gia cải tạo, trùng tu chùa, đình, di tích lịch sử văn hoá, với vốn đầu tư huy động được hàng tỷ đồng Trong chỉ đạo xây dựng tổ dân phố văn hoá, khu dân cư văn hoá, nhiều năm qua Mặt trận tổ quốc tại các khu dân cư đã phát huy hiệu quả các mô hình văn hoá điển hình Đó là các mô hình: “ khu dân cư văn hoá”, “tổ dân phố văn hoá - sức khoẻ” ở các khu dân cư tổ dân phố trên địa bàn, xây dựng

“khu nội trú sinh viên văn hoá” ở các trường cao đẳng, dạy nghề… toàn phường có 8 tổ hoà giải và đã hòa giải thành công nhiều vụ việc góp phần giải quyết sớm những tranh chấp, bức xúc trong nhân dân hướng tới xây dựng tổ dân phố văn hoá, khu dân cư văn hoá có chất lượng và bền vững Thực hiện

sự chỉ đạo của ban chỉ đạo cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” phường Xuân La, từ năm 2000 đến nay phường đều tổ chức tốt hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở Đây là hội nghị để nhân dân có diều kiện dân chủ bàn bạc những

vấn đề liên quan tới nếp sống văn minh từ mỗi gia đình, mỗi tổ dân phố, mỗi khu dân cư trên địa bàn

Năm 2010, toàn phường Xuân La có 8 khu dân cư, 49 tổ dân phố đăng

ký xây dựng khu dân cư tiên tiến, tổ dân phố tiên tiến và đăng ký xây dựng khu dân cư văn hoá, tổ dân phố văn hoá; có 2 khu dân cư làm điểm xây dựng khu dân cư văn hoá Mặt trận tổ quốc phường đã chỉ đạo, hướng dẫn tiến hành đánh giá, bình xét để đề nghị cộng nhận gia đình văn hoá, tổ dân phố văn hoá, khu dân cư văn hoá nhằm mở Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hoá cơ sở Hội nông dân vận động nguồn quỹ hỗ trợ được gần

180 triệu đồng cho 30 hộ vay, giải quyết việc làm cho 156 lao động hội phụ

nữ, hội nông dân đã xây dựng quỹ “Vì người nghèo” hỗ trợ cho 6 hộ gia đình

có hoàn cảnh khó khăn, phong trào 1 ly sữa, 1 quả trứng cho trẻ em nghèo đạt được kết quả cao… những hoạt động này không những tạo điều kiện cho phát triển kinh tế, giảm nghèo mà còn thực hiện nghĩa tình của xã hội với mỗi mái nhà để xây dựng cuộc sống ấm no, nếp sống văn hoá của mọi gia đình

Các nhân tố về địa lý tự nhiên và lịch sử, văn hoá xã hội đã tác động rất quan trọng đến công tác quản lý văn hoá trên địa bàn

Thuận lợi: Có thể thấy đây là một phường có vị trí địa lý trung tâm của quận Tây Hồ có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế, văn hoá xã hội So với nhiều phường khác của quận, phường Xuân La là nơi tập trung nhiều trường học, khu đô thị mới như: Trường Cao đẳng Nội Vụ, khu đô thị mới Ciputra-Nam Thăng Long, khu đô thị mới Tây Hồ Tây, dự án Hồng Hà, khu tái định

cư kè Hồ Tây, khu tái định cư Tây Hồ Tây lại nằm trên nhiều trục đường giao thông quan trọng như đường Nguyễn Hoàng Tôn, đường Lạc Long Quân, phố Xuân La Nhu cầu văn hoá của người dân rất cao

Cùng với truyền thống lịch sử, văn hoá lâu đời, phường Xuân La có cơ

sở thuận lợi để xây dựng, phát triển đời sống văn hoá lành mạnh, mở rộng