Bài viết trình bày việc tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS nhằm hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh là một nội dung của triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Trang 1CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ CẦU GIẤY, HÀ NỘI
Lê Kim Anh1 Tóm tắt
Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS nhằm hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh là một nội dung của triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 Thông qua sử dụng đa dạng, sáng tạo các phương thức tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh, Trường THCS Cầu Giấy đã đạt được sự hài lòng và kết quả nhất định từ đánh giá của giáo viên, cha mẹ học sinh và học sinh Từ đó, nhà trường đã rút ra 05 bước tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS để đảm bảo hiệu quả tổ chức hoạt động này.
Từ khoá: Hoạt động giáo dục trải nghiệm; Học sinh trung học cơ sở; Tổ chức hoạt
động giáo dục trải nghiệm; Hướng nghiệp.
1 Mở đầu
Căn cứ vào Chương trình giáo dục phổ thông hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng
12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), các trường phổ thông tiến hành tổ chức hoạt động trải nghiệm với tư cách là hoạt động giáo dục bắt buộc Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn
đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai Trong phạm vi nghiên cứu này, thống nhất sử dụng thuật ngữ hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh
2 Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp ở trường Trung học cơ sở
Hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và các năng lực đặc thù cho học sinh; nội dung hoạt
1 Trường Trung học Cơ sở Cầu Giấy, Hà Nội Điện thoại: 0912148947; Email: leanhgiaoduc@gmail.com.
Trang 2động được xây dựng dựa trên các mối quan hệ của cá nhân học sinh với bản thân, với xã hội, với tự nhiên và với nghề nghiệp
Ở cấp Trung học cơ sở, mục tiêu của hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản [2]
Như vậy, ở cấp Trung học cơ sở, nội dung hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp tập trung hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động hướng nghiệp; đồng thời hoạt động hướng vào bản thân vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và năng lực của học sinh Khi thiết kế chương trình và tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS, các nhà trường cần chú ý bảo đảm tính chỉnh thể, sự nhất quán và phát triển liên tục qua các lớp, và bảo đảm tính mở, linh hoạt
Trong phạm vi nghiên cứu này, tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinhTHCS được quan niệm là quá trình nhà trường THCS thiết kế đa dạng các
phương thức tổ chức hoạt động giáo dục thực tiễn cùng với hoạt động dạy và học trong hoặc ngoài
phạm vi nhà trường nhằm phát triển, nâng cao các tố chất và tiềm năng của bản thân học sinh, nuôi dưỡng ý thức sống tự lập, định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp trong tương lai, đồng thời có khả năng quan tâm, chia sẻ tới những người xung quanh.
Thông qua việc tham gia vào các hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp, học sinh THCS được phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân Học sinh chủ động tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động: từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân Học sinh THCS được trải nghiệm, được bày tỏ quan điểm,
ý tưởng, được đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản thân, được tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm và của bạn bè,… Từ đó hình thành và phát triển cho mỗi học sinh những giá trị sống và các năng lực cần thiết, hướng tới định hướng một nghề phù hợp trong tương lai
