Nhađ laônh ăaơo Nokia, Kairamo – ngûúđi mađ ăïịn tíơn ngađy nay víîn coâ möơt võ trñ ặúơc kñnh troơng trong lođng ngûúđi Phíìn Lan – ăaô lađm viïơc cíơt lûơc nhû thïí öng khöng chõu ặúơc
Trang 1Chûúng 1.
Hậy mang Internet vâo tuái ấo cuãa tûâng ngûúâi.
Jorma Ollila
Trang 2GIA NHÍƠP VÛƠC THÙỈM NOKIA
Nùm 1998, Business Week hoêi Jorma Ollila vïì sûơ
kiïơn öng ặúơc choơn lađm CEO cho Nokia – möơt tíơp
ăoađn cöìng kïình vúâi 11 ngađnh kinh doanh, ăang
bïn búđ vûơc phaâ saên
Stephen Baker: Lađm thïị nađo öng ặúơc choơn vađo
võ trñ hađng ăíìu nùm 1992?
Jorma Ollila: Töi ăaô ríịt ngaơc nhiïn khi ặúơc ăïì
baơt vađo võ trñ ăoâ Töi ăaô khöng chuíín bõ gò caê
Stephen Baker: Víơy thò öng ăaô lađm gò ăíìu tiïn?
Jorma Ollila: Khi ăoâ, töi ăaô vađ ăang ăiïìu hađnh
viïơc saên xuíịt (taơi cöng ty con) ăiïơn thoaơi di ăöơng
Nhûông kiïịn thûâc kinh doanh ăaô giuâp töi tûơ tin noâi
rùìng chuâng töi seô ặa cöng ty trúê thađnh doanh
nghiïơp viïîn thöng Töi ăaô ăi ăïịn kïịt luíơn, thíơm chñ
cođn kïịt luíơn caê trûúâc khi ặúơc ăïì baơt rùìng, khi
chuâng ta lađm ăuâng, thò chuâng ta coâ thïí trúê thađnh
möơt tay chúi lúân Töi nhúâ, töi ăaô noâi seô lađm ăiïìu
nađy vúâi höơi ăöìng quaên trõ, möơt khi töi trúê thađnh
CEO Vađ töi nhòn thíịy nhiïìu gûúng mùơt trong söị
hoơ toê ra ríịt cûúng quýịt (ăöìng yâ vúâi yâ tûúêng ăoâ)
Ollila ăaô gia nhíơp Nokia ba nùm trûúâc ăoâ, sau
khi tûđ boê võ trñ cao úê ngín hađng Citibank cuêa Myô
taơi Phíìn Lan
Thaâng 9.1984, CEO ăöìng thúđi lađ chuê tõch höơi ăöìng quaên trõ Nokia, ngađi Kari Kairamo múđi nhađ tađi chñnh Jorma Ollila cuêa Citibank tham dûơ möơt cuöơc hoơp cuêa cöng ty
Vađi thaâng sau, Ollila quýịt ắnh ruât khoêi nhađ tađi chñnh khöíng löì Citibank cuêa phûúng Tíy vađo nùm
1985 ăïí gia nhíơp Nokia – möơt cöng ty nöơi ắa Sau
ba nùm tham gia laônh ăaơo Citibank taơi Phíìn Lan vúâi vai trođ thađnh viïn höơi ăöìng quaên trõ, cöơng vúâi thúđi kyđ úê Luín Ăön, Ollila ăaô lađm viïơc cho Citibank töíng cöơng gíìn 8 nùm Gíìn troơn möơt thíơp niïn, thúđi gian quaâ ăuê ăïí Ollila biïịt caâch thûâc cuêa thõ trûúđng phûúng Tíy
ÚÊ Nokia, öng chó giûô vai trođ phoâ chuê tõch möơt böơ phíơn vïì quan hïơ quöịc tïị Nïịu phaêi so bò danh voơng vađ ắa võ thò roô rađng öng ăaô choơn phña keâm hún – möơt cöng ty nöơi ắa Dûúđng nhû chûa bao giúđ öng giaêi thñch cho sûơ lûơa choơn nađy, möơt lûơa choơn ăaô lađm cho võ thïị quöịc tïị cuêa caâ nhín öng giaêm búât Chó coâ thïí ăoaân rùìng, öng ăaô choơn Nokia vò ăún giaên rùìng ăoâ lađ möơt phíìn ăíịt nûúâc cuêa öng Luâc nađy, Nokia coâ ăïịn 11 phín nhaânh ặúơc töí chûâc thađnh möơt khöịi döìn sûâc vađo böịn lônh vûơc cöng nghiïơp: ăiïơn tûê; díy caâp vađ thiïịt bõ viïîn thöng; giíịy, nùng lûúơng vađ hoâa chíịt; cao su vađ víơt liïơu sađn nhađ
Sau möơt nùm lađm quan hïơ quöịc tïị, Ollila ặúơc böí nhiïơm võ trñ phoâ chuê tõch tađi chñnh cao cíịp, nùm 1986
Trang 3Luâc nađy, Nokia bùưt ăíìu coâ thïm lônh vûơc maây
tñnh, maây nhùưn tin, ăöì ăiïơn gia duơng vađ ăiïơn thoaơi
di ăöơng thïị hïơ sú khai nhíịt Nhađ laônh ăaơo Nokia,
Kairamo – ngûúđi mađ ăïịn tíơn ngađy nay víîn coâ möơt
võ trñ ặúơc kñnh troơng trong lođng ngûúđi Phíìn Lan
– ăaô lađm viïơc cíơt lûơc nhû thïí öng khöng chõu ặúơc
tû thïị nhoê nhoi cuêa ăíịt nûúâc öng luâc bíịy giúđ Ăïí
ăaơt ặúơc con ặúđng ăiïơn tûê vađ ăiïơn thoaơi khaâ múâi
meê, öng thûơc hiïơn liïn tuơc nhûông cuöơc mua vađ baân
caâc cöng ty, saât nhíơp vađ liïn minh
Kairamo cuông liïn doanh vúâi möơt cöng ty nhoê
cuêa Phíìn Lan chùỉng tiïịng tùm gò lađ Mobira chuýn
vïì saên xuíịt ti-vi Nùm 1979, Nokia vađ Mobira bùưt
