Được sự đồng ý của Khoa Quản lý TNR&MT, Bộ môn Quản lí môi trường tôi tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lí môi trường tại nhà máy sản xuất dầu
TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Tình hình sản xuất dầu ăn
Do điều kiện thu nhập của người dân ngày càng tăng đi cùng với sự đô thị hóa và phát triển của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm khiến cho nhu cầu tiêu thụ dầu thực vật tăng cao Ngoài ra, nhận thức của người tiêu dùng về các loại dầu thực vật có lợi cho sức khỏe của đƣợc nâng cao dẫn đến sự chuyển từ việc sử dụng mỡ động vật sang dầu thực vật Vì vậy mà rất nhiều cơ sở, nhà máy sản xuất dầu ăn đƣợc hình thành nhằm đáp ứng nhu cầu cũng nhƣ tạo điều kiện cho khách hàng lựa chọn sản phẩm phù hợp cho gai đình Vấn đề sức khỏe ngày càng đƣợc quan tâm, việc sử dụng dầu đƣợc chiết xuất từ các loại thực vật thiên nhiên trong chế biến thực phẩm đƣợc mọi người dùng ngày càng nhiều thay cho sử dụng các loại mỡ từ động vật Người ta ngày càng phát hiện nhiều hơn các tác dụng mới của dầu ăn và các sản chiết xuất từ dầu ăn.Vì vậy nghành công nghiệp sản xuất dầu ăn cũng đang dần một phát triển
Theo Bộ công thương tổng lượng sản xuất vẫn thấp hơn lượng tiêu thụ, ở mức 10kg/năm mức khuyến nghị của WHO 13,5kg/năm tương đương mức tiêu thụ của Trung Quốc năm 1995 Mặt khác, người tiêu dùng có xu hướng đang dần chuyển từ mỡ động vật sang các sản phẩm dầu ăn thực vật có lợi cho sức khỏe.
Trên thị trườngcó gần 40 doanh nghiệp sản xuất kinh doanh dầu ăn Trong khi dầu ăn có khả năng thay thế, độ co giãn của cầu cao nên chỉ cần một biến động giá là đủ dẫn đến sự thay đổi hành vi của người tiêu dùng Mặt khác công nghệ sản xuất dầu ăn không quá phức tạp
Doanh thu thị trường dầu ăn Việt Nam hàng năm khoảng 30 nghìn tỷ đồng và tốc độ tăng trưởng còn rất lớn do mức tiêu thụ bình quân đầu người ở mức tiêu thụ là 10kg/ năm trong khi WHO khuyến cáo 13.5kg/ năm
2.Ô nhiễm môi trường trong hoạt động sản xuất dầu ăn
Con người đã và đang có nhiều tác động tiêu cực đến môi trường đặc biệt là môi trường nước như: việc xả thải nước thải bừa bãi từ các hoạt động công nghiệp, từ các khu làng nghề, ô nhiễm nước thải sinh hoạt, ô nhiễm từ thuốc bảo vệ thực vật chƣa đƣợc xử lí hay các nhà máy xí nghiệp xả khói bụi công nghiệp vào không khí làm ô nhiễm không khí, khi trời mƣa, các chất ô nhiễm này sẽ lẫn vào trong nước mưa cũng góp phần làm ô nhiễm nguồn nước Nguồn nước bị ô nhiễm sẽ chứa các chất mà vượt qua tiêu chuẩn, quy chuẩn cho phép, các chỉ số thường để so sánh sự ô nhiễm của nguồn nước thường là: BOD5(nhu cầu oxi sinh hóa), COD (nhu cầu oxi hóa học), tổng Ni- tơ, tổng Photpho, TSS, dầu mỡ, Coliforms Ở những nước có nguồn kinh tế đang phát triển từ Châu Á cho tới Đông Âu thị phần dầu ăn ngày một tăng cao, nhu cầu sử dụng ngày càng nhiều Chính vì thế việc càng ngày càng nhiều nhà máy sản xuất mọc càng nhiều là điều tất yếu và tất nhiên kéo theo đó là tình trạng ô nhiễm từ các hoạt động sản xuất đó Ở Việt Nam liên quan đến hoạt động sản xuất dầu ăn mà gây ra ô nhiễm môi trường gần đây nhất không thể không kể đến vụ thải nước thải bừa bãi ra sông của Công ty cổ phần dầu thực vật Quang Minh Suốt năm 5 năm nhân dân thị trấn Lương Bằng, tỉnh Hưng Yên không ngớt bức xúc trước hành vi xả thải ô nhiễm của công ty này
Theo số liệu quan trắc và phân tích hiện trạng môi trường một số thành phố khu công nghiệp đại diện cho các khu vực chủ yếu trên toàn quốc, chỉ có những nơi xa thành phố khu công nghiệp, xa khu dân cư thì nguồn nước, không khí mới có mức dưới học xấp xỉ mức tiêu chuẩn cho phép Vì vấn đề đang ngày trở nên nghiêm trọng nên nhà nước ta đã và đang siết chặt hơn trong khâu quản lí Khuyến khích các dự án, các công trình nghiên cứu để góp phần giữ gìn môi trường cho trái đất
Năm 2005, Công ty TNHH dầu thực vật khu vực miền Bắc Việt Nam đã thực hiện “Báo cáo đánh giá tác động môi trường cho dự án Nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn Nghi Sơn_tỉnh Thanh Hóa” và bổ sung thêm vào đầu năm 2017
3.Công tác quản lí môi trường trong hoạt động sản xuất dầu ăn Để hạn chế sức ép cho môi trường từ các nhà máy đang ngày càng mọc lên như nấm Bên cạnh sự phát triển thì vấn đề môi trường cũng cần quan tâm đúng mực Nhà nước ta đã, đang và sẽ không ngừng cố gắng để hoạn thiện các thủ tục pháp lý giúp việc quản lí chất lượng môi trường ngày một nâng cao hơn Đối với hoạt động sản xuất, chế biến dầu ăn thuộc trong danh sách phải làm các báo cáo môi trường, trong đó có báo cáo giám sát môi trường định kỳ nằm trong báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc kế hoạch bảo vệ môi trường Do nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn có tổng công suất 1.500 tấn sản phẩm/ngày Theo quy định của nghị địnhNghị định số 18/2015/NĐ-CP thì khi xây dựng nhà máy đã phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường và khi nhà máy đi vào hoạt động phải lập báo cáo quan trắc môi trường định kì 4lần/năm Mục đích của việc này là giúp các nhà quản lí môi trường giám sát được hoạt động của nhà máy, để đánh giá được mức độ tác động đến môi trường của hoạt động sản xuất từ đó xây dựng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và đề phòng sự cố xảy ra.