Để tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS, các nhà trường cần thiết kế chương trình đảm bảo tính chỉnh thể, sự nhất quán và phát triển liên tục qua các lớp từ lớp 6 đến lớp 9, và bảo đảm tính mở, linh hoạt Trên cơ sở Chương trình nhà trường đã được thiết kế, Hiệu trưởng trường THCS tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh dựa trên sử dụng linh hoạt bốn phương thức hoạt động chủ yếu sau:
- Phương thức Khám phá: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm thế giới tự nhiên, thực tế cuộc sống và công việc, giúp học sinh khám phá những điều mới
lạ, tìm hiểu, phát hiện vấn đề từ môi trường xung quanh, bồi dưỡng những cảm xúc tích cực
Trang 3và tình yêu quê hương đất nước Nhóm phương thức tổ chức này bao gồm các hoạt động tham quan, cắm trại, thực địa và các phương thức tương tự khác
- Phương thức Thể nghiệm, tương tác: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh giao lưu, tác nghiệp và thể nghiệm ý tưởng như diễn đàn, đóng kịch, hội thảo, hội thi, trò chơi và các phương thức tương tự khác
- Phương thức Cống hiến: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh mang lại những giá trị xã hội bằng những đóng góp và cống hiến thực tế của mình thông qua các hoạt động tình nguyện nhân đạo, lao động công ích, tuyên truyền và các phương thức tương tự khác
- Phương thức Nghiên cứu: là cách tổ chức hoạt động tạo cơ hội cho học sinh tham gia các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học nhờ cảm hứng từ những trải nghiệm thực tế, qua đó
đề xuất những biện pháp giải quyết vấn đề một cách khoa học Nhóm hình thức tổ chức này bao gồm các hoạt động khảo sát, điều tra, làm dự án nghiên cứu, sáng tạo công nghệ, nghệ thuật và các phương thức tương tự khác.[2]
3 Nghiên cứu trường hợp tại Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy, Hà Nội
3.1 Đôi nét về Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy, Hà Nội
Trường THCS Cầu Giấy được thành lập năm 2010, là một trong những công trình được gắn biển 1000 năm Thăng Long Hà Nội Trường thực hiện theo mô hình trường trung học chất lượng cao từ năm học 2018-2019 theo Quyết định của UBND thành phố Hà Nội Năm học 2019-2020 trường có 30 lớp với 1200 học sinh, 75 cán bộ giáo viên (03 Ban Giám hiệu, 01 Tổng phụ trách, 59 giáo viên và 12 nhân viên), 05 tổ chuyên môn trong đó 100% trên chuẩn (hiện trường có 3 tiến sĩ, 2 nghiên cứu sinh và 45% giáo viên có trình độ thạc sĩ
Với đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, tâm huyết với nghề, trình độ chuyên môn vững vàng, có nhiều thành tích trong giảng dạy; học sinh được tuyển chọn đầu vào nên chất lượng đồng đều, hầu hết là học sinh giỏi; ban đại diện cha mẹ học sinh quan tâm, phối hợp chặt chẽ và tham mưu với nhà trường trong việc giáo dục học sinh, cùng tham gia xây dựng kế hoạch phát triển nhà trường, vượt lên những khó khăn về cơ sở vật chất như diện tích nhà trường, diện tích sân chơi còn nhỏ hẹp, còn thiếu một số phòng chức năng phòng thí nghiệm để đáp ứng tốt các hoạt động học tập, sinh hoạt tập thể và nhu cầu vui chơi của học sinh, giao thông vào những giờ cao điểm ách tắc do mật độ các trường trong khu vực quá đông ảnh hưởng đến việc đi lại của học sinh, qua gần
10 năm hình thành và phát triển, nhà trường đã đạt được những kết quả đáng tự hào, đã có những bước đi đột phá, có nhiều cách làm sáng tạo, đặc biệt tiên phong trong quận cầu Giấy
và thành phố Hà Nội trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh phát triển phẩm chất và năng lực
3.2 Điều kiện cơ sở vật chất để triển khai hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng
nghiệp cho học sinh
Trường có 30 lớp học, 6 phòng bộ môn, phòng chức năng, nhà thể chất, bể bơi trong nhà được trang bị hiện đại, lớp học có đủ ánh sáng theo tiêu chuẩn quy định, bàn ghế phù