tay liïn doanh saên xuíịt ăiïơn thoaơi di ăöơng – thö
sú, nùơng 5kg duđng trong xe húi
Ăíy chñnh lađ kyê nguýn ăiïơn tûê cuêa Nokia Ăiïơn
thoaơi di ăöơng víîn sú khai vađ ñt ặúơc chuâ yâ trong
tíơp ăoađn Tuy nhiïn, ngay vúâi hađng ăiïơn tûê nhû
ti-vi chùỉng haơn, thõ trûúđng cuêa Nokia víîn chûa ra
khoêi Tíy Íu, chûa phaêi lađ tiïịng noâi hađng ăíìu cuêa
chíu Íu
Nhòn chung, Nokia khi ăoâ lađ möơt tíơp ăoađn cöìng
kïình vúâi 11 phín nhaânh, coâ khúêi sùưc úê caâc phín
nhaânh ăiïơn thoaơi, caâp vađ viïîn thöng Ollila gia
nhíơp Nokia vađ rúđi xa lônh vûơc tađi chñnh ăïí phuơ
traâch cöng viïơc quan hïơ quöịc tïị – núi mađ öng ăaô
tranh luíơn vađ cho rùìng khoâ khùn cuêa tíơp ăoađn
ăang nùìm úê ăoâ
Song, chûa ăíìy möơt nùm sau, tûâc nùm 1986,
Ollila ặúơc böí nhiïơm trúê laơi laônh ắa tađi chñnh quen thuöơc, vúâi vai trođ giaâm ăöịc tađi chñnh cuêa Nokia -lônh vûơc ríịt cíìn thiïịt ăöịi vúâi Nokia luâc nađy Noâi ríịt cíìn thiïịt lađ búêi vò, luâc nađy hai cöí ăöng lúân nhíịt cuêa Nokia lađ hai ngín hađng nhađ nûúâc hađng ăíìu Phíìn Lan, SYP vađ KOP, cuđng vúâi cöng ty baêo hiïím lúân nhíịt Phíìn Lan lađ Pohjola ăang kiïím soaât tíơp ăoađn vúâi 40% töíng söị cöí phíìn Mong muöịn cuêa caâc cöí ăöng nađy khöng phaêi luâc nađo cuông ăöìng thuíơn vúâi chiïịn lûúơc taâi troơng tím cuêa ban giaâm ăöịc Kairamo muöịn giaêm caâc lûơc caên trïn cûêa ngoô múê
ra chíu Íu cuêa Nokia Ăoâ lađ cöng viïơc thûơc sûơ khoâ bïn trong höơi ăöìng quaên trõ Nokia cíìn möơt ngûúđi biïịt caâch, ríịt biïịt caâch vađ ăuê tinh tûúđng ăïí vûúơt qua tònh thïị ăoâ
Jorma Ollila lađ lûơa choơn töịt nhíịt vađo luâc ăoâ cuêa Kairamo Nhûông nùm thaâng du hoơc vađ lađm thú trong nghïì tađi chñnh cao cíịp cuêa Ollila coâ dõp thi thöị
Ollila ăaô nhanh choâng mang vïì cho Nokia nguöìn vöịn 800 triïơu fim (ăún võ tiïìn tïơ cuêa Phíìn Lan), bùìng caâch phaât hađnh cöí phiïịu trïn sađn giao dõch chûâng khoaân chûâ khöng vay tûđ chñnh ngín hađng nađo Bađi toaân quýịt ắnh cuêa Kairamo ăaô ặúơc giaêi Taâc giaê cuêa ăaâp aân ăoâ luâc nađy ăaô lađ möơt ngûúđi giađ dùơn kinh nghiïơm vađ tûđng traêi trong cuöơc söịng, ăoâ lađ nùm 1988 vađ Ollila úê tuöíi 38 Viïơc lađm nađy coâ hai giaâ trõ lúân Möơt lađ, noâ ăaêm baêo nguöìn vöịn ăïí Nokia thûơc hiïơn nhûông thûúng vuơ mua laơi Standard
Trang 4Elektrik Lorentz, Ericsson Data vađ Oceanic Caê ba
cöng ty nađy giuâp Nokia thûơc hiïơn cuöơc bađnh
trûúâng trong lônh vûơc ăiïơn tûê vađ viïîn thöng Hai lađ,
nguöìn vöịn cuêa Nokia gíìn nhû lađ tùng gíịp ăöi, búêi
trûúâc khi Ollila ăem vïì 800 triïơu fim, thò vađo nùm
1987 töíng söị vöịn cöí phíìn trong Nokia cuông chó
ăaơt 1 tó fim Ba lađ, líìn ăíìu tiïn Nokia xuíịt hiïơn
thađnh cöng trïn sađn giao dõch quöịc tïị bao göìm
Stockholm cuêa Thuơy Ăiïín, New York cuêa Myô, Luín
Ăön cuêa Anh, Paris cuêa Phaâp vađ sađn giao dõch
chûâng khoaân Frankfurt cuêa Ăûâc Nghôa lađ Nokia coâ
mùơt taơi nhûông trung tím huy ăöơng vöịn síìm uíịt
nhíịt cuêa thïị giúâi tû baên Cíìn nhúâ laơi möơt chuât ăïí
thíịy roô giaâ trõ cuêa viïơc nađy, lađ khi ăoâ Nokia chûa
coâ tiïịng tùm gò
Lađm thïị nađo ăïí baân cöí phiïịu trïn chúơ chûâng
khoaân thïị giúâi? Khííu hiïơu ặúơc duđng cho chiïịn
dõch nađy lađ “Haôy trúê thađnh möơt ngûúđi súê hûôu chíu
Íu” Chiïịn dõch cuêa Ollila bùìng caâch baân “súê hûôu
chíu Íu” roô rađng ăaô ăem laơi hiïơu quaê Hiïơu quaê
nhiïìu mùơt, tûđ thõ trûúđng ăïịn nöơi böơ cöng ty Möơt
cöng, ăöi ba viïơc, nhíịt lađ ăaơt ặúơc niïìm tin cuêa
nhín viïn – nhûông ngûúđi Phíìn Lan bùưt ăíìu khao
khaât coâ möơt võ thïị cao hún trong mùưt quöịc tïị, do
Kairamo khúi gúơi
