Tiểu luận kế toán viên tình huống tài trợ giáo dục

Mô tả tình huống: Đầu năm học 2019-2020 Phòng GD&ĐT Huyện Nghĩa Đàn nhận được lời phản ánh của phụ huynh Trần Dương có con là học sinh lớp 1C trường Tiểu học Nam Thành về khoản tiền có

LỜI MỞ ĐẦU

Sự nghiệp giáo dục có vị trí quan trọng trong chiến lược xây dựng con người, chiến lược phát triển kinh tế, xã hội của đất nước Chính vì vậy Hội nghị Ban chấp

hành Trung ương Đảng lần thứ 2 khoá VIII, đã nhấn mạnh: "Thực sự coi Giáo dục -Đào tạo là quốc sách hàng đầu Nhận thức sâu sắc Giáo dục - -Đào tạo cùng với khoa học Công nghệ là nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, đầu tư cho Giáo dục - Đào tạo là đầu tư cho phát triển "

Với mục tiêu:“ Phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, thì việc tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước về giáo dục là đặc biệt

cần thiết

Quản lý Nhà nước trong hoạt động giáo dục được hiểu là sự điều chỉnh có tính pháp quyền của bộ máy Nhà nước đối với hoạt động Giáo dục & Đào tạo của

xã hội Sự điều chỉnh đó có thể thực hiện theo một dải tần đủ rộng, bao quát ở tầm hoạt động vĩ mô cấp quốc gia, đến tầm hoạt động vi mô ở cấp chính quyền cơ sở gần dân nhất Sự điều chỉnh đó diễn ra dưới hình thức các quy phạm pháp luật, hoạt động Pháp luật và hành chính áp dụng vào Giáo dục và đào tạo

Trong những năm qua Giáo dục & Đào tạo tiếp tục phát triển và được đầu tư nhiều hơn, cơ sở vật chất được tăng cường, quy mô đào tạo mở rộng Trình độ dân trí được nâng lên, góp phần không nhỏ vào công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước Trong đó Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống Giáo dục quốc dân và là bậc học xây dựng nền móng cho những bậc học tiếp theo Giáo dục tiểu học là điều kiện cơ bản để nâng cao dân trí, là cơ sở ban đầu hết sức quan trọng cho việc đào tạo trẻ em trở thành công dân tốt của đất nước, hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển nhân cách toàn diện con người Việt Nam XHCN

Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học Công nghệ, nền kinh tế nước ta chuyển đổi từ tập trung, quan liêu báo cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Công cuộc phát triển kinh tế xã hội đã đạt được những thành tựu rất quan trọng, tuy nhiên vẫn còn nhiều yếu kém, bất cập Chất lượng Giáo dục & Đào tạo còn thấp, nhiều vấn để hạn chế, yếu kém chậm được khắc phục Trong đó có vấn đề về các khoản đóng góp tự nguyện tài trợ giáo dục

Trong thời gian qua dư luận báo chí đã tốn không ít giấy mực để bàn về các khoản thu nhân danh tài trợ, xã hội hóa khiến phụ huynh tại nhiều nơi “è cổ” đóng những khoản tiền vô lý

Qua thời gian học tập về khoá học kế toán viên giúp em tiếp thu thêm nhiều kiến thức bổ ích cho công tác của mình và mở rộng thêm hiểu biết về các vấn đề khác một cách toàn diện hơn Từ thực trạng chung hiện nay em mạnh dạn chọn

tình huống “Xử lý tình huống đóng góp tự nguyện tài trợ giáo dục” làm đề tài

tiểu luận cuối khóa học Đây là một cơ hội tốt để bản thân em được vận dụng những kiến thức đã học, liên hệ với thực tế, trên cơ sở đó suy nghĩ, tìm tòi đưa ra những giải pháp thiết thực phù hợp giúp cho quá trình công tác của bản thân ngày càng tốt hơn Với sự hiểu biết của bản thân còn hạn chế, thời gian nghiên cứu chưa được nhiều, kính mong nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của các thầy giáo, cô giáo trong trường để những nội dung trình bày trong tiểu luận này của em được tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

