Đối với giáo viên Phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tập trung nhiều nội dung chung cho các bậc học, giáo viên chưa hiểu nhiều về nội dung phải dạy trẻ theo t[r]
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Về công tác quản lý
Đề tài
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP GIÁO VIÊN RÈN KĨ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Như chúng ta đã biết giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ.-Các em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người quyết định sự phát triển của đất nước trong những năm tới
Bậc học tiểu học là bậc học nền tảng tạo cơ sở cho HS phát triển học tiếp các bậc học tiếp theo, vì vậy bên cạnh việc trang bị cho học sinh những vốn kiến thức kỹ năng cơ bản trong học tập, lao động còn cần phải chú ý đến việc rèn kỹ năng sống cho học sinh, dạy học sinh cách “làm người”, để học sinh có thêm vốn kinh nghiệm thích ứng với môi trường mới, yêu cầu mới
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là một trong năm nội dung được Bộ GD-ĐT phát động thực hiện trong phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực từ năm học 2009 - 2010 Các trường trong toàn huyện đã rất sáng tạo khi lồng ghép việc dạy các kỹ năng sống cho học sinh thông qua các tình huống trong mọi hoạt động giáo dục của nhà trường Vì vậy các trường học cần quan tâm chú trọng đến nội dung này
Thực trạng hiện nay việc rèn kĩ năng sống của các em ở trường tiểu học còn thấp và nhiều hạn chế
Việc rèn kĩ năng sống cho học sinh chưa có nét chuyển biến ,nguyên do chính là trong tư tưởng giáo viên ,phụ huynh chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn chiếu lệ , giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp mình đang dạy.Và luôn chú trọng đến việc đọc tốt làm tính tốt …
Về phía học sinh ,các em hay quên nói trước quên sau và chưa có khả năng vận dụng những diều đã học áp dụng vào thực tế, với học sinh tiểu học, tâm lý độ tuổi cho thấy rằng các em rất hiếu động các em có nhu cầu hỏi đáp, không muốn bị áp đặt Xong các em một mực rất tin vào lời nói của thầy cô giáo, thầy cô bảo đọc, bảo chép thì cứ đọc
cứ chép và quá trình ấy cứ lặp đi lặp lại dần dần dẫn đến thói quen Nếu nói rằng thầy cô giáo không quan tâm đến việc dạy rèn kĩ năng sống là không đúng , nhưng việc rèn kĩ năng sống ở đây là rất hạn chế nhất là việc lồng ghép vào tất cả các môn học , giáo viên còn mơ hồ về việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
Nhận thức được vấn đề đó, bản thân tôi là hiệu trưởng luôn xác định: Với ý nghĩa và tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng sống cho học sinh Do đó công tác giáo dục đạo đức
là mắt xích chủ yếu và quan trọng nhất trong việc hình thành nhân cách con người Làm
thế nào để chỉ đạo: “ Một số biện pháp giúp giáo viên rèn kĩ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Minh Tâm ” đạt kết quả tốt nhất ? Đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài
này
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trang 2Quá trình nghiên cứu đề nhằm tìm hiểu tình hình thực tế thực hiện phong trào thi
đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, đặc biệt tìm hiểu thực tế rèn
kỹ năng sống cho học sinh trong trường Tiểu học Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả
rèn kỹ năng sống cho học sinh, góp phần thực hiện tốt phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, góp phần nâng cao chất luợng giáo dục toàn diện
Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và
thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại… Kỹ năng sống đơn giản là tất cả điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống
1.THỰC TRẠNG CỦA NHÀ TRƯỜNG:
+Tình hình đội ngũ giáo viên và học sinh năm học 2012-2013:
a Đội ngũ giáo viên :
- Tổng số CBGVCNV: 34 trong đó
+ Giáo viên đứng lớp : 25
+ Ban giám hiệu : 2
+ GV TPT Đội : 1
+ GV Thư viện – Thiết bị: 1