Trang 4hợp với lứa tuổi học sinh, 100% các lớp học được lắp điều hòa 2 chiều và trang bị máy chiếu,
ti vi 50 inh phục vụ dạy và học (một số phòng được trang bị bảng tương tác thông minh) Hệ thống phòng bộ môn được trang bị đảm bảo tiêu chuẩn của trường chuẩn quốc gia
Thư viện của Trường gồm 2 phòng (1 phòng đọc học sinh: Diện tích 100m2, 1 phòng đọc giáo viên: diện tích: 25m2); 12 máy vi tính, 01 máy chiếu, 20 giá sách với nhiều đầu sách giáo khoa, sách tham khảo báo và tạp chí phục vụ cho việc dạy và học Chú trọng phát triển nguồn tư liệu điện tử, thư viện in gần 100 đĩa bài dạy, giáo án điện tử Nhiều năm liền thư viện nhà trường đạt danh hiệu Thư viện xuất sắc cấp Thành phố với nhiều hoạt động phong phú
Hệ thống phòng thí nghiệm, đồ dùng dạy học, phòng năng khiếu (âm nhạc, nhà thể chất…) được đầu tư trang thiết bị hiện đại, có máy chiếu phục vụ giảng dạy Các dụng cụ phục vụ bộ môn thể thao, nghệ thuật như đàn, đệm nhảy, cột cầu lông, bóng rổ… được trang
bị đầy đủ
Trường có 2 sân bóng đá mini, 1 sân bóng rổ đủ tiêu chuẩn thi đấu để tăng cường giáo dục thể chất cho học sinh
3.3 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh
Theo quy định của Chương trình giáo dục phổ thông, hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày
26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS có bốn phương thức gồm phương thức Khám phá; phương thức Thể nghiệm, tương tác; phương thức Cống hiến; phương thức Nghiên cứu
Bắt đầu từ năm học 2014-2015, Trường THCS Cầu Giấy, Hà Nội đã nghiên cứu các hướng dẫn về đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông, thử nghiệm tổ chức một số hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh, và thu được kết quả như sau:
3.3.1 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Khám phá
Các hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Khám phá đã được tổ chức bao gồm:
- Thực hiện nếp sống văn minh thanh lịch, duy trì có hiệu quả và sáng tạo việc dạy và thực hành bộ tài liệu “Nếp sống văn minh, thanh lịch” cho học sinh toàn trường
- Thực hiện văn hóa chào hỏi, tăng cường mối quan hệ thân thiện giữa giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh, khách đến trường
- Tổ chức thí điểm dạy Lịch sử quận Cầu Giấy gắn liền với các địa danh trên địa bàn phường Dịch Vọng và quận Cầu Giấy theo tinh thần hướng dẫn của Công văn số 10801/ SGDĐT-GDTrH ngày 31/10/2014 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội
Trang 53.3.2 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Thể nghiệm, tác động
Trong 5 năm học gần đây, Nhà trường đã tổ chức được các hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Thể nghiệm, tác động sau:
- Tổ chức các CLB bóng rổ, bóng bàn, cầu lông, âm nhạc, mỹ thuật, cho học sinh
- Hình thành và phát huy có hiệu quả các câu lạc bộ của học sinh như: Câu lạc bộ Glee, Câu lạc bộ đọc sách, Câu lạc bộ khoa học
- Tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại Trại hè Quốc tế Icamp, tổ chức cho học sinh học tập trải nghiệm tại Mỹ, Úc, Singapore, Nhật Bản vào các dịp hè, tổ chức cho học sinh tham gia các cuộc thi trong và ngoài nước như các cuộc thi Toán, Tiếng Anh, Khoa học, Công nghệ thông tin cho học sinh nhà trường
- Tổ chức hoạt động giao lưu, liên kết hội nhập quốc tế, lồng ghép giá trị công dân toàn cầu vào nội dung dạy và học cũng như các hoạt động khác của Nhà trường, thực hiện các
dự án quốc tế như dự án phát triển bền vững với Umea Thụy Điển, dự án trường học tiên tiến quốc tế với Hội đồng Anh…
- Tổ chức các hoạt động giao lưu với các trường trong nước, kết nghĩa với một số trường THCS đạt danh hiệu xuất sắc của thành phố để giao lưu học hỏi