PHẦN 1: NỘI DUNG TÌNH HUỐNG

1 Mô tả tình huống:

Đầu năm học 2019-2020 Phòng GD&ĐT Huyện Nghĩa Đàn nhận được lời phản ánh của phụ huynh Trần Dương có con là học sinh lớp 1C trường Tiểu học Nam Thành về khoản tiền có tên gọi là tài trợ giáo dục Phụ huynh Trần Dương bức xúc phản ánh: “Chúng tôi được thông báo khoản thu do ban phụ huynh đứng tên được gọi là tự nguyện tài trợ giáo dục với mức thu 500.000 đồng/mỗi em Bên cạnh đó chúng tôi cũng phải đóng góp những khoản khác nữa Cho nên chúng tôi rất thắc mắc không hiểu tài trợ giáo dục là gì? Được sử dụng vào mục đích gì? Và tại sao gọi là “tự nguyện” mà nhà trường lại đưa ra mức thu bình quân 500.000 đ/em? Học sinh mới đến trường được vài ngày thì phụ huynh chúng tôi được nhà trường yêu cầu phải nộp đủ Như vậy nhà trường đã làm đúng quy trình của việc vận động ủng hộ tự nguyện tài trợ giáo dục hay chưa?”

2 Xác định mục tiêu tình huống:

Thực hiện Công văn số 1620/SGD&ĐT-KHTC ngày 19/08/2020 của Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An về việc hướng dẫn công tác quản lý thu, chi năm học

2020 - 2021, Công văn số 705/UBND-GD&ĐT ngày 31/08/2020 của UBND huyện Nghĩa Đàn về việc hướng dẫn công tác quản lý thu, chi năm học 2020 - 2021 tại các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn huyện Nghĩa Đàn Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nghĩa Đàn hướng dẫn chi tiết một số nội dung như sau:

* Các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn huyện thực hiện quản lý thu - chi các khoản thu theo quy định, đóng góp thỏa thuận, đóng góp tự nguyện theo hướng dẫn tại Công văn số 2378/SGD&ĐT-KHTC ngày 16/12/2019 của Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An

* Đối với khoản thu theo thỏa thuận các đơn vị thực hiện theo Quy trình thực hiện thống nhất đối với các khoản thu thỏa thuận tại Khoản 1 Mục II trong Công văn số 705/UBND-GD&ĐT ngày 31/08/2020 của UBND huyện Nghĩa Đàn

* Đối với khoản thu tài trợ giáo dục các đơn vị thực hiện quy trình và hồ sơ theo Thông tư 16/2018/TT-BGD&ĐT ngày 03/08/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Hồ sơ trình phê duyệt kế hoạch vận động tài trợ tại phòng GD&ĐT bao gồm:

- Tờ trình về việc xin phê duyệt kế hoạch vận động tài trợ (Ghi rõ nội dung xin vận động tài trợ);

- Kế hoạch vận động tài trợ phải xác minh rõ nội dung vận động và dự toán kinh phí chi tiết (gửi kèm hồ sơ dự toán), mục đích, đối tượng thụ hưởng, đối tượng vận động, nguyên tắc thực hiện, hình thức vận động, kế hoạch triển khai;

- Báo cáo kết quả thực hiện vận động tài trợ của năm học trước liền kề kèm theo hồ sơ thuyết minh: Giấy nộp tiền vào Tài khoản mở tại Kho bạc Nhà nước, chứng từ thu, chi; biên lai thu tiền

- Tổ chức họp Ban đại diện hội phụ huynh học sinh để thành lập ban vận động

tự nguyện tài trợ

- Tổ chức họp phụ huynh toàn trường để xin ý kiến và thống nhất phương án thực hiện Tuy nhiên, do sự bất cẩn của ban lãnh đạo nhà trường và không nắm rõ quy trình thực hiện phê duyệt Nguyên tắc vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài trợ, việc huy động nguồn tài trợ phải tự nguyện, công khai, minh bạch, không ép buộc, không quy định mức tài trợ bình quân, mức tài trợ tối thiểu, không lợi dụng

việc tài trợ cho giáo dục để ép buộc đóng góp và không coi huy động tài trợ là điều kiện cho việc cung cấp dịch vụ giáo dục, đào tạo

PHẦN 2: PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG

1 Cơ sở lý luận:

Với tổng số gần 700 học sinh, trung bình mỗi em phải đóng hơn 800 nghìn đồng cho những khoản thu mà nhà trường quy định trong năm học, số tiền hơn

