CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TĂNG THU NHẬP CỦA LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRONG CÁC HỘ GIA ĐÌNH
Cơ sở lý luận về việc tăng thu nhập của lao động nông thôn trong các hộ
1.1.1 Lao động, lao động nông thôn a) Lao động
Lao động, theo định nghĩa trong từ điển Tiếng Việt, là hoạt động có mục đích của con người nhằm sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội.
Lao động là nguồn gốc của mọi của cải, vì nó kết hợp với thiên nhiên để biến vật liệu thành tài sản Hơn nữa, lao động không chỉ là hoạt động sản xuất mà còn là điều kiện cơ bản cho sự sống của con người Thực tế, lao động đã góp phần tạo ra bản chất của loài người, thể hiện vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội.
Trong giáo trình kinh tế chính trị Mác - Lênin, lao động được định nghĩa là hoạt động có mục đích và ý thức của con người, nhằm biến đổi vật thể tự nhiên để đáp ứng nhu cầu của con người.
Lao động là hoạt động có mục đích và ý thức của con người, tạo ra thành quả để nuôi sống bản thân và đảm bảo sự tồn tại của xã hội Qua lao động, con người vận dụng sức lực và trí lực, kết hợp với công cụ để tác động lên đối tượng lao động, biến đổi nó theo ý muốn Lao động không chỉ là điều kiện thiết yếu cho sự tồn tại mà còn là yếu tố quan trọng cho sự phát triển của xã hội Mỗi cá nhân đến độ tuổi lao động đều có nhu cầu và quyền được lao động để tự nuôi sống, hỗ trợ gia đình và đóng góp cho sự giàu có của xã hội.
* Khái niệm về nông thôn
Đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất nào về nông thôn Nếu coi nông thôn là khu vực có mật độ dân số thấp hơn thành phố, thì điều này không hoàn toàn chính xác, vì tiêu chí này khác nhau giữa các quốc gia Thậm chí, tại Việt Nam, một số vùng nông thôn có mật độ dân số không hề thấp hơn so với nhiều thị xã.
Nông thôn thường được hiểu là khu vực mà người dân chủ yếu sống bằng nông nghiệp, tuy nhiên, quan điểm này chưa hoàn toàn đầy đủ Nhiều vùng nông thôn hiện nay có dân cư chủ yếu sống bằng tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, khiến thu nhập từ nông nghiệp trở nên thứ yếu và chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng thu nhập của họ Một số nhà khoa học đã đưa ra các khái niệm khác về nông thôn để phản ánh sự đa dạng trong đời sống kinh tế của khu vực này.
Nông thôn khác với thành thị ở chỗ có cộng đồng chủ yếu là nông dân, mật độ dân cư thấp và hạ tầng kém phát triển Điều này dẫn đến trình độ tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa cũng thấp hơn Khái niệm này được đánh giá bằng nhiều chỉ tiêu, mang tính toàn diện và được chấp nhận rộng rãi.
Với khái niệm về nông thôn nhƣ trên, chúng ta có thể phân tích những đặc trƣng chủ yếu của vùng nông thôn và so sánh với thành thị
Nông thôn là khu vực chủ yếu dành cho cộng đồng nông dân, nơi sản xuất nông nghiệp là hoạt động chính, phục vụ cho nhu cầu của cả nông nghiệp và cư dân địa phương Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong mọi vùng nông thôn, bao gồm cả những nơi có sự phát triển mạnh mẽ của tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ Hơn nữa, lĩnh vực nông nghiệp còn kích thích sự phát triển của nhiều ngành khác nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp.
Nông thôn thường có cơ sở hạ tầng kém phát triển hơn so với thành phố, dẫn đến khả năng tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa hạn chế Điều này là rõ ràng ở mọi quốc gia, khi mà vùng nông thôn thường có địa bàn rộng lớn và địa hình phức tạp Sự phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực này thấp hơn, do đó hệ thống cơ sở hạ tầng và trình độ sản xuất hàng hóa cũng không đạt yêu cầu.
Nông thôn thường có thu nhập và đời sống thấp hơn thành thị, nơi được xem là trung tâm văn hóa và kinh tế với cơ cấu phát triển hơn và mức độ đầu tư cao hơn Điều kiện kinh tế, văn hóa, khoa học và kỹ thuật thuận lợi tại thành phố tạo ra sức hút lớn đối với lao động có trình độ cao từ nông thôn, góp phần hình thành các trung tâm văn hóa, khoa học và công nghệ tại thành phố.
Nông thôn Việt Nam thể hiện sự đa dạng rõ nét về tự nhiên, kinh tế và xã hội, với sự khác biệt về quy mô và trình độ phát triển giữa các vùng miền Tính đa dạng này không chỉ phản ánh sự phong phú của cảnh quan mà còn thể hiện sự khác biệt trong các hoạt động kinh tế và đời sống xã hội của người dân.
Tính cộng đồng làng xã ở vùng nông thôn rất chặt chẽ và có lịch sử phát triển lâu đời hơn so với thành thị Mỗi làng, thôn bản đều mang những phong tục tập quán và bản sắc văn hóa riêng, tạo thành những hương ước, lệ làng như những quy định bất thành văn mà cư dân phải tuân theo Trong khi dân cư thành phố thường đến từ nhiều nơi với phong tục tập quán đa dạng, thì bản sắc văn hóa của các làng quê nông thôn được duy trì vững chắc, góp phần hình thành truyền thống văn hóa đặc trưng của mỗi vùng, in đậm trong tâm hồn của những người sinh ra và lớn lên ở đó.
Với những đặc trƣng nhƣ vậy, ta thấy nông thôn có vai trò to lớn trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước:
Nông thôn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các sản phẩm thiết yếu cho cuộc sống con người, đảm bảo sự ổn định và phát triển xã hội Theo Marx, nhu cầu cơ bản như ăn, uống, mặc và ở là điều kiện tiên quyết trước khi con người quan tâm đến các lĩnh vực khác Nông thôn cũng là nguồn cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp Hệ thống kinh tế nông thôn, bao gồm nông - lâm - ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, tạo ra nguồn hàng hóa phong phú phục vụ đời sống và xuất khẩu Tiềm năng phát triển nông thôn Việt Nam vẫn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ thông tin và công nghệ sinh học ngày càng phát triển, giúp nông nghiệp chuyển mình thành ngành sản xuất công nghiệp hiệu quả, tạo ra giá trị gia tăng lớn Do đó, phát triển kinh tế nông thôn là yếu tố then chốt trong công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
Nông thôn Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn lao động cho phát triển công nghiệp và các ngành khác, chiếm phần lớn trong tổng lao động xã hội Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa, nhu cầu về chất lượng lao động ngày càng cao không chỉ trong nông thôn mà còn ở các lĩnh vực khác Để đáp ứng yêu cầu này, việc phát triển nông thôn một cách toàn diện là điều cần thiết.
Với dân số nông thôn đông đảo, khu vực này không chỉ là thị trường tiềm năng cho phát triển công nghiệp mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố an ninh và quốc phòng, cũng như duy trì trật tự xã hội Trong chiến lược quốc phòng toàn dân, mỗi người dân đều là một người lính, và khả năng cung cấp hậu cần tại chỗ cũng góp phần quan trọng vào việc bảo đảm an ninh quốc gia.
