Thích nghi kiểu hình và thích nghi kiểu gen Thích nghi với môi trường là dấu hiệu nổi bật của sự tiến hoá hữu cơ.. Theo quan điểm của học thuyết tiến hoá hiện đại, thích nghi là hiện tư
Trang 1Thích nghi kiểu hình
và thích nghi kiểu gen
Thích nghi với môi trường là dấu hiệu nổi bật của sự tiến hoá hữu cơ Theo quan điểm của Ch R Darwin, người ta hiểu thích nghi vừa là một quá trình lịch
sử, vừa là kết quả của quá trình đó, mọi đặc điểm thích nghi chỉ hợp lý tương đối
Thuyết tiến hoá hiện đại, do có những hiểu biết mới về biến dị di truyền và chọn lọc tự nhiên đã phát triển quan niệm của Ch R Darwin và lý giải chính xác
Trang 2hơn về quá trình hình thành các đặc điểm thích nghi
Theo quan điểm của học thuyết tiến hoá hiện đại, thích nghi là hiện tượng có kiểu gen có khả năng ứng thành kiểu hình có lợi trước môi trường, đảm bảo sự sống sót, sinh sản và phát triển của quần thể
Vì vậy học thuyết tiến hoá hiện đại phân biệt hai hình thức thích nghi:
1 THÍCH NGHI KIỂU HÌNH Thích nghi sinh thái
Đó là phản ánh cùng một kiểu gen thành những kiểu hình khác nhau trước sự thay đổi các yếu tố của môi trường Đây là sự phát sinh thường biến trong đời cá thể, đảm bảo sự thích nghi thụ động của cơ thể trước môi trường bằng sự biến đổi linh hoạt về kiểu hình Những phản ứng
Trang 3hình thái sinh lý này nằm trong giới hạn mức phản ứng do kiểu gen quy định và chỉ có ý nghĩa thích nghi trước những biến đổi thường xảy ra trong môi trường quen thuộc
Ví dụ sự biến đổi màu sắc bảo vệ của một số sâu bọ theo nền môi trường Sự biến đổi hình dạng lá trên cây rau mác
2 THÍCH NGHI KIỂU GEN Thích nghi lịch sử
Đó là sự hình thành những kiểu gen quy định những tình trạng và tính chất đặc trưng cho từng loài, từng thứ trong loài Đây là đặc điểm thích nghi bẩm sinh đã được hình thành trong quá trình phát triển lịch sử của loài dưới tác dụng của chọn lọc tự nhiên
Trang 4Ví dụ hiện tượng các loài bướm lá có đôi cánh giống lá cây, con bọ que có thân giống cái que
Cá voi mang những đặc điểm thích nghi với đời sống dưới nước
Thích nghi kiểu gen và thích nghi kiểu hình liền quan chặt chẽ với nhau Thế hệ trước truyền cho thế hệ sau không phải là những tính trạng đã hình thành sẵn mà truyền một kiểu gen có khả năng phản ứng thành những kiểu hình thích hợp với môi trường
Ví dụ một số loài thỏ, chồn ôn đới có khả năng biến đổi màu lông theo mùa, đó là đặc điểm thích nghi kiểu gen mà ở các dạng nhiệt đới không có Ở những loài trên về mùa hè thì vàng xám, đến mùa
Trang 5đông thì trắng lẫn với tuyết, đó là những thích nghi kiểu hình
Thích nghi bằng sự biến đổi về kiểu gen hay thích nghi bằng sự biến đổi linh hoạt
về kiểu hình đều có ý nghĩa đối với sự tồn tại, phát triển của sinh vật, nhưng thích nghi kiểu trên quan trọng hơn vì chính nó quy định khả năng thích nghi kiểu hình