+ Văn thư – kế Toán : 1
+ Bảo vệ – phục vụ : 1
+ Y tế học đường : 1
+ TKTTHTCĐ : 1
+ Trình độ văn hóa : - Số CB-GV-CNV tốt nghiệp cấp III : 34 tỷ lệ : 100 %
+ Trình độ chuyên môn:
Tốt nghiệp ĐHSP : 8 Tỷ lệ : 25,8 %
Tốt nghiệp CĐSP : 5 Tỷ lệ : 16,1 %
Tốt nghiệp 12+ 2 : 14 Tỷ lệ : 45,2 %
Tốt nghiệp 9+ 3 : 4 Tỷ lệ : 12,9 %
+ Số GVĐL: 25 tỷ lệ 1,20 GV/lớp
b Tổng số đảng viên: 05 (chính thức ) chia ra nữ : 5 ; DT : 0
c Kết quả xếp loại hạnh kiểm 2 năm học trước :
+ Năm học 2010-2011: Thực hiện đầy đủ : 427/428 Tỷ lệ : 99,8 %
Thực hiện chưa đầy đủ : 1/428 Tỷ lệ : 0,2%
+ Năm học 2011-2012 : Thực hiên chưa đầy đủ : 439/439 Tỷ lệ : 100%
Thực hiện chưa đầy đủ : Không
d Tổng số học sinh năm học 2012 – 2013 :
Khối lớp Số lớp Số học sinh /nữ Học sinh dân tộc
Trang 32 4 86/31 34/08
+ Tình hình giáo dục kỹ năng sống
Trong công tác đào tạo giáo viên chưa chú trọng đúng mức đến kỹ năng giáo dục hay kỹ năng làm công tác chủ nhiệm cho sinh viên, dẫn đến tình trạng nhiều giáo viên trẻ rất lúng túng với công tác này Trong khi giáo viên chủ nhiệm lại là cầu nối trung gian giữa nhà trường và gia đình học sinh Không chỉ hiểu, họ còn là người phải tổ chức cho học sinh những giờ học kỹ năng trong tiết sinh hoạt lớp nhằm giúp học sinh hoàn thiện nhân cách của mình
Giáo viên chủ nhiệm là một nhân tố quan trọng đối với việc rèn luyện đạo đức, tư cách của học sinh Đặc biệt, trong quá trình rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, giáo viên chủ nhiệm cũng là một bộ phận không thể thiếu Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh vốn đã được các nhà trường phổ thông chú ý từ rất lâu Tuy nhiên, những hoạt động này chưa được chú trọng đúng mức, chưa có quy mô, bài bản Các em học sinh chủ yếu sinh hoạt với nhau theo những câu lạc bộ, đội nhóm nhỏ lẻ trong và ngoài trường học Việc giáo dục toàn diện cho học sinh, trong đó có kỹ năng sống, ở nước ta còn rất hạn chế "Trong thực tế có nhiều học sinh có kết quả học tập rất cao nhưng lại không hoà nhập với cuộc sống tốt "
Vẫn còn không ít phụ huynh phải lo vấn đề mưu sinh nên chưa thật sự quan tâm sâu sát đến việc giáo dục đạo đức và quản lí giờ giấc học hành, sinh hoạt của con em Thậm chí, có phụ huynh còn mang tư tưởng giao phó việc dạy dỗ con em cho giáo viên, cho nhà trường, chưa nhiệt tình hợp tác cùng nhà trường
Một số phụ huynh học sinh bất lực trong việc giáo dục, quản lí con em, chỉ trông nhờ vào sự giáo dục của nhà trường
Một số phụ huynh học sinh chưa nêu gương tốt cho con em trong giao tiếp, hành
xử, trong quan niệm, nếp sống
Giữa nhà trường và gia đình đôi khi chưa thống nhất trong mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục học sinh
Đối với giáo viên tiểu học thường tập trung lo lắng cho những em có những vấn
đề về hành vi và khả năng tập trung trong những lớp đầu tiên ( lớp 1)trẻ đến trường Đơn giản là vì những HS này thường không có khả năng chờ đến lượt, không biết chú ý lắng nghe và làm việc theo nhóm, điều này làm cho HS không thể tập trung lĩnh hội những điều cô giáo dạy! Vì vậy, giáo viên phải tốn rất nhiều thời gian đầu tư để giúp HS có được những kỹ năng sống cơ bản ở trường TIỂU HỌC
Trong quá trình chỉ đạo việc rèn kỹ năng sống cho trẻ nhằm thực hiện nội dung phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện-học sinh tích cực”, tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
2 THUẬN LỢI – KHÓ KHĂN
Trang 4a.Thuận lợi:
Bộ Giáo dục- Đào tạo đã phát động phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện-học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đến địa phương, Phòng giáo dục- Đào tạo cũng đã có kế hoạch từng năm học với những biện pháp cụ thể để rèn
kỹ năng sống cho học sinh một cách chung nhất cho các bậc học, đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước
và các tai nạn thương tích khác; rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội
Luôn được sự quan tâm đặc biệt của các cấp lãnh đạo trong công tác bồi dưỡng nâng cao chất lượng gảng dạy cũng như công tác triển khai chuyên đề “Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh “ của đội ngũ giáo viên Sự nhiệt tình ủng hộ của các bậc phu huynh
Đa số đội ngũ giáo viên nhiệt tình, năng động trong công tác, ý thức tổ chức kỷ luật cao.Thường xuyên dự các chuyên đề do nhà trường và phòng Giáo dục tổ chức
Cơ sở vật chất ngày càng khang trang hoàn diện hơn nhất là hệ thống đèn điện, quạt Trang thiết bị dạy học của giáo viên ngày càng được trang bị đầy đủ hơn.Nhà trường đã trang bị máy chiếu rất thuận tiện trong việc bồi dưỡng chuyên môn
Giáo viên luôn có ý thức trong việc tự học, tự rèn để nâng cao trình độ chuyên môn và kinh nghiệm giảng dạy để tạo được uy tín nghề nghiệp đối với phụ huynh và học sinh
Tập thể sư phạm đoàn kết, giúp đỡ nhau trong công tác
Có sự quản lý chặt chẽ trong nhà trường
b.Khó khăn
Về phía các bậc cha mẹ các em luôn nóng vội trong việc dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc con mình về nhà mà chưa biết đọc, viết chữ, hoặc chưa biết làm toán thì lo lắng một cách thái quá! Đồng thời lại chiều chuộng, cung phụng con cái khiến trẻ không có kỹ năng tự phục vụ, chỉ chú ý đến khâu dạy, không chú ý đến con mình ăn, uống như thế nào, trẻ có biết sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống hay không? Và vì sao chúng ta cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng đó để làm gì?
Về phía học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe, suy nghĩ và làm theo thầy cô giáo, ít có sự sáng tạo, học sinh học tập đơn điệu, nặng nề
Trong quá trình học tập học sinh ít gặp các tình huống có thực, học sinh chưa nhận thấy mối quan hệ giữa kiến thức học với thực tế cuộc sống
Đối với giáo viên
Phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tập trung nhiều nội dung chung cho các bậc học, giáo viên chưa hiểu nhiều về nội dung phải dạy trẻ theo từng khối lớp những kỹ năng sống cơ bản nào, chưa biết vận dụng từ những kế hoạch định hướng chung để rèn luyện kỹ năng sống cho HS
Đa số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm nhưng việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh còn gặp nhiều khó khăn; giáo viên trẻ tuổi ít hơn, năng động, sáng tạo nhưng lại khó trong công tác bồi dưỡng do nhận thức về nghề chưa sâu sắc nên giáo viên mới thường không an tâm công tác
Trang 5Từ những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện rèn kĩ năng sống cho học sinh bậc tiểu học tôi đã suy nghĩ, nghiên cứu tài liệu để tạo điều kiện thuận lợi giúp giáo viên, các bậc cha mẹ học sinh các kỹ năng sống qua đề tài: “ Một số biện pháp giúp giáo viên rèn kỹ năng sống cho học sinh trong trường tiểu học ”
III CÁC BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH TÂM
a.Đối với nhà trường :
Cần xác định : trách nhiệm giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là trách nhiệm của toàn thể hội đồng sư phạm bao gồm đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, công nhân viên nhà trường chứ không phải là trách nhiệm của một cá nhân, bộ phận nào
Vì thế, tập thể sư phạm phải nêu gương tốt cho học sinh về phẩm chất đạo đức, tác phong mẫu mực của nhà giáo; Phải có sự phối kết hợp giữa các bộ phận trong nhà trường: giữa Ban Giám hiệu với giáo viên - công nhân viên và ngược lại, giữa giáo viên với giáo viên, giữa giáo viên với công nhân viên Việc giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải được thống nhất về nội dung, được tiến hành thường xuyên, liên tục trong từng tiết dạy, ở mọi lúc, mọi nơi và có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường Trong đó có thể xác định giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn giảng dạy các môn, Hoạt Động Ngoài Giờ Lên Lớp nhiều điều kiện để gần gũi, giáo dục học sinh hơn