MỤC TIÊU – NỘI DUNG – PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Mục tiêu nghiên cứu
Khóa luận đƣợc thực hiện nhằm nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lí môi trường tại nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn tại Khu kinh tế Nghi Sơn_tỉnh Thanh Hóa.
Nội dung nghiên cứu
Phù hợp với mục tiêu đề ra, KLTN thực hiện với những nội dung sau: Đánh giá hiện trạng hoạt động của nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn tại khu kinh tế Nghi Sơn_tỉnh Thanh Hóa
Nghiên cứu ảnh hưởng đến môi trường tại khu vực sản xuất của nhà máy Đánh giá thực trạng công tác quản lí môi trường tại khu vực Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao công tác QLMT tại khu vực.
Đối tƣợng phạm vi và thời gian nghiên cứu
Hiện trạng hoạt động của nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn tại khu kinh tế Nghi Sơn_tỉnh Thanh Hóa
Thực trạng công tác QLMT tại nhà máy và sự tham gia của cộng đồng trong hoạt động QLMT tại khu vực nhà máy sản xuất dầu và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn tại Khu kinh tế Nghi Sơn_tỉnh Thanh Hóa
Khóa luận tập chung nghiên cứu và một số tiêu chí quản lí môi trường, giải pháp nâng cao hiệu quả môi trường tại khu vực nhà máy nghiên cứu
Khóa luận đƣợc thực hiện từ ngày 27/02/2018 đến ngày 27/04/2018.
Phương pháp nghiên cứu
2.4.1 Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
Tài liệu thứ cấp là những tài liệu có sẵn ở những khu vực nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu Tài liệu thứ cấp giúp giảm bớt nội dung điều tra, bổ sung những tài liệu không điều tra đƣợc hay không tiến hành đƣợc
Thu thập số liệu thứ cấp từ mạng internet, thư viện của khoa, trường, các công trình nghiên cứu, các bài báo cáo khoa học, tạp chí khoa học đƣợc công bố phát hành, sách báo, thông tin có sẵn của các cơ quan chức năng nhƣ Tổng cục Thống Kê tỉnh Thanh Hóa, bộ Công thương, số liệu từ UBND xã Hải Thƣợng, các tài liệu tham khảo của các nhà xuất bản liên quan đến đề tài nghiên cứu
Các thông tin về đặc điểm, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Hải Hà, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa
Hệ thống cơ sở hạ tầng tại khu vực nghiên cứu
Các thông tin chính sách chiến lƣợc, quy hoạch kinh tế - xã hội tại khu vực nghiên cứu…
2.4.2 Phương pháp thu thập thông tin qua phiếu điều tra
Công tác QLMT là một hoạt động mang tính xã hội cao, hiệu quả của công tác QLMT không chỉ phụ thuộc vào các nhà quản lí mà còn phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia của công đồng địa phương Bên cạnh các cách điều tra và thu thập số liệu truyền thống, khóa luận sử dụng phiếu điều tra nhƣ một công cụ chủ đạo trong quá trình thu thập số liệu phục vục cho nội dung nghiên cứu của khóa luận
Tổng số phiếu điều tra là 20 phiếu
Phiếu điều tra đƣợc áp dụng cho hai đối tƣợng: các nhà quản lí, công nhân lao động trực tiếp và người dân xung quanh
Phiếu diều tra gồm các câu hỏi đã soạn sẵn theo một trình tự nhất định
Các cán bộ quản lí là người mang tầm vĩ mô lựa chọn những thiết bị và công nghệ tiến tiến nhằm hạn chế tác động của môi trường Công nhân lao động trực tiếp lại là người trực tiếp điều hành và vận hành các thiết bị máy móc Người dân xung quanh khu vực nhà máy lại là người chịu tác động của hoạt động sản xuất
Các câu hỏi ở dạng sau:
Câu hỏi mở: Câu hỏi tạo khả năng giao tiếp hai chiều trong quá trình phỏng vấn Câu hỏi mở luôn tạo cho người dân suy nghĩ cân nhắc để lựa chọn một câu trả lời tốt nhất, có thể giải thích kèm theo
Câu hỏi gián tiếp: Loại câu hỏi này không đề cập trực tiếp đến vấn đề
(nội dung) cần phỏng vấn mà đƣợc diễn tả thẻo một khía cạnh khác, từ đó người dân nắm bắt ý đồ để giải thích hơn là trả lời
Câu hỏi “có” hay “không” : Loại câu hỏi này đã đƣợc định sẵn trả lời
(có, không, không biết) và có thể giải thích Nó giúp tiết kiệm thời gian, câu trả lời không bị lệch vấn đề, thuận tiện xử lí số liệu và thông tin thu đƣợc
2.4.3 Phương pháp kế thừa số liệu nội nghiệp
Do thời gian và kinh phí có hạn chế chúng tôi đã sử dụng kết quả phân tích ở báo cáo quan trắc tháng 3/2018 của Công ty TNHH dầu thực vật khu vực miền Bắc Việt Nam.Xử dụng số liệu ƣớc tính trong bản Báo cáo Đánh giá tác động Môi Trường của nhà máy
2.4.4 Phương pháp thu thập và xử lí số liệu
Phương pháp so sánh:Kết quả nghiên cứu của đề tài so sánh với một số quy chuẩn sau:
QCVN 19: 2009/BTNMT: quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ
QCVN 05:2013/BTNMT: quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lƣợng không khí xung quanh
QCVN 40:2011/BTNMT: quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lƣợng nước thải công nghiệp.TCVSLĐ 3733/2002/QĐ-BYT: Quyết định của bộ y tế về việc ban hành 21 vệ sinh lao động, 05 nguyên tắc và 07 thông số vệ sinh lao động
Phương pháp đánh giá: từ chất lượng của phiếu phỏng vấn đánh giá quy trình quản lí của nhà máy.
ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
Điều kiện tự nhiên
3.1.1 Vị trí địa lí, địa chất a Vị trí địa lí
Dự án Nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn tại Khu kinh tế Nghi Sơn, thôn Hà Bắc, xã Hải Hà, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá Cách trung tâm thành phố Thanh Hoá 80 km về phía Bắc, cách QL1A khoảng 10km về phía Tây b Điều kiện về địa chất
Kết quả thăm dò địa chất tại hiện trường, địa chất tuyến công trình đƣợc phân bố nhƣ sau:
Lớp phủ (P): Lớp này có một số đoạn là đất lấp làm đƣòng của nhân dân và một số đoạn là đồng ruông trồng hoa mầu, trồng lúa của nhân dân Với chiều dày từ (0.4 -:- 0.8)m Do lớp này có chiều dày nhỏ nên chúng tôi không lấy mẫu và thí nghiệm ở lớp này
Lớp số 1: Cát pha mầu xám lẫn hữu cơ trạng thái dẻo mềm, độ sâu Lớp
1 phân bố hết chiều dài các tuyến đường với chiều dày từ (0.8-:-1.5)m
Lớp số 2: Cát màu xám xanh, xám đen trạng thái chặt vừa đến chặt được phân bố hết chiều dài các tuyến đường với chiều dày từ (1.5 -:- 6.0)m
Lớp số 3: Cát hạt trung đến thô lẩn bùn chứa mùn hữu cơ, vỏ sò màu xám xanh, xám đen Trạng thái chặt vừa đến chặt Chiều dày từ (6.2 -:- 8.5)m
Lớp số 4: Cát hạt thô màu xám đen, xám ghi Trạng thái chặt vừa đến chặt Chiều dày từ (8.5 -:- 15.0)m
Khu vực triển khai Dự án thuộc địa bàn Khu kinh tế Nghi Sơn, huyện Tĩnh Gia, nằm trong vùng khí hậu đồng bằng có điều kiện về khí tượng tương đồng với thành phố Thanh Hóa nên báo cáo sẽ sử dụng số liệu về khí hậu, khí tƣợng tại Trạm thành phố Thanh Hóa đƣợc thống kê tại Niên giám thông kê tỉnh Thanh Hóa qua các năm Cụ thể nhƣ sau:
Nhiệt độ trung bình các tháng trong năm đƣợc thống kê trong bảng sau:
Bảng 3 1: Nhiệt độ không khí trung bình các tháng trong năm (0C) Đo tại Trạm thành phố Thanh Hóa
(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Thanh Hóa các năm 2010 ÷ 2015) Độ ẩm không khí: Độ ẩm kông khí trung bình các tháng trong năm đƣợc thống kê trong bảng sau:
Bảng 3 2: Độ ẩm không khí trung bình các tháng trong năm (%) Đo tại Trạm thành phố Thanh Hóa
(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Thanh Hóa các năm 2010 ÷ 2015)
Lƣợng mƣa trung bình năm dao động từ 1.500 - 1.900mm Tổng lƣợng mƣa các tháng trong năm đƣợc thống kê trong bảng sau:
Bảng 3.3: Tổng lƣợng mƣa các tháng trong các năm (mm) Đo tại Trạm thành phố Thanh Hóa
(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Thanh Hóa các năm 2010 ÷ 2015) Theo báo cáo của Trung tâm khí tƣợng thủy văn Thanh Hóa, lƣợng mưa trong năm thường tập trung từ tháng 6 đến tháng 10 hàng năm và chiếm khoảng 80% lƣợng mƣa cả năm Lƣợng mƣa cao nhất trong các lần mƣa từng ghi nhận đƣợc trong khu vực cao nhất là 450 mm/ngày
Theo số liệu của Trạm khí tƣợng thủy văn Thanh Hóa, trong năm có hai mùa gió chính: Gió mùa Đông Bắc từ tháng 11 ÷ tháng 3 năm sau; Gió mùa Đông Nam từ tháng 4 ÷ tháng 11 Mùa hè chịu ảnh hưởng của gió Phơn Tây Nam khô nóng Tốc độ gió trung bình năm dao động từ 1,2 – 2,1 m/s, tốc độ gió mạnh nhất trong bão 30 – 40 m/s
Khu vực có số giờ nắng cao, trung bình khoảng 1.700 giờ/năm Số giờ nắng trung bình các tháng trong năm đƣợc thống kê trong bảng sau:
Bảng 3.4: Số giờ nắng (h) trung bình các tháng trong năm Đo tại Trạm thành phố Thanh Hóa
(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Thanh Hóa các năm 2010 ÷ 2015)
Bão và áp thấp nhiệt đới:
Bão là hiện tƣợng thời tiết đặc biệt nguy hiểm, gây gió mạnh làm ảnh hưởng rất lớn tới công trình, tài sản và con người, mùa bão hàng năm tại vùng biển thuộc địa bàn xã Hải Hà - Thanh Hóa thường từ tháng 6 đến tháng 9
Bình quân hàng năm có 0,63 cơn bão đổ bộ vào Thanh Hóa, áp thấp nhiệt đới khoảng 2,49 cơn/năm
Theo số liệu thống kê của Trung tâm dự báo khí tƣợng thủy văn Thanh Hóa số lƣợng các cơn bão đổ bộ vào vùng bờ biển Thanh Hóa từ năm 1961 đến năm 2015 nhƣ sau:
Bảng 3.5 : Thống kê các cơn bão vào vùng bờ biển Thanh Hóa
