Luận văn KIỂM SOÁT THỦ tục HÀNH CHÍNH từ THỰC TIỄN HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM

Với ý nghĩa và tầm quan trọng đó, để đảm bảo cho việc cải cách thủ tục hành chính thật sự là khâu đột phá của tiến trình cải cách hành chính nhà nước, là điều kiện cần thiết để tăng cườ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VÕ THỊ ANH ĐÀO

KIỂM SOÁT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN

HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số : 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS TRẦN THỊ LÂM THI

HÀ NỘI, năm 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu trích dẫn trong luận văn dựa trên số liệu bảo đảm độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác

Quảng Nam, ngày tháng năm 2021

Tác giả

Võ Thị Anh Đào

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 7

1.1 Thủ tục hành chính và kiểm soát thủ tục hành chính 7

1.2 Nội dung kiểm soát thủ tục hành chính 21

1.3 Các yếu tố các động đến kiểm soát thủ tục hành chính 28

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM 34

2.1 Đặc điểm, tình hình địa bàn có liên quan đến công tác kiểm soát thủ tục hành chính 34

2.2 Thực hiện kiểm soát thủ tục hành chính trên địa huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam 36

2.3 Nhận xét, đánh giá 53

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM 60

3.1 Phương hướng nâng cao hiệu quả kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính 60

3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính trên địa bàn huyện Thăng Bình, Quảng Nam 63

KẾT LUẬN 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Có thể thấy rằng, trong giai đoạn hiện nay, đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước đang là tâm điểm trong các nỗ lực của Đảng và Nhà nước cũng như sự quan tâm của mọi tầng lớp nhân dân bởi đây không chỉ là một trong những giải pháp thiết thực nhằm đổi mới hệ thống chính trị, xây dựng nền hành chính trong sạch, chuyên nghiệp và hiệu quả mà còn nhằm tiến tới phát triển, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, xây dựng một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thực

hiện thắng lợi mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

và là điều kiện căn bản để góp phần đạt được các mục tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội quốc gia Chương trình cải cách hành chính ở nước ta đã tiến được những bước khá dài và đạt được nhiều kết quả to lớn trên các lĩnh vực của đời sống xã hội thông qua các nội dung như cải cách thể chế; cải cách thủ tục hành chính; cải cách tổ chức bộ máy hành chính; đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; cải cách tài chính công Trong đó cải cách thủ tục hành chính, được xác định là khâu quan trọng và được đặt ra ngay từ giai đoạn đầu của tiến trình cải cách với mục tiêu cơ bản là nhằm bảo đảm tính pháp

lý, hiệu quả, minh bạch và công bằng trong giải quyết công việc hành chính; loại bỏ những thủ tục rườm rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng, gây khó khăn, phiền hà cho người dân

Với ý nghĩa và tầm quan trọng đó, để đảm bảo cho việc cải cách thủ tục

hành chính thật sự là khâu đột phá của tiến trình cải cách hành chính nhà nước,

là điều kiện cần thiết để tăng cường, củng cố mối quan hệ giữa nhà nước và nhân dân, tăng cường sự tham gia quản lý nhà nước của nhân dân thì kiểm soát thủ tục hành chính được xem là công cụ hữu hiệu, là liều thuốc tối ưu trong quá trình thực hiện với chức năng chính là xem xét, đánh giá, theo dõi nhằm bảo đảm tính khả thi của quy định về TTHC, đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch trong quá trình tổ chức thực hiện TTHC

Thực tế cho thấy, công tác kiểm soát thủ tục hành chính trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhận thức về vai trò, ý nghĩa được nâng lên, nhờ đó góp phần rất lớn khắc phục tình trạng rườm rà, chồng chéo, cứng nhắc, thiếu tính hợp lý và phù hợp với thực tế của thủ tục hành chính Với việc kiểm soát toàn diện ngay từ giai đoạn xây dựng dự án, dự thảo đã dần chấn chỉnh việc ban hành thủ tục hành chính một cách tùy tiện, không có tính khả thi, không phù hợp với tình hình thực tế, gây khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện Bên cạnh đó, với việc đẩy mạnh công tác kiểm soát thủ tục hành chính hiện tượng cửa quyền, hạch sách, chậm trễ theo lối “dân cần, quan không vội” và vẫn qua nhiều khâu trung gian cũng như việc tổ chức, công dân đi lại nhiều lần, phiền hà từng bước được ngăn chặn; thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết thủ tục hành chính ngày càng rạch ròi, cụ thể

Trong bối cảnh chung đó, những năm qua, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam đã tích cực tổ chức triển khai thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương, tỉnh về công tác kiểm soát thủ tục hành chính và đã đạt được một

số kết quả hết sức khả quan nhất là việc triển khai thực hiện một cách đồng bộ công tác cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” , “một cửa liên thông” từ huyện đến các xã, thị trấn theo hướng công khai, minh bạch, đơn giản,

dễ hiểu, đúng pháp luật; chất lượng phục vụ được nâng lên; tinh thần, thái độ phục vụ được cải thiện Song bên cạnh đó vẫn còn những hạn chế, tồn tại cần phải được tập trung khắc phục đó là: công tác rà soát, kiến nghị đơn giản hóa TTHC chưa được quan tâm thực hiện thường xuyên, chưa đạt yêu cầu, mục tiêu

đề ra, nhiều TTHC vẫn còn rườm rà, bất hợp lý cần phải cắt giảm, sửa đổi cho phù hợp; thời gian giải quyết TTHC còn kéo dài, vượt quá thời gian quy định; việc phối hợp giải quyết TTHC giữa các cơ quan hành chính chưa kịp thời gây khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân; hoạt động niêm yết công khai TTHC tại một số cơ quan, đơn vị chưa đúng quy định; ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết TTHC vẫn còn chậm; người đứng đầu một số cơ quan chưa thực sự quan tâm đến công tác kiểm soát TTHC Bên cạnh đó, các văn bản QPPL có quy định về TTHC thường xuyên bị thay thế, sửa đổi, bổ sung, một số văn bản

QPPL của Trung ương chưa quy định, hướng dẫn đầy đủ, cụ thể, rõ ràng nội dung liên quan đến TTHC nên quá trình áp dụng để giải quyết tại địa phương

gặp nhiều khó khăn Vì vậy việc nghiên cứu “Kiểm soát thủ tục hành chính từ

thực tiễn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam” là vấn đề cần thiết, có ý nghĩa

lý luận và thực tiễn trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong thời gian qua, kiểm soát thủ tục hành chính luôn là đề tài thu hút sự

quan tâm của nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý Trong đó có thể kể đến :

- Bộ Tư pháp, Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, Lê Hồng Sơn (Chủ biên), Sổ tay nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính, Nhà xuất bản Tư pháp, năm 2013

- Tác giả Mai Hữu Khuê, Bùi Văn Nhơn đồng chủ biên cuốn sách "Một

số vấn đề cải cách thủ tục hành chính" (NXB Chính trị quốc gia, 1995)

- "Cải cách hành chính và xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam

hiện nay" của PGS.TS Đinh Ngọc Vượng - Viện Nhà nước và pháp luật, Việt

Nam

- Tác giả Trần Văn Tuấn (2008, 2010), Đẩy mạnh hơn nữa cải cách hành chính để hội nhập và phát triển, Cải cách thủ tục hành chính và cơ chế

một cửa một của liên thông, Tạp chí Cộng sản 8/2008, 3/2010

- Đề tài khoa học cấp Bộ của Tiến sĩ Bùi Đức Kháng "Cải cách thủ tục

hành chính của chính quyền cấp xã - cơ sở để bảo đảm dân chủ hóa đời sống xã hội ở nông thôn" (2002)

Ngoài ra, còn có một số bài báo, công trình nghiên cứu, luận án, luận văn khác, với các cách tiếp cận khác nhau trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính cũng đã đề cập đến những vấn đề có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài

Đa số các nghiên cứu trước đây tập trung sâu vào công tác cải cách thủ tục hành chính và đánh giá việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính, công tác kiểm soát thủ tục hanh chính ở mức độ khái quát, chưa đi sâu nghiên cứu làm rõ

thực trạng kiểm soát thủ tục hành chính ở cấp huyện Trong luận văn này, tác giả tập trung nghiên cứu về thực trạng thực hiện các nội dung cơ bản của kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam Tập trung vào những tồn tại, vướng mắt trong quá trình thực hiện để từ đó đề ra những giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại địa phương

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn này nhằm đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa, phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản về công tác kiểm soát thủ tục hành chính

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam trong thời gian qua

- Trên cơ sở đó đưa ra định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam trong thời gian đến

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận về kiểm soát thủ tục hành chính và thực tiễn kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Việc nghiên cứu đề tài chỉ tập trung vào quá trình thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