Phải luôn quan tâm đến việc xây dựng môi trường sư phạm từ cơ sở vật chất đến tinh thần, không khí học tập, sinh hoạt, làm việc, đảm bảo tính giáo dục ngày càng cao Xây dựng nề nếp kỷ luật, học tập quy củ, thưởng phạt nghiêm minh học sinh thực hiện tốt hoặc học sinh còn vi phạm
Tổ chức có hiệu quả các hình thức giáo dục ngoài giờ học tại lớp như: sinh hoạt đầu tuần, sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoại khóa, tham quan dã ngoại, hoạt động văn thể mỹ, công tác Đoàn Đội, công tác xã hội Tổ chức báo cáo các chuyên đề về giáo dục pháp luật, giáo dục giới tính, tư vấn tâm lý học sinh
Tuyên truyền chủ trương, quy định của ngành giáo dục, nội dung giáo dục của nhà trường đến phụ huynh học sinh Thiết lập mối quan hệ chặt chẽ, phối hợp thường xuyên với phụ huynh, địa phương và các tổ chức xã hội để tạo được sự đồng thuận, chung sức trong quá trình giáo dục học sinh
b Đối với gia đình :
Người lớn phải nêu gương tốt cho trẻ em về thái độ, hành vi, cách ứng xử của mình đối với bản thân và đối với cộng đồng
Phụ huynh học sinh phải thường xuyên quan tâm đến việc giáo dục đạo đức của con em mình, thường xuyên phối kết hợp chặt chẽ với nhà trường để công tác giáo dục học sinh ngày một tốt hơn
c Đối với địa phương :
Cần quan tâm thường xuyên đến tình hình an ninh trật tự, an toàn, mỹ quan khu vực quanh trường học đặc biệt là xử lý cương quyết các hàng quán kinh doanh có thể có tác động không tốt đến học sinh
Chủ động phối hợp cùng nhà trường giáo dục học sinh nhất là những học sinh cá biệt ; giúp nhà trường giải quyết những khó khăn ngoài thẩm quyền của nhà trường
1./ Biện pháp giúp giáo viên nhận thức về việc dạy trẻ kỹ năng sống
Trang 6Đầu năm học, tôi tổ chức chuyên đề rèn kĩ năng sống cho các khối lớp , về thực trạng và giải pháp ở đơn vị trong việc rèn kĩ năng sống cho học sinh bậc học tiểu học do
Bộ Giáo dục- Đào tạo phát động; qua đó giúp giáo viên hiểu được rằng chương trình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với các kiến thức văn hoá trong suốt năm học, còn thực tế trẻ sẽ học tốt nhất khi có được cách tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kỹ năng nhận thức, cảm xúc và xã hội Vì thế, khi trẻ tiếp thu được những
kỹ năng giao tiếp xã hội và các hành vi ứng xử cơ bản trong nhóm bạn, thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc học văn hoá một cách tốt nhất
Xác định môi trường sư phạm là một trong những điều kiện tác động trực tiếp, thường xuyên đến việc giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh nên nhà trường rất quan tâm đến việc xây dựng trường học có một môi trường sư phạm đảm bảo tính thẩm mỹ, tính giáo dục
Tập thể sư phạm nhà trường là đội ngũ cán bộ - giáo viên - công nhân viên đa số đạt và vượt chuẩn về chuyên môn, có lòng yêu nghề, trách nhiệm, tận tụy với học sinh Hầu hết quí thầy, cô giáo đều nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, từ đó luôn quan tâm thực hiện một cách có hiệu quả nhất
Xác định tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống:
Mục tiêu của giáo dục kỹ năng sống:
2./ Biện pháp giúp giáo viên xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi tiểu học :
Đối với tâm sinh lý trẻ em bậc tiểu học thì có nhiều kỹ năng quan trọng mà trẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá đặc biệt là trẻ em độ tuổi lớp 1 Thực tế kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kỹ năng quan trọng nhất trẻ phải học vào thời gian đầu của năm học chính là những kỹ năng sống như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ
3./ Biệp pháp cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản mà giáo viên cần dạy trẻ:
+ Kỹ năng sống tự tin : Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú
tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là
ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi
+ Kỹ năng sống hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ
học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với các em học sinh lứa tuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp các em biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn
+ Kỹ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong những
kỹ năng quan trọng nhất cần có ở các em vào giai đoạn này là sự khát khao được học Giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau để khêu gợi tính tò mò tự nhiên của các em Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động
và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khêu gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được
Trang 7+ Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý
tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến thức của mình trong thế giới xung quanh nó Đây là một kỹ năng cơ bản và khá quan trọng đối với trẻ
Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học Nếu các em cảm thấy thoải mái khi nói về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp học sinh sẳn sàng học mọi thứ
Ngoài ra, ở nhà trường giáo viên cần dạy học sinh nghi thức văn hóa trong ăn uống qua đó dạy các em kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết
tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa … hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn,
ăn hết suất không làm ảnh hưởng đến người xung quanh
4./ Biện pháp xác định nhiệm vụ cơ bản và phân công trách nhiệm trong việc dạy học sinh kỹ năng sống
Trách nhiệm của trường
- Ban giám hiệu trao đổi với giáo viên để xác định mục tiêu của trường, kết quả mong đợi phù hợp với tiềm năng phát triển của học sinh và xây dựng kế hoạch năm học cho phù hợp với từng độ tuổi ở từng khối lớp phù hợp với đặc điểm của chương trình
- Tạo điều kiện cho giáo viên tổ chức tốt các họat động nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục học sinh theo thời gian biểu của nhà trường đã đưa ra
- Tập huấn cho giáo viên về các kỹ năng sống qua các tài liệu ,trao đổi với cha mẹ các em về các hành vi kĩ năng sống , tạo cơ hội, tổ chức nhiều hoạt động nhằm giúp giáo viên tăng cường phối hợp nhất quán với gia đình để dạy các em kỹ năng sống đạt hiệu quả
Giáo viên có thể làm được gì để dạy kỹ năng sống cho trẻ?
- Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực của học sinh , giáo viên cần phải biết khai thác phát huy năng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi học sinh Vì mỗi học sinh là một nhân vật đặc biệt, phải giáo dục học sinh như thế nào để các em cảm thấy thoải mái trong mọi tình huống của cuộc sống
- Giáo viên cần thường xuyên tổ chức các họat động giáo dục chăm sóc giáo dục các em một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp các em phát triển đồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm- xã hội và thẩm mỹ Phát huy tính tích cực của các em, giúp các em hứng thú, chủ động khám phá tim tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinh huống khác nhau
- Giáo viên cần giúp các em có được những mối liên kết mật thiết với những bạn khác trong lớp, các em biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cách hành xử, biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong các nhóm học sinh khác nhau,
giúp các em luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới Điều này liên quan tới
việc các em có cảm thấy thoải mái, tự tin hay không đối với mọi người xung quanh, cũng như việc mọi người xung quanh chấp nhận đứahọc sinh đó như thế nào? Cần chuẩn bị
Trang 8cho học sinh sự tự tin, thoải mái trong mọi trường hợp nhất là trong việc ăn uống để chúng ta không phải xấu hổ vì những hành vi không đẹp của các em
- Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm tình hình của các em, trao đổi với phụ huyng những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáo dụccác em tại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải
5./ Biện pháp tuyên truyền các bậc cha mẹ cách dạy trẻ kỹ năng sống trong gia đình