- 4 năm liên tiếp nhà trường được Quỹ uỷ thác Toán học Úc ủy quyền đăng cai tổ chức cuộc thi vô địch Toán Úc mở rộng (AIMO) cho học sinh cấp Trung học cơ sở, Trung học phổ thông Hàng năm cuộc thi thu hút được gần 1000 học sinh đến từ hơn 50 trường THCS, THPT trong địa bàn thành phố
- Tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp theo 9 chủ đề/năm, gắn hướng nghiệp với tham quan thực tế tại các làng nghề truyền thống (Gốm Bát Tràng, Chu Đậu, Cốm Làng Vòng )
- Phối hợp với Trung tâm GDTX&DN tổ chức dạy nghề cho học sinh khối lớp 8 2 tiết/ tuần môn Nấu ăn vào các tiết chính khoá và tự chọn
- Tổ chức tư vấn hướng nghiệp, định hướng chọn trường THPT và THPT chuyên cho học sinh và cha mẹ học sinh lớp 9 cho phù hợp với khả năng và nguyện vọng của học sinh
3.3.3 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Cống hiến
Nhà trường đã tổ chức được các hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Cống hiến bao gồm:
- Tổ chức các hoạt động từ thiện: ủng hộ xây cột mốc Trường Sa; chương trình “Trung
thu yêu thương – Kết nối trái tim”, “Kết nối yêu thương - Khánh thành và bàn giao điểm trường mầm non thôn Sà Phìn C” tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang năm 2016; ủng hộ tiền và một
số loại học liệu các trường khó khăn bị lụt tại huyện Chương Mỹ - Ba Vì năm 2017; ủng hộ
Trang 6giáo dục miền núi, Hội Người mù thành phố; đóng góp quỹ Hội Chữ thập đỏ, ủng hộ bệnh nhân nhi tại Viện Huyết học Truyền máu Trung ương năm 2016, 2018;…
- Tổ chức có hiệu quả các hoạt động từ thiện nhằm giáo dục cho học sinh tinh thần tương thân tương ái, biết chia sẻ yêu thương: hàng năm nhà trường nhận được sự ủng hộ
từ cán bộ giáo viên, cha mẹ học sinh, học sinh số tiền ủng hộ từ thiện trong chương trình
“Trung thu yêu thương - kết nối trái tim”để tổ chức các đợt từ thiện lớn nhưkhánh thành
và bàn giao điểm trường mầm non thôn Sà Phìn C tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang năm 2016; ủng hộ quần áo chăn màn, sách vở, giày dép cho học sinh vùng núi bị sạt lở nghiêm trọng của huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình năm 2017; ủng hộ quà và suất ăn cho bệnh nhân nhi ung thư và người nhà bệnh nhân tại Viện Huyết học Truyền máu Trung ương năm 2016, 2018; và năm học 2019 - 2020 xây 2 phòng học cho học sinh người dân tộc Tày tại điểm trường thôn Khư Phá, xã Ngàm Đăng Vài, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang Ngoài ra, nhà trường còn ủng hộ tiền và một số loại học liệu các trường khó khăn bị lụt tại huyện Chương Mỹ - Ba Vì; ủng hộ giáo dục miền núi, Hội Người mù thành phố; đóng góp quỹ Hội Chữ thập đỏ quận Cầu Giấy…
- Xây dựng khung cảnh sư phạm nhà trường “xanh - sạch - đẹp” và một ngôi trường
không có rác
- Giao cho các lớp công trình măng non, chăm sóc cây xanh, cảnh quan môi trường nhằm giáo dục cho học sinh ý thức tự quản, tự chịu trách nhiệm
3.3.4 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Nghiên cứu
- Xây dựng chương trình giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp đơn môn và liên môn ở tất cả các bộ môn, tăng cường đưa các tiết dạy gắn thực tế ngoài không gian lớp học
- Tổ chức dạy học phân hoá theo năng lực của học sinh dựa theo chuẩn kiến thức, kỹ năng của Chương trình giáo dục phổ thông và chương trình nhà trường chất lượng cao được phê duyệt, khuyến khích giáo viên thay đổi hình thức tổ chức dạy học bằng việc đưa ra ngoài không gian lớp học, gắn nội dung các bài học với thực tiễn cuộc sống
- Tham gia thí điểm giáo dục STEM tại trường
- Kết hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong hỗ trợ học sinh được học trải nghiệm tại phòng thí nghiệm
Kết quả khảo sát 63 cán bộ quản lý, giáo viên về thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh Trường THCS Cầu Giấy, Hà Nội bằng bảng hỏi với thang 3 mức độ, kết quả thể hiện ở Bảng 1:
Trang 7Bảng 1: Thực trạng đánh giá của giáo viên về tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học
sinh Trường THCS Cầu Giấy, Hà Nội
Nội dung tổ chức hoạt động trải
nghiệm, hướng nghiệp
Mức độ hài lòng
Điểm trung bình
Kết quả đạt được
Điểm trung bình
Rất HL (3đ)
Khá HL (2đ)
Không HL (1đ)
Tốt (3đ)
Trung bình (2đ)
Kém (1đ)
1 Tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Khám phá
1.1 Thực hiện nếp sống văn minh
thanh lịch cho học sinh toàn trường 60 03 0 2,95 59 04 0 2,93 1.2 Thực hiện văn hóa chào hỏi, tăng
cường mối quan hệ thân thiện giữa
giáo viên, học sinh và cha mẹ học
sinh, khách đến trường
1.3 Tổ chức dạy thí điểm dạy Lịch sử
quận Cầu Giấy gắn liền với các địa
danh trên địa bàn phường Dịch Vọng
và quận Cầu Giấy
2 Tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Thể nghiệm, tác động
2.1 Tổ chức các Câu lạc bộ Glee, Câu
lạc bộ đọc sách, Câu lạc bộ khoa học
cho học sinh
2.2 Tổ chức các hoạt động trải nghiệm
trại hè quốc tế trong và ngoài nước,
tham gia các cuộc thi Toán, Tiếng Anh,
Khoa học, Công nghệ thông tin…
2.3 Tổ chức hoạt động giao lưu, liên
kết, hội nhập quốc tế, lồng ghép giá
trị công dân toàn cầu vào nội dung
dạy và học cũng như các hoạt động
khác của Nhà trường
2.3 Tổ chức các hoạt động giao lưu,
kết nghĩa với các trường trong nước 61 02 0 2,96 60 03 0 2,95 2.4 Tham gia cuộc thi vô địch Toán Úc
2.5 Tổ chức hoạt động giáo dục
hướng nghiệp, gắn hướng nghiệp với
tham quan thực tế
2.6 Phối hợp tổ chức dạy nghề Nấu
2.7 Tổ chức tư vấn hướng nghiệp,
định hướng chọn trường THPT và
THPT chuyên cho học sinh và cha mẹ
học sinh lớp 9 cho phù hợp với khả
năng và nguyện vọng của học sinh
Trang 8Nội dung tổ chức hoạt động trải
nghiệm, hướng nghiệp
Mức độ hài lòng
Điểm trung bình
Kết quả đạt được
Điểm trung bình
Rất HL (3đ)
Khá HL (2đ)
Không HL (1đ)
Tốt (3đ)
Trung bình (2đ)
Kém (1đ)
3 Tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Cống hiến
3.1 Tổ chức đa dạng các hoạt động
3.2 Xây dựng khung cảnh sư phạm
nhà trường “xanh - sạch - đẹp” và một
ngôi trường không có rác
3.3 Giao cho các lớp công trình măng
non, chăm sóc cây xanh, cảnh quan
môi trường nhằm giáo dục cho học
sinh ý thức tự quản, tự chịu trách
nhiệm
4 Tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo phương thức Nghiên cứu
4.1 Xây dựng chương trình trải nghiệm,
hướng nghiệp đơn môn và liên môn ở
tất cả các bộ môn, tăng cường đưa các
tiết dạy gắn thực tế ngoài không gian
lớp học
4.2 Tổ chức dạy học phân hoá theo
năng lực của học sinh, gắn nội dung
các bài học với thực tiễn cuộc sống
4.3 Thí điểm giáo dục STEM tại trường 48 15 0 2,76 48 15 0 2,76 4.4 Kết hợp với Trường Đại học Sư
phạm Hà Nội trong hỗ trợ học sinh
được học trải nghiệm tại phòng thí
nghiệm
Kết quả khảo sát cho thấy, hầu hết các cán bộ quản lý và giáo viên của Nhà trường đều hài lòng và khá hài lòng với việc tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho
học sinh Đặc biệt, có tới 03 hoạt động gồm Tổ chức đa dạng các hoạt động từ thiện, Tham gia
cuộc thi vô địch Toán Úc mở rộng (AIMO), Tổ chức các Câu lạc bộ Glee, Câu lạc bộ đọc sách, Câu lạc
bộ khoa học cho học sinh đều được 100% người tham gia khảo sát rất hài lòng và đánh giá đạt
kết quả rất tốt Tuy nhiên, một số hoạt động còn cần cố gắng trong thời gian tới để đạt kết
quả như mong đợi có thể thấy rõ là Thí điểm giáo dục STEM tại trường (hài lòng và kết quả đạt được đều có điểm trung bình là 2,76), Tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp, gắn hướng
nghiệp với tham quan thực tế (2,84 và 2,85), Thực hiện văn hóa chào hỏi, tăng cường mối quan hệ thân thiện giữa giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh, khách đến trường (đều đạt 2,88).