Giûôa luâc vûđa huy hoađng nhúđ vúâi tíìm tay ăïịn tíơn
Myô, Nokia laơi phaêi nhíơn möơt ăođn ăau ăúân: Chuê
tõch kiïm CEO Kari Kairamo tûơ saât taơi nhađ riïng
Ăoâ lađ thaâng 12.1988 Phíìn Lan im lòm trong tuýịt
rúi Nhûông con phöị Espoo trùưng xoâa Truơ súê Nokia nùìm bïn mùơt võnh ăoâng bùng Caâi chïịt cuêa võ chuê tõch tađi nùng nađy dûúđng nhû khöng gíy nhiïìu ngaơc nhiïn trong cöng ty vò nhû baơn beđ öng ăaô thíịy trûúâc ăoâ öng rúi vađo tònh traơng cùng thùỉng Nhûng ăïịn tíơn höm nay, nguýn nhín khiïịn öng tûơ kïịt thuâc ăúđi mònh víîn lađ möơt bñ íín Ngûúđi ta chó coâ thïí ăoaân rùìng, ngûúđi kyô sû lím nghiïơp nađy ăaô tíơp trung quaâ mûâc ăïí ăííy möơt töí húơp kinh doanh kïình cađng vïì phña trûúâc, vúâi möơt tíìm nhòn ríịt xa, ăíìy khaât voơng nhûng laơi phaêi thûơc hiïơn noâ trong böịi caênh khuêng hoaêng nhiïn liïơu díìu lûêa noâng nhû caâi phođng sauna Nokia khöng thïí ăi nhanh vađ maơnh hún nhû öng muöịn
Jorma Ollila luâc nađy múâi úê tuöíi 38, chûâng kiïịn sûơ ra ăi bi thaêm cuêa möơt võ sïịp tađi nùng Kinh doanh roô rađng khöng ăún thuíìn lađ chuýơn kiïịm tiïìn, noâ roô neât nhû lođng ýu nûúâc víơy Dûúđng nhû, ăïí ăi nhanh trïn con ặúđng xa, hoađi baôo vađ tíìm nhòn thöi chûa ăuê, Nokia cíìn möơt ngûúđi ăuê khaê nùng ăïí leđo laâi noâ Nokia vúâi nhûông cuâ rúi nhanh trong lônh vûơc ăiïơn tûê vađ caâc ngađnh cöng nghiïơp nùơng theo truýìn thöịng khaâc ăaô khiïịn cho cöng ty rúi vađo caênh núơ níìn Möơt cöng ty bõ núơ ngíơp ăíìu trïn thõ trûúđng chûâng khoaân chñnh lađ nguy cú bõ ngûúđi khaâc mua, bõ thön tñnh
Ngay sau caâi chïịt cuêa Kairamo, Simo S Vuorileto trúê thađnh ngûúđi kïị nhiïơm vađo muđa xuín nùm
1989 Öng nađy, tiïịp bûúâc ngûúđi tiïìn nhiïơm xíịu söị
Trang 5bùìng caâch lađm goơn tíơp ăoađn laơi chó cođn 6 nhoâm
lônh vûơc, thay vò 11 Ăoâ lađ ăiïơn tûê, dûô liïơu, ăiïơn
thoaơi di ăöơng, viïîn thöng, díy caâp vúâi thiïịt bõ vađ
cöng nghiïơp cú baên Öng tiïịp tuơc ăi theo con
ặúđng cuêa ngûúđi ăi trûúâc lađ tíơp trung vađo cöng
nghïơ cao, loaơi boê ngađnh cao su, giíịy, göî sađn khoêi
Nokia Vađ öng tiïịp tuơc quöịc tïị hoâa Nokia maơnh
hún nûôa bùìng caâch ăííy maơnh vöịn maơo hiïím vúâi
nhiïìu cöng ty, chùỉng haơn nhû Tandy cuêa Myô vađ
Matra cuêa Phaâp – caê hai ăaơi gia nađy cuđng ăöìng yâ
ăïí Nokia saên xuíịt ăiïơn thoaơi di ăöơng cho hai thõ
trûúđng Myô vađ Phaâp Cuông trong nùm 1989, Ollila
ặúơc böí nhiïơm vađo chûâc vuơ khaâc cao hún: Phoâ
chuê tõch höơi ăöìng quaên trõ
Ngađy Vuorileto nhíơm chûâc lađ muđa xuín íịm aâp
nhûng nhûông bûúâc ăi tiïịp theo cuêa öng víîn chó
ăem laơi möơt muđa ăöng dađi aêm ăaơm trong kinh
doanh Laôi rođng cuêa Nokia tiïịp tuơc “ăiïu tađn”
trong suöịt nùm 1989 vađ tiïịp tuơc “rúi laê taê” nhû laâ
phong muđa thu trong nùm sau ăoâ Nokia vađng uâa
Tíìm nhòn cuêa nhađ laônh ăaơo Kairamo ăaô ặa
Nokia thađnh cöng vïì phña Tíy Íu, vúâi dađi ra Bùưc
Myô vađ duy trò thõ trûúđng Liïn Xö nhûng kïịt quaê laơi
ngûúơc laơi vađ cuöịi cuđng lađ caâi chïịt bñ íín Coâ veê nhû
Nokia quaâ öm ăöìm trong möơt tònh thïị nhû víơy Tíịt
caê tröơn laơi vúâi nhau nhû möơt múâ bođng bong, vađ, noâ
chúđ ăúơi möơt ai ăoâ khöng chó nhòn xa tröng röơng
mađ nhíịt ắnh phaêi ăuê khaê nùng gúô möịi tú bođng
bong
OLLILA CHAƠM VAĐO ĂIÏƠN THOAƠI DI ĂÖƠNG
Jorma Ollila miïu taê vúâi phoâng viïn cuêa Business Week (10.8.1998) nhûông linh caêm cuêa mònh vïì
tûúng lai:
“Haôy tûúêng tûúơng, tíịt caê thöng tin trïn thïị giúâi bao göìm tiïịng noâi cuêa con ngûúđi, hònh aênh, phim,
ím nhaơc, tin tûâc vađ moơi thûâ coâ trïn Internet – tíịt caê ăïìu coâ thïí coâ ặúơc trong möơt thiïịt bõ cúô nhoê.”