TT Cấp bão Số lƣợng Tốc độ gió
(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Thanh Hóa các năm 2010 ÷ 2015)
3.1.3 Điều kiện thủy văn Điều kiện thủy văn khu vực Khu kinh tế Nghi Sơn trực tiếp chịu ảnh hưởng chế độ thuỷ văn của hệ thống sông Bạng Hàng năm sông Bạng đổ ra biển khoảng 11 tỷ m 3 nước
Mùa cạn (từ tháng 11 - tháng 5) chiếm khoảng 22% tổng lượng nước cả năm
Mùa lũ (từ tháng 6 - tháng 10) chiếm 78%, lũ lụt lớn xảy ra vào tháng
8, tháng 9 Trong trường hợp lũ lớn gặp gió bão hoặc gió mùa Đông Bắc mức nước ở cửa sông lên rất cao
Thuỷ văn của khu vực là chế độ triều không thuần nhất chu kỳ triều trên dưới 24 giờ, ngoài ra cũng có bán nhật triều nhưng rất ít, thời gian triều lên ngắn (khoảng 9 -10 giờ), thời gian triều xuống (từ 14 giờ - 15 giờ) Độ mặn: Độ mặn ở cửa sông không vƣợt quá 3,2 0 /00 đến 2 0 /00
Mực nước ngầm nằm cách mặt đất từ 0,8 - 1,3m Mực nước này thay đổi mạnh, chịu ảnh hưởng trực tiếp của các yếu tố khí tượng thủy văn như nước mưa, nước mặt, nước thủy lợi, nước thải khu vực và đặc biệt là thủy triều của Biển Đông.
Điều kiện kinh tế - xã hội
3.2.1 Điều kiện kinh tế a Nông nghiệp và chăn nuôi
Nghề cá: Ngƣ dân nghề cá đã chú trọng đến việc khai thác sản phẩm có giá trị kinh tế cao, đời sống ngƣ dân có phần ổn định Đầu thuyền 282 chiếc, so cùng kỳ 5,5%; Tổng số lao động 884; so cùng kỳ tăng 45 LĐ.Sản lƣợng khai thác ƣớc đạt =3.344 tấn/2.500 tấn 133,76% KH năm, so cùng kỳ ,9%.Trong đó:Tôm !4 tấn ; cá = 24 tấn ; moi = 1.735 tấn ; Mực = 5 tấn ; Sò 1.366 tấn
Bình quân lao động thu nhập = 58.300.000đ; đạt 129,5 % KH năm; so cùng kỳ 135,3 %
Nông nghiệp: Diện tích gieo trồng 12 ha ,7%; so cùng kỳ = 109 %; Sản lƣợng quy thóc F tấn/45 tấn = 102% KH năm, so cùng kỳ 3 % BQ thu nhập đầu hộ 11.600.000đ so cùng kỳ 103,5%
Lâm nghiệp: Diện tích trồng và chăm sóc rừng W Đức, rừng 661 = 305 ha cây cối phát triển tốt Trong năm xảy ra 01 vụ cháy rừng tại khu vực phía sau nhà máy Nhiệt Điện Nghi Sơn diện tích = 0,7 ha, BCĐ đã huy động lực lƣợng dập tắt kịp thời Hoàn thiện hồ sơ, số liệu rà soát quy hoạch 3 loại rừng giai đoạn 2016-2025 để chuyển đổi sang rừng sản xuất
Chăn nuôi: Công tác chăn nuôi đƣợc nhân dân chú trọng, việc tiêm phòng đƣợc triển khai đồng bộ, nên không có dịch bệnh xảy ra
- Đàn trâu bò = 150 con/250 con , so KH = 60 %, so cùng kỳ = 68,2%
- Đàn lợn = 3.600 con/7.000 con, so KH = 51,42 %, so cùng kỳ = 60%
- Đàn gia cầm = 10.000 con/13.000 con; so KH = 76,9%, so cùng kỳ = 83,3
% b Tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ Đƣợc duy trì và phát triển đáp ứng yêu cầu, đã giải quyết việc làm tại chỗ cho khoảng 1.700 lao động, góp phần tăng thu nhập ổn định cuộc sống gia đình nhƣ: Thợ mộc 05 tổ, thợ xây 08 tổ, cơ khí 08 tổ, sản xuất đá lạnh =4 hộ; thu gom và chế biến Hải sản = 17 hộ, Công ty TNHH 25 công ty, Số hộ kinh doanh: 297 hộ, Ô tô vận tải 86 chiếc Mức thu nhập BQLĐ = 5.500.000đ - 6.000.00 đ/ người/ tháng, đối với xe Ô tô thu nhập bình quân 1 xe 20.000.000đ/tháng
3.2.2 Điều kiện xã hội a Văn hoá – thông tin – thể dục thể thao Đƣợc duy trì tốt trên hệ thống loa truyền thanh, tập trung tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật nhà nước và các quy định, kế hoạch địa phương, tuyên truyền công tác GPMB, công tác thu tiền sử dụng đất, tuyên truyền bầu cử Đại Biểu Quốc hội và HĐND các cấp
Tuyên truyền 598 lượt ; Lên được 36 Băng zôn, khẩu hiệu tường = 37 câu b Giáo dục – đào tạo
Công tác giáo dục đƣợc cấp uỷ đảng, chính quyền luôn quan tâm, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho công tác dạy và học, cơ sở vật chất trang thiết bị các trường được tăng cường, chất lượng dạy và học có chuyển biến tích cực số học sinh, giáo viên giỏi ngày càng tăng, Tỷ lệ học sinh bỏ học ngày một giảm c Y tế - dân số