- Phạm vi về thời gian: Giai đoạn từ 2016 đến 2020

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác

-Lê Nin, phép biện chứng duy vật khoa học và biện chứng khoa học lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm của Đảng, Nhà nước về Nhà nước

và pháp luật

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Được sử dụng để phân tích các công trình khoa học nhằm làm rõ các vấn đề lý luận kiểm soát thủ tục hành chính, từ

đó rút ra những kết luận khoa học về vấn đề này Phương pháp này cũng được

sử dụng để phân tích làm rõ thực trạng công kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam; tổng hợp, đánh giá rút ra những thành công, hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế trong những năm qua

- Phương pháp thống kê, so sánh: Được sử dụng để thống kê, so sánh tình hình kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn

- Phương pháp chuyên gia: Tác giả tham khảo, xin ý kiến của lãnh đạo

Ủy ban nhân dân huyện, các phòng, ban liên quan, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức giàu kinh nghiệm thực tiễn; thông qua tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo để tham khảo, xin ý kiến các chuyên gia

- Phương pháp dự báo khoa học: Trên cơ sở nghiên cứu tình hình kiểm soát thủ tục hành chính và thực tiễn thực hiện kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, tác giả sử dụng phương pháp dự báo khoa học để đưa ra những nhận định về tình hình kiểm soát thủ tục hành chính trong thời gian tới, cũng như những yếu tố tác động đến kiểm soát thủ tục hành chính

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn

đề lý luận về kiểm soát thủ tục hành chính

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Những kiến nghị, đề xuất của luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ quan có thẩm quyền nhằm góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát thủ tục hành chính

- Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, giảng dạy về vấn đề này

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung chính của luận văn được trình bày thành 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và pháp luật về kiểm soát thủ tục hành

chính

Chương 2: Thực trạng kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn huyện

Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát thủ

tục hành chính trên địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT

THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1.1 Thủ tục hành chính và kiểm soát thủ tục hành chính

1.1.1 Khái niệm, phân loại, vai trò của thủ tục hành chính

1.1.1.1 Khái niệm thủ tục hành chính

Như chúng ta đã biết, thủ tục được xem là “cách thức tiến hành một công

việc với nội dung, trình tự nhất định theo quy định của nhà nước”, mọi hoạt

động của nhà nước đều phải tuân thủ nghiêm ngặt theo những trình tự nhất định Mỗi hoạt động quản lý theo cách nói thông thường thực chất là chuỗi hoạt động diễn ra theo trình tự nhất định mà mỗi hoạt động cụ thể trong đó có thể thực hiện bởi những chủ thể khác nhau, ở những thời điểm khác nhau, với nội dung

và nhằm những mục đích khác nhau Kết quả của hoạt động quản lý phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố trong đó phụ thuộc đáng kể vào số lượng, thứ tự các hoạt động cụ thể, mục đích, nội dung, cách thức tiến hành các hoạt động cụ thể trong chuỗi hoạt động thống nhất, tức là phụ thuộc vào thủ tục tiến hành các hoạt động quản lý Thủ tục đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình vận hành cũng như điều hành bộ máy nhà nước, đây cũng chính là yếu tố cần thiết để đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người dân Chính vì vậy, thủ tục tiến hành các hoạt động quản lý nhà nước được quan tâm cả dưới góc độ nghiên cứu khoa học, xây dựng pháp luật và thực hiện thủ tục trên thực tế Bản thân thủ tục không có mục đích tự thân, thủ tục chỉ thể hiện cách thức tổ chức thực hiện các hoạt động của nhà nước Vì vậy, thủ tục bị quy định bởi chính các hoạt động quản lý Hay nói một cách khác, các hoạt động quản lý khác nhau cần có các thủ tục khác nhau để tổ chức thực hiện Tương ứng với ba lĩnh vực hoạt động của nhà nước gồm: hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp và hoạt động tư pháp

là ba nhóm thủ tục: thủ tục lập pháp là thủ tục làm Hiến pháp và pháp luật do chủ thể sử dụng quyền lập pháp tiến hành; thủ tục tư pháp là thủ tục giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, hành chính, lao động, kinh tế do các chủ thể sử dụng

quyền tư pháp tiến hành và thủ tục hành chính là thủ tục là thủ tục tiến hành các hoạt động quản lý hành chính nhà nước được thực hiện bởi các chủ thể sử dụng quyền hành pháp Như vậy có thể thấy rằng, xét trong thể chế của nền hành chính, thủ tục hành chính là một bộ phận, một nhân tố cấu thành tất yếu của thể chế hành chính nói chung

Thủ tục hành chính do quy phạm pháp luật hành chính quy định nên nhóm quy phạm pháp luật hành chính này được gọi là quy phạm thủ tục thủ tục

là cách thức tổ chức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước đã được quy định trong các quy phạm pháp luật hành chính bao gồm trình tự, nội dung, mục đích, cách thức tiến hành các hoạt động cụ thể trong quá trình giải quyết các công việc của quản lý hành chính nhà nước Theo đó, toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiệm vụ nhà nước và công việc liên quan đến công dân tạo thành hệ thống quy phạm thủ tục, có tính bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức nhà nước phải tuân theo trong quá trình giải quyết công việc thuộc chức năng và thẩm quyền của mình Nó nhằm bảo đảm cho công việc đạt được mục đích đã định, phù hợp với thẩm quyền, chức năng do luật quy định cho các cơ quan trong hoạt động quản lý quản lý nhà nước Bởi vậy, có thể xem thủ tục được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước là trình tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước (hoặc của cá nhân, tổ chức được ủy quyền) trong việc thực thi công vụ, trong việc giải quyết các kiến nghị, các yêu cầu của người dân và tổ chức Mặt khác, vì thủ tục hành chính được điều chỉnh bởi quy phạm hành chính, nên nó là cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình nhằm bảo đảm cho các quy phạm vật chất của Luật Hành chính cũng như các quy phạm của nhiều ngành luật khác như: dân sự, đất đai, lao động…được thực hiện có hiệu lực và hiệu quả

Ở một khía cạnh khác, xuất phát từ chính tính chất đa dạng của hoạt động quản lý hành chính nhà nước nên không thể có thủ tục hành chính duy nhất mà

có rất nhiều thủ tục hành chính khác nhau tương ứng với từng hoạt động quản lý

cụ thể Tùy từng trường hợp mà thủ tục hành chính được dùng để tổ chức, điều

hành các hoạt động mang tính nội bộ bộ máy nhà nước, do cơ quan nhà nước xây dựng và công bố để thực hiện chức năng quản lý của nền hành chính nhà nước và đòi hỏi các cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm thực thi các thủ tục đó; hay để trực tiếp giải quyết các công việc liên quan đến quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức trong xã hội Vì vậy, thủ tục hành chính không chỉ định ra cho các cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước cách thực hiện nhiệm vụ, công vụ trong quá trình giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của mình mà còn chỉ ra cho cá nhân, tổ chức có liên quan các quyền, nghĩa vụ và cách thực hiện các quyền và nghĩa vụ đó trong mối quan hệ với các cơ quan và cán bộ, công chức nhà nước trực tiếp thực thi thủ tục hành chính trong quá trình thực hiện nhiệm

vụ, công vụ được giao của mình Xuất phát từ điều đó, thủ tục hành chính hợp lý

sẽ tạo nên sự hài hòa, thống nhất trong bộ máy nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của cá nhân, tổ chức, rút ngắn thời gian giải quyết công việc, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển, tạo điều kiện đảm bảo cho pháp chế được giữ vững, mở rộng dân chủ, công khai trong quản lý nhà nước theo một quy trình được xác định cụ thể Ngược lại, thủ tục hành chính bất hợp lý là mảnh đất tốt cho tệ tham nhũng, quan liêu, sách nhiễu, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà, tốn kém nhân dân, làm giảm lòng tin của nhân dân vào chính quyền

Như vậy, thủ tục hành chính là cách thức thực hiện hoạt động quản lý

hành chính nhà nước theo đó cơ quan, cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ,

cá nhân, tổ chức thực hiện quyền, nghĩa vụ theo quy định của pháp luật trong quá trình giải quyết các công việc của quản lý hành chính nhà nước Đây là

khái niệm mang tính khái quát cho cho tất cả các loại thủ tục hành chính, là thủ tục hành chính giải quyết mọi công việc trong hoạt động hành chính

* Đặc điểm của thủ tục hành chính: 3 đặc điểm

- Thủ tục hành chính được điều chỉnh bằng quy phạm pháp luật

- Thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

- Thủ tục hành chính rất đa dạng và phong phú

Bên cạnh đó, xét dưới khía cạnh pháp luật, tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định

số 63/2010/NĐ-CP ngày 06/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành

chính khái niệm "Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và

yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức” Đây được hiểu là

khái niệm về thủ tục hành chính giải quyết một công việc cụ thể cho cá nhân, tổ chức tức là thủ tục hành chính giải quyết một công việc cá biệt

Như vậy, có thể thấy rằng, khái niệm thủ tục hành chính được hiểu theo hai nghĩa rộng, hẹp khác nhau Để thực hiện hoạt động quản lý nhà nước có thể phát sinh mối quan hệ nội bộ giữa các cơ quan hành chính nhà nước với nhau và quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với công dân, tổ chức Như vậy thủ tục hành chính cũng có thể bao gồm thủ tục giải quyết công việc trong nội bộ cơ quan hành chính, giữa các cơ quan hành chính với nhau (thủ tục nội bộ) và thủ tục hành chính giữa cơ quan hành chính nhà nước với công dân, tổ chức (thủ tục liên hệ) Đây là thủ tục hành chính hiểu theo nghĩa rộng Còn hiểu theo nghĩa hẹp thì khái niệm thủ tục hành chính được hiểu theo khái niệm quy định trong Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 06/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính, tức là chỉ có thủ tục giữa cơ quan hành chính nhà nước với công dân, tổ chức Trong khuôn khổ nghiên cứu của luận văn, khái niệm thủ tục hành chính được hiểu theo nghĩa hẹp được quy định tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 06/6/2010 của Chính phủ

1.1.1.2 Phân loại thủ tục hành chính

Muốn xây dựng và áp dụng thủ tục hành chính một cách có hiệu quả cần phải nghiên cứu và phân loại thủ tục hành chính một cách khoa học, hợp lý

Xuất phát từ khái niệm “thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ

sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức” có thể áp phân

loại thủ tục hành chính thành các loại như sau:

- Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước

Theo cách phân loại này, các thủ tục hành chính được xác định cho từng loại chức năng của bộ máy quản lý hiện hành như thủ tục trong xây dựng cơ bản, thủ tục trước bạ, thủ tục trong lĩnh vực đăng ký hoạt động kinh doanh, trong xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa v.v

Sự phân loại này giúp cho người quản lý xác định được tính đặc thù của lĩnh vực mà mình phụ trách Từ đó đề ra yêu cầu xây dựng cho lĩnh vực này những thủ tục hành chính cần thiết, thích hợp, nhằm quản lý tốt các nhiệm vụ đặt ra theo mục tiêu do Nhà nước quy định

- Phân loại theo chức năng hoạt động của các cơ quan

Theo cách phân loại này có thể kể ra rất nhiều loại thủ tục, như:

- Thủ tục cung cấp các dịch vụ thông tin

+- Thủ tục cho phép xuất khẩu các nguyên liệu hiếm

+ Thủ tục kiểm tra mức độ an toàn trong lao động

+ Thủ tục thuế, phí, lệ phí;

+ Thủ tục cung cấp thông tin;

+ Thủ tục hải quan;

+ Thủ tục kiểm tra phòng cháy chữa cháy;

+ Thủ tục kiểm tra an toàn lao động…

Các cơ quan chuyên môn có chức năng thực hiện các hoạt động nói trên cần phải bảo đảm những thủ tục cần thiết theo yêu cầu của Nhà nước để mọi hoạt động liên quan đến chuyên môn có thể đạt được hiệu quả và đúng pháp luật

Cách phân loại này cũng có ý nghĩa thực tiễn quan trọng giống như cách phân loại thủ tục hành chính theo các loại hình công việc cụ thể Nó giúp cho các nhà quản lý khi giải quyết công việc chung có liên quan đến tổ chức khác hoặc với công dân, tìm được các hình thức giải quyết thích hợp theo đúng năng lực quản lý nhà nước của cơ quan mình

1.1.1.3 Vai trò của thủ tục hành chính

- Thủ tục hành chính là một bảo đảm pháp lý cho việc thực hiện các quy định nội dung là phương tiện để đưa các quy phạm nội dung của Luật Hành chính và một số ngành luật khác vào cuộc sống Quy phạm nội dung quy định các nguyên tắc quản lý, thẩm quyền của cơ quan quản lý hành chính nhà nước, quyền lợi và nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức… và quy phạm thủ tục hành chính chỉ ra cách thức cụ thể để thực hiện các nội dung đó Thủ tục hành chính đảm bảo cho các quy phạm vật chất quy định trong các quyết định hành chính được thi hành thuận lợi Nếu bỏ qua các thủ tục hành chính thì trong nhiều trường hợp rất có thể làm cho quyết định hành chính bị vô hiệu hóa, gây ra bệnh quan liêu, cửa quyền, giải quyết công việc một cách tùy tiện, gây khó khăn, phiền hà cho người tổ chức, cá nhân Thủ tục càng có tính cơ bản thì vai trò, ý nghĩa của nó càng lớn, bởi vì các thủ tục cơ bản thường tác động đến giai đoạn cuối cùng của quyết định hành chính nhằm đảm bảo cho các quyết định hành chính đi vào cuộc sống một cách dễ dàng, mang lại hiệu quả cao, đáp ứng mục đích, yêu cầu của chủ thể ban hành

- Thủ tục hành chính trực tiếp liên quan đến việc thực hiện thẩm quyền

của các chủ thể quản lí hành chính nhà nước và việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức Mỗi một quy định thủ tục hành chính đều có sự hiện hữu của hai nhóm chủ thể: cơ quan có thẩm quyền giải quyết và cá nhân, tổ chức tham gia Cơ quan có thẩm quyền giải quyết được quyền nhân danh nhà nước buộc đối tượng tham gia phải tuân thủ quy định pháp luật, quy định thủ tục hành chính … (tính chất mệnh lệnh phục tùng, bất bình đẳng trong quan hệ) Vì tính chất này mà khi triển khai thực hiện thủ tục hành chính rất dễ dẫn đến tình trạng nhũng nhiễu, ban phát, “xin - cho”… nhất là khi các quy định TTHC không đảm bảo rõ ràng, còn mập mờ, khó hiểu hoặc thiếu hợp lý, không phù hợp với thực tiễn cuộc sống… Có thể khẳng định quy định TTHC là một hiện hữu thực tế để minh chứng về giá trị hiệu lực của quy định pháp luật với đời sống dân sinh, phản ánh sống động về ý thức tuân thủ pháp luật và niềm tin của người dân đối với các cấp chính quyền

Xuất phát từ việc thủ tục hành chính liên quan đến quyền lợi của công dân nên đòi thủ tục hành chính phải được xây dựng hợp lý và đảm bảo các yếu

tố để vận dụng tốt vào đời sống nhằm giải quyết kịp thời, hiệu quả các yêu cầu của tổ chức, cá nhân góp phần tạo ra mối quan hệ tốt giữa nhà nước và nhân dân nhất là trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân ở nước ta hiện nay Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, việc thực hiện pháp luật, ý nghĩa của thủ tục hành chính được đánh giá đúng mức hơn, toàn diện hơn; ở những nơi thủ tục hành chính vận dụng không hợp lý do căn bệnh cửa quyền, quan liêu chưa được khắc phục,

do phải đi qua nhiều cấp, nhiều nơi, nhiều cửa, thì nhìn chung hiệu quả, chất lượng giải quyết công việc không cao, hoặc bị ách tắc, hoặc nhiều khi rất trì trệ, tốn kém, gây khó khăn, phiền hà cho tổ chức, cá nhân trong liên hệ công việc, ảnh hưởng không nhỏ đến chủ trương cải cách hành chính đang được Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm, chú trọng Trái lại, ở những nơi thực hiện tốt công tác tinh giảm các thủ tục hành chính, tâp trung vào “một cửa” “một cửa liên thông” để giải quyết yêu cầu của công dân thì ở đó hiệu lực, hiệu quả quản

lý nhà nước được nâng cao rõ rệt, công việc được giải quyết nhanh chóng, thuận lợi, giảm thiểu đáng kể những khó khăn, phiền hà, tốn kém cho nhân dân

- Quy định thủ tục hành chính chuẩn mực là cơ sở để đảm bảo chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lý hành chính nhà nước hay nói một cách khác, thủ tục hành chính chính là thước

đo để đánh giá chất lượng của quản lý hành chính nhà nước và chỉ số hài lòng của người dân trong quá trình giải quyết những yêu cầu của mọi cá nhân, tổ chức Thông qua quy định thủ tục hành chính chuẩn mực, cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức có thẩm quyền và các tổ chức, cá nhân ở khu vực ngoài nhà nước có thể kiểm tra, giám sát việc giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước; đồng thời thúc đẩy quá trình giải quyết công việc nhanh chóng, chính xác theo đúng pháp luật, góp phần chống bệnh quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, sách nhiễu nhân dân

- Quy định thủ tục hành chính là biểu hiện trình độ văn minh trong tổ chức, điều hành hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước Do đó, thủ tục hành chính chính là chất keo kết dính mọi yếu tố và sự vận hành của nền hành chính Chất lượng và hiệu quả của thủ tục hành chính liên quan đến chất lượng và hiệu quả giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nước và cán

bộ, công chức nhà nước, biểu hiện cụ thể qua các tiêu chí: giải quyết đúng quy định, giải quyết trong thời gian ngắn nhất (nhanh chóng, kịp thời) và mang lại

sự hài lòng cho cá nhân, tổ chức có yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính

Tóm lại, thủ tục hành chính có vai trò, ý nghĩa như một chiếc cầu nối quan trọng giữa cơ quan nhà nước với dân và các tổ chức khác Chiếc cầu này

có thể tạo ra khả năng làm bền chặt các mối quan hệ, làm cho nhà nước ta thực

sự là Nhà nước của dân, do dân, vì dân Nếu xây dựng thiếu tính khoa học, áp dụng tùy tiện vào đời sống thì chính thủ tục hành chính sẽ làm xa cách dân với Nhà nước

1.1.2 Khái niệm, vai trò của kiểm soát thủ tục hành chính

1.1.2.1 Khái niệm kiểm soát thủ tục hành chính

Để có thể khái niệm một cách cụ thể, bao quát nhất về kiểm soát thủ tục hành chính chúng ta phải bắt đầu từ chính nội hàm của hai yếu tố cấu thành kiểm soát thủ tục hành chính đó là “kiểm soát” và “thủ tục hành chính”

Trước hết là khái niệm về kiểm soát Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện

Ngôn ngữ thì ‘kiểm soát” được xem là việc “xem xét để phát hiện, ngăn chặn

những gì trái với quy định” Đây là một hoạt động mang tính quyền lực thể hiện

ở việc chủ thể thực hiện hoạt động kiểm soát có thể xem xét, đánh giá hành vi, việc làm của một cá nhân, tổ chức, cơ quan, đơn vị có phù hợp với các quy định đã được đặt ra hay không và có thẩm quyền xử lý, kiến nghị xử lý các hành

vi vi phạm theo quy định Hoạt động này giúp cho những quy định mang tính quy phạm được đảm bảo thực thi một cách nghiêm túc nhằm đạt mục đích, yêu cầu và hiệu quả cao nhất Trong quá trình quản lý nhà nước nói chung, việc thực hiện kiểm soát như một công cụ đắc lực nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và

xử lý những hành vi vi phạm, những biểu hiện mang tính lạm quyền, lợi dụng chức vụ quyền hạn của những người trực tiếp thực hiện cơ chế, chính sách

Về khái niệm thủ tục hành chính: Như phần nghiên cứu ở trên đã thể hiện, tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 06/6/2010 của

Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính khái niệm "Thủ tục hành chính là

trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến

cá nhân, tổ chức” Đây chính là khái niệm cụ thể, mang tính pháp lý để làm cơ

sở nghiên cứu xuyên suốt các nội dung liên quan đến thủ tục hành chính và việc kiểm soát thủ tục hành chính

Từ việc nghiên cứu, phân tích hai khái niệm trên sẽ hình thành cơ sở lý luận cụ thể cho việc khái niệm chung về kiểm soát thủ tục hành chính Vì đây là một lĩnh vực còn mới mẻ, chưa được nhiều tác giả nghiên cứu và tìm hiểu nên khái niệm về kiểm soát thủ tục hành chính đến nay vẫn chưa được hiểu một cách thống nhất nên trong khuôn khổ đề tài, sẽ nghiên cứu về kiểm soát thủ tục hành chính dưới góc độ khái niệm đang được sử dụng phổ biến nhất hiện nay

Theo quy định tại Khoản 5, Điều 3, Nghị định số 63/2010/NĐ-CP thì

“kiểm soát thủ tục hành chính là việc xem xét, đánh giá, theo dõi nhằm bảo đảm

tính khả thi của quy định về thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch trong quá trình tổ chức và thực hiện thủ tục hành chính” Đây được

xem là một quy trình nhằm phát hiện, ngăn chặn, xử lý những gì trái với quy định trong việc thực hiện thủ tục hành chính Việc kiểm soát bắt đầu từ việc đánh giá tác động các quy định thủ tục hành chính trong quá trình dự thảo quy định về thủ tục hành chính do các cơ quan có thẩm quyền chủ trì soạn thảo thực hiện; việc gửi lấy ý kiến đơn vị kiểm soát thủ tục hành chính; việc thực hiện công tác công khai, minh bạch thủ tục hành chính sau khi thủ tục hành chính được ban hành; việc thực thi thủ tục hành chính trong thực tiễn cuộc sống; việc tiếp nhận, xử lý các phản ánh, kiến nghị, yêu cầu của tổ chức, cá nhân về các quy định thủ tục hành chính nhằm phát hiện và giải quyết những bất cập, chồng chéo, vướng mắt của các thủ tục hành chính trong quá trình áp dụng cũng như

kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện thủ tục hành chính của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được giao nhiệm vụ

Kiểm soát thủ tục hành chính còn được hiểu là việc theo dõi, xem xét, kiểm tra, đánh giá tính hợp lý và khả thi của thủ tục hành chính trong quá trình thực hiện trong thực tiễn Đây là nhiệm vụ mang tính thường xuyên nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính đồng thời đánh giá mức độ “trơn tru” của các loại thủ tục hành chính trong suốt quá trình vận hành thực tế Từ đó phát hiện những “lỗ hổng”, những điểm bất hợp lý

để kịp thời sửa chữa và khắc phục đồng thời loại bỏ những thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, không còn phù hợp, chồng chéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng, trục lợi, gây khó khăn, phiền hà cho tổ chức, cá nhân của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ, công vụ

Xuất phát từ nội hàm của kiểm soát thủ tục hành chính, có thể hiểu chung nhất rằng: Kiểm soát thủ tục hành chính là việc thực hiện các hoạt động của cơ quan nhà nước nhằm theo dõi, phát hiện những thủ tục hành chính không hợp lý, không minh bạch trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện thủ tục hành chính nhằm bảo đảm tính khả thi, công khai và minh bạch, đáp ứng sự phù hợp yêu cầu phát triển kinh tế xã hội Đây được xem là một trong những nhiệm

vụ trọng tâm của tiến trình cải cách hành chính và là mục tiêu quan trọng mà Đảng và Nhà nước quyết tâm đẩy mạnh thực hiện trong cải cách thủ tục hành chính nói riêng và cải cách nền hành chính nhà nước nói chung

Về thẩm quyền kiểm soát thủ tục hành chính: Trước năm 2010, hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính không được quy định trong các văn bản có liên quan đến thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính Kiểm soát thủ tục hành chính ra đời là kết quả của việc tổng kết quá trình thực hiện Đề án 30 (Đề

án Đơn giản hóa thủ tục hành chính trên các lĩnh vực quản lý của Nhà nước giai đoạn 2007 - 2010 được ban hành kèm theo Quy định số 30/QĐ-TTg, ngày 10/01/2007 của Thủ tướng Chính phủ) Trên cơ sở kết quả của Đề án 30 và sự cần thiết phải thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính, ngày 08/6/2010, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 63/2010/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành

chính Đây là văn bản pháp lý đầu tiên quy định cụ thể về kiểm soát thủ tục hành chính

Theo Điều 5, Nghị định số 63/2010/NĐ-CP thì thẩm quyền kiểm soát thủ tục hành chính được xác định như sau: “Cơ quan kiểm soát thủ tục hành chính trực thuộc Văn phòng Chính phủ có trách nhiệm tổ chức thực hiện kiểm soát thủ tục hành chính và quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính trong phạm vi cả nước Văn phòng Bộ, cơ quan ngang Bộ có trách nhiệm tổ chức thực hiện kiểm soát thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ, cơ quan ngang Bộ theo quy định tại Nghị định này Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm tổ chức thực hiện kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Nghị định này” Như vậy, tại thời điểm đó, thẩm quyền kiểm soát thủ tục hành chính thuộc Văn phòng Chính phủ, Văn phòng

Bộ, Văn phòng cơ quan ngang Bộ và Văn phòng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Đến năm 2013, do tính chất phức tạp, khó khăn của công tác kiểm soát thủ tục hành chính đồng thời do tính chất, yêu cầu của kiểm soát thủ tục hành chính gắn với các nhiệm vụ cụ thể của hoạt động quản lý nhà nước, đặc biệt gắn với công tác cải cách thể chế, xây dựng pháp luật, kiểm tra việc thực hiện pháp luật nên Chính phủ đã ban hành Nghị định số 48/2013/NĐ-CP, ngày 14/5/2013 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính Đến năm 2017, Chính phủ ban hành Nghị định số 92/2017/NĐ-CP ngày 7/8/2017 về việc sửa đổi , bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính Trên cơ sở các Nghị định nêu trên, ngày 27/9/2017, Văn phòng Chính phủ Công văn số 10272/VBHN-VPCP về việc hợp nhất 03 Nghị định có liên quan đến công tác kiểm soát thủ tục hành chính Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước về kiểm soát thủ tục hành chính gồm:

- Văn phòng Chính phủ giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính Trong đó, Cục Kiểm soát thủ tục hành chính thuộc Văn phòng Chính phủ có chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng,

Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính

- Văn phòng Bộ, cơ quan ngang Bộ có chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ thực hiện quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính trong phạm vi ngành, lĩnh vực quản lý Trong đó, Phòng Kiểm soát thủ tục hành chính thuộc Văn phòng Bộ, cơ quan ngang Bộ có chức năng tham mưu, giúp Chánh Văn phòng Bộ, cơ quan ngang Bộ thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính

- Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại địa phương Trong đó, Phòng Kiểm soát thủ tục hành chính thuộc Văn phòng

Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng tham mưu, giúp Chánh văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính

1.1.2.2 Vai trò của kiểm soát thủ tục hành chính

Công tác kiểm soát thủ tục hành chính là hoạt động của cơ quan giải quyết thủ tục hành chính, đóng vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện quá trình cải cách thủ tục hành chính Thực tế cho thấy, nếu làm tốt công tác kiểm soát thủ tục hành chính sẽ góp phần đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tạo thuận lợi và giảm chi phí cho cá nhân, tổ chức khi thực hiện thủ tục hành chính đồng thời đảm bảo cho thủ tục hành chính được thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn Để thủ tục hành chính thật sự là một hành lang pháp lý chặt chẽ, phù hợp và khả thi cao thì vai trò của công tác kiểm soát là hết sức cần thiết và cấp bách Nó là điều kiện tiến quyết để đánh giá một cách đầy đủ, toàn diện về hiệu quả, chất lượng của thủ tục hành chính Vậy những vai trò chủ yếu của kiểm soát thủ tục hành chính là gì?

Một là: Kiểm soát thủ tục hành chính góp phần nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính nói riêng, cải cách nền hành chính quốc gia nói chung

để đáp ứng yêu cầu xây dựng một nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiệu

quả Kiểm soát thủ tục hành chính là công cụ giúp các cơ quan kiểm soát thủ tục hành chính kịp thời phát hiện, kiến nghị, sửa đổi, bổ sung, thay thế các quy định pháp luật về thủ tục hành chính, chồng chéo, bất cập, không còn phù hợp, không

có tính khả thi, thiếu hợp lý, hợp pháp trong các văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành Qua công tác kiểm soát thường xuyên sẽ giúp cho các cơ quan

có thẩm quyền chủ động phát hiện sớm nhất những quy định “lỗi thời” đang là

“rào cản” ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của thủ tục hành chính từ đó làm

tăng tính khả thi, tính hiệu lực của thủ tục hành chính, góp phần nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính nói riêng, cải cách nền hành chính quốc gia nói chung để đáp ứng yêu cầu xây dựng một nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiệu quả

Hai là: Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, kiểm soát thủ tục hành chính một mặt tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, công chức khi thực thi nhiệm vụ, công vụ, mặt khác còn có ý nghĩa trong phòng ngừa, làm giảm tối đa các hành vi vi phạm của cán bộ, công chức, viên chức Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, là nhân tố hết sức quan trọng mang tính quyết định cho sự thành bại của mọi công việc, vì vậy, việc xây dựng một đội ngũ cán bộ công chức vừa

có tâm, vừa có tâm, vừa có phẩm chất, tư tưởng chính trị vững vàng, có đạo đức lối sống trong sáng, lành mạnh, vừa có trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức công vụ là nhiệm vụ hết sức quan trọng và cần thiết, đặc biệt là đối với đội ngũ cán bộ, cống chức, viên chức trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính, trực tiếp giao dịch và giải quyết hồ sơ cho cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp Bởi việc thực thi nhiệm vụ, công vụ của cán bộ, công chức, viên chức luôn gắn liền mật thiết với các thủ tục hành chính Việc kiểm soát thủ tục hành chính sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và sử dụng thủ tục hành chính đồng thời là yếu tố góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, loại bỏ những thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, những cơ chế tiêu cực trong quá trình giải quyết công việc của cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp thực thi thủ tục hành chính Nhờ hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính,

cán bộ, công chức, viên chức sẽ thường xuyên “tự soi, tự sửa”, tự giác thấy

được vai trò, trách nhiệm nặng nề của mình trong việc thực hiện thủ tục hành chính đồng thời không được thờ ơ, vô cảm, vô trách nhiệm, hách dịch, cửa quyền, nhũng nhiểu, vòi vĩnh, gây khó khăn phiền hà cho nhân dân

Ba là: Đối với người dân và doanh nghiệp, kiểm soát thủ tục hành chính tạo thuận lợi và giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện thủ

tục hành chính Kiểm soát thủ tục hành chính là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch và công bằng trong giải quyết công việc

hành chính; loại bỏ những thủ tục rườm rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng, gây khó khăn, phiền hà cho người dân và doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận và sử dụng thủ tục hành chính một cách chất lượng Với một hệ thống thủ tục hành chính vô cùng đa dạng ở nước ta hiện nay thì hoạt động kiểm soát là công cụ hữu hiệu để từng bước hạn chế sự cứng nhắc, thiếu tính hợp lý và phù hợp với thực tế của thủ tục hành chính,; khắc phục tình trạng các loại thủ tục cũ, mới lẫn lộn đan xen; loại

bỏ các thủ tục hành chính lạc hậu, lỗi thời, không cần thiết, các loại giấy phép con, các cơ chế bất thành văn vốn tồn tại lâu ngày trong nền hành chính Một nền hành chính được xem là trong sạch, chuyên nghiệp và hiệu quả là một nền hành chính có các thủ tục hành chính thật sự đơn giản, tinh gọn, minh bạch được vận hành một cách suôn sẻ, trơn tru, đồng bộ với sự hài lòng của người dân, tổ chức, doanh nghiệp ở mức độ cao và điều quan trọng nhất là không có điều kiện

để tình trạng sách nhiễu, cửa quyền, chậm trễ theo lối “dân cần, quan không

vội” và qua nhiều khâu trung gian tồn tại

Với mục tiêu chuyển dần từ nền hành chính cai trị sang nền hành chính phục vụ, một nền hành chính gần dân, vì dân, lấy nhân dân làm trung tâm, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta luôn xem cải cách hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính nói riêng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu trong tiến trình xây dựng nền hành chính thật sự chuyên nghiệp Lấy mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cho việc thực hiện thủ tục hành chính trong suốt quá trình quản lý, do đó, việc đáp ứng các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp trong thực

hiện thủ tục hành chính là nhiệm vụ hết sức quan trọng Kiểm soát thủ tục hành chính góp phần rất lớn vào việc đáp ứng các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp; góp phần làm đơn giản hóa thủ tục hành chính; nâng cao tính công khai, minh bạch của thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp

lý thuận lợi để người dân và doanh nghiệp tiếp cận, sử dụng thủ tục hành chính nhằm đáp ứng nhu cầu công việc Làm tốt công tác kiểm soát thủ tục hành chính

sẽ đảm bảo cho thủ tục hành chính được tinh gọn, thời gian tiếp nhận và giải quyết được rút ngắn, chi phí của người dân và doanh nghiệp được tiết kiệm, mức độ hài lòng được nâng lên Đây cũng chính là hoạt động giúp cho thủ tục hành chính được đảm bảo diễn ra thuận lợi trên nguyên tắc đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện

1.2 Nội dung kiểm soát thủ tục hành chính

Căn cứ Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính; Nghị định số 48/2013/NĐ-CP ngày 14/5/2013 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính; Nghị định 92/2017/NĐ-CP ngày 07/8/2017 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính, có thể xác định hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính bao gồm những nội dung sau:

- Kiểm soát quy định về thủ tục hành chính tại các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật;

- Kiểm soát việc thực hiện thủ tục hành chính;

Kiểm soát việc quy định thủ tục hành chính là việc xem xét, đánh giá, theo dõi quá trình xây dựng và ban hành các thủ tục hành chính nhằm đảm bảo cho các thủ tục hành chính được quy định theo đúng các nguyên tắc, yêu cầu và trình tự đặt ra

Thủ tục hành chính được quy định phải bảo đảm các nguyên tắc: Đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện; phù hợp với mục tiêu quản lý hành chính nhà nước; bảo đảm quyền bình đẳng của các đối tượng thực hiện thủ tục hành chính; tiết kiệm thời gian và chi phí của cá nhân, tổ chức và cơ quan hành chính nhà nước; đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, hiệu quả của các quy định về thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính phải được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật theo đúng thẩm quyền và thể thức pháp luật quy định

Khi xây dựng thủ tục hành chính, cơ quan chủ trì soạn thảo phải thực hiện đánh giá tác động của thủ tục hành chính theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật Trong quá trình xây dựng thủ tục hành chính, cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm lấy ý kiến đóng góp của các

cơ quan hữu quan; nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý của cơ quan tham gia ý kiến Việc lấy ý kiến về quy định thủ tục hành chính trong dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật góp phần tạo lập các quy định thủ tục hành chính tốt, đạt chất lượng, đáp ứng các tiêu chí chuẩn của một thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng của dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật

Dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật quy định thủ tục hành chính phải được cơ quan có thẩm quyền thẩm định

1.2.2 Kiểm soát việc thực hiện thủ tục hành chính

Mục đích kiểm soát việc thực hiện thủ tục hành chính là nhằm bảo đảm

tính khả thi của quy định về thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch trong quá trình tổ chức thực hiện thủ tục hành chính

- Nội dung kiểm soát việc thực hiện TTHC

+ Công bố thủ tục hành chính;

+ Công khai thủ tục hành chính;

+ Kiểm soát việc giải quyết thủ tục hành chính

Công bố, công khai TTHC là một trong các biện pháp, cách thức để cơ quan có thẩm quyền tổ chức thực hiện quy định TTHC, đưa các quy định TTHC

đi vào cuộc sống Công bố, công khai nhằm bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, đồng bộ, thống nhất và hiệu lực của quy định TTHC trên CSDLQG Công bố, công khai là cơ sở để cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhân dân kiểm tra, giám sát cơ quan, cán bộ, công chức

Việc công bố và công khai TTHC phải đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn quy định; Công bố TTHC phải thực hiện trước khi công khai TTHC và phải theo quy trình chặt chẽ để bảo đảm độ chính xác, tin cậy của các TTHC được công bố; Công bố TTHC phải đúng thẩm quyền; Công khai TTHC phải do cơ quan được chỉ định làm đầu mối thực hiện, đảm bảo công khai đúng địa chỉ, tạo thuận lợi tối đa cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân tìm hiểu, thực hiện TTHC

Nội dung kiểm soát việc giải quyết thủ tục hành chính nhằm xem xét, đánh giá trách nhiệm của cơ quan thực hiện thủ tục hành chính trong việc sử dụng, bố trí cán bộ công chức để thực hiện thủ tục hành chính; trách nhiệm hướng dẫn, giải thích, cung cấp thông tin cho cá nhân, tổ chức có liên quan; việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong thực hiện thủ tục hành chính; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện thủ tục hành chính cũng như trách nhiệm của cán bộ, công chức được phân công thực hiện thủ tục hành chính

1.2.3 Rà soát, đánh giá thủ tục hành chính

Rà soát, đánh giá thủ tục hành chính là nhiệm vụ thường xuyên của các

cơ quan, đơn vị có thẩm quyền nhằm kiểm tra, đánh giá tính hợp lý, hợp pháp, tính khả thi và mức độ đi vào cuộc sống của thủ tục hành chính Qua công tác rà soát, đánh giá sẽ kịp thời phát hiện những thủ tục hành chính lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp, những thủ tục rườm rà, không cần thiết cũng như những chồng chéo, bất cập của thủ tục hành chính để sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ,

loại bỏ nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính trong tất cả các lĩnh vực, giảm chi phí, rút ngắn thời gian giải quyết, bảo đảm công khai, minh bạch, nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước, của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ, công vụ, đồng thời đáp ứng được các nguyên tắc về quy định và thực hiện thủ tục hành chính

Các nội dung rà soát, đánh giá thủ tục hành chính bao gồm: - Rà soát, đánh giá về sự cần thiết của thủ tục hành chính Đây chính là quá trình xem xét

sự cần thiết để có tiếp tục duy trì thủ tục hành chính cụ thể nào đó hay không Việc xem xét này gắn liền với hiệu quả của thủ tục hành chính đó trong quá trình thực hiện Từ đó, nghiên cứu, cân nhắc đề ra các giải pháp khác phù hợp hơn, hiệu quả hơn việc duy trì và thực hiện thủ tục hành chính đó Thực tế cho thấy có những thủ tục hành chính sau một quá trình thực hiện sẽ lạc hậu, không cần thiết phải duy trì thực hiện mà thay vào đó là các giải pháp tối ưu hơn Một thủ tục hành chính được xem là cần thiết phải đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực nhất định; bảo đảm quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và là biện pháp tối ưu trong các biện pháp có thể được thực hiện để bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và bảo đảm quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức

- Rà soát, đánh giá tính hợp lý của thủ tục hành chính Đây là việc làm nhằm xem xét mối quan hệ của thủ tục hành chính được chọn để rà soát, đánh giá với các thủ tục hành chính và các quy định liên quan Tính hợp lý của thủ tục hành chính được đánh giá theo các nội dung chủ yếu đó là: tên của thủ tục hành chính; trình tự thực hiện thủ tục hành chính; cách thức thực hiện thủ tục hành chính; hồ sơ để giải quyết thủ tục hành chính; thời hạn giải quyết thủ tục hành chính; đối tượng thực hiện thủ tục hành chính; cơ quan, đơn vị thực hiện thủ tục hành chính; phí, lệ phí và các khoản chi trả khác; các nội dung thông tin của mẫu đơn, mẫu tờ khai thực hiện thủ tục hành chính; các yêu cầu, thủ tục của thủ tục hành chính và kết quả thực hiện thủ tục hành chính Qua việc rà soát, đánh giá từng nội dụng, thành phần cụ thể, các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền

sẽ xem xét tính logic của thủ tục hành chính, phát hiện những chồng chéo, mâu

thuẩn, trùng lặp của các thủ tục hành chính đồng thời có cí nhìn bao quát về sự phù hợp của thủ tục với thực tiễn cuộc sống cũng như với trình độ phát triển kinh tế, xã hội và trình độ quản lý

- Rà soát, đánh giá về tính hợp pháp của thủ tục hành chính Đây là việc làm nhằm xem xét, đánh giá thủ tục hành chính được ban hành có đúng thẩm quyền hay không; nội dung của các quy định về thủ tục hành chính có sự thống nhất trong cùng một văn bản hay không; có trái với các văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực cao hơn cũng như các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hay không Qua đó, xác định thủ tục hành chính được rà soát, đánh giá có đảm bảo tính hiệu lực, tính khả thi, có đúng hình thức và thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hay không, từ đó, giúp các cơ quan có thẩm quyền kịp thời sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ cho phù hợp

Ngoài các nội dung nêu trên, trong quá trình rà soát, đánh giá thủ tục hành chính, các cơ quan thực hiện phải tính chi phí tuân thủ thủ tục hành chính

Quy trình rà soát, đánh giá thủ tục hành chính được Bộ Tư pháp quy định tại Điều 12 Thông tư số 07/2014/TT-BTP ngày 24/02/2014, cụ thể gồm các bước như sau:

- Bước 1: Lập Kế hoạch rà soát, đánh giá thủ tục hành chính gồm các nội dung sau: tên thủ tục hành chính hoặc nhóm thủ tục hành chính, quy định hành chính có liên quan được rà soát; cơ quan thực hiện; thời gian thực hiện; căn cứ lựa chọn; xác định rõ các chỉ tiêu định lượng cụ thể về tỷ lệ cắt giảm số lượng thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính

- Bước 2: Tiến hành rà soát, đánh giá thủ tục hành chính Căn cứ vào nội dung Kế hoạch rà soát, đánh giá thủ tục hành chính, việc rà soát, đánh giá được thực hiện theo các cách thức sau:

+ Rà soát, đánh giá từng thủ tục hành chính

+ Rà soát, đánh giá nhóm thủ tục hành chính

+ Cơ quan rà soát, đánh giá thủ tục hành chính có thể tổ chức lấy ý kiến của đối tượng chịu tác động và các tổ chức, cá nhân có liên quan khác nhằm thu

thập thông tin Việc tổ chức lấy ý kiến các bên có liên quan có thể thông qua hình thức hội thảo, hội nghị, tham vấn hoặc các biểu mẫu lấy ý kiến

- Bước 3: Tính chi phí khi rà soát, đánh giá thủ tục hành chính theo hướng dẫn, bao gồm:

+ Tính chi phí tuân thủ thủ tục hành chính hiện tại

+ Tính chi phí thủ tục hành chính sau đơn giản hóa

+ So sánh lợi ích

- Bước 4: Tổng hợp kết quả rà soát, đánh giá

- Bước 5: Gửi kết quả rà soát, đánh giá

Trên cơ sở kết quả rà soát, đánh giá, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ hoặc bãi bỏ thủ tục hành chính

1.2.4 Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính

Với quan điểm chuyển dần sang nền hành chính phục vụ, lấy mức độ hài lòng của công dân, tổ chức, doanh nghiệp đối với thủ tục hành chính làm thước

đo đánh giá chất lượng, hiệu quả của thủ tục hành chính trong quá trình triển khai thực hiện, do đó, việc tiếp nhận và xử lý các phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân về thủ tục hành chính là hết sức quan trọng và cần thiết Là đối tượng trực tiếp tham gia vào thủ tục hành chính, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp sẽ là một trong những “kênh” quan trọng phát hiện những bất cập, vướng mắt của thủ tục hành chính Thông qua việc trực tiếp tiếp cận và sử dụng thủ tục hành chính, với tư cách là một bên chủ thể, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp

sẽ cùng với các cơ quan có thẩm quyền phát hiện những lỗ hỏng, những thủ tục còn rườm rà, lạc hậu, không còn phù hợp để phản ánh, kiến nghị sửa đổi thay thế Bên cạnh đó, trong quá trình sử dụng thủ tục hành chính, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp sẽ phát huy chức năng giám sát việc thực hiện quy định hành chính của các cơ quan, đơn vị, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính, kịp thời phát hiện, phản ánh, kiến nghị những hành vi nhũng nhiễu, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà trong quá trình thực thi

công vụ; phát hiện việc không thực hiện, thực hiện không đúng quy định hành chính của cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước

Theo quy định của Nghị định số 20/2008/NĐ-CP ngày 14/02/2008 của Chính phủ về việc tiếp nhận, xử lý những phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính; Nghị định số 48/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính; Nghị định số 92/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tiếp nhậnphản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức phải bố trí cán bộ, công chức hoặc

bộ phận thực hiện tiếp nhận; xây dựng và tổ chức thực hiện quy trình tiếp nhận,

xử lý phản ánh, kiến nghị cụ thể, rõ ràng, chặt chẽ

Việc xử lý phản ánh, kiến nghị phải thực hiện theo đúng quy trình pháp luật quy định Cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền xử lý phản ánh, kiến nghị lựa chọn một trong các hình thức sau để xử lý: 1) Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, hủy bỏ quy định hành chính theo thẩm quyền; 2) Kiến nghị cơ quan, người có thẩm quyền xem xét, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, hủy bỏ quy định hành chính không đáp ứng các tiêu chí pháp luật quy định; 3) Ban hành theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan, người có thẩm quyền ban hành quy định hành chính mới phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và quản lý nhà nước

Kết quả xử lý phản ánh, kiến nghị phải được công khai theo các hình thức như: đăng tải trên Hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị; trên Cổng thông tin hoặc Trang thông tin điện tử (website) của cơ quan; thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng; gửi công văn thông báo cho cá nhân,

tổ chức có phản ánh, kiến nghị; hoặc các hình thức khác

Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, chủ thể thực hiện kiểm soát thủ tục hành chính là cơ quan nhà nước ở cấp huyện, vì vậy không có thẩm quyền kiểm soát quy định thủ tục hành chính Cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện chỉ thực hiện 3 nội dung kiểm soát đó là: Kiểm soát việc thực hiện thủ tục hành chính; Rà soát, đánh giá thủ tục hành chính; Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính

1.3 Các yếu tố các động đến kiểm soát thủ tục hành chính

Việc thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố chủ yếu sau:

- Hệ thống thể chế trong kiểm soát TTHC;

- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ và ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức;

- Sự phối hợp giữa cơ quan, đơn vị kiểm soát thủ tục hành chính với các

cơ quan nhà nước khác trong quá trình xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thủ tục hành chính;

- Nguồn lực đảm bảo cho hoạt động kiểm soát TTHC;

- Truyền thông và việc huy động nguồn lực của xã hội tham gia vào việc kiểm soát thủ tục hành chính

1.3.1 Hệ thống thể chế trong kiểm soát TTHC

Thể chế về kiểm soát thủ tục hành chính là hệ thống các quy định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, là cơ sở, là hành lang pháp lý cho các

cơ quan hành chính triển khai thực hiện thống nhất, đồng bộ trong cả nước Thể chế kiểm soát thủ tục hành chính không chỉ có các quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan quản lý nhà nước về kiểm soát TTHC, các cơ quan chịu trách nhiệm kiểm soát TTHC mà còn gồm các quy định về nhiều vấn đề khác như: nội dung, cách thức thực hiện các hoạt động kiểm soát TTHC, điều kiện đảm bảo thực hiện kiểm soát TTHC, chế độ thông tin, báo cáo, kiểm tra việc thực hiện kiểm soát TTHC, xử lý vi phạm v.v Là một bộ phận của thể chế về thủ tục hành chính và nền hành chính, để đáp ứng yêu cầu của quá trình triển khai thực hiện các nhiệm vụ có liên quan đến thủ tục hành chính cũng như hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính đòi hỏi thể chế về kiểm soát thủ tục hành chính phải kịp thời được sửa đổi, bổ sung, nâng cao tính hoàn chỉnh, hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng của công tác kiểm soát thủ tục hành chính Muốn làm được điều

đó thì việc hoạch định, xây dựng thể chế, chính sách, pháp luật về kiểm soát thủ

tục hành chính phải dựa trên cơ sở một hệ thống tư duy được đúc kết từ thực tiễn cuộc sống, từ việc thực thi thủ tục hành chính và quá trình thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính để đảm bảo đáp ứng yêu cầu của tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp cũng như phù hợp với xu thế phát triển của thời đại và tình hình kinh tế, xã hội của đất nước trong từng giai đoạn, từng thời kỳ

Như vậy, thề chế chính là yếu tố, là cơ sở, là căn cứ pháp lý quan trọng quy định nội dung, chất lượng, hiệu quả hoạt động của công tác kiểm soát thủ tục hành chính Nếu thể chế, chính sách rõ ràng, minh bạch, dễ dàng vận dụng linh hoạt ở từng địa phương, đơn vị sẽ giúp cho công tác kiểm soát thủ tục hành chính được thuận lợi, vận hành một cách trơn tru và dễ dàng hỗ trợ cho nhau trong việc thực hiện các mục tiêu cải cách thủ tục hành chính một cách toàn diện nhất, đáp ứng các yêu cầu đặt ra Ngược lại nếu thể chế không đảm bảo sẽ làm giảm hiệu quả công tác kiểm soát thủ tục hành chính, ảnh hưởng chung đến việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính cũng như xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp

1.3.2 Trình độ chuyên môn nghiệp vụ và ý thức trách nhiệm của cán

thực hiện nhiệm vụ, gây ách tắt, thiếu linh hoạt, chủ động trong công việc dẫn đến hiệu quả và chất lượng không cao Do vậy, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi các cơ quan, đơn vị cần quan tâm, chỉ đạo, nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm đầu mối kiểm soát thủ tục hành chính, làm tốt công tác quản lý, giáo dục, nâng cao ý thức, tinh thần trách nhiệm gắn với công tác đánh giá, phân loại chất lượng cán

bộ, công chức cuối năm

1.3.3 Sự phối hợp giữa cơ quan, đơn vị kiểm soát thủ tục hành chính với các cơ quan nhà nước khác trong quá trình xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thủ tục hành chính

Đây là một trong những yếu tố quan trọng tác động rất lớn đến kiểm soát thủ tục hành chính Để các quy định quy phạm pháp luật về thủ tục hành chính được đảm bảo chất lượng và đáp ứng nhu cầu của thực tiễn cần có sự phối hợp thường xuyên, đồng bộ của các cơ quan có liên quan ngay trong quá trình xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thủ tục hành chính Công tác phối hợp kiểm soát phải được thực hiện bắt đầu từ việc đánh giá tác động các quy định thủ tục hành chính trong quá trình dự thảo quy định về thủ tục hành chính do các cơ quan có thẩm quyền chủ trì soạn thảo thực hiện; việc gửi lấy ý kiến đơn vị kiểm soát thủ tục hành chính và thẩm định các dự thảo Làm tốt và đồng bộ công tác phối hợp sẽ giúp cho thủ tục hành chính được ban hành đảm bảo tính đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện; phù hợp với mục tiêu quản lý hành chính nhà nước; bảo đảm quyền bình đẳng của các đối tượng thực hiện thủ tục hành chính; tiết kiệm thời gian và chi phí của cá nhân, tổ chức và cơ quan hành chính nhà nước Đồng thời giúp cho thủ tục hành chính được ban hành đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, hiệu quả của các quy định về thủ tục hành chính Ngược lại, nếu thiếu sự phối hợp hay phối hợp một cách chưa thường xuyên sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của thủ tục hành chính, dễ dẫn đến thủ tục hành chính sau khi được ban hành không đảm bảo các nguyên tác cơ bản, không phù hợp với hệ thống pháp luật, thiếu tính khả thi, khó đi vào cuộc sống

1.3.4 Nguồn lực đảm bảo cho hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính

Cũng như tất cả các hoạt động khác trong quản lý hành chính nhà nước, hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính sẽ đạt hiệu quả, chất lượng cao khi đảm bảo bố trí đầy đủ nguồn lực, kinh phí, trang thiết bị cũng như cơ sở vật chất cần thiết, hợp lý Việc bố trí đầy đủ, kịp thời các điều kiện cần thiết tạo điều kiện cho các cơ quan, cá nhân có trách nhiệm kiểm soát thủ tục hành chính tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin đào tạo nâng cao trình độ, chất lượng nguồn nhân lực; đầu tư cho hoạt động điều tra, nghiên cứu, góp phần hoàn thiện, nâng cao chất lượng kiềm soát thủ tục hành chính, tạo điều kiện đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng tinh gọn, đơn giản và xây dựng nền hành chính thật sự chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu của người dân và tổ chức Nguồn lực tác động rất lớn đến tất cả các khâu trong kiểm soát thủ tục hành chính, là nhân tố cơ bản để công tác kiểm soát thủ tục hành chính phát huy được vai trò, tác dụng, tầm quan trọng và ý nghĩa của nó trong công tác quản lý nhà nước nói chung và cải cách hành chính nói riêng Việc đảm bảo các nguồn lực cần được chú trọng và quan tâm đúng mức Ngoài kinh phí cho trang thiết bị cũng như cơ sở vật chất cần thiết thì nguồn lực đảm bảo cho con người cũng hết sức quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu công việc đồng thời nâng cao tinh thần, trách nhiệm làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp kiểm soát thủ tục hành chính Do vậy, nếu không đảm bảo nguồn lực cho hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính sẽ là một trong những nguyên nhân cơ bản làm giảm hiệu quả, chất lượng của công tác này Đây cũng là nguyên nhân khiến cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phát sinh tư tưởng, thiếu tinh thần trách nhiệm, mức độ hoàn thành nhiệm vụ không cao

1.3.5 Truyền thông và việc huy động nguồn lực của xã hội tham gia vào việc kiểm soát thủ tục hành chính

Có thể thấy rằng, công tác truyền thông, thông tin, tuyên truyền chính là

“cầu nối” hiệu quả và quan trọng để góp phần đưa mọi đường lối, chủ trương

của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống Nó có một vị trí, vai trò quan trọng trong quá trình triển khai thực hiện các hoạt động của nền

hành chính, cải cách hành chính, cải cách thủ tục hành chính cũng như hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính Tăng cường công tác thông tin, truyền thông

sẽ góp phần quan trọng nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm trong quá trình thực thi nhiệm vụ, công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp làm công tác kiểm soát thủ tục hành chính ở các cơ quan, tổ chức, đơn vị Đây còn là yếu tố tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tham gia giám sát việc thực hiện thủ tục hành chính cũng như giám sát hoạt động thực thi công vụ, nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức nhằm kịp thời phát hiện những biểu hiện tiêu cực, những hành vi nhũng nhiễu, vòi vĩnh, gây khó khăn, phiền hà trong quá trình làm việc Thực tế cho thấy, nếu đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước không được thông tin, truyền thông một cách thường xuyên, kịp thời thì hành trình đi vào cuộc sống của các quy định sẽ không đảm bảo, hiệu quả không cao làm ảnh hưởng đến chất lượng của các quy định

Kiểm soát thủ tục hành chính là một quy trình bao gồm nhiều khâu, nhiều công đoạn, nhiều bước liên kết chặt chẽ, biện chứng với nhau đòi hỏi phải có sự tham gia, sự vào cuộc của nhiều cơ quan, đơn vị và tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp Trong kiểm soát thủ tục hành chính, vai trò giám sát, phản biện của các

tổ chức, cá nhân là hết sức quan trọng, tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động này Điều này là tất yếu bởi thủ tục hành chính có ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp Với tư cách là đối tượng thụ hưởng trực tiếp tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp sẽ tham gia giám sát việc thực hiện quy định hành chính của các cơ quan, đơn vị, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính, kịp thời phát hiện, phản ánh, kiến nghị những hành vi nhũng

nhiễu, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà trong quá trình thực thi công vụ

Tiểu kết chương 1

Kiểm soát thủ tục hành chính được xem là công cụ hữu hiệu trong hoạt động quản lý nhà nước với chức năng chính là xem xét, đánh giá, theo dõi nhằm bảo đảm tính khả thi của quy định về TTHC, đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch trong quá trình tổ chức thực hiện TTHC

Trong chương 1 luận văn đã làm rõ những vấn đề lý luận và quy định của pháp luật về kiểm soát thủ tục hành chính luận văn đã đưara khái niệm thủ tục hành chính và kiểm soát thủ tục hành chính; vai trò, ý nghĩa của kiểm soát thủ tục hành chính Nội dung kiểm soát thủ tục hành chính được xác định bao gồm các hoạt động: kiểm soát quy định thủ tục hành chính tại các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; Kiểm soát việc thực hiện thủ tục hành chính; Rà soát, đánh giá thủ tục hành chính; Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân,

tổ chức về quy định hành chính

Bên cạnh đó, chương 1 của luận văn cũng phân tích, làm rõ các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến kiểm soát thủ tục hành chính đó là: 1) Thể chế kiểm soát thủ tục hành chính; 2) Trình độ chuyên môn nghiệp vụ và ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức; 3) Sự phối hợp giữa cơ quan, đơn vị kiểm soát thủ tục hành chính với các cơ quan nhà nước khác trong quá trình xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thủ tục hành chính; 4) Nguồn lực đảm bảo cho hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính; 5) Truyền thông và việc huy động nguồn lực của xã hội tham gia vào việc kiểm soát thủ tục hành chính

Việc làm rõ những nội dung trên là cơ sở lý luận cho việc khảo sát, đánh giá thực trạng kiểm soát thủ tục hành chính ở chương 2 và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát thủ tục hành chính ở chương 3

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM

2.1 Đặc điểm, tình hình địa bàn có liên quan đến công tác kiểm soát thủ tục hành chính

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Thăng Bình, Quảng Nam liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính

Thăng Bình là một huyện đồng bằng nằm giữa tỉnh Quảng Nam, phía Bắc giáp huyện Quế Sơn và huyện Duy Xuyên, phía Nam giáp thành phố Tam Kỳ và huyện Phú Ninh, phía Đông giáp biển Thái Bình Dương, phía Tây giáp huyện

Tiên Phước và huyện Hiệp Đức; cách Thành phố Tam Kỳ (là trung tâm tỉnh lỵ

Quảng Nam) 25km về phía Bắc, Thành phố Đà Nẵng 45km về phía Nam

Thăng Bình được phân chia thành 22 đơn vị hành chính, gồm thị trấn Hà Lam

và 21 xã (Bình An, Bình Trung, Bình Tú, Bình Nguyên, Bình Phục, Bình Triều, Bình Đào, Bình Minh, Bình Giang, Bình Dương, Bình Hải, Bình Sa, Bình Nam, Bình Quý, Bình Định Bắc, Bình Định Nam, Bình Trị, Bình Lãnh, Bình Quế, Bình Phú, Bình Chánh) Đảng bộ huyện Thăng Bình có 69 chi, đảng bộ trực thuộc Huyện ủy (27 Đảng bộ và 42 Chi bộ) với với 5.239 đảng viên

Trong thời gian qua, trong điều kiện của huyện còn nhiều khó khăn và ảnh hưởng của những yếu tố không thuận lợi, song Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân huyện Thăng Bình đã phát huy truyền thống anh hùng, nêu cao tinh thần đoàn kết, nổ lực vượt qua khó khăn, tích cực huy động các nguồn lực, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành đạt được nhiều kết quả quan trọng Kinh tế tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp dịch vụ; thu ngân sách trên địa bàn tăng cao, thu hút nhiều dự án trọng điểm đầu tư vào địa bàn huyện đặc biệt là ở vùng Đông của huyện Chương trình xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh đạt kết quả tích cực, diện mạo nông thôn có nhiều khởi sắc, các khu đô thị mới đang từng bước hình thành; các

tiềm năng, thế mạnh của địa phương bước đầu được đánh thức Văn hóa – xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện Quốc phòng an ninh và trật tự an toàn xã hội được giữ vững Công tác nội chính, cải cách tư pháp, phòng, chống thâm nhũng, lãng phí được tăng cường Công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị ngày càng có nhiều tiến bộ và không ngừng được củng cố, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động Dân chủ và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tiếp tục được phát huy

Công tác cải cách thủ hành chính được đẩy mạnh, kỷ luật, kỷ cương hành chính được tăng cường, việc chấp hành thời gian làm việc, tinh thần, thái độ phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có những chuyển biến tích cực Môi trường đầu tư từng bước được cải thiện, mức độ hài lòng của

tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đối với việc thực hiện thủ tục hành chính được tăng lên đáng kể Việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính gắn với cơ chế

“một cửa”, “một cửa liên thông” thường xuyên được lãnh chỉ, đạo triển khai thực hiện đồng bộ

Tuy nhiên, so với các địa phương khu vực đồng bằng khác của tỉnh, huyện Thăng Bình vẫn còn những khó khăn nhất định: quy mô nền kinh tế còn nhỏ, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu phát triển Với một địa bàn rộng, dân số đông, đơn

vị hành chính nhiều đã ảnh hưởng đến việc triển khai thực hiện công tác cải cách thủ tục hành chính nói chung và kiểm soát thủ tục hành chính nói riêng nhất là trong công tác kiểm tra, giám sát việc kiểm soát thủ tục hành chính Với

22 xã, thị trấn nhưng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính tương đối mỏng, do đó việc kiểm tra, giám sát chưa được kịp thời và thường xuyên Bên cạnh đó, là một huyện phần lớn người dân sống bằng nông nghiệp, đời sống còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí giữa các vùng không đồng đều, nhất là các xã cánh Tây của huyện nên việc huy động người dân tham gia vào cùng với các cơ quan có thẩm quyền thực hiện công tác