Nokia ăaô chinh phuơc toađn cíìu vúâi trñ tûúêng tûúơng ăoâ cuêa möơt doanh nhín chûa nöíi tiïịng Ăoâ cuông lađ khaât voơng cuêa con ngûúđi trong caâch thûâc giao tiïịp vúâi nhau
Cho ăïịn ăíìu thíơp niïn 90, nïìn kinh tïị Phíìn Lan víîn ò aơch Kairamo ăaô chïịt bñ íín vúâi sûơ nghiïơp lúân nhûng chûa thađnh Tíơp ăoađn Nokia thò ăang chïịt díìn
Möơt ngađy muđa xuín nùm 1990, Vuorilehto goơi cho Ollila ăïí hoêi rùìng, nhađ tađi chñnh cuêa Nokia coâ muöịn chõu traâch nhiïơm laônh ăaơo Nokia Moblie Phone hay khöng?
Ollila traê lúđi qua ăiïơn thoaơi: “Öng xem, ăoâ khöng phaêi lađ nhiïơm vuơ dïî dađng nhûng töi nghô lađ töi seô lađm viïơc ăoâ Ăûúơc ăíịy!” Vađ Ollila “seô lađm viïơc ăoâ”
chó thöng qua möơt cuöơc thûúng lûúơng trïn ăiïơn thoaơi nhû víơy mađ thöi
Trang 6Möơt ngađy nùm 1991, khi nhađ tađi chñnh Ollila –
ngûúđi tûđng thađnh cöng lúân trong suöịt taâm nùm úê
Citibank – ăang loay hoay úê xûúêng saên xuíịt ăiïơn
thoaơi, tiïịp tuơc chûâng kiïịn möơt vûơc thùỉm tađi chñnh
khi tíơp ăoađn löî ăïịn mûâc kyê luơc, 102 triïơu ăöla Myô
Giûôa luâc ăoâ, Jorma Ollila ặúơc Vuorilehto goơi lïn
tûđ xûúêng ăiïơn thoaơi vúâi chó möơt lúđi thaâch ăöị khùưc
nghiïơt:
“Anh chó coâ saâu thaâng ăïí traê lúđi nïn baân hay
giûô laơi cöng viïơc lađm ùn cuêa mùơt hađng ăiïơn thoaơi
di ăöơng.”
Jorma Ollila chó míịt böịn thaâng ăïí ặa ra cíu traê
lúđi:
“Chuâng ta seô khöng baân cöng viïơc kinh doanh
nađy cho ai caê.”