Y tế: Công tác khám và điều trị cho nhân dân đƣợc duy trì Khám điều trị 4.946 lượt người, tiêm phòng cho 137 phụ nữ mang thai; Tiêm phòng cho các cháu dưới 1 tuổi "1 cháu; điều trị tại trạm người; giới thiệu chuyển viện 3 bệnh nhân Công tác tiêm phòng và cho trẻ uống vitamin A theo định kỳ đảm bảo Công tác VSMT phòng chống dịch bệnh đƣợc quan tâm chú trọng, nên không có dịch bệnh xảy ra
Dân số: Hoạt động Dân số đƣợc duy trì tốt đội ngũ cộng tác viên đƣợc hoạt động giao ban báo cáo định kỳ đƣợc đảm bảo Tổng Sinh 6 cháu, so cùng kỳ = 133 %, sinh con thứ 3 trở lên = 45 cháu, so cùng kỳ tăng 6 cháu; tử
30 người, so cùng kỳ tăng 6 người.Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 0,07%, so cùng kỳ =0,03%.
KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
Hiện trạng hoạt động của nhà máy dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn
4.1.1 Lƣợc sử hình thành và phát triển của dự án
Hoạt động chủ đạo của Công ty TNHH Dầu Thực Vật Khu Vực Miền Bắc Việt Nam (NORTALIC) là sản xuất dầu ăn chất lƣợng cao Các loại dầu thực vật chính đƣợc sử dụng gồm có dầu cọ, dầu đậu nành Các sản phẩm này cũng đƣợc bán ở dạng khối lớn bằng các xe téc chuyên dụng cho các nghành công nghiệp
Nhận thấy tiềm năng thị trường khu vực Miền Trung và phía Bắc Việt Nam Công ty NORTALIC đã thuê một khu đất có diện tích khoảng 5 hecta tại Khu Kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa để tiến hành đầu tƣ xây dựng Nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn Dự án đƣợc khởi công xây dựng từ tháng 07/2015
Việc đầu tư xây dựng Nhà máy sẽ cung cấp sản phẩm cho thị trường, tạo việc làm, ổn định và nâng cao cuộc sống, góp phần từng bước xóa đói, giảm nghèo cho bà con nơi đây, đưa đời sống của người lao động lên một tầm cao mới Dự án Nhà máy chế biến dầu ăn nằm trong quy hoạch chi tiết xây dựng tỉ lệ 1/2000 khu liên hợp gang thép đƣợc Ban QL KKT Nghi Sơn phê duyệt tại Quyết định số 169/QĐ-BQLKKTNS ngày 30/6/2015 Ngoài ra, dự án nằm trong quy hoạch tổng thể Khu kinh tế Nghi Sơn đã đƣợc phê duyệt và cũng đã được địa phương quy hoạch và đảm bảo mối quan hệ với các quy hoạch phát triển nhƣ: Quy hoạch sử dụng đất của huyện Tĩnh Gia (đƣợc phê duyệt năm 2013), Quy hoạch sử dụng đất của xã Hải Hà (đƣợc phê duyệt năm
4.1.2 Cơ cấu tổ chức quản lí của nhà máy
Hình thức quản lý và thực hiện dự án: Chủ đầu tƣ trực tiếp quản lý và thực hiện Sơ đồ tổ chức hoạt động của Nhà máy đƣợc thể hiện nhƣ sau:
Sơ đồ 4.1: Sơ đồ tổ chức hoạt động của nhà máy
Nhân sự, Bảo vệ, Làm vườn, Dọn dẹp
Hành chính, Thu ngân, Lễ tân, Vận tải và Hải quan
Xưởng tinh luyện và phân đoạn Xưởng trung hòa Xưởng axit Đất tẩy màu Lập kế hoạch sản xuất Bảo trì Lái xe nâng, dọn dẹp Đóng và đổ chai PET , Jerry Can &
BIB Thổi chai PET, Jerry Can
Nhà kho (SP đã, đang đóng gói) vật tư Lái xe nâng, dọn dẹp Lập kế hoạch sản xuất
Kho (Thiết bị, Hóa chất, Than)
Lò hơi, Máy phát điện, Nhà máy xử lý nước, Nhà máy xử lý nước thải Bảo trì Dự án/ Cơ khí/ Điện
Tài chính Bán hàng & Thị trường
Giám sát sản xuất và kiểm kê Sản xuất Đóng gói
Tổng giám đốc Giám đốc nhà máy
Phòng sức khỏe, an toàn, môi trường và quản lý chất lượng
Chương trình quản lí môi trường của nhà máy được trình bày như sau:
Cử cán bộ chuyên trách quản lý môi trường và an toàn lao động, đưa nội dung BVMT vào định hướng và mục tiêu hoạt động của nhà máy
Giám sát, kiểm tra thường xuyên việc chấp hành quy chế BVMT đối với hoạt động của nhà máy
Tham gia thực hiện các kế hoạch bảo vệ môi trường hạn chế thải tối đa các chất gây ô nhiễm ra môi trường xung quanh, BVMT theo các quy định hướng dẫn chung của cơ quan quản lý
Tích cực tham gia phong trào giáo dục và tuyên truyền về BVMT
Với hệ thống quản lí như trên thì việc quản lí môi trường sẽ được thông qua các nghành và các phòng ban trong công ty, đảm bảo quy trình công nghệ về quản lí môi trường diễn ra đúng thứ tự
4.1.3 Quy trình công nghệ sản xuất thành phẩm a Quy trình công nghệ
Nhà máy sản xuất dầu ăn theo công nghệ quy trình sản xuất sau:
Sơ đồ 4.2 : Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất chung
Tùy theo nguyên liệu, nhà máy thực hiện sản xuất tinh luyện dầu thực vật bằng hai phương pháp tinh luyện vật lý và phương pháp tinh luyện hóa học
Nguyên liệu (các loại dầu thô gồm: dầu dừa, dầu lạc, dầu nành, dầu cọ)
Bồn chứa TP Đóng gói
Gum, sáp photphatit cặn dầu, cặn trung hòa
Bán cho các cơ sở sản xuất xà phòng
Axit béo Bán cho khách hàng b Vật liệu bao bì và các loại máy chiết rót dầu, đóng gói
Dây chuyền sản xuất can, chai đóng gói sản phẩm:
Sơ đồ 4.3: Dây chuyền sản xuất can, chai đóng gói sản phẩm
Quy trình thổi chai gồm 2 giai đoạn chính: Gia nhiệt làm mềm phôi và thổi chai trong khuôn
Sản phẩm sẽ được kiểm tra, đóng bao và lưu kho Chuyển qua khâu chiết rót dầu đóng chai
Chuyển sang dây chuyền đóng chai
Kiểm tra Đạt yêu cầu
4.2 Tác động đến môi trường của hoạt động sản xuất tại nhà máy
Bảng 4.1 Các yếu tố tác động đến môi trường trong giai đoạn vận hành sản xuất
Các hoạt động Công nghệ/cách thức thực hiện
Các yếu tố tác động đến môi trường Hoạt động sản xuất -Tiến hành sản xuất theo từng bộ phận, phân xưởng của dây chuyền
- Bụi, khí thải, tiếng ồn;
- Chất thải rắn sản xuất;
- Sự cố sản phẩm không đạt yêu cầu trong sản xuất, sản phẩm hết hạn sử dụng;
Hoạt động công nhân viên
197 cán bộ, công nhân trong quá trình sản xuất
- Chất thải rắn sinh hoạt;
- Lãn công, đình công Hoạt động vận chuyển nguyên liệu, xuất sản phẩm
-Sử dụng các xe container để vận chuyển nguyên liệu và xuất sản phẩm
- Bụi, khí thải, tiếng ồn, rung;
- Hƣ hỏng các tuyến đường;
- Dầu thải từ phương tiện Để đánh giá được thực trạng ô nhiễm môi trường trong khu vực do hoạt động sản xuất của nhà máy Chúng tôi đã tiến hành quan sát, mô tả, đo đạc và phân tích một số chỉ tiêu gây ô nhiễm, lấy ý kiến cộng đồng, do thời gian và kinh phí có hạn chế chúng tôi đã sử dụng kết quả phân tích ở báo cáo quan trắc tháng 3/2018 do Công ty TNHH dầu thực vật khu vực miền Bắc Việt Nam thực hiện với sự tƣ vấn của Công ty TNHH nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ môi trường (EJC)
4.2.1 Tác động tới môi trường không khí
Nhà máy sản xuất dầu ăn và các sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn có tổng công suất 1.500 tấn sản phẩm/ngày Trong đó:
Dầu ăn (bao gồm dầu cọ, dầu đậu nành, dầu hạt cải, dầu cá): 1.105 tấn/ngày
Sản phẩm chiết xuất từ dầu ăn (bao gồm xtêarin đã thanh lọc, xít béo cây cọ đã chƣng cất, xít béo đậu nành đã chƣng cất, dầu axit để bán và phân phối tại Việt Nam): 395 tấn/ngày
Vì vậy trong quá trình sản xuất thải ra các chất thải ô nhiễm môi trường không khí không phải là nhỏ Đặc biệt tác động rất lớn đến chất lƣợng không khí trong vùng
Trong quá trình hoạt động của nhà máy nguồn gốc gây ô nhiễm chủ yếu bao gồm:
+ Bụi sinh ra từ quá trình vận chuyển nguyên, nhiên liệu cho nhà máy + Bụi và khí thải sinh ra từ việc chạy máy phát điện cho nhà máy
+ Khí thải sinh ra từ lò đốt than có chứa bụi, CO, NO 2 , SO 2 , CO 2
+ Khí thải của các phương tiện giao thông vận tải, các loại xe chở nguyên liệu… hoạt động trong nhà máy
1 Tiếng ồn và các yếu tố khí hậu
Tại nhà máy chỉ thực hiện công đoạn thổi chai, can nhựa bằng phôi nhựa từ các nhà cung cấp tại Việt Nam Khí thải phát sinh từ máy thổi chai, can nhựa chủ yếu là mùi khét của nhựa khi bị sấy nóng để cho vào khuôn Khi phải tiếp xúc với mùi nhựa cháy khét, về lâu dài sẽ mắc các bệnh về đường hô hấp, tai mũi họng (nghẹt mũi, khó thở, ho đau họng…), viêm mũi dị ứng, viêm xoang, mắt, da liễu…Tác động này chủ yếu tác động trực tiếp đến công nhân làm việc tại nhà máy
Hoạt động của các phương tiện vận tải phát sinh tiếng ồn, bụi và khí thải Trong khí thải của động cơ xe ô tô có các tác nhân gây ô nhiễm môi trường như: Bụi, khí CO2, SO2, NOx, THC
Do nguồn nguyên liệu đầu vào sản xuất là các loại dầu thực vật dạng lỏng và sản phẩm đầu ra là các loại dầu thực vật, công nghệ sản xuất chủ yếu là tách, chiết xuất, tinh chế nên bụi phát sinh tại các phân xưởng sản xuất là không lớn Ô nhiễm không khí ở đây chủ yếu là do khí thải và từ hai lò đốt: lò đốt than với công suất 10 tấn hơi/1h và lò đốt nhiên liệu dầu FO với công suất
Khí thải của hai lò đốt này sinh ra đều chứa bụi than, SO 2 , NO 2 , CO,
CO2 Những chất này có thể gây ô nhiễm không khí và gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người và gây ảnh hưởng đến sức khỏe động vật Để đảm bảo sự liên tục cho hoạt động sản xuất, Công ty trang bị các máy phát điện dự phòng có công suất 2000KVA và 500KVA để sử dụng trong trường hợp mất điện lưới Máy phát điện sử dụng dầu DO, với mức tiêu hao nhiên liệu là 100 lít dầu DO trong một giờ Quá trình đốt dầu DO để vận hành máy phát điện sẽ đƣa vào không khí các loại khí thải có chứa chất ô nhiễm như bụi, SO 2 , NO x , CO gây ô nhiễm cho môi trường không khí a Bụi
Thực trạng công tác quản lí môi trường tại khu vực của nhà máy
Qua quan sát và điều tra cho thấy tại Nhà máy đã áp dụng một số biện pháp cơ bản trong việc giảm thiểu tác động của các hoạt động sản xuất tới môi trường được trình bày như sau:
Các phương án kiểm soát bụi: Theo kết quả tính toán và đánh giá trong bảng đánh giá tác động môi trường của nhà máy thì do nhà máy xử dụng nguyên liệu đốt là dầu nên nồng độ bụi không đáng kể
Khống chế các chất ô nhiễm dạng khí:
Khí thải từ lò đốt than: Trong quá trình sản xuất, khí thải của lò đốt than có chứa một số tác nhân gây ô nhiễm môi trường không khí là: Bụi, khí
CO, SO 2 , CO 2 , NO x Nồng độ khí thải ô nhiễm môi trường theo tính toán như sau
Lưu lượng khí thải Q = 1,211 m 3 /s; Nồng độ khí thải (theo bảng)
Bảng 4.7: Nồng độ bụi và khí thải lò hơi đốt than
TT Chỉ tiêu Đơn vị Kết quả QCVN 19: 2009/BTNMT,
3 CO2 mg/m 3 133.716 không quy định -
( Theo: hồ sơ Đánh giá tác động môi trường bổ sung năm 2017)
Từ kết quả tính toán ta thấy, khí thải từ lò hơi chủ yếu phát sinh bụi vƣợt QCCP nhiều lần, khí SO 2 xấp xỉ quy chuẩn cho phép, khí NOx nằm trong giới hạn cho phép Để giảm thiểu nồng độ bụi và khí thải lò hơi đốt than, lò hơi này có hệ thống xử lý khí thải đạt quy chuẩn QCVN 19:2009/BTNMT do Bộ khoa học và Công nghệ cấp, gồm đầy đủ hộp khói, đường kết nối khói ra vào, thiết bị xử lý khí thải kiểu ướt, xyclon thu bụi, ống khói (cao 12m) Đánh giá mức hiệu quả của hệ thống đƣợc thể hiện trong bảng sau:
Bảng 4.8: Nồng độ các khí thải sau hệ thống xử lý đối với khí thải lò hơi đốt than
Chƣa qua hệ thống xử lý,
Xử lý qua xiclon khô,
Xử lý qua xiclon màng nước, (mg/m 3 )
Nhận xét: Đối với lò hơi đốt than: Nồng độ bụi và khí thải sau khi qua hệ thống xử lý so sánh với QCVN 19:2009/BTNMT, cột B cho thấy: Chỉ còn chỉ tiêu
CO vượt QCCP 1,74 lần; Các chỉ tiêu còn lại đều dưới QCCP
Theo công nghệ xử lý khí thải lò hơi nhƣ đã trình bày, chỉ xử lý đƣợc các khí có tính axit, không xử lý đƣợc CO Đối với khí CO2 là sản phẩm cuối cùng của quá trình đốt cháy nhiên liệu Do đó, khí thải cần đƣợc dẫn vào ống khói có chiều cao đảm bảo cho quá trình phát tán khí thải vào môi trường để không ảnh hưởng đến chất lượng môi trường xung quanh
Khí thải từ lò đốt dầu DO: Nồng độ khí thải ô nhiễm môi trường từ lò hơi đốt dầu đƣợc thể hiện tại bảng sau:
Bảng 4.9: Nồng độ phát thải các chất ô nhiễm trong khói thải lò hơi đốt dầu FO
Nồng độ phát thải các chất ô nhiễm trong khói thải
Kết quả tính toán nồng độ khí thải lò hơi do đốt dầu FO so sánh với QCVN 19: 2009/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về bụi và các chất vô cơ trong khí thải công nghiệp, cho thấy: Nồng độ SO 2 vƣợt 4 lần quy chuẩn cho phép Các chỉ tiêu khác thấp hơn quy chuẩn cho phép rất nhiều Để giảm thiểu nồng độ bụi và khí thải lò hơi đốt dầu, lò hơi này có hệ thống xử lý khí thải đạt quy chuẩn QCVN 19:2009/BTNMT do Bộ khoa học và Công nghệ cấp, gồm đầy đủ hộp khói, đường kết nối khói ra vào, thiết bị xử lý khí thải kiểu ƣớt, xyclon thu bụi, ống khói (cao 12m)