- Có thể thấy, học sinh thường dễ dàng kết bạn khi chơi theo đôi bạn trong môi trường của riêng chúng hơn là chơi trong một nhóm bạn tại trường Nhiều giáo viên thấy rằng, một số học sinh có khó khăn trong việc kết bạn hoặc chia sẻ với bạn theo nhóm , lại
có thể hình thành mối liên kết thân thiết với bạn mới trong môi trường gia đình của trẻ Cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển kỹ năng cảm xúc và xã hội bằng cách tạo ra các mối liên kết bạn bè tại gia đình Cha mẹ hãy hỏi con muốn mời ai về nhà chơi? Mối quan hệ này được duy trì khi đến trường, khi có được mối liên kết với một học sinh nào đó trong lớp, các mối quan hệ khác sẽ hình thành tiếp theo một cách dễ dàng hơn
- Tuyên truyền để cha mẹ các em không nên bực bội khi các em về đến nhà hoặc cho rằng các em chỉ biết chơi suốt ngày Cha mẹ cần có niềm tin với sự hướng dẫn của giáo viên và năng khiếu tò mò bẩm sinh của học sinh và các em có thể lĩnh hội kinh nghiệm nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng, đọc, làm toán, thử nghiệm một số kỹ năng khoa học khi chơi với nhau
- Cha mẹ các em cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ và hợp lý bằng việc tham gia tình nguyện vào quá trình giáo dục trong nhà trừơng Cha mẹ nên tham gia vào các buổi trao đổi với giáo viên, tham gia các buổi họp của nhà trường và tham gia một số hoạt động ngoại khoá; chỉ bằng cách đó thôi cha mẹ đã giúp các em hiểu rằng học là phải học cả đời
- Cần giáo dục để các em cảm thấy thoải mái tự tin trong mọi tình huống của cuộc sống Nếu cha mẹ múôn giáo dục các em biết tự giữ kỷ luật, trứơc hết cần đánh thức sự
tự ý thức của các em , cố gắng khơi gợi để các em luôn nghĩ về bản thân mình một cách tích cực và đừng bao giờ phá vỡ suy nghĩ tích cực về bản thân các em
- Trong gia đình, việc dạy các em những nghi thức văn hóa trong ăn uống rất cần thiết Để các em có được những kỹ xảo, thói quen sử dụng đồ dùng một cách chính xác thuần thục và khéo léo, không chỉ đòi hỏi các em phải thường xuyên luyện tập, mà còn phải đáp ứng được những nhu cầu của các em, đó là cung cấp cho các em những mẫu hành vi văn hóa, những hành vi đúng, đẹp, văn minh của chính cha mẹ và những người xung quanh các em
6./ Biện pháp chỉ dẫn cho giáo viên và tuyên truyền các bậc cha mẹ thực hiện dạy các em các kỷ năng sống cơ bản
Trước hết, người lớn phải gương mẫu, yêu thương, tôn trọng, đối xử công bằng với các em và đảm bảo an tòan cho các em
Tạo điều kiện tốt nhất cho các em vui chơi Giáo viên cần tạo các tình huống chơi trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của các em Vì đối với học sinh bậc học tiểu học trò chơi có một vai trò rất quan trọng trong việc rèn kỷ năng sống cho các em Các em lớn lên, học hành và khám phá thông qua trò chơi Các hành động chơi đòi hỏi các em phải suy nghĩ, giải quyết các vấn đề, thực hành các ý tưởng
Trang 9Ví dụ: Giáo viên có thể giới thiệu với các em về chữ cái và các con số thông qua
các trò chơi đóng vai, các trò chơi xây dựng, các trãi nghiệm tiếng việt và âm nhạc.Liên tục đọc sách, trò chuyện, kể chuyện cho các em nghe
- Giáo viên cần tranh thủ đọc sách cho các em nghe trong mọi tình huống như những lúc sinh hoạt đầu giờ , hoặc đọc sách các em nghe trong giờ sinh hoạt lớp
- Tăng cường kể cho các em nghe các câu chuyện cổ tích qua đó rèn luyện đạo đức cho các em , giúp các em hoàn thiện mình, dạy các em yêu thương bạn bè, yêu thương con người Tạo hứng thú cho các em qua các truyện bằng tranh tùy theo lứa tuổi, gợi mở tính tò mò, ham học hỏi, phát triển khả năng thấu hiểu ở trẻ
VD : Trong bài “Những con sếu bằng giấy”(T4) KNS cơ bản cần giáo dục :Xác
định giá trị, thể hiện sự thông cảm(bày tỏ sự chia sẻ, thông cảm với những nạn nhân bị bom nguyên tử)
- Các PP/KT dạy học : Thảo luận nhóm, hỏi- đáp, đóng vai xử lí tình huống
VD : Môn TLV “ Luyện tập làm đơn” Các KNS cơ bản được giáo dục : Ra quyết