500 triệu đồng được quản lý và sử dụng như thế nào thì phụ huynh không được biết Trong khi đó, nhà trường đã được đầu tư xây dựng với nguồn kinh phí hơn 5

tỷ đồng và là một trong số những trường đạt chuẩn quốc gia với cơ sở vật chất khang trang, bề thế Việc năm nào nhà trường cũng thu tiền xã hội hóa nói là để xây dựng cơ sở vật chất mà không thấy có sự thay đổi khiến phụ huynh bức xúc Đối với các hộ thuần nông, những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, thêm đóng góp vào những khoản thu ngoài danh mục, trái quy định, dù chỉ vài chục nghìn đồng là thêm sự vất vả, cực nhọc

Khi ngân sách nhà nước còn hạn chế, thì việc huy động các nguồn lực xã hội một cách tự nguyện để đầu tư nâng cao điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục là chính đáng và hết sức cần thiết Tuy nhiên, có vẻ như chúng ta đang gặp phải vấn

đề khá nghiêm trọng đó là chưa hiểu đúng và làm đúng pháp luật về tài trợ trong giáo dục, dẫn tới cách thức triển khai không phù hợp khi kêu gọi tài trợ với cơ sở giáo dục Đây là lý do dẫn tới tình trạng một số nơi, một số địa phương, đặc biệt người đứng đầu các cơ sở giáo dục đã thực hiện chưa đúng quy định, để xảy ra tình trạng lợi dụng hội phụ huynh học sinh, tình trạng áp đặt, cào bằng để thu tiền như ở rất nhiều địa phương Để hạn chế “nở rộ” các khoản thu đầu năm, Phòng GD&ĐT huyện Nghĩa Đàn năm nào cũng chủ động ban hành rất sớm các văn bản để hạn chế

lạm thu Năm nay, ngay từ tháng 8 đã có văn bản gửi các cơ sở giáo dục hướng dẫn, chấn chỉnh lạm thu Trong đó nêu các vấn đề cụ thể, yêu cầu các cơ quan quản

lý từ địa phương, sở GD-ĐT, phòng GD-ĐT, đặc biệt đối với người đứng đầu các

cơ sở giáo dục để chấn chỉnh tình trạng này Tuy nhiên, vừa rồi, vẫn tái diễn tình trạng lạm thu ở đây đó trên nhiều địa phương cho thấy tư duy, cách thức thu và quản lý tài chính huy động từ nguồn tài trọ giáo dục vẫn trong tình trạng nhà trường áp đặt, cào bằng với phụ huynh, các nhà tài trợ

Hiện nay, tiền tài trợ giáo dục được quy định tại: Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT, tại điều 2: Nguyên tắc vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài trợ, việc huy động nguồn xã hội hóa phải đảm bảo: Nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch, không ép buộc Không quy định mức tài trợ bình quân, mức tài trợ tối thiểu Không lợi dụng việc tài trợ cho giáo dục để ép buộc đóng góp và không coi huy động tài trợ là điều kiện cho việc cung cấp dịch vụ giáo dục, đào tạo Do đó đối với những trường thu tiền xã hội hóa của người dân không dựa trên tinh thần tự nguyện lại có quy định số tiền phải nộp là trái với Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT

2 Hậu quả:

* Về phía trường Tiểu học Nam Thành: Hiệu trưởng là người đứng đầu

đơn vị đã không nắm vững các công văn hướng dẫn của cấp trên Đóng góp tự nguyện là không được phép cào bằng, quy định mức thu tối thiểu Nhà trường đã không thực hiện đúng quy trình phê duyệt và vận động tự nguyện tài trợ thống nhất giữa ban đại diện cha mẹ với nhà trường mà tự đưa ra quết định thu ngay khi học sinh vừa bước vào năm học mới Khoản tiền tự nguyện nói trên nhà trường đưa ra với mức cào bằng, áp đặt như vậy là ko khách quan khi tình trạng lạm thu đã xảy ra ở

rất nhiều nơi đã lợi dụng danh nghĩa “tự nguyện” để thu các khoản kinh phí ngoài quy định, gây nên sự bức xúc cho phụ huynh và chính những điều đó đã làm mất đi tính tự nguyện cũng như bản chất tốt đẹp của các hoạt động tài trợ xã hội hóa giáo dục

