CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ HÚT THUỐC LÁ CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN
Cơ sở lí luận về thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
1.1.1.Các khái niệm liên quan đến đề tài
Theo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá được định nghĩa là sản phẩm được chế biến từ nguyên liệu thuốc lá, bao gồm các dạng như thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào và các hình thức khác.
Theo nghiên cứu của Nguyễn Thái An và các đồng tác giả, thuốc lá điếu khác xì gà chủ yếu ở kích thước, với điếu thuốc nhỏ hơn và được làm từ sợi lá thuốc đã qua chế biến, cuốn bằng giấy trắng chuyên dụng Ngược lại, xì gà được làm hoàn toàn từ nguyên lá thuốc lá, với ruột và lớp bọc ngoài đều từ lá thuốc Trước cuộc chiến tranh Krym (1854-1856), thuốc lá điếu chưa phổ biến ở các quốc gia sử dụng tiếng Anh cho đến khi các binh sĩ Anh học theo cách cuốn thuốc của đồng nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ, từ đó thuốc lá bắt đầu lan rộng ra toàn cầu.
Theo Trần Mỹ Dương (2008), thuốc lá là sản phẩm chủ yếu làm từ lá thuốc lá thái sợi, được cuốn hoặc nhồi trong giấy và có hình dạng trụ, thường có chiều dài dưới một mức nhất định.
Thuốc lá điếu có đường kính khoảng 10 mm và chiều dài 120 mm, thường được đốt cháy ở một đầu để tạo ra khói Khói này sẽ được hút vào miệng qua dòng khí.
Thuật ngữ "thuốc lá" thường được hiểu chung về các sản phẩm thuốc lá, trong khi "thuốc lá điếu" chỉ cụ thể loại thuốc lá sợi đã được cuốn thành điếu Ngoài ra, đôi khi, thuật ngữ này cũng được sử dụng để chỉ các loại thuốc hút khói từ các thực vật khác như cây gai dầu.
Thuốc lá, theo tác giả Trương Phương (2020), là sản phẩm nông nghiệp được thu hoạch từ lá của cây thuốc lá thuộc chi Nicotiana Sản phẩm này có khả năng gây nghiện và thường được sử dụng để hút hoặc nhai Trước khi có điếu thuốc lá đầu lọc, người ta thường cuộn lá thuốc đã sao khô trong giấy manh để hút hoặc sử dụng điếu cày, được gọi là thuốc lào.
Thuốc lá là một loại cây độc, đặc biệt là lá già với hàm lượng nicotine cao, đóng vai trò quan trọng trong thành phần của thuốc lá và thuốc lào Cây thuốc lá có nguồn gốc từ Nam Mỹ và đã được trồng cách đây khoảng 4000 năm Từ Nam Mỹ, thuốc lá đã được mang đi trồng ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm châu Á, châu Mỹ, châu Âu và châu Phi.
Trong nghiên cứu lý luận, có nhiều quan niệm tương đồng về thuốc lá, được định nghĩa là sản phẩm từ lá cây thuốc lá, thuộc chi Nicotiana Đây là một sản phẩm nông nghiệp, có khả năng gây nghiện và thường được sử dụng để hút hoặc nhai.
1.1.1.2 Khái niệm hút thuốc lá
Theo Khoản 2, Điều 2 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, hành vi hút thuốc lá bao gồm việc hút, nhai, gửi, hít và ngậm các sản phẩm thuốc lá.
Theo tác giả Nguyễn Thái An, Đỗ Hải Nhật Anh, Nguyễn Quỳnh Anh, Nguyễn Việt Dũng, Phạm Tuấn Dũng(2012) Đã phân loại các loại hình hút thuốc
Hút thuốc lá có hai hình thức chính: hút thuốc lá chủ động và hút thuốc lá bị động Hút thuốc lá chủ động là hành vi tự mình đưa điếu thuốc lên miệng để thỏa mãn nhu cầu cá nhân, trong khi hút thuốc lá bị động xảy ra khi người không hút thuốc hít phải khói thuốc từ môi trường xung quanh Hình thức hút thuốc lá bị động này cũng gây ra những tác hại nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như ung thư phổi, nhồi máu cơ tim và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.