Ăïịn nay, khöng nghi ngúđ gò nûôa vò thûơc tïị sau
ăoâ ăaô chûâng minh, cíu noâi nađy ăaô lađm nïn söị
phíơn cuêa Nokia
Nhûng möơt ăúơt bùng giaâ múâi laơi trađn ăïịn trïn xûâ
súê sauna Ăoâ lađ cuöơc khuêng hoaêng díîn ăïịn tan raô
Liïn Xö, keâo theo lađ nhûông thay ăöíi chñnh trõ úê
Ăöng Íu vađ biïịn ăöơng taơi nûúâc Ăûâc, ăíìu nhûông
nùm 1990 Cuöơc khuêng hoaêng lúân nhíịt sau chiïịn
tranh laơnh nađy ăaô lađm cho thõ trûúđng giöịng nhû
ăúơt bùng hađ phuê suöịt thíơp niïn cuöịi cuđng cuêa thïị
kyê XX Phíìn Lan vađ caâc nûúâc Bùưc Íu bõ keơt trong
thõ trûúđng suy thoaâi ăoâ Niïìm hy voơng cuêa Phíìn
Lan vađo Nokia vïì mö hònh ăöíi múâi vûđa loâe lïn ăaô
gùơp ngay thûê thaâch
Ăoâ lađ bûâc tranh laơnh ngùưt vađo ăíìu thíơp niïn 90 cuêa thïị kyê XX
Ăiïìu gò ăaô xaêy ra cho Phíìn Lan vađ Nokia? Khúêi ăíìu, sûơ tan raô cuêa Liïn Xö ăaô lađm kinh tïị Phíìn Lan míịt gíìn 1/3 töíng kim ngaơch xuíịt khííu – chñnh xaâc lađ 25% Ăiïìu nađy coâ nghôa lađ hađng loaơt nhađ maây ngûng trïơ, hađng chíịt ăöịng trong kho chûa baân kõp vúâi hïơ thöịng thûúng maơi bõ giaân ăoaơn Búêi vò Nokia lađ möơt phíìn cuêa nïìn kinh tïị Phíìn Lan thïị nïn ăïịn lûúơt noâ bõ ăúơt bùng giaâ bao phuê Nokia chïơnh choaơng trong höị síu tađi chñnh, núơ níìn
Ăíy lađ luâc Ollila coâ thïí nhòn thíịy, cûâ trong 100 ngûúđi thò coâ 13 ngûúđi míịt viïơc Con söị cuơ thïí hún seô cho thíịy töịc ăöơ thíịt nghiïơp tùng ăïịn choâng mùơt: Ăíìu nùm 1990, khi Ollila bûúâc vađo xûúêng ăiïơn thoaơi söị ngûúđi míịt viïơc úê nûúâc nađy lađ 3%, chó böịn nùm sau thöi con söị thíịt nghiïơp lađ 16% - gíịp nùm líìn Vađ töíng saên phíím caê nûúâc lađm ra suơt xuöịng 6% Trïn website cuêa Böơ Ngoaơi giao Phíìn Lan, caâc taâc giaê Tommi Melender vađ Eljas Repo(*) viïịt vïì thúđi kyđ nađy: Töíng thu nhíơp quöịc dín giaêm suât, söị lûúơng cöng ty tuýn böị phaâ saên ăaơt mûâc kyê luơc vađ toađn böơ hïơ thöịng ngín hađng rúi vađo tònh traơng khuêng hoaêng Vađ rùìng “ăoâ lađ cuöơc suy thoaâi ăùơc biïơt nghiïm troơng trong lõch sûê thïị giúâi cöng nghiïơp hoâa” Mùơc duđ, nhiïìu cöng ty ặa nïìn thûúng maơi cuêa mònh vïì phña tíy – tûâc thõ trûúđng
* Repo lađ töíng biïn tíơp cuêa túđ Arvopaperi, taơp chñ hađng ăíìu cuêa Phíìn
Lan dađnh cho caâc nhađ ăíìu tû chûâng khoaân.
Trang 7tû baên vađ tònh hònh coâ ăúô hún Trong söị ăoâ coâ
Nokia, vúâi chñnh thõ trûúđng ăiïơn thoaơi di ăöơng
Ngûúđi Phíìn Lan vađ ngûúđi cuêa Nokia giöịng nhû
vûđa tûđ phođng sauna quaâ noâng cuêa khuêng hoaêng
díìu lûêa lao thùỉng xuöịng caâi höì bùng giaâ cuêa
khuêng hoaêng múâi Khöng coâ möơt khoaêng nghó nađo
ăïí thñch nghi Niïìm tin vïì doanh nghiïơp vûún lïn
tíìm quöịc tïị dïî dađng lung lay
Giöịng nhû caâch cuêa ngûúđi lñnh ặúơc huíịn luýơn
ăïí lao thùỉng xuöịng höì bùng giaâ mađ víîn sinh töìn,
Ollila lao thùỉng vađo laônh ắa mađ “töi khöng phaêi lađ
chuýn gia kyô thuíơt” Fortune 1.5.2000 cho biïịt,
khi Ollila tiïịp quaên cöng ty con beâ nhoê chuýn vïì
ăiïơn thoaơi, noâ ăang rïơu raô Chó chûa ăíìy möơt giúđ
sau khi nhíơn nhiïơm vuơ múâi, Ollila ăaô rúđi töíng
hađnh dinh ăïí ăïịn thùỉng cöng xûúêng taơi thõ tríịn
Salo Viïơc ăíìu tiïn lađ öng lùưng nghe nhín viïn noâi
Sûơ xuöịng cíịp cuêa toađn tíơp ăoađn vađ bíìu khöng khñ
aêm ăaơm cuêa nïìn kinh tïị ăeđ nùơng lïn nhín viïn
Ngay líơp tûâc, võ giaâm ăöịc múâi toanh nhíơn thíịy ăoâ
lađ víịn ăïì then chöịt Cöng viïơc ăíìu tiïn cuêa öng lađ
thöíi vađo möơt luöìng sinh khñ múâi Nhín viïn nhíơn
thíịy võ giaâm ăöịc 39 tuöíi cuêa hoơ coâ phong caâch ríịt
khaâc nhûông nhađ quaên trõ Phíìn Lan Öng coâ caâi veê
nheơ nhađng lõch laôm, mađ Justin Fox cuêa Fortune goơi
lađ veê sang troơng cuêa vuđng trung Biïín Bùưc, taâc
phong hûúâng ngoaơi vađ khöng coâ veê gò lađ Phíìn Lan
khiïịn öng khöng giöịng caâc ăöìng nghiïơp trong tíơp
ăoađn Nhûng nhín viïn ngaơc nhiïn vò öng khöng
coâ veê gò lađ aêm ăaơm nhû sûơ aêm ăaơm víy quanh nïìn kinh tïị mađ ngûúơc laơi, öng thöíi vađo böơ phíơn nghiïn cûâu möơt luöìng khöng khñ múâi, vúâi quýịt ắnh “haôy lao vađo hïơ tiïu chuíín kyô thuíơt söị vûđa ra ăúđi taơi chíu Íu, goơi lađ GSM” Möơt caâch thûâc maơnh meô nhû víơy lađm nhiïìu nhín viïn thoaât khoêi vođng uê ruô vađ