định(làm đơn kiến nghị ngăn chặng hành vi phá hoại môi trường), đảm nhận trách nhiệm với cộng đồng.PP/KT : Tự bộc lộ, trao đổi nhóm
* Cung cấp cho HS các KNS cơ bản :
* Giao tiếp bằng lời:
Hoạt động 1: Làm quen- thực hành kỹ năng tự giới thiệu làm quen
Ví dụ: Trong giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp
Hoạt động: vòng tròn giới thiệu tên, tự giới thiệu với bạn về ý thích của em
Cho học sinh đứng thành vòng tròn ( mỗi vòng tròn khoảng 6 đến 10 em và điểm danh từ 1 đến hết Đầu tiên, em thứ nhất giới thiệu tên và ý thích của mình Sau đó, em thứ hai giới thiệu tên, ý thích của mình và tên, ý thích của em thứ nhất Em thứ ba lại giới thiệu về mình, về bạn thứ nhất, bạn thứ hai Cứ như vậy cho đến khi tất cả mọi người trong vòng tròn đều được giới thiệu
Mục đích của hoạt động này là giúp học sinh biết giới thiệu, tự giới thiệu về mình, nhớ được sở thích của các bạn trong lớp
HÌNH MINH HỌA
Trang 10- Trong gia đình, cần thống nhất giờ đọc sách của gia đình, vào giờ đó các thành viên trong gia đình đều đọc sách, báo hoặc đọc một thứ gì đó của mình Cô giáo, cha mẹ luôn khuyến khích các em nói lên quan điểm của mình , nói chuyện với các thành viên trong lớp, trong gia đình về cảm giác và về những lựa chọn của mình, cần giúp các em hiểu rằng nên có thông số để theo đó mà lựa chọn, cố gắng không chỉ trích các quyết định của các em Việc này sẽ hình thành kỹ năng tự kiểm soát bản thân, rèn luyện tính tự tin cho tcác em khi tham gia các hoạt động và các buổi thảo luận tại trừơng sau này
Cô giáo, cha mẹ giúp các em phát triển sở thích, ý thích của mình và đảm bảo rằng ngừơi lớn có thể cung cấp thêm phương tiện để các em thực hiện ý thích đó
Ví dụ như một số học sinh thích vẽ, ngoài việc cho các em học năng khiếu vẽ thì
cô giáo, cha mẹ có thể cho các em thêm bút màu, giấy vẽ và hãy chỉ cho các em cách lưu giữ các bức tranh để tạo thành một bộ sưu tập tranh vẽ của chính các em hoặc triển lãm tranh của các em ở góc nhỏ trong nhà
Cô giáo, cha mẹ cần dạy các em những nghi thức văn hóa trong ăn uống, biết cách sử dụng các đồ dùng ăn uống; Cụ thể: Trẻ được làm quen với những đồ dùng, vật dụng khác nhau, (bộ đồ bếp, bộ đồ ăn, bộ đồ uống) Sự sạch sẽ, gọn gàng, một thói quen
nề nếp, sự sắp đặt ngăn nắp, ngay ngắn những bộ đồ dùng, vật dụng, thái độ, ăn uống từ tốn, không vội vã, không khí cởi mở, thoải mái và đầm ấm, những cuộc trao đổi nhẹ nhàng, dễ chịu… tất cả những yếu tố trên sẽ giúp các em có thói quen tốt để hình thành
kỷ năng tự phục vụ và ý nghĩa hơn là kỹ năng sống tự lập sau này
7./ Biện pháp giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống qua việc tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh trong nhà trừơng
Nội dung phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, trong đó
có nội dung: Nhà trường cần tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh
Căn cứ vào nội dung trên, tôi đã xây dựng kế hoạch và thực hiện nhiều hoạt động một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của trẻ Cụ thể như sau:
Phát động giáo viên làm đồ chơi dân gian; sưu tầm các bài hát, điệu múa thể loại dân ca cho học sinh theo phù hợp theo từng lứa tuổi
- Năm học 2010-2011 , tôi đã có biện pháp chỉ đạo thống nhất lịch sinh hoạt qua đó giáo viên tăng cường cho các em chơi các trò chơi dân gian Đồng thời, tôi đã phát động phong trào sưu tầm các bài ca tiếng hát dân ca và các điệu múa để tập luyện cho các em
và kết quả đạt giải thi Tiếng` hát hoa phượng đỏ và đạt gigỉ khuyến khích giao lưu Tiếng Việt của chúng em cấp huyện
- Các năm học tiếp theo , khi có chỉ đạo thực hiện nội dung tăng cường tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động văn nghệ, vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh tiểu học Tôi tiếp tục chỉ đạo cho GV nhân rộng được rất nhiều tiếp tục dạy các bài hát, điệu múa thể loại dân ca cho các em
Duy trì việc sinh hoạt ngoài giờ lên lớp theo chủ điểm để học sinh được học được chơi