* Về phía phụ huynh Trần Dương: Phụ huynh nên biết và nắm được rõ

những quy định này để tránh bị thu tiền oan Hiện nay các khoản thu đều được thực theo nguyên tắc thống nhất giữa 3 bên: nhà trường, ban phụ huynh và chính quyền địa phương Nhưng chừng nào chưa phát huy được vai trò và tính hiệu quả của Ban phụ huynh học sinh thì đây được coi như một “cánh tay nối dài” trong việc lạm thu

PHẦN 3: ĐỀ XUẤT VÀ PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 Mục tiêu giải quyết tình huống:

Phòng GD&ĐT huyện Nghĩa Đàn đã có công văn gửi về trường đề nghị nhà trường và địa phương giải quyết dứt điểm vì đây là vấn đề ảnh hưởng đến hầu hết mọi gia đình có con đang trong độ tuổi đến trường Phòng GD&ĐT Huyện Nghĩa Đàn cũng thừa nhận mặc dù đã tích cực triển khai nhiều biện pháp nhưng hiện tượng thu trái quy định vẫn diễn biến phức tạp (đặc biệt là khoảng thời gian đầu mỗi năm học) Xuất hiện nhiều hình thức mới để vận động tiếp nhận tài trợ từ phụ huynh dưới danh nghĩa tài trợ giáo dục, “ép” phụ huynh tự nguyện tài trợ qua ban đại diện cha mẹ học sinh, qua các thầy cô giáo Mục đích tài trợ thường không rõ ràng, như yêu cầu sửa sang cơ sở vật chất, làm mái che, sân chơi, sửa cổng trường, nhà vệ sinh, hệ thống điện, mua máy chiếu, lắp điều hòa, mua mực in Việc chi tiêu, quản lý số tiền này trong một số trường hợp còn chưa minh bạch, gây bất bình trong phụ huynh, đặc biệt là gây lo lắng, áp lực lớn đối với những gia đình người

lao động, làm công ăn lương, hoặc có thu nhập thấp, không ổn định vì số tiền đóng góp trong một số trường hợp không phải là nhỏ

UBND Huyện Nghĩa Đàn kết hợp với phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nghĩa Đàn tăng cường thanh tra, kiểm tra trong nội bộ ngành, phối hợp chặt chẽ với địa phương phát hiện xử lý nghiêm, tập thể, cá nhân vi phạm, trường hợp cần thiết kiến nghị tổ chức thanh tra nội dung trên

- Căn cứ Thông tư 16/2018/TT-BGD&ĐT ngày 03/08/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

- Căn cứ Công văn số 1620/SGD&ĐT-KHTC ngày 19/8/2020 V/v hướng dẫn công tác quản lý thu, chi năm học 2020- 2021 tại các cơ sở giáo dục công lập tren địa bàn tỉnh Nghệ An

- Căn cứ Công văn số 705/UBND-GD&ĐT ngày 31/8/2020 V/v hướng dẫn công tác quản lý thu, chi năm học 2021-2021 tại các cơ sở giáo dục công lập tren địa bàn huyện Nghĩa Đàn

- Căn cứ Công văn số 202/PGD&ĐT ngày 7/9/2020 V/v hướng dẫn công tác quản lý thu, chi năm học 2021-2021 tại các cơ sở giáo dục công lập tren địa bàn huyện Nghĩa Đàn

2 Xây dựng, phân tích và lựa chọn phương án giải quyết tình huống:

Tuyệt đối không gợi ý, không lợi dụng danh nghĩa tài trợ để tổ chức thu các khoản đóng góp mang tính chất cào bằng; không quy định mức tài trợ tối thiểu, không lợi dụng việc tài trợ cho giáo dục để ép buộc đóng góp dưới bất cứ hình thức nào Đảm bảo nguyên tắc thu đủ, chi đủ, đúng mục đích, phù hợp với điều kiện

kinh tế xã hội, thu nhập dân cư trên từng địa bàn Mức thu phải được xây dựng trên

dự toán chi phí hợp lý, đúng mục tiêu huy động đúng quy trình theo quy định hiện hành và phải được thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ học sinh, có sự thống nhất của Ban Giám hiệu nhà trường trước khi ban hành và triển khai thực hiện