Để có thêm thông tin cho kết quả định lượng, tiến hành phỏng vấn các lực lượng tham gia vào hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp của Nhà trường
Trang 9Phỏng vấn cô giáo N.T.M về đánh giá kết quả tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh, được biết: “Tôi rất hài lòng với việc nhà trường tổ chức đa dạng các hoạt động từ thiện truyền thống và hoạt động từ thiện theo chuyên đề Nhà trường đã xây dựng khung cảnh sư phạm “xanh - sạch - đẹp”,đặc biệt học sinh nhà trường đã biết phân loại rác sau khi sử dụng Việc giao cho các lớp công trình măng non, chăm sóc cây xanh, cảnh quan môi trường đã thực sự giáo dục cho học sinh ý thức tự quản, tự chịu trách nhiệm” Phỏng vấn ông T.T.Đ, đại diện cha mẹ học sinh cho biết về sự tham gia cùng Nhà trường khi tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh: “Là người đồng hành với nhà trường trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh, tôi thực sự nhận thấy nhà trường đã có rất nhiều cách làm sáng tạo mang tính đột phá nhằm thực hiện nếp sống văn minh thanh lịch của học sinh, giúp học sinh phát triển toàn diện Đặc biệt, tôi đánh giá rất cao phong trào từ thiện do nhà trường phát động
đã thực sự giáo dục cho học sinh tinh thần chia sẻ yêu thương, trao yêu thương để nhận yêu thương”
Phỏng vấn học sinh C.H.B.T về sự hài lòng khi tham gia vào hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp của Nhà trường, em cho biết: “Em rất yêu ngôi trường Cầu Giấy Nơi đây đã khơi gợi tiềm năng của chúng em để tỏa sáng Chúng em được phát huy năng lực khi tham gia các câu lạc bộ của chính mình, chúng em được tham gia các câu lạc bộ năng khiếu, thể thao ngoài giờ học, được tham gia các sân chơi trí tuệ, được giao lưu và hội nhập quốc
tế, được học tập hướng nghiệp gắn với thực tế Đặc biệt, chúng em luôn được các thầy cô tư vấn, định hướng, truyền lửa cho chúng em về việc chọn trường phù hợp trong tương lai” Tóm lại, có thể nhận thấy, trường THCS Cầu Giấy, Hà Nội trong thời gian qua đã khá thành công với việc tổ chức đa dạng các phương thức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh, và kết quả này đã được các giáo viên, cha mẹ học sinh và học sinh ghi nhận, đóng góp vào quá trình tổ chức hoạt động của Nhà trường
4 Kết luận
Như vậy, bốn phương thức (phương thức Khám phá, phương Thức thể nghiệm tác động, phương thức Cống hiến, phương thức Nghiên cứu) khi được áp dụng trong hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS sẽ thực sự có hiệu quả nếu các nhà trường THCS biết phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh được trải nghiệm thông qua các hoạt động tìm tòi, vận dụng kiến thức và kinh nghiệm đã có vào đời sống;tạo cơ hội cho học sinh suy nghĩ phân tích những trải nghiệm để kiến tạo kinh nghiệm, kiến thức và kĩ năng mới; biết lựa chọn linh hoạt, sáng tạo các phương pháp giáo dục phù hợp Trường THCS Cầu Giấy, Hà Nội và các trường THCS có điều kiện quản lý tương tự có thể chú ý đến thực hiện các bước sau khi tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh:
Bước 1: Thống nhất trong nhận thức và khảo sát nhu cầu với các lực lượng giáo dục (giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh, tổ chức Đoàn, Đội, chuyên gia tổ chức sự kiện, tổ chức
xã hội ngoài nhà trường) về hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh
Trang 10Bước 2: Lập kế hoạch năm học cho các hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh
Bước 3: Huy động các lực lượng tham gia tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh
Bước 4: Giám sát, kiểm tra đánh giá kết quả, và rút kinh nghiệm tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh
Bước 5: Lưu trữ kết quả hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp vào hồ sơ của học sinh
Tài liệu tham khảo
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Hội thảo Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm khoa học
kỹ thuật trong trường trung học, TP Cần Thơ, tháng 3-2014.
2 Bộ Giáo dục và Đào tạo & Đào tạo (2018), Chương trình giáo dục phổ thông, Hoạt động trải
nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/
TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
3 Bộ Giáo dục và Đào tạo & Đào tạo (2019), Chỉ thị số 2268/CT-BGDĐT ngày 08/08/2019
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về Nhiệm vụ chủ yếu của năm học 2019 – 2020.
4 Phòng Giáo dục & Đào tạo quận Cầu Giấy (2019), Hướng dẫn số 268/HD-PGD ngày 13
tháng 09 năm 2019 về việc thực hiện nhiệm vụ năm học 2019 – 2020
5 Kolb A.Y., Kolb D.A., (2012), Experiential Learning Theory In: Seel N.M (eds) Encyclopedia
of the Sciences of Learning Springer, Boston, MA