tin vađo tûúng lai Fortune goơi ăoâ lađ “díịu íịn nghïì
nghiïơp” cuêa Ollila Cođn baên thín öng, ngûúđi nùưm trong tay nhûông tíịm bùìng danh giaâ laơi noâi rùìng:
“Nokia lađ trûúđng ăaơi hoơc cuêa töi” Mûúđi nùm sau, ngûúđi ta seô chûâng kiïịn cíu noâi nađy cuêa öng caê trong nghôa ăen cuêa noâ – khi Ollila ặúơc trao hai bùìng tiïịn sô danh dûơ taơi Helsinki
Nhû chuâng ta coâ thïí nhúâ vïì thúđi gian trûúâc, ăiïơn thoaơi di ăöơng khöng phaêi lađ ûu tiïn söị möơt trong chiïịn lûúơc ăùơt troơng tím cuêa Kairamo Ăoâ lađ kyê nguýn troơng tím ăiïơn tûê vađ ăiïơn thoaơi di ăöơng chó lađ möơt trong tíịt caê moơi thûâ ăa daơng hoâa mađ thöi Luâc nađy Koski lađ ngûúđi ặâng ăíìu cöng ty con chuýn vïì ăiïơn thoaơi di ăöơng
Ăiïơn thoaơi thúđi bíịy giúđ chùưc chùưn khöng giöịng nhû ngađy nay Nghôa lađ, thïị giúâi chûa coâ nhûông hïơ thöịng kyô thuíơt nïìn taêng nhû GSM hay CDMA nhû bíy giúđ Trong nhiïìu nùm, xûúêng saên xuíịt ăiïơn thoaơi di ăöơng cuêa Nokia chó lađm ra nhûông dođng ăiïơn thoaơi coâ thõ trûúđng nhoê Tuýơt nhiïn khöng coâ chiïịn lûúơc saên phíím ăöìng loaơt hađng chuơc ngađn nhû ngûúđi khöíng löì Motorola
* * *
Trang 8Vađo thaâng 4.1987, Nokia coâ möơt sûơ kiïơn phi
thûúđng, khi Mikhail Gorbachev (Töíng thöịng Liïn
Xö) thûơc hiïơn cuöơc goơi ăiïơn thoaơi duđng Nokia taơi
Helsinki Cuöơc ăiïơn thoaơi “spontaneous” ăaô löi
cuöịn cöơng ăöìng toađn cíìu chuâ yâ ăiïơn thoaơi cíìm tay
múâi nhíịt cuêa Nokia Thûơc ra, hoaơt ăöơng nađy ặúơc
soaơn laơi búêi Nokia Stefan Widomski, giaâm ăöịc
thûúng maơi cuêa Nokia vúâi liïn bang Soviet, coâ hai
maây cíìm tay, möơt caâi dûơ phođng, vađ möơt caâi nöịi kïịt
ăùơc biïơt ặúơc dûơng lïn gíìn ăoâ, nïịu nhû möơt trong
nhûông caâi ăiïơn thoaơi míịt tñn hiïơu trûúâc khi noâ úê
trong tay Gorbachev, nhûng thûơc tïị noâ ăaô diïîn ra
ríịt töịt Gorbachev ăaô noâi chuýơn vúâi Böơ trûúêng
truýìn thöng Xö viïịt Glinka úê Moscow
Vađ nhû víơy, trong thúđi kyđ ăíìu cuêa ăiïơn thoaơi di
ăöơng Nokia, coâ leô chûa coâ nhiïìu díịu hiïơu ăïí Nokia
coâ thïí ăi xa hún trong sûâ mïơnh kïịt nöịi con ngûúđi
Mùơt khaâc, caâc díịu hiïơu khúêi sùưc tûđ chiïịn lûúơc ăiïơn
tûê cuông goâp phíìn lađm múđ caâc tiïìm nùng cuêa ăiïơn
thoaơi di ăöơng Vađ, coâ hađng taâ lyâ do ăïí thíịy vò sao
ăiïơn thoaơi di ăöơng khöng ặúơc tíơp trung taơi Nokia,
tûđ tñnh phûâc taơp cuêa cíịu truâc súê hûôu, tñnh bíịp
bïnh cuêa thõ trûúđng quöịc tïị trong ăiïìu kiïơn chiïịn
tranh laơnh – nhû Ollila ăaô viïịt trong luíơn vùn
chñnh trõ cuêa mònh Nhûông “luêng cuêng nöơi böơ”
cuông tham gia vađo bûâc tranh chung
Trong nhiïìu nùm caê CEO Kairamo vađ Koski, phuơ
traâch phín nhaânh Mobile Phone, ăïìu ăöìng yâ vúâi
nhau rùìng ăiïơn thoaơi di ăöơng lađ khöng coâ möơt
tûúng lai chùưc chùưn
Nùm 1987, cöng ty con vïì ăiïơn thoaơi di ăöơng thua löî
Möơt nùm sau, nùm 1988, Koski qua ăúđi trïn möơt chuýịn bay cöng caân do bõ xuíịt huýịt naôo Vađ ngay sau ăoâ vađi thaâng Kairamo cuông ra ăi
Höơi ăöìng quaên trõ múâi vađ ban laônh ăaơo tiïịp theo tiïịp tuơc xaâc ắnh cöng ty Nokia Mobile Phone víîn chó lađ cöng cuơ líịp löî höíng thõ trûúđng mađ thöi Ngay caê khi ặúơc choơn vúâi möơt vai diïîn phuơ nhû víơy, noâ cuông cíìn chûâng toê lađ phaêi lađm ùn ặúơc caâi ăaô Ollila ăaô ặúơc Vuorilehto goơi ăïí hoađn tíịt ăiïìu kiïơn cho möơt vai phuơ Phûúng aân baân cöng ty con nađy ăaô coâ Vađ chó cíìn Ollila khöng vûúơt qua ặúơc, phûúng aân seô ặúơc thûơc thi ngay
Moơi thûâ víîn lađ caâi höì bùng giaâ suy thoaâi Noâ nguy hiïím ăïịn mûâc nhû thïị nađy: Khöng thïí tòm thíịy bíịt cûâ ai muöịn mua laơi caâi maêng kinh doanh ăiïơn tûê cuêa cöng ty – noâ ăaô lađm tiïu tan míịt gíìn möơt tó ăöla chó trong nùm nùm, 1988 ăïịn 1993 Chùỉng nhađ ăíìu tû hay tađi phiïơt nađo cođn muöịn mua caâi cuơc núơ caê tó ăö Giaâo sû Martti Haikio, nhađ viïịt sûê hiïơn ăaơi cuêa Phíìn Lan, taâc giaê cuöịn saâch ăíìu tiïn vïì lõch sûê haông Nokia (xuíịt baên nùm
2001) - Nokia - The Inside Story, ăaânh giaâ: “Nùm
1991 chñnh lađ “thúđi gian khoâ khùn nhíịt, mùơt hađng ăiïơn tûê gia duơng thua löî nùơng vađ “hïơ thöịng tađi chñnh liïn ngađnh cuêa cöng ty bõ tï liïơt” Vađ, ăiïìu töìi tïơ nhíịt lađ “caâc nhađ súê hûôu ăaô nghô ăïịn chuýơn baân cöng ty.”