Theo cuốn sách "Hoàn hảo về ngôn ngữ cơ thể", hút thuốc lá không chỉ đơn thuần là một hành động liên quan đến nghiện nicotin, mà còn phản ánh những rối loạn hoặc xung đột bên trong Hành động này thường xuất phát từ nhu cầu tìm kiếm sự bình tĩnh, giúp người hút tránh né áp lực xã hội và giải tỏa căng thẳng từ các cuộc gặp gỡ và công việc.
Hút thuốc lá là hành vi sử dụng sản phẩm thuốc lá qua các hình thức như hút, nhai, gửi, hít hoặc ngậm Hút thuốc có thể chia thành hai loại: chủ động và bị động, cả hai đều có tác động tiêu cực đến sức khỏe con người.
1.1.2.Tìm hiểu về trẻ vị thành niên
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, vị thành niên được định nghĩa là những người trong độ tuổi từ 10 đến 19, giai đoạn chuyển tiếp từ ấu thơ sang trưởng thành Đây là thời kỳ phát triển mạnh mẽ và phức tạp nhất trong cuộc đời, với nhiều thay đổi về thể chất, tâm lý và quan hệ xã hội Sự hình thành nhân cách trong giai đoạn này thường dẫn đến nhiều rối loạn tâm lý hơn so với các độ tuổi khác Các quốc gia trên thế giới có quy định khác nhau về độ tuổi vị thành niên, với nhiều nước quy định độ tuổi từ 18 đến 24 hoặc 15.
Ở nhiều quốc gia như Úc, Ấn Độ, Philippines, Brazil, Croatia và Colombia, trẻ vị thành niên được xác định là người dưới 18 tuổi, trong khi một số nước khác quy định độ tuổi này từ 15 đến 30 Riêng tại Nhật Bản, Đài Loan, Thái Lan và Hàn Quốc, quy định về độ tuổi trẻ vị thành niên có thể khác biệt.
Tại New Zealand, vị thành niên được định nghĩa là người dưới 18 tuổi, trong khi đó, ở Việt Nam, trẻ em là người dưới 16 tuổi theo Luật Bảo vệ trẻ em 2016 Thanh niên được xác định từ 16 đến 30 tuổi, và vị thành niên ở Việt Nam được xem là lứa tuổi từ 10 đến 18 tuổi Đặc biệt, tại New Zealand, một số quyền của tuổi trưởng thành như giao kết hợp đồng có thể được thực hiện hợp pháp từ 15 tuổi Luật pháp bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em dưới 16 tuổi.
Cơ sở thực tiễn về vấn đề hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
1.2.1.Các chính sách của nhà nước về vấn đề hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Theo Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 (được sửa đổi theo Nghị quyết số 51/2001/QH10), Quốc hội đã ban hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá Chính sách của Nhà nước về vấn đề này được quy định tại Điều 4 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012.
1 Xã hội hóa các nguồn lực để thực hiện công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá
2 Áp dụng chính sách thuế phù hợp để giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá Trên cơ sở tình trạng hút thuốc lá ngày càng tăng, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của người dân và để đạt đƣợc mục tiêu quốc gia, các chuyên gia khẳng định, chính sách quan trọng, hiệu quả nhất để kiểm soát việc hút thuốc lá chính là tăng thuế đối với thuốc
Việc tăng thuế thuốc lá là cần thiết để giảm tỷ lệ người hút thuốc và tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước Bộ Tài chính đã đề xuất hai phương án tăng thuế thuốc lá, trong đó phương án 1 áp dụng thu thuế theo phương pháp hỗn hợp từ năm 2010, bao gồm thuế suất tỷ lệ hiện tại và thuế suất tuyệt đối Cụ thể, mức thu thuế tuyệt đối được đề xuất là 1.000 đồng mỗi bao thuốc lá 20 điếu và 1.500 đồng cho mỗi điếu xì gà.
3 Hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá phải phù hợp với mục tiêu từng bước giảm nguồn cung cấp thuốc lá, phù hợp với việc giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá (Khoản này đƣợc sửa đổi bởi Khoản 1 Điều 9 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của 11 Luật có liên quan đến quy hoạch 2018)
4 Khuyến khích, tạo điều kiện cho cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia cung cấp dịch vụ tư vấn, cai nghiện thuốc lá; nghiên cứu về tