Đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện chương mỹ thành phố hà nội

Để có mặt bằng xây dựng các dự án, Nhà nước phải thu hồi đất, thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi.. Qua thống kê khảo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

-

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP

ĐÀO VƯƠNG UYÊN

ĐẨY NHANH TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 8310110

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS LÊ TRỌNG HÙNG

Hà Nội, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan:

Những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là hoàn toàn trung thực, của tôi, không vi phạm bất cứ điều gì trong luật sở hữu trí tuệ và pháp luật Việt Nam Nếu sai, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Hà Nội , ngày tháng năm 2018

Tác giả

Đào Vương Uyên

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian học tập, nghiên cứu Để hoàn thành luận văn này tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới:

Thầy giáo hướng dẫn: PGS.TS Lê Trọng Hùng

Các thầy, cô giáo trong Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam đã chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tận tình trong quá trình tôi thực hiện luận văn này

Sự giúp đỡ của các đồng nghiệp, bạn bè, gia đình đã luôn quan tâm, động viên và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình thực hiện

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Đào Vương Uyên

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG vii MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

2.1 Mục tiêu tổng quát 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài 3

3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

4 Nội dung nghiên cứu 4

5 Kết cấu của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG 5

1.1 Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng 5

1.1.1 Đặc điểm, vai trò của đất đai liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 5

1.1.2 Khái quát về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng 9

1.1.3 Vai trò của các cấp chính quyền và sự tham gia của cộng đồng trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 20

1.2 Cơ sở thực tiễn về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt

bằng 25

1.2.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới và ở Việt Nam về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng 25

1.2.2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 39

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 41

2.1 Đặc điểm cơ bản của huyện Chương Mỹ 41

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 41

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 43

2.2 Phương pháp nghiên cứu 46

2.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 46

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 47

2.2.3 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 48

2.2.4 Các chỉ tiêu đánh giá sử dụng trong luận văn 48

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 50

3.1 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ 50

3.1.1 Tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội 50

3.1.2 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội 52

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ 81

3.2.1 Các quy định của pháp luật 81

3.2.2 Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 82

3.2.3 Giá đất 82

3.2.4 Định giá đất 83

3.2.5 Thị trường bất động sản 84

3.3 Đánh giá chung công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ 84

3.3.1 Kết quả đạt được 84

3.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 87

3.4 Các giải pháp đẩy nhanh tiến độ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ 94

3.4.1 Định hướng về công tác giải phóng mặt bằng các dự án trên địa bàn huyện Chương Mỹ 94

3.4.2 Một số giải pháp đẩy nhanh tiến độ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ 96

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103

1 Kết luận 103

2 Kiến nghị 104 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Tình hình sử dụng đất của huyện 46

Bảng 3.1 Tổng hợp công tác GPMB huyện Chương Mỹ 56

Bảng 3.2 Kết quả về đối tượng và điều kiện được bồi thường của 02 dự án 66 Bảng 3.3 Chênh lệch thực tế giữa giá bồi thường đất trồng cây hàng 69

Bảng 3.4 Kết quả thực hiện bồi thường tài sản, vật kiến trúc, cây cối, hoa mầu trên đất của 02 dự án 71

Bảng 3.5 Kết quả điều tra về công tác bồi thường về tài sản hoa màu tại 02 dự án nghiên cứu 71

Bảng 3.6 Hỗ trợ đối với đất không đủ điều kiện được bồi thường của 02 dự án 73

Bảng 3.7 Kết quả điều tra về công tác hỗ trợ về đất tại 02 dự án nghiên cứu 74 Bảng 3.8 Kết quả hỗ trợ di chuyển mồ mả của 02 dự án 76

Bảng 3.9 Kết quả hỗ trợ ổn định đời sống, ổn định sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm, hỗ trợ khác của dự án 01 77

Bảng 3.10 Kết quả hỗ trợ cho hộ gia đình chính sách của 2 dự án 78

Bảng 3.11 Kết quả điều tra về công tác tái định cư tại 02 dự án 81

nghiên cứu 81

Bảng 3.12 Đánh giá của các hộ về công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư của 2 dự án 87

Bảng 3.13 Tình hình an ninh trật tự xã hội của người dân sau khi thu hồi đất của 02 dự án nghiên cứu 93

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế Nhu cầu sử dụng đất đai cho mục đích phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, các khu cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, các khu thương mại - du lịch - dịch vụ, làng nghề, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Như giao thông, thủy lợi… đặc biệt là các dự án phát triển đô thị, các dự án mở rộng sản xuất kinh doanh Để có mặt bằng xây dựng các dự

án, Nhà nước phải thu hồi đất, thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi

Tuy nhiên công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đã làm ảnh hưởng không ít đến đời sống vật chất, tinh thần, tình hình kinh tế, chính trị - xã hội của người dân Qua thống kê khảo sát thực tế cho thấy để phục vụ phát triển các dự án đầu tư trong nước cũng như ở nước ngoài, hiện nay việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng (GPMB) cho những người bị thu hồi đất là một vấn đề hết sức nhạy cảm, đòi hỏi chính sách của Nhà nước và những người thực hiện công tác này phải giải quyết một cách minh bạch, công bằng, dứt điểm Nếu việc giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền lợi của người dân có đất bị thu hồi sẽ dẫn đến những khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện đông người mang tính tập thể, có tổ chức sẽ trở thành vấn đề hết sức phức tạp của xã hội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự, mất ổn định xã hội làm giảm lòng tin của nhân dân đối với các chính sách của Đảng và Nhà nước Nếu việc thu hồi đất bị lạm dụng, mang tính đầu cơ đất đai, quỹ đất nông nghiệp giảm dần, về lâu dài

có thể ảnh hưởng tới an ninh lương thực của quốc gia

Hiện nay một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc các dự án đầu tư được triển khai chậm phần lớn là do công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng gặp nhiều vướng mắc, khó khăn làm ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của chủ đầu tư và của nhà nước, đặc biệt là đời sống vật chất, tinh thần của người dân có đất bị thu hồi Các chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng, các văn bản hướng dẫn thực hiện của Nhà nước còn chưa cụ thể, đầy đủ, chi tiết và thường xuyên thay đổi bất cập gây nhiều khó khăn trong việc xác định khối lượng, phân loại tài sản trên đất, mức độ và đơn giá bồi thường Công tác quy hoạch, kế hoạch phân kỳ sử dụng đất chưa chú ý đến tính phức tạp của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng Việc tuyên truyền phổ biến các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác này còn chưa được thực hiện tốt Các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm mới cho người dân có đất bị thu hồi còn chưa phù hợp Do vậy công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng đòi hỏi phải có một hệ thống văn bản chính sách của Đảng và Nhà nước thật hợp lý, công bằng đảm bảo cho mọi người dân có đất bị thu hồi đều thấy thỏa đáng khi tổ chức thực hiện

Để thực hiện mục tiêu phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong những năm gần đây trên địa bàn huyện Chương Mỹ cũng như thành phố Hà Nội đã có rất nhiều các dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án đầu tư Để làm rõ thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng của một

số dự án trên địa bàn huyện Chương Mỹ nhằm để xuất giải pháp hoàn thiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tôi tiến hành thực hiện nghiên cứu

đề tài: “Đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở đánh giá chung thực trạng, luận văn đề xuất một số giải pháp chủ yếu đẩy nhanh tiến độ công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

- Đề xuất giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quá trình triển khai công tác giải phóng mặt bằng và đề xuất một số giải pháp đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Phạm vi về nội dung:

Đề tài tập trung nghiên cứu công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong quá trình giải phóng mặt bằng, phương thức tổ chức hoạt động, phương thức điều hành trên địa bàn huyện Chương Mỹ

* Phạm vi về không gian: Huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

* Phạm vi về thời gian: Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư, giải phóng mặt bằng trong 3 năm (2014-2016), từ đó đưa ra những giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ

trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng trong những năm tiếp theo Số liệu sơ cấp thu thập trong năm 2017

4 Nội dung nghiên cứu

- Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

5 Kết cấu của luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác giải phóng mặt bằng Chương 2: Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

1.1 Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng

1.1.1 Đặc điểm, vai trò của đất đai liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.1.1.1 Vai trò của đất đai

Trong nền sản xuất, đất đai giữ vị trí đặc biệt quan trọng Đất đai là điều kiện vật chất mà mọi sản xuất và sinh hoạt đều cần tới Đất đai là khởi điểm tiếp xúc và sử dụng tự nhiên ngay sau khi nhân loại xuất hiện Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, sự hình thành và phát triển của mọi nền văn minh vật chất và văn minh tinh thần, tất cả các kỹ thuật vật chất và văn hoá khoa học đều được xây dựng trên nền tảng cơ bản là sử dụng đất đai

Đất đai giữ một vai trò đặc biệt quan trọng Luật đất đai năm 2013 đã khẳng định vai trò to lớn của đất đai như sau: “ Đất đai là tài nguyên quốc gia

vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ

sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng”

Sự khẳng định vai trò của đất đai như trên là hoàn toàn có cơ sở Đất đai là điều kiện chung đối với mọi quá trình sản xuất của các ngành kinh tế quốc doanh và hoạt động của con người Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là điều kiện cho sự sống của động - thực vật và con người trên trái đất Đất đai là điều kiện rất cần thiết để con người tồn tại và tái sản xuất các thế hệ

kế tiếp nhau của loài người Bởi vậy việc sử dụng đất tiết kiệm có hiệu quả và bảo vệ lâu bền nguồn tài nguyên vô giá này là nhiệm vụ vô cùng quan trọng

và cấp bách đối với mỗi quốc gia

Đất đai tham gia vào tất cả các ngành kinh tế của xã hội Tuy vậy, đối với từng ngành cụ thể đất đai có vị trí khác nhau Trong công nghiệp và các ngành khác ngoài nông nghiệp, trừ công nghiệp khai khoáng, đất đai nói chung làm nền móng, làm địa điểm, làm cơ sở để tiến hành các thao tác Trái lại, trong nông nghiệp đặc biệt là ngành trồng trọt đất đai có vị trí đặc biệt Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu trong nông nghiệp, nó vừa là đối tượng lao động, vừa là tư liệu lao động

1.1.1.2 Đặc điểm của đất đai

Theo luật đất đai năm 2013: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này”

Như vậy, trong các văn bản pháp luật đã quy định, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý và nhà nước giao cho các tổ chức,

hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài

Đất đai có đặc điểm rất quan trọng là giới hạn về số lượng nhưng vô hạn về chất lượng, chất lượng này tốt hay xấu là tuỳ thuộc vào sự đầu tư vào đất, nếu qui định thời gian thì sẽ là rào cản cho việc đầu tư

Diện tích đất đai có hạn Sự giới hạn đó là do toàn bộ diện tích bề mặt của trái đất cũng như diện tích đất đai của mỗi quốc gia, mỗi lãnh thổ bị giới hạn Sự giới hạn đó còn thể hiện ở chỗ nhu cầu sử dụng đất đai của các ngành kinh tế quốc dân trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ngày càng tăng Do diện tích đất đai có hạn nên người ta không thể tuỳ ý muốn của mình tăng diện tích đất đai lên bao nhiêu cũng được Đặc điểm này đặt ra yêu cầu quản

lý đất đai phải chặt chẽ, quản lý về số lượng, chất lượng đất, cơ cấu đất đai theo mục đích sử dụng cũng như cơ cấu sử dụng đất đai theo các thành phần kinh tế, và xu hướng biến động của chúng để có kế hoạch phân bổ và sử dụng đất đai có cơ sở khoa học Đối với nước ta diện tích bình quân đầu

người vào loại thấp so với các quốc gia trên thế giới Vấn đề quản lý và sử dụng đất đai tiết kiệm, hiệu quả và bền vững lại càng đặc biệt quan trọng

Đất đai được sử dụng cho các ngành, các lĩnh vực của đời sống kinh tế,

xã hội Việc mở rộng các khu công nghiệp, các khu chế xuất, việc mở rộng các đô thị, xây dựng kết cấu hạ tầng phát triển nông lâm ngư nghiệp đều phải sử dụng đất đai Để đảm bảo cân đối trong việc phân bổ đất đai cho các ngành, các lĩnh vực, tránh sự chồng chéo và lãng phí, cần coi trọng công tác quy hoạch và kế hoạch hoá sử dụng đất đai và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành trong công tác quy hoạch và kế hoạch hoá đất đai

Đất đai có vị trí tương đối cố định, tính chất cơ học, vật lý, hoá học và sinh học trong đất không đồng nhất Do vị trí cố định và gắn liền với các điều kiện tự nhiên thổ nhưỡng, thời tiết, khí hậu, nước, cây trồng và các điều kiện kinh tế như kết cấu hạ tầng, kinh tế, công nghiệp trên các vùng, các khu vực nên tính chất của đất có khác nhau Vì vậy, việc sử dụng đất đai vào các quá trình sản xuất của mỗi ngành kinh tế cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng tính chất của đất cho phù hợp Trong sản xuất nông nghiệp, việc sử dụng đất đai phải phù hợp với các điều kiện tự nhiên, kinh tế và chất lượng ruộng đất của từng vùng để mang lại hiệu quả kinh tế cao Để kích thích việc sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp, Nhà nước đề ra những chính sách đầu tư, thuế cho phù hợp với điều kiện đất đai ở các vùng trong nước

Trong nông nghiệp, nếu sử dụng hợp lý đất đai thì sức sản xuất của nó không ngừng được nâng lên Sức sản xuất của đất đai tăng lên gắn liền với sự phát triển của lực lượng sản xuất, sự tiến bộ khoa học kỹ thuật, với việc thực hiện phương thức thâm canh và chế độ canh tác hợp lý Sức sản xuất của đất đai biểu hiện tập chung ở độ phì nhiêu của đất đai Vì vậy phải được thực hiện các biện pháp hữu hiệu để nâng cao độ phí nhiêu của đất đai, cho phép năng suất đất đai tăng lên

Khi tham gia vào nền kinh tế thị trường, đất đai có sự thay đổi căn bản

về bản chất kinh tế xã hội: Từ chỗ là tư liệu sản xuất, điều kiện sống chuyển sang là tư liệu sản xuất chứa đựng yếu tố sản xuất hàng hoá, phương diện kinh

tế của đất trở thành yếu tố chủ đạo quy định sự vận động của đất đai theo hướng ngày càng nâng cao hiệu quả Đặc biệt trong tình hình hiện nay, giá đất cũng như lợi nhuận khi đầu tư vào đất tăng cao đã khiến cho tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất đai xảy ra, làm ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống kinh

tế xã hội Trong sản xuất nông nghiệp, khi tham gia vào cơ chế thị trường đất đai cũng chứa đựng nguy cơ quay về sản xuất tự cấp tự túc nếu người sử dụng đất không đủ năng lực, thị trường bất lợi kéo dài Hơn nữa, đất đai cũng là một nguồn vốn tham gia vào sản xuất hàng hoá, việc sử dụng đất lại rất cần có vốn nên hình thành thị trường đất đai là một động lực quan trọng góp phần hoàn thiện hệ thống thị trường quốc gia Chính vì vậy việc quản lý nhà nước

về đất đai là hết sức cần thiết, nhằm phát huy những ưu thế của cơ chế thị trường và hạn chế những khuyết tật của thị trường khi sử dụng đất đai, ngoài

ra cũng làm tăng tính pháp lý của đất đai

Tóm lại, việc khai thác những ưu điểm và hạn chế, những khuyết tật của cơ chế thị trường đặc biệt là các quan hệ đất đai vận động theo cơ chế thị trường thì không thể thiếu được sự quản lý của Nhà nước với tư cách là chủ thể của nền kinh tế quốc dân Như vậy Nhà nước thực hiện chức năng quản lý

là một đòi hỏi khách quan, là nhu cầu tất yếu trong việc sử dụng đất đai Nhà nước không chỉ quản lý bằng công cụ pháp luật, các công cụ tài chính mà Nhà nước còn kích thích, khuyến khích đối tượng sử dụng đất hiệu quả bằng biện pháp kinh tế Biện pháp kinh tế tác động trực tiếp đến lợi ích của người sử dụng đất và đây là một biện pháp hữu hiệu trong cơ chế thị trường, nó làm cho các đối tượng sử dụng đất có hiệu quả hơn, làm tốt công việc của mình, vừa bảo đảm được lợi ích cá nhân cũng như lợi ích của toàn xã hội

1.1.2 Khái quát về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng

1.1.2.1 Một số khái niệm

- Giải phóng mặt bằng (GPMB) là quá trình Nhà nước thu hồi đất của

tổ chức, cá nhân, hộ gia đình sử dụng đất để chuyển giao cho chủ dự án Sau

đó chủ dự án sẽ bồi thường cho việc di dời các đối tượng gắn liền với đất như nhà ở, các công trình xây dựng trên đất, cây cối hoa màu… trả lại mặt bằng để thi công công trình

- Thu hồi đất: Là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật đất đai hiện hành

- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

Người có đất bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền, giá đất tính tiền bồi thường theo mục đích đang sử dụng tại thời điểm có quyết định thu hồi đất

- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua các hình thức như: đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

- Tái định cư: là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây

để sinh sống và làm ăn Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển

1.1.2.2 Bản chất của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định trong giải phóng mặt bằng

a, Bồi thường

- Bồi thường là đền bù những tổn hại đã gây ra Đền bù là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với

giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

- Việc bồi thường thiệt hại này có thể vô hình hoặc hữu hình (bồi thường bằng tiền, bằng vật chất khác ) có thể do các quy định của pháp luật điều tiết, hoặc do thoả thuận giữa các chủ thể

- Bản chất của việc bồi thường trong GPMB: Là việc giải quyết mối quan hệ về kinh tế giữa Nhà nước, người được giao đất, thuê đất và người bị thu hồi đất Bồi thường về đất phải được thực hiện theo đúng quy định của Nhà nước, việc bồi thường về đất không giống việc trao đổi, mua bán tài sản, hàng hóa trên thị trường mà nó phải đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước với người bị thu hồi đất có nghĩa là phải giải quyết một cách hài hòa giữa các đối tượng tham gia

- Bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng là hành vi được Hiến pháp năm 1992 quy định, đồng thời tại Điều 27 của Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn như: Nghị định của Chính Phủ: Số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định gía đất; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 01/2017/NĐ – CP ngày 06/01/2017 của Chính Phủ quy định sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật đất đai; Căn cứ Quyết định số 96/2014 QĐ-UBND ngày 29/12/2014 của UBND thành phố Hà Nội về việc ban hành quy định về giá các loại đất trên địa bàn thành phô Hà Nội áp dụng

từ ngày 01/01/201 5 đến ngày 01/01/ 2019; Căn cứ quyết định số 06/2017/QĐ-UBND ngày 03 tháng 3 năm 2017 của UBND thành phố Hà Nội

về việc Ban hành giá xây dựng mới nhà ở, nhà tạm, vật kiến trúc làm cơ sở xác định giá trị bồi thường hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội;

* Đối tượng và điều kiện được bồi thường

- Loại đất bị thu hồi: dựa vào phân loại đất theo quy định của pháp luật hiện hành nhà đất nông nghiệp, đất ở, đất chuyên dùng Cần lưu ý tới yếu tố nhân tạo, tức là vai trò của con người tác động vào đất đai Ví dụ đối với đất nông nghiệp thì ngoài yếu tố độ phì tự nhiên, cần chú ý đến độ phì nhân tạo, tức là địa tô chênh lệch II Với những yếu tố nhân tạo cần xem xét đến vai trò đầu tư của Nhà nước cũng như của người sử dụng đất

- Căn cứ vào loại công trình: mức bồi thường được tính toán phù hợp với giá trị công trình gắn liền với đất theo mục đích sử dụng đất được pháp luật quy định Việc căn cứ vào loại công trình để tính toán mức bồi thường thiệt hại phải trả cho người bị thu hồi đất sẽ làm cho các chủ dự án tính toán

kỹ lưỡng nhằm tiết kiệm chi phí Uỷ ban nhân dân các cấp và chủ dự án là những người trực tiếp xem xét các yếu tố, điều kiện liên quan tới việc quy định mức giá bồi thường thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất Đối tượng và điều kiện được bồi thường: Nghị định của Chính Phủ: Số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định gía đất; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 01/2017/NĐ – CP ngày 06/01/2017 của Chính Phủ quy định sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật đất đai; Căn cứ Quyết định số 96/2014 QĐ-UBND ngày 29/12/2014 của UBND thành phố Hà Nội về việc ban hành quy định về giá

các loại đất trên địa bàn thành phô Hà Nội áp dụng từ ngày 01/01/201 5 đến ngày 01/01/ 2019; Căn cứ quyết định số 06/2017/QĐ-UBND ngày 03 tháng 3 năm 2017 của UBND thành phố Hà Nội về việc Ban hành giá xây dựng mới nhà ở, nhà tạm, vật kiến trúc làm cơ sở xác định giá trị bồi thường hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội;

* Xác định giá bồi thường về đất và tài sản trên đất:

Căn cứ Luật Đất đai ngày 29/11/2013;

Căn cứ các Nghị định của Chính Phủ: Số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định gía đất; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 01/2017/NĐ – CP ngày 06/01/2017 của Chính Phủ quy định sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật đất đai; Căn cứ Quyết định số 96/2014 QĐ-UBND ngày 29/12/2014 của UBND thành phố Hà Nội về việc ban hành quy định về giá các loại đất trên địa bàn thành phô Hà Nội áp dụng

từ ngày 01/01/201 5 đến ngày 01/01/ 2019; Căn cứ quyết định số 06/2017/QĐ-UBND ngày 03 tháng 3 năm 2017 của UBND thành phố Hà Nội

về việc Ban hành giá xây dựng mới nhà ở, nhà tạm, vật kiến trúc làm cơ sở xác định giá trị bồi thường hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội

- Giá đất để tính bồi thường thiệt hại được xác định trên cơ sở khung giá đất của địa phương ban hành theo quy định của Chính phủ, đảm bảo giá đất tính bồi thường phù hợp với khả năng sinh lợi và giá trị chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở địa phương

- Bồi thường thiệt hại đối với đất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất làm muối, đất có mặt nước nuôi trồng thuỷ sản thì người bị thu hồi được bồi thường bằng đất theo diện tích và hạng đất của đất bị thu hồi có cùng mục

đích sử dụng.Trong quá trình thực hiện nếu không có đất để bồi thường thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền theo giá quy định ở trên Nếu đất bị thu hồi là đất do Nhà nước giao sử dụng tạm thời, đất cho thuê, đất đấu thầu thì người bị thu hồi không được bồi thường thiệt hại về đất nhưng được bồi thường thiệt hại về các chi phí đã đầu tư vào đất Người bị thu hồi đất là người làm nông nghiệp nhưng không thuộc đối tượng được bồi thường, sau khi bị thu hồi đất người đó không còn đất để sản xuất nông nghiệp thì chính quyền địa phương xem xét, nếu có điều kiện thì được giao đất mới để sản xuất

- Bồi thường thiệt hại đối với đất ở: Đất bị thu hồi là đất ở thì được bồi thường thiệt hại bằng tiền, nhà ở hoặc đất ở khu tái định cư (tuỳ thuộc vào thực tế của từng địa phương)

* Bồi thường về nhà, công trình xây dựng trên đất:

- Mức bồi thường đối với nhà và các công trình kiến trúc trên đất được xác định bằng giá trị hiện có của nhà và công trình phá dỡ cộng thêm một khoản tiền bằng một tỷ lệ phần trăm trên giá trị hiện có của nhà và công trình

đó, nhưng mức tối đa không lớn hơn 100% và mức tối thiểu không nhỏ quá 60% giá trị của nhà và công trình theo giá trị mới có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương do Bộ Xây dựng ban hành với công trình đã phá dỡ

- Đối với công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật, mức bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương do Bộ Xây dựng ban hành; nếu công trình không còn sử dụng thì không được bồi thường

- Đối với nhà cấp IV, nhà tạm và công trình phụ mức bồi thường thiệt hại được tính bằng giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương do Bộ Xây dựng ban hành, theo giá chuẩn tương đương do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành theo quy định của Nhà nước

* Bồi thường thiệt hại các tài sản khác:

- Đối với mồ mả: Bồi thường toàn bộ chi phí về đất đai, đào bốc, di chuyển, xây dựng lại và các chi phí liên quan trực tiếp Trường hợp đặc biệt

do UBND Thành phố quyết định

- Đối với cây cối hoa màu: Mức bồi thường thiệt hại với cây hằng năm, vật nuôi, đất có mặt nước được tính bằng giá trị sản lượng, thu hoạch trong một năm thu năng suất bình quân của 3 năm trước đó với giá trị trung bình của nông sản, thuỷ sản cùng loại tại địa phương

b, Tái định cư

*Tái định cư trong bồi thường, GPMB khi Nhà nước thu hồi đất được hiểu là việc di chuyển người có đất bị thu hồi đến sinh sống ổn định tại một nơi ở mới thông qua các hoạt động hỗ trợ của Nhà nước nhằm giúp người bị thu hồi đất ổn định đời sống, sản xuất tại khu tái định cư

Thực hiện theo Quyết định 10/QĐ-UBND ngày 29/3/2017 của UBND thành phố Hà Nội do Luật Đất đai 2013 và các nghị định của Chính phủ giao cho về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội

Căn cứ vào kế hoạch phát triển kinh tế của địa phương, căn cứ vào quy

mô thực tế của diện tích đất bị thu hồi, khả năng quỹ đất dùng để bồi thường

số hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất ở phải di chuyển đến nơi khác UBND thành phố trực thuộc Trung ương quyết định hoặc uỷ quyền cho UBND quận, huyện quyết định và tổ chức thực hiện lập khu tái định cư hoặc tái định cư phân tán cho phù hợp với tình hình thực tế của địa phương

* Điều kiện bắt buộc đối với khu tái định cư:

- Khu tái định cư phải xây dựng phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quy hoạch xây dựng, tiêu chuẩn và quy chuẩn xây dựng

- Khu tái định cư phải được sử dụng chung cho nhiều dự án

- Trước khi bố trí đất ở cho các hộ gia đình, cá nhân, khu tái định cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho người sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ

* Bố trí đất ở cho các hộ gia đình tại khu TĐC được thực hiện theo nguyên tắc sau:

- Ưu tiên cho các hộ sớm thực hiện kế hoạch GPMB tiếp đó là các hộ thuộc các đối tượng chính sách xã hội, người có công với cách mạng, gia đình liệt sỹ, thương bệnh binh

Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí quan trọng trong chính sách bồi thường GPMB Các dự án bố trí tái định cư phải luôn đảm bảo về điều kiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

1.1.2.3 Đặc điểm của giải phóng mặt bằng

- Là quá trình thực hiện đa dạng: Mỗi một dự án được tiến hành trên một vùng nhất định với mỗi một quy mô thực hiện khác nhau, do đó, việc thực hiện công tác giải phóng mặt bằng cũng thể hiện khác nhau tùy vào từng

dự án Công tác giải phóng mặt bằng cũng gắn bó với đặc trưng của từng vùng như: Khu vực nội thành dân số cao, đất đai có giá trị đặc biệt thực hiện giải phóng mặt bằng không phải là điều dễ dàng Điều này khác hẳn với khu vực ven đô hay ngoại thành thì công việc thực hiện có đơn giản hơn

- Tính phức tạp: Đất đai nhà ở có vai trò đặc biệt quan trọng nên khi giải phóng mặt bằng cũng gặp nhiều khó khăn Ở các khu đô thị lớn do đất đai

có giá trị kinh tế cao phần nào dẫn tới tình trạng người dân không muốn di chuyển chỗ ở do bị mất một số các điều kiện thuận lợi khi phải ở nơi khác Mặt khác, do sự hình thành lâu đời của đất đai nó được sở hữu do nhiều chế

độ, nhiều chủ sở hữu nên việc xác định rõ đặc điểm của từng thửa đất rất khó cho công tác kê khai, phần khác nó cũng ảnh hưởng bởi luật đất đai và các chính sách được thực hiện trong công tác giải phóng mặt bằng từ trước không

đồng bộ đặc biệt là do công tác xác định giá đền bù không thỏa đáng cho người dân trong diện cần giải phóng mặt bằng dẫn tới tình trạng chây lỳ không chịu di chuyển Khi thực hiện di rời, điều quan trọng là bố trí đất cho khu vực tái định cư chưa được đảm bảo do các nguyên nhân khác nhau như không có đất, thiếu các điều kiện sinh hoạt Giải phóng mặt bằng được thực hiện chủ yếu ở các khu vực dân cư có đời sống kinh tế thấp chủ yếu là buôn bán nhỏ do vậy họ sẽ không mưốn di chuyển chỗ ở, điều đó đồng nghĩa với việc họ lại phải tìm công việc khác thích hợp với nơi ở mới

1.1.2.4 Tính tất yếu của việc thu hồi đất và đền bù thiệt hại về đất đai cho thực hiện các dự án

- Chính sách bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất là một trong những công tác hết sức cần thiết, không thể thiếu được và nó luôn luôn đi đôi với sự phát triển kinh tế - xã hội

Sự phát triển kinh tế bao gồm sự gia tăng cả về số lượng và chất lượng mọi mặt của nền kinh tế quốc dân Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình CNH - HĐH đất nước, sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp và ngành dịch vụ diễn ra mạnh mẽ Mặt khác, chính sự phát triển của các ngành công nghiệp và dịch vụ đã làm cho cơ cấu sử dụng đất có sự chuyển biến mạnh mẽ

Những chủ sử dụng đất của những mảnh đất bị thu hồi để lấy đất xây dựng các khu công nghiệp, xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng, xây dựng khu giải trí,… dù ít hay nhiều cuộc sống hiện tại họ đều bị ảnh hưởng Để đảm bảo được cuộc sống của người dân nằm trong những dự án xây dựng và đảm bảo có đất để thực hiện dự án phát triển đất nước, Nhà nước tất yếu phải

có những chính sách đền bù thiệt hại cho chủ sử dụng đất

Nếu công tác này được thực hiện tốt thì các dự án mới có thể đẩy nhanh tiến độ hoàn thành và không chỉ người dân nằm trong diện được bồi thường

được hưởng lợi ích từ dự án mà toàn thể người dân của đất nước sẽ được cuộc sống thịnh vượng Chính vì vậy mà chính sách bồi thường sẽ góp một phần lớn làm cho đất nước ta ổn định về xã hội và phát triển về kinh tế

- Chính sách bồi thường thiệt hại đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, người sở hữu nhà ở và quyền lợi của Nhà nước

Đất đai là sản phẩm của tự nhiên có trước lao động Quỹ đất đai của nước ta hiện nay là thành quả của việc khai hóa, bồi bổ cải tạo và bảo vệ của bao nhiêu thế hệ Và trong Luật Đất đai 2013 đã khẳng định: “Đất đai thuộc

sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu” Nên đất đai không thuộc quyền sở hữu của riêng một ai mà là của toàn xã hội Nhà nước thực hiện quyền định đoạt, quyền điều tiết các nguồn lợi từ đất đai và Nhà nước trao quyền sử dụng đất, công nhận quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất nhằm đảm bảo nguyên tắc sử dụng đất

Luật Đất đai 2013 đã quy định rõ quyền và lợi ích của người sử dụng đất cũng như trách nhiệm của Nhà nước khi thu hồi đất Nhà nước có chính sách bảo đảm cho người làm nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản có đất để sản xuất Bởi lẽ, đất có vai trò vô cùng quan trọng đối với xã hội loài người, nó là điều kiện cho sự sống của động thực vật và con người trên trái đất Nó là cơ sở của cơ sở hạ tầng, là nền tảng để xây dựng nhà cửa và các công trình kiến trúc phục vụ cho cuộc sống Đất cũng là tư liệu sản xuất đặc biệt đối với ngành nông nghiệp và không thể thay thế được

Luật nhà ở 2014 đã quy định: Công dân thực hiện quyền có nhà ở bằng việc tạo lập hợp pháp nhà ở cho mình hoặc thuê nhà ở của chủ sở hữu khác theo quy định của pháp luật Nhà nước công nhận và bảo vệ quyền sở hữu nhà

ở của các cá nhân và các chủ sở hữu khác Như đã thấy nhà ở là một tài sản quý giá đối với con người Bởi nhà là nơi để ở, là nơi sản xuất, là nơi làm việc,…Để xây dựng nhà cần tiêu tốn sức lao động và một khoản tiền không

nhỏ, hơn thế nữa nhà cần có đất để xây dựng nên khi Nhà nước thu hồi đất đồng thời thu hồi cả nhà hoặc thu hồi một phần đất có ảnh hưởng đến kết cấu của nhà trên đất đó thì công tác bồi thường thiệt hại cho người sở hữu nhà là một tất yếu khách quan

Thực chất, bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất là việc giải quyết mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước, người được giao đất, người thuê đất và người bị thu hồi đất Chính sách bồi thường thiệt hại sẽ vừa phải đảm bảo lợi ích của người bị thu hồi đất nhưng cũng đồng thời phải đảm bảo lợi ích của Nhà nước, của người nhận quyền sử dụng đất thu hồi Có nghĩa là sẽ giải quyết một cách hài hòa giữa các đối tượng tham gia

- Đền bù thiệt hại là một trong những công tác quan trọng để thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, xây dựng và phát triển nhà ở

Quy hoạch đất đai và nhà ở là việc Nhà nước bố trí, sắp xếp các loại đất đai và nhà ở cho các đối tượng sử dụng theo phạm vi không gian và trong từng thời gian nhất định, với mục đích phục vụ tốt nhất cho chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và giúp cho việc sử dụng đất đai và nhà ở hợp lý, có hiệu quả

Quy hoạch sử dụng đất đai và nhà ở căn cứ vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng cụ thể và được cụ thể hóa bằng các

kế hoạch trong từng thời gian bao gồm việc xác định phương hướng, mục tiêu, các chỉ tiêu về sử dụng đất đai, chỉ tiêu xây dựng và phát triển nhà ở, việc bố trí sử dụng các loại đất sao cho hợp lý nhất Trong quá trình thực hiện quy hoạch chắc chắn sẽ dẫn đến việc thay đổi mục đích sử dụng của các loại đất

mà người dân đang sử dụng Khi đó công tác BTGPMB và bồi thường thiệt hại sẽ là một khâu quan trọng trong quá trình quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và nhà ở

- Chính sách bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất là một khâu quan trọng trong quá trình thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến việc sử dụng đất đai, xây dựng phát triển nhà ở

Đối với những dự án cần đến quỹ đất để xây dựng thì sau khi xin được giấy phép giao đất hay cho thuê đất, việc làm đầu tiên đối với các dự án là tiến hành GPMB để tiến hành các bước tiếp theo Bởi vì, không phải lúc nào Nhà nước cũng có sẵn quỹ đất để giao cho dự án mà không cần phải GPMB Bồi thường thiệt hại là một khâu quan trọng trong công tác GPMB Nó không những ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện của dự án mà còn ảnh hưởng tới hiệu quả của dự án

Một dự án được tiến hành trên phần đất mà việc bồi thường thiệt hại đã được giải quyết ổn định mà không có khiếu nại, tố cáo nào thì dự án đó chắc chắn sẽ được tiến hành nhanh hơn và hiệu quả hơn là một dự án được tiến hành trên phần đất còn có nhiều vướng mắc về khâu bồi thường thiệt hại

Thực tế hiện nay cho thấy, hầu hết các dự án có sử dụng đến đất đang gặp phải tình trạng khó khăn trong việc bồi thường thiệt hại vì nhiều lý do khác nhau, điều này đã gây nên sự chậm trễ hoặc không thể tiếp tục thi công

dự án

1.1.2.5 Trình tự công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

a Trình tự công tác bồi thường

- Lập, thẩm định và xét duyệt phương án tổng thể về bồi thường

- Thành lập Hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng

- Họp dân công khai các cơ chế chính sách

- Kê khai, kiểm kê diện tích đất và tài sản gắn liền với đất, xác định nguồn gốc đất đai

- Công khai phương án bồi thường

- Lập, thẩm định, xét duyệt phương án bồi thường

- Thực hiện việc chi trả tiền bồi thường

- Giải quyết khiếu nại đối với quyết định bồi thường

b Trình tự công tác hỗ trợ

- Lập, thẩm định và xét duyệt phương án tổng thể về hỗ trợ

- Công khai phương án hỗ trợ

- Lập, thẩm định, xét duyệt phương án hỗ trợ

- Thực hiện việc chi trả tiền hỗ trợ

- Giải quyết khiếu nại đối với quyết định hỗ trợ

c Trình tự công tác tái định cư

- Lập, thẩm định và xét duyệt phương án tổng thể về tái định cư

- Xây dựng khu tái định cư và khu đất làm mặt bằng sản xuất, kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp

- Công khai phương án tái định cư

- Lập, thẩm định, xét duyệt phương án tái định cư

- Thực hiện việc bố trí tái định cư

- Giải quyết khiếu nại đối với tái định cư

1.1.3 Vai trò của các cấp chính quyền và sự tham gia của cộng đồng trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.1.3.1 Những quy định của nhà nước về giải phóng mặt bằng

Căn cứ Luật Đất đai ngày 29/11/2013;

Căn cứ các Nghị định của Chính Phủ: Số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định gía đất; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 01/2017/NĐ – CP ngày 06/01/2017 của Chính Phủ quy định sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật đất đai;

Căn cứ Quyết định số 10/2017/QĐ-UBND ngày 29 tháng 3 năm 2017 của UBND thành phố Hà Nội ban hành Quy định các nội dung thuộc thẩm quyền của UBND thành phố Hà Nội về bồi thường, hỗ trợ và tài định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội;

Căn cứ quyết định số 06/2017/QĐ-UBND ngày 03 tháng 3 năm 2017 của UBND thành phố Hà Nội về việc Ban hành giá xây dựng mới nhà ở, nhà tạm, vật kiến trúc làm cơ sở xác định giá trị bồi thường hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội;

Căn cứ Quyết định số 96/2014 QĐ-UBND ngày 29/12/2014 của UBND thành phố Hà Nội về việc ban hành quy định về giá các loại đất trên địa bàn thành phố Hà Nội áp dụng từ ngày 01/01/2015 đến ngày 01/01/ 2019;

Căn cứ Thông báo số 8514/STC – BG ngày 25/12/2017 của Sở tài chính về đơn giá bồi thường, hỗ trợ các loại cây, hoa màu, sản lượng cá phục

vụ công tác GPMB trên địa bàn thành phố Hà Nội;

1.1.3.2 Vai trò của các cấp chính quyền trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

* Ở cấp Trung ương

+ Bộ Tài chính: Tổ chức kiểm tra, hướng dẫn việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, thực hiện việc thu và chi trả đúng thời hạn các khoản do ngân sách Nhà nước cấp và tham gia giám sát các hoạt động tài chính liên quan như xác định hệ số K, định giá đất tính đền bù thiệt hại, các chế độ quản lý và chi phí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng

Bộ Tài chính là cơ quan chủ trì phối hợp với các ngành liên quan hướng dẫn xử lý những vướng mắc về giá đất, giá tài sản và thực hiện chính sách hỗ trợ trong việc bồi thường hỗ trợ và Tái định cư

+ Bộ Kế hoạch đầu tư: Hướng dẫn kiểm tra việc lập và thực hiện dự án tái định cư theo quy định của pháp luật về quản lý, đầu tư và xây dựng

+ Bộ Xây dựng: Hướng dẫn, kiểm tra UBND các cấp trong việc xác định tính hợp pháp của các công trình xây dựng để tính bồi thường, lập quy hoạch xây dựng khu tái định cư Hướng dẫn, kiểm tra việc xác định giá nhà, công trình để bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo phạm vi quyền hạn được giao

+ Bộ Tài nguyên và Môi trường: Giúp chính quyền địa phương xác định giá đất các khu đất quy hoạch sẽ bị thu hồi phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, hướng dẫn kiểm tra việc quy hoạch đất cụ thể của từng dự án đầu

tư, xác định chủ sử dụng đất được bồi thường, được hỗ trợ hoặc không được bồi thường, không được hỗ trợ Thực hiện các nhiệm vụ về quản lý đất đai trong việc bồi thường và lập khu tái định cư

và phối hợp với UBND các quận, huyện tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện

- Tham gia Hội đồng thẩm định cấp tỉnh, thành phố để kiểm tra, giám sát việc thẩm định đúng chính sách, đúng chế độ, kịp thời báo cáo UBND tỉnh, thành phố để kịp thời chỉ đạo tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện

- Thành lập Hội đồng thẩm định GPMB cấp tỉnh, thành phố: Hội đồng thẩm định do Sở Tài chính chủ trì, căn cứ chính sách, quy định của pháp luật, chủ trì phối hợp với các ngành liên quan để kiểm tra giám sát, thẩm định về giá bồi thường, giá nhà tái định cư, thẩm định các phương án bồi thường, phê duyệt, tái định cư theo thẩm quyền

- UBND tỉnh, thành phố có quyền kiểm tra, chỉ đạo Hội đồng đền bù GPMB lập phương án đền bù thiệt hại, GPMB, cưỡng chế đối với các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân không chấp hành quyết định thu hồi đất của cấp

có thẩm quyền

* Ở cấp quận, huyện

Chủ yếu thực hiện các chủ trương, chính sách của thành phố trong công tác GPMB, trực tiếp tham gia vào công tác GPMB Lập kế hoạch và tổng hợp kết quả thực hiện công tác GPMB báo cáo ban chỉ đạo GPMB thành phố để theo dõi, kiểm tra, đôn đốc…

UBND huyện có quyền kiểm tra, chỉ đạo Hội đồng đền bù GPMB lập phương án đền bù thiệt hại, GPMB và phê duyệt phương án đền bù, hỗ trợ, tái định cư; có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo của nhân dân về đền bù thiệt hại, GPMB, cưỡng chế đối với các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân không chấp hành quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền

* Chính quyền xã, phường, thị trấn

Xã, phường, thị trấn là cơ quan phối hợp quan trọng trong công tác đền

bù GPMB có trách nhiệm xác nhận tờ kê khai của các tổ chức, cá nhân về diện tích, hạng đất, vị trí đất, nguồn gốc đất, số lượng tài sản, gửi Hội đồng đền bù thiệt hại GPMB cấp huyện, tổng hợp báo cáo tình hình sử dụng quỹ đất dùng để đền bù thiệt hại Hơn nữa, đây là cơ quan gần dân nhất, có thể lắng nghe và thấu hiểu tâm tư nguyện vọng của nhân dân Trực tiếp thực hiện các công việc liên quan đến công tác GPMB như chuẩn bị phương án, khảo sát, phối hợp tạo điều kiện cho các cơ quan chuyên môn tiến hành công việc của mình, đứng ra giải thích, thuyết phục người dân chấp hành các chủ trương chính sách trong công tác GPMB

1.1.3.3 Vai trò của của cộng đồng trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Trước đây, trong công tác giải phóng mặt bằng, vai trò của các tổ chức chính trị, xã hội đoàn thể tại địa phương chưa thể hiện đúng mức và quan trọng như hiện nay Các cơ quan đoàn thể như: Mặt trận tổ quốc, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh… đã quan tâm và phát huy vai trò là thành viên tích cực của Hội đồng giải phóng mặt bằng ở địa phương Thực tế, công tác giải phóng mặt bằng thuộc một số dự án của cả nước nói chung và trên địa bàn huyện Chương Mỹ nói riêng đã chứng minh được vai trò của các

tổ chức đoàn thể này

Các đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội đóng vai trò rất lớn trong nhiều công đoạn giải phóng mặt bằng, đặc biệt là công tác chuẩn bị lên phương án giải phóng mặt bằng khi địa phương có dự án liên quan như:

+ Phối hợp với đơn vị tư vấn lập dự án, lên phương án điều tra, khảo sát, đo đạc, thiết kế, trực tiếp tham gia vào quá trình điều tra, khảo sát cùng với cơ quan chức năng

+ Tổ chức vận động, tuyên truyền hướng dẫn người dân trong việc di dời, giải phóng mặt bằng, chấp hành và thực hiện nghiêm chỉnh các chủ trương chính sách của Nhà nước

+ Tham gia hòa giải, giáo dục, thuyết phục các tranh chấp, khiếu kiện của người dân ở các cấp cơ sở

+ Cùng với các cơ quan chức năng tham gia cưỡng chế đối với các hộ dân trong diện di dời có thái độ trây ỳ, không tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định về đền bù, thu hồi đất trên địa bàn của mình

+ Tham gia cùng với các cơ quan chuyên môn tiến hành nghiên cứu những ảnh hưởng của cuộc sống người dân sau khi bị di dời, giải phóng mặt

bằng trong phạm vi dự án ảnh hưởng, đề xuất kiến nghị những khó khăn vướng mắc lên chính quyền cấp trên

+ Đại diện cho quần chúng nhân dân ở địa phương nói lên tiếng nói của người dân về những khó khăn vướng mắc khi đền bù thiệt hại tài sản khi nhà nước tiến hành thu hồi đất, giải phóng mặt bằng thực hiện dự án

1.2 Cơ sở thực tiễn về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng

1.2.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới và ở Việt Nam về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng

1.2.1.1 Kinh nghiệm của các nước trên thế giới

a Trung Quốc

Tại chương 20 và 23 Luật quản lý đất đai của Trung Quốc 2004 và Điều 13, 16 quy định về trưng mua nhà thuộc sở hữu Nhà nước và bồi thường năm 2011 quy định: Trước hết, tiến hành khảo sát các điều kiện thu hồi đất về các mặt dân số, nông nghiệp, đất canh tác trên thu nhập đầu người, tổng sản lượng hàng năm, diện tích đất, loại đất, và vấn đề sở hữu của khu vực bị ảnh hưởng

Thứ hai, dự thảo kế hoạch thu hồi đất Kế hoạch này là cơ sở để Chính phủ phê duyệt công tác thu hồi đất và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Công tác này bao gồm trưng mua đất thuộc sở hữu hợp tác xã, mục đích sử dụng đất, vị trí chính xác của khu đất bị trưng mua, chủ sở hữu và diện tích

Thứ ba, báo cáo với chính quyền cấp địa phương Cơ quan quản lý đất đai đệ trình kế hoạch thu hồi đất và các tài liệu khác lên cấp cao hơn để kiểm tra, phê duyệt

- Ngày công bố dự án (Ngày thông báo): Điều 46 Luật quy định: Ngày công bố dự án là ngày công bố chính thức việc dự án được phê duyệt

- Cơ sở bồi thường: Điều 47 của Luật và Điều 19 Quy định về trưng mua nhà trên đất thuộc sở hữu Nhà nước và bồi thường năm 2011 quy định:

+ Bồi thường không căn cứ giá thị trường, mức bồi thường phụ thuộc vào mục đích sử dụng ban đầu của khu đất bị trưng mua, mức này thấp hơn nhiều so với phí giao đất

+ Trong trường hợp mức bồi thường không đủ để duy trì mức sống ban đầu, có thể tăng thêm, tuy nhiên, tổng mức bồi thường không vượt quá 30 lần giá trị sản lượng trung bình của 3 năm trước khi thực hiện trưng mua

+ Bồi thường cho giá trị nhà ở không thấp hơn giá thị trường

+ Cơ quan thẩm định giá bất động sản sẽ do chủ sở hữu lựa chọn

- Hình thức bồi thường: Có một số hình thức bồi thường và tái định cư cho những hộ nông dân như sau:

+ Chỉ bồi thường tiền

+ Tái định cư và có việc làm

+ Tái định cư với bảo hiểm phúc lợi

- Bồi thường Đất nông nghiệp: Điều 47 đoạn 2 và Điều 19 Quy định về trưng mua nhà trên đất thuộc sở hữu Nhà nước và bồi thường năm 2011

- Bồi thường đất ở và các loại đất khác: Các tiêu chuẩn về bồi thường cho các loại đất khác tùy thuộc vào từng địa phương, trên cơ sở tham khảo mức bồi thường cho đất canh tác

- Bồi thường ảnh hưởng cho hoạt động kinh doanh: Bồi thường cho các thiệt hại về ngừng sản xuất và kinh doanh sẽ được quyết định dựa trên mức lợi nhuận, thời gian ngừng sản xuất hoặc kinh doanh và các yếu tố khác

- Bồi thường đối với người thuê đất: Không bồi thường cho cá nhân thuê đất; không có điều khoản dành cho người thuê đất

- Các hộ gia đình được cấp nhà: Nếu hộ gia đình có nhà ở đạt chuẩn, sẽ được ưu tiên đền bù nhà ở như vậy

- Các biện pháp phục hồi thu nhập: Điều 46 của Luật, Điều 13, 16 Quy định về trưng mua nhà trên đất thuộc sở hữu nhà nước và bồi thường năm

hộ nông dân bị ảnh hưởng đã chọn cách này

Tái định cư thông qua thỏa thuận chia sẻ cổ phần: Người được bồi thường sẽ chuyển khoản tiền được bồi thường thành cổ phần của công ty được thành lập với vốn đầu tư từ các khoản tiền bồi thường

Thông qua việc thành lập cơ chế an sinh xã hội: Cơ chế này đã được áp dụng ở một số địa phương có kinh tế phát triển

- Giám sát: Khi kế hoạch thu hồi đã được phê duyệt, cơ quan quản lý đất đai của tất cả các địa phương sẽ báo cáo về Bộ Tài nguyên và Đất đai về các khoản chi cho bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vào cuối mỗi năm Bộ này

sẽ chịu trách nhiệm xem xét báo cáo

- Tham vấn người dân: Không quy định về quy trình tham vấn Tuy nhiên, trong văn bản về thủ tục tố tụng đối với tài nguyên và đất đai 2004 có yêu cầu cơ quan trưng mua đất đai phải thông báo tới nông dân về quyền lợi của họ trong việc khiếu kiện bồi thường, tái định cư và nếu cần, sẽ có phiên tòa xử trong vòng 5 ngày sau khi các bên được thông báo

- Cơ chế khiếu nại: Tranh chấp về quyền chủ sở hữu hoặc quyền sử dụng đất sẽ được giải quyết thông qua đàm phán giữa các bên, nếu đàm phán không thành công, sẽ do chính quyền địa phương giải quyết

- Những trường hợp không được đền bù: Trước khi quyết định trưng mua nhà ở, chính quyền địa phương sẽ thành lập các bộ phận để điều tra, xác định các tòa nhà trong diện trưng mua nhưng chưa đăng ký

Đối với những tòa nhà tạm thời, được coi là xây hợp pháp và đáp ứng yêu cầu về mặt thời gian, sẽ được bồi thường Đối với những tòa nhà xây bất hợp pháp và không đáp ứng yêu cầu về mặt thời gian xây dựng thì sẽ không được bồi thường

- Công trình tái định cư: Không quy định cụ thể

b Hàn Quốc

Đạo luật về thu hồi đất cho các công trình công cộng 2009 quy định về việc chuẩn bị kế hoạch thu hồi đất và tái định cư (LAR) cụ thể như sau:

+ Xác định danh mục các công trình công cộng và tiến hành khảo sát

cơ bản về các đối tượng và tài sản bị ảnh hưởng

+ Đàm phán về các điều khoản và điều kiện của LAR với các bên liên quan

+ LAR bao gồm thời hạn áp dụng các biện pháp tái định cư, thời gian, địa điểm, và các vấn đề liên quan đến hồ sơ đăng ký

- Ngày công bố dự án (Ngày thông báo): Điều 22 Đạo luật về thu hồi đất cho các công trình công cộng 2009 quy định 2 bước thông báo:

+ Chính phủ phải đưa ra thông báo sơ bộ về thu hồi đất, để cho phép cán bộ thực hiện công tác đo đạc

+ Thông báo về kế hoạch dự kiến với các chi tiết cụ thể về khu vực bị thu hồi Ngày thông báo là ngày thực hiện bước thứ 2

- Cơ sở bồi thường: Đối với thửa đất được sử dụng thông qua đàm phán hoặc xét xử của tòa án, khoản bồi thường sẽ được tính dựa trên mức giá công bằng, có tính tới giá thuê, mục đích sử dụng, thời gian sử dụng và giá của những thửa đất tương tự gần đó

Định giá để bồi thường sẽ do chuyên gia định giá tư nhân thực hiện, mức bồi thường sẽ được tính là mức trung bình của các giá trị định giá Nếu giá trị định giá cao nhất và thấp nhất chênh lệch 10% hoặc nhiều hơn, sẽ phải

có chuyên gia định giá khác thực hiện tiếp việc định giá, và từ đó, mức bồi thường sẽ được tính toán lại

- Hình thức bồi thường: Bồi thường được trả bằng tiền mặt Các chủ sở hữu tài sản bị thu hồi có thể lựa chọn các hình thức khác, không phải tiền mặt, bao gồm đất thay thế hoặc nhà ở xã hội

- Bồi thường đất nông nghiệp được quy định trong đạo luật về thu hồi đất cho các công trình công cộng 2009

- Bồi thường đất ở và các loại đất khác: Đạo luật quy định, bồi thường theo giá thị trường

- Bồi thường công trình xây dựng: Các công trình xây dựng sau thời điểm công bố dự án sẽ không được bồi thường Các công trình xây dựng không phép vào hoặc trước ngày 24/1/1989 được cho là hợp pháp và sẽ được bồi thường tương ứng

- Bồi thường ảnh hưởng cho hoạt động kinh doanh: Bồi thường cho thiệt hại về kinh doanh được tính dựa trên thiệt hại về thu nhập hoặc lợi nhuận, chứ không dựa trên các tài sản hiện có

- Bồi thường đối với người thuê đất: Người thuê nhà được bồi thường chi phí di chuyển và ổn định nơi ở mới hoặc có thể được thu xếp thuê nhà ở

xã hội

- Các hộ gia đình được cấp nhà được quy định chi tiết trong đạo luật

- Giám sát: Không có hoạt động giám sát về ảnh hưởng của việc triển khai Luật đối với điều kiện sống của người dân bị ảnh hưởng Việc đánh giá sau dự án chỉ được thực hiện trong một số trường hợp đặc biệt