Trang 9Nhûng sau ăíy múâi lađ thöng tin ăùơc biïơt ngaơc
nhiïn vúâi baơn ăoơc Viïơt Nam vađ nhiïìu núi trïn thïị
giúâi Theo giaâo sû Erkko Autio, möơt chuýn gia vïì
caâc cöng ty toađn cíìu cuêa Phíìn Lan, vađo thúđi ăiïím
nhûông nùm 90, Phíìn Lan coâ ăïịn 300 nhađ kinh
doanh ăöơc líơp, raêi raâc trong caâc nûúâc cuđng khu
vûơc Möơt nïìn thõ trûúđng mađ theo giaâo sû lađ phûâc
taơp vò noâ vûđa vûún ra ngoađi vûđa caơnh tranh vúâi nöơi
ắa Tuy nhiïn, ăiïìu quan troơng vúâi baơn ăoơc khi
tòm hiïíu vïì doanh nhín Ollila chñnh lađ chöî nađy:
Chó duy nhíịt ăiïơn thoaơi Nokia sau ăoâ ăaô trađn lan
toađn cíìu
Möơt sûơ kiïơn ăöơc ăaâo nhû víơy ăaô xuíịt phaât tûđ möơt
nhín víơt ăöơc ăaâo Vađ cíu chuýơn cuêa chuâng ta
múâi chó lađ khuâc daơo ăíìu ăíìy baôo töị quanh nhín
víơt vö danh, mađ vïì sau chñnh ngûúđi nađy laơi gíy ra
möơt cún baôo khaâc lađm löơ roô nhûông chín trúđi líìn
ăíìu tiïn ặúơc biïịt Vađ tïn tuöíi cuêa öng ặúơc trñch
díîn trong nhiïìu cuöịn saâch kinh doanh hiïơn ăaơi
THÙƯP LÛÊA CHO NHÛÔNG NGÛÚĐI CÖƠNG SÛƠ
Möơt ngađy thaâng 2.1992, Jorma Ollila ặúơc töíng
hađnh dinh goơi vïì tûđ Solo – núi öng lađm viïơc ríịt nhiïìu
vúâi caâc nhađ nghiïn cûâu vađ phaât triïín Öng muöịn ăöịt
lïn ngoơn lûêa nhiïơt huýịt núi nhûông cöơng sûơ, mađ
theo öng lađ cöịt loôi trong viïơc tòm ra caâc ăaâp aân
Thïị röìi, Ollila ặúơc goơi vïì tûđ Solo ăïí nhíơn chûâc töíng giaâm ăöịc ăiïìu hađnh CEO múâi toanh nađy ặúơc thûđa kïị möơt di saên bïn búđ vûơc thùỉm Bađi toaân laơi quay vïì víịn ăïì cíịu truâc súê hûôu, ăíơm ăùơc mađu sùưc tađi chñnh – lônh vûơc mađ Ollila lađ lûơa choơn söị möơt Ăoâ coâ thïí lađ lyâ do quan troơng hún so vúâi nhûông thađnh quaê nhoê nhoi tûđ xûúêng ăiïơn thoaơi di ăöơng Haôy bùưt ăíìu bùìng cuöơc “saât haơch tuýín choơn” cuêa ban laônh ăaơo dađnh cho ngûúđi ăađn öng 41 tuöíi Thíơt ra “víịn ăïì” CEO tiïịp theo ăaô ặúơc Höơi ăöìng quaên trõ - nhûông ăaơi diïơn súê hûôu – bađn luíơn trûúâc ăoâ, tûâc thaâng 11.1991 Hai nhín víơt ăaơi diïơn súê hûôu tíơp ăoađn Nokia luâc nađy lađ: Ahti Hirvonen vađ Casimir Ehnrooth Hoơ ăaô chó ăùơt víịn ăïì duy nhíịt cho quín sû tađi chñnh cuêa tíơp ăoađn Nokia, ăöìng thúđi lađ ûâng cûê viïn CEO, rùìng: Liïơu coâ thïí cûâu ặúơc Nokia hay khöng?