Với hiệu suất xử lý bụi của xyclon khô đạt 60%, hiệu suất xử lý khí thải của xyclon màng nước đạt 80% Khi đó, nồng độ khí thải, bụi ra môi trường như sau:
Bảng 4.10: Nồng độ các khí thải sau hệ thống xử lý đối với khí thải lò hơi đốt dầu FO
Chƣa qua hệ thống xử lý, (mg/m 3 )
Xử lý qua xiclon khô, (mg/m 3 )
Xử lý qua xiclon màng nước, (mg/m 3 )
Nồng độ bụi và khí thải sau khi qua hệ thống xử lý so sánh với QCVN 19:2009/BTNMT, cột B cho thấy: các chỉ tiêu đều đạt QCCP
Khí thải sau khi qua hệ thống xử lý được thoát ra môi trường không khí bằng ống khói có chiều cao 12m
Khống chế ô nhiễm tiếng ồn: Để chống ồn rung cho máy móc thiết bị ngay từ khi khảo sát, thiết kế và xây dựng của Công ty đã thực hiện các biện pháp chống ồn rug nhằm đảm bảo tiêu chuẩn Môi trường Việt Nam Một trong các biện pháp đó được áp dụng là:
- Đúc móng máy đủ khối lƣợng tăng chiều sâu của móng
- Lắp đặt đệm chống rung đối với các thiết bị có công suất lớn
- Lắp đặt lò xo, cao su chống rung ở máy
- Dùng các vật liệu các âm cũng nhƣ hút âm để kiểm soát tiếng ồn
- Các bệ đỡ thiết bị đƣợc đặt trên móng bê tông bằng công nghệ khoan cọc nhồi nên có độ ổn định cao
Xử lí nước thải: Nước thải được phục vụ trong sản xuất chủ yếu là nước để làm mát thiết bị, đƣợc xử lí theo chu kì tuần hoàn nên không thải ra môi trường nhiều chỉ thải vào một lượng nhỏ vào nước sinh hoạt của công nhân viên và nước thải từ nhà ăn (trước khi thải ra môi trường tất cả các loại nước thải sẽ được thu gom về các bể lắng lọc và được xử lí bằng phương pháp vi sinh tại hồ chứa nước thải của nhà máy, sau đó mới thải ra môi trường bên ngoài)
Xử lý chất thải: Tại các phân xưởng đặt các thùng đựng rác có nắp đậy bằng nhựa dung tích 10 lít để thu gom rác thải sinh hoạt, số lƣợng 20 cái Đối với các loại chất thải rắn có thể tái chế nhƣ: thuỷ tinh, nhựa, nilon,vỏ đồ hộp, đƣợc thu gom và bán cho các cơ sở thu mua phế liệu trên địa bàn khu vực Đối với các loại chất thải rắn không thể tái chế đƣợc thu gom riêng Định kỳ hàng ngày thu gom vào 01 xe gom rác có dung tích 1,2m 3 và hợp đồng với Công ty cổ phần Môi trường Nghi Sơn là đơn vị có chức năng vào thu gom, vận chuyển, xử lý
Xây dựng nhà chứa chất thải rắn tại khu vực giáp tường rào phía Bắckhu vực nhà máy để chứa các loại chất thải có thể tái chế trong trường hợp chưa kịp bán cho cho các cơ sở thu mua phế liệu với diện tích 50 m2, kết cấu nền, tường xây gạch, xà gồ thép, mái lợp tôn chống nóng
Túi nilon, nhựa phế thải, thùng giấy cacton…đƣợc thu gom riêng và bán cho các cơ sở thu mua phế liệu
Xỉ than, bã đất tẩy, đƣợc gom riêng và hợp đồng với Công ty Cổ phần môi trường Nghi Sơn là các đơn vị có chức năng vào thu gom, vận chuyển, xử lý Đối với chất thải nguy hại
Trang bị 01thùng chuyên dụng đựng rác thải nguy hại có dung tích V 80 lít để chứa chất thải nguy hại dạng rắn Thùng đựng chất thải nguy hại phải có nắp đậy, có ký hiệu nguy hại và đƣợc đặt ở khu vực nhà kho chứa chất thải nguy hại
Trang bị 01thùng phuy 200l để chứa thải nguy hại dạng lỏng Thùng đƣợc dán ký hiện nguy hại và đƣợc đặt ở khu vực nhà kho chứa chất thải nguy hại
KIẾN NGHỊ 44 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Phụ lục 2: Mẫu bảng hỏi phỏng vấn
PHIẾU ĐIỀU TRA CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG
TẠI KHU VỰC XUNG QUANH NHÀ MÁY SẢN XUẤT
DẦU ĂN VÀ CÁC SẢN PHẨM CHIẾT XẤU TỪ DẦU ĂN
TẠI KHU KINH TẾ NGHI SƠN - TỈNH THANH HÓA
Thời gian phỏng vấn: Ngày…… tháng……năm 2018
1 Họ và tên người cung cấp thông tin:……… Chữ kí:………
4 Số thành viên trong gia đình:………người
5 Thu nhập bình quân củ gia đình anh/chị mỗi tháng đƣợc bao nhiêu:…
1 Khi xuất hiện nhà máy, nhà máy đã mang lại lợi ích gì cho gia đình?
2 Gia đình cảm thấy hiện trạng môi trường ở đây thay đổi như thế nào khi có nhà máy xuất hiện.?