- Tham vấn người dân: Người dân bị ảnh hưởng sẽ thành lập Ủy ban công dân (RC) để tham vấn về kế hoạch tái định cư, bao gồm bồi thường, vị trí tái định cư và các giải pháp khôi phục đời sống

- Cơ chế khiếu nại: Thành lập Ủy ban về bồi thường với vai trò là cơ quan tư vấn về quyền của người dân

- Những trường hợp không được đền bù: Các tòa nhà được xây dựng không phép thì không được bồi thường Các tòa nhà xây không phép trước hoặc vào ngày 24/1/1989 thì được coi là hợp pháp và do đó chi phí xây dựng lại được bồi thường Những người được sắp xếp địa điểm tái định cư là chủ sở hữu của tòa nhà hợp pháp và những người (kể cả người đi thuê) đã sống trong tòa nhà trước ngày công bố dự án, do đó những đối tượng sau sẽ không được xét Chủ sở hữu tòa nhà không phép Tuy nhiên, những tòa nhà xây không phép trước 24/1/1989 vẫn được bồi thường Chủ sở hữu tòa nhà không sinh sống trong tòa nhà ấy trước ngày công bố dự án Tuy nhiên, điều này không

áp dụng khi người chủ sở hữu có lí do hợp lý như điều trị về y tế, phục vụ trong quân đội, các dịch vụ công, giáo dục hoặc lí do hợp pháp khác Để có thể được nhận bồi thường, người kinh doanh cần phải có cơ sở kinh doanh đầy đủ trang thiết bị (bao gồm cả nhân công) và có mặt bằng sản xuất, kinh doanh hợp pháp trước ngày công bố dự án

- Công trình tái định cư: Khu tái định cư phải bao gồm các cơ sở hạ tầng thiết yếu như đường xá, hệ thống nước và nước thải Chi phí cho việc xây dựng các cơ sở hạ tầng này sẽ do chủ đầu tư chi trả

1.2.1.2 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước

- Kinh nghiệm của thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Sau khi có Quyết định thu hồi đất để thực hiện dự án công trình đường dẫn cầu Kỳ Phú 1 và cầu Kỳ Phú 2 từ tháng 7 năm 2012, Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư công trình đường dẫn được UBND thành phố Tam Kỳ phê duyệt tại Quyết định số 3158/QĐ-UBND ngày 24/6/2013 với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là 14,8 tỷ đồng Đoạn qua khu vực phường Hòa Hương (Tp Tam Kỳ) gồm 62 hộ ảnh hưởng, trong đó có 24

hộ giải tỏa trắng, 38 hộ giải tỏa một phần Cấp ủy Đảng, chính quyền phường xác định công tác phối hợp thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư GPMB

Công trình đường dẫn cầu Kỳ Phú 1, cầu Kỳ Phú 2 là nhiệm vụ trọng tâm nhất Tuy nhiên, đa số hộ dân trong vùng dự án đều có diện tích thu hồi và vật kiến trúc ít do đó giá trị bồi thường thấp Bên cạnh đó, nơi đây thuận lợi về kinh doanh mua bán là trở ngại không nhỏ trong công tác vận động tuyên truyền

Ngay từ khi có chủ trương thực hiện dự án, Đảng ủy phường đã ban hành Nghị quyết tập trung lãnh đạo phối hợp thực hiện; đồng thời thường xuyên lãnh đạo chính quyền, Mặt trận, các đoàn thể từ phường đến khối phố vào cuộc đồng bộ, phối hợp chặt chẽ, hiệu quả Trên cơ sở chế độ chính sách của Nhà nước đã áp dụng đối với các hộ trong vùng dự án, Khối dân vận đã lãnh đạo Mặt trận, các đoàn thể chính trị xã hội chỉ đạo các Chi hội khối phố nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, đời sống kinh tế của từng hộ để tiến hành vận động Bên cạnh việc phát huy vai trò của chính quyền, Mặt trận và các hội đoàn thể, địa phương đã tích cực vận động sự ủng hộ của nhân dân, nhất là các hộ có uy tín hưởng tích cực như: Hộ ông Diệp Thế Trí, Nguyễn Nữ, Hộ

bà Võ Thị Tường, Huỳnh Thị Nghị (thuộc tuyến đường Duy Tân, Tp Tam Kỳ) gương mẫu đăng ký tái định cư, nhận tiền bồi thường Từ đó đã có ảnh hưởng tích cực đến những hộ khác, công tác vận động thuận lợi hơn Để kịp thời giải quyết những vướng mắc, địa phương đã chủ động đề xuất UBND thành phố tổ chức đối thoại với tất cả các hộ trong vùng dự án (vào ngày 13/8/2013), đồng thời đề nghị thành phố bổ sung chính sách đền bù, hỗ trợ theo quy định tại Quyết định số 14/QĐ-UBND ngày 26/6/2013 của UBND tỉnh Quảng Nam về điều chỉnh giá đất tái định cư cho hộ chính, hộ phụ, bổ sung chính sách xuất tái định cư tối thiểu và hỗ trợ cải tạo mặt tiền nhà cho hộ giải tỏa một phần và những nội dung cụ thể để tạo điều kiện cho những hộ thực sự khó khăn ổn định cuộc sống như hỗ trợ thêm thời gian thuê nhà từ

đó một số vướng mắc của nhân dân được thành phố và địa phương trực tiếp đến tận nơi giải quyết Chính quyền địa phương chủ động đề xuất áp dụng

linh hoạt chính sách xuất tái định cư tối thiểu tạo điều kiện cho hộ dân có đủ điều kiện tái định cư về nơi ở mới Đây là bài toán "gỡ khó" cho người dân trong vùng dự án và được thực hiện đầu tiên của thành phố Tam Kỳ Ngoài việc thành lập Tổ tuyên truyền vận động, UBND phường thành lập Tổ công tác giúp các hộ gia đình già yếu neo đơn, khó khăn để tháo gỡ vật kiến trúc Cho đến nay đa số hộ dân vùng dự án đã chấp hành tốt chính sách đền bù, hỗ trợ và tái định cư của Nhà nước, tháo dỡ vật kiến trúc bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công đúng thời gian quy định, đảm bảo tiến độ thi công công trình

- Kinh nghiệm của huyện Tam Dương, Vĩnh Phúc

Tam Dương có lợi thế nằm ở khu vực trung tâm của tỉnh, diện tích đất

tự nhiên rộng hơn 10 ngàn ha; nằm trên trục phát triển quan trọng, kết nối Sơn Dương - Tam Đảo – Việt Trì – Vĩnh Yên – Phúc Yên và Thủ đô Hà Nội, giáp ranh thành phố Vĩnh Yên – trung tâm chính trị KT- XH của tỉnh Tuy nhiên, nền kinh tế xuất phát điểm thấp, chủ yếu dựa vào kinh tế nông nghiệp nên ngay từ khi tái lập huyện, Huyện ủy, UBND huyện Tam Dương đã xác định phát triển kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, giảm tỉ trọng nông – lâm nghiệp Vì vậy, Cấp ủy, Chính quyền địa phương chú trọng thu hút đầu tư gắn với việc chỉ đạo thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt quá trình phát triển của huyện Tính đến nay, trên địa bàn huyện có khoảng 110 dự án được triển khai thực hiện, tổng diện tích thu hồi đất trên

400 ha, (gồm có các dự án trọng điểm Quốc gia, các dự án do cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã và một số dự án khác trên địa bàn)

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) các dự án trên địa bàn huyện cơ bản được thực hiện đảm bảo tiến độ và bàn giao mặt bằng thi công các công trình, dự án và đưa vào khai thác sử dụng Điển hình như Dự án đường điện 500Kv Hiệp Hòa - Sơn La đã hoàn thành công tác GPMB, bàn giao cho đơn