Không vận động tài trợ để chi trả: thù lao giảng dạy; các khoản chi liên quan trực tiếp cho cán bộ quản lý, giáo viên, và nhân viên, các hoạt động an ninh, bảo vệ; thù lao trông coi phương tiện tham gia giao thông của học sinh; thù lao duy trì

vệ sinh lớp học, vệ sinh trường; khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên Khoản tiền tự nguyện nói trên trường Tiểu học Nam Thanh đưa ra với mức cào bằng, áp đặt như vậy là không khách quan, đã lợi dụng danh nghĩa “tự nguyện”

để thu các khoản kinh phí ngoài quy định, gây nên sự bức xúc cho phụ huynh Trần Dương và chính những điều đó đã làm mất đi tính tự nguyện cũng như bản chất tốt đẹp của các hoạt động tài trợ xã hội hóa giáo dục

Theo TT 16/2018/TT-BGD&ĐT ngày 03/08/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Phòng Giáo dục đào tạo huyện Nghĩa Đàn có trách nhiệm thẩm định phê duyệt kế hoạch vận động tài trợ trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ của trường Tiểu học Nam Thanh Trường hợp phát hiện kế hoạch vận động tài trợ không đúng quy trình, quy định và không công khai minh bạch thì yêu cầu trường tiểu học Nam Thanh dừng triền khai kế hoạch vận động tài trợ Kế hoạch vận động tài trợ phải xác định rõ nội dung, mục đích, đối tượng thụ hưởng, dự toán kinh phí

và kế hoạch triển khai hoạt động cần tài trợ Ban tài chính kế toán trường tiều học Nam Thanh phải mở số kế toán chi tiết để theo dõi riêng số tiền được tài trợ, mở tài khoản tại Ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước để tiếp nhận đối với khoản tài trợ được chuyển khoản Trường tiểu học Nam Thanh phải lập kế hoạch sử dụng tài trợ

và xác đinh mục đích, đối tượng thụ hưởng, cách thức tổ chức thực hiện, tiến độ thực hiện, chất lượng hoạt động, chất lượng sản phẩm, công trình kèm dự toán kinh phí chi tiết phù hợp với quy định tiêu chuẩn và định mức hiện hành Kế hoạch sử dụng khoản tài trợ phải được công bố và niêm yết công khai trước khi tổ chức thực hiện ít nhất 15 ngày làm việc để lấy ý kiến đóng góp của cán bộ, giáo viên, nhân viên, hội cha mẹ học sinh, và nhà tài trợ Quá trình thực hiện kế hoạch sử dụng tài trợ phải tuân thủ đúng mục đích đã đề ra Trường tiểu học Nam Thanh phải lập báo cáo quyết toán công việc hoàn thành và niêm yết công khai để ban đại diện phụ huynh học sinh giám sát, đánh giá

Để làm được việc đó phải có quy định rõ ràng chặt chẽ về việc thu chi về tài trợ trong trường Tiểu học Nam Thanh Quy định rõ nội dung của tài trợ là cái gì, khi tài trợ như thế nào, quy định rõ những gì không được lợi dụng tài trợ để ràng buộc dịch vụ… Tôi đánh giá đó là thông tư tốt sẽ đưa hoạt động tài trợ trong các cơ

sở giáo dục vào khuôn khổ, nề nếp, qua đó góp phần hạn chế, ngăn chặn lạm thu Nhờ vậy, người đóng góp sẽ biết mình cần đóng góp thế nào cho đúng quy định, người thu nhận cũng phải tiếp nhận đúng cách Việc đưa ra các quy định chặt chẽ như vậy sẽ dễ dàng quy trách nhiệm nếu phát hiện có sai phạm Các tổ chức, cá nhân khác như Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quản lý và sử dụng các khoản tài trợ, như vậy sẽ tránh được tình trạng Ban đại diện phụ huynh thông đồng với nhà trường để lạm thu của các phụ huynh khác và chi sai mục đích

Vấn để lạm thu tràn lan là vấn đề lo ngại, trăn trở của các cấp trên và cũng là vấn đề bức xúc của toàn xã hội Để khắc phục tình trạng trên cần giải quyết những

ý kiến của nhân dân để đưa các hoạt động giáo dục của nhà trường vào nề nếp, đúng kỷ cương phép nước đã qui định, đòi hỏi cơ quan cấp trên phải sử dụng và phối hợp nhiều phương pháp một cách đồng bộ thì mới có thể giải quyết một cách

có hiệu quả