Liïơu coâ thïí cûâu ặúơc toađn böơ Nokia?
Thíơt ra, cíu hoêi khi ăoâ chñnh xaâc lađ: Trong trûúđng húơp cûâu khöng ặúơc thò sao? Caâc nhađ súê hûôu ăaô sùĩn sađng cíu traê lúđi: Baân Nùm 1991, cöí ăöng lúân nhíịt cuêa tíơp ăoađn ăaô sùĩn sađng baân phíìn cuêa mònh cho Ericsson Buöìn thay, ngay ăöịi thuê cuêa nûúâc laâng giïìng nađy cuông chï vađ khöng mua Nhûng trûúâc khi duđng ăïịn phûúng aân nađy, ngûúđi Phíìn Lan cíìn tíơn duơng hïịt moơi caâch trûúâc ăaô Caâc cöí ăöng ngín hađng vađ caâc nhađ tađi chñnh trûúâc ăoâ thûúđng khöng theo ặúđng löịi cuêa Kairamo vađ Koski Thiïơn caêm cuêa hoơ nghiïng vïì ngûúđi phuơ
Trang 10traâch tađi chñnh Ollila – cíìn nhúâ laơi chñnh Ollila ăaô
hoâa giaêi xung ăöơt súê hûôu nöơi ắa bùìng caâch ặa
Nokia lïn nhiïìu sađn giao dõch quöịc tïị vađ líịy
nguöìn vöịn tûđ cöng cöơng Chñnh Ahti Hirvonen,
CEO cuêa SYP, cöí ăöng lúân trong Nokia, lađ ngûúđi
ăíìu tiïn ăïì xuíịt Ollila vađo troơng traâch CEO Vađ caê
Casimir Ehnrooth, chuê tõch haông baêo hiïím Pohjola
líîn phoâ cuêa öng nađy lađ Yrjo Niskanen, cuông uêng
höơ ăïì xuíịt Ollila
Cođn cíu traê lúđi cuêa Ollila: Cûâu ặúơc!
Möơt líìn nûôa, Ollila lûơa choơn ăaâp aân “coâ” cho
caâc bađi toaân bïị tùưc lúđi giaêi Líìn trûúâc lađ “coâ” cho
phín nhaânh Nokia Mobile Phone Nhûông gò Ollila
noâi trong buöíi saât haơch cuöịi nùm vúâi hai “öng
chuê”, seô ặúơc trònh bađy laơi sau ăoâ vúâi höơi ăöìng
quaên trõ vađ ban laônh ăaơo vađo muđa xuín nhíơn
chûâc CEO, nùm 1992
Vađ lõch sûê diïîn ra nhû víơy Cođn trûúâc mùưt lađ möơt
höì nûúâc bùng giaâ mađ Ollila ăaô lao xuöịng ăoâ
JORMA OLLILA VAĐ TRIÏỊT LYÂ
THÑCH NGHI CUÖƠC SÖỊNG
Liisa Annikki, phu nhín cuêa Jorma Ollila noâi vïì
chöìng mònh: “Öng íịy coâ thïí lađm tùng nhiïơt ăöơ cuêa
phođng xöng húi sauna noâng thïm 150 - ăuê ăïí ăun
söi möơt taâch trađ Nhûng cuông chñnh öng coâ thïí rúđi
phođng xöng húi vađ lao xuöịng mùơt höì ăíìy bùng giaâ.”
Business Week vûđa tûúđng thuíơt cíơn caênh chín
dung ngûúđi ăađn öng 47 tuöíi ăíìy caâ tñnh, vađo ngađy 10.8.1998 Ăoâ lađ nùm tíơp ăoađn Nokia, líìn ăíìu tiïn khiïịn caê thïị giúâi sûêng söịt búêi möơt haông vö danh ăaô vûđa vûúơt mùơt tíơp ăoađn khöíng löì Motorola cuêa ngûúđi Myô, chó sau baêy nùm Ollila díîn dùưt Nokia Ngûúđi ăađn öng lao xuöịng höì tuýịt laơnh giaâ cuông ăaô khiïịn cho ngûúđi khöíng löì chíu Íu lađ haông Ericson thíịy roô lađ ăang bõ thaâch thûâc vađ cíìm chùưc phíìn thua
Jorma Ollila noâi vúâi Business Week rùìng, con
ngûúđi coâ khaê nùng thñch nghi, luön luön thñch nghi
vò baên nùng sinh töìn Nghôa lađ con ngûúđi coâ khaê nùng chõu noâng vađ caê chõu laơnh Vađ vò thïị, con ngûúđi coâ khaê nùng díịn thín vađo nhûông bñ íín chûa
biïịt trûúâc cuêa tûúng lai Business Week coâ möơt
khaâm phaâ ăöơc ăaâo rùìng, tñnh caâch díịn thín cuêa öng, quan niïơm söịng cuêa öng giöịng nhû caâch nhíịn maơnh ím “O” trong caâi tïn “Ollila” cuêa öng, möîi khi phaêi goơi tïn öng bùìng tiïịng Anh hay tiïịng Phíìn Lan Noâ ríịt maơnh meô vađ quaê quýịt Öng cuông luön tin con ngûúđi coâ sûâc maơnh vò luön khao khaât sûơ tiïơn nghi hún, ăaâp ûâng töịt hún nhûông nhu cíìu cuêa chñnh mònh vađ ăoâ lađ lyâ do hoơ daâm lao vađo nhûông vuđng chûa biïịt
Ăïịn lûúơt Nokia thúđi hiïơn ăaơi trúê thađnh möơt minh chûâng cho tinh thíìn cuêa ngûúđi Phíìn Lan möîi khi dín töơc nađy phaêi ặúng ăíìu vúâi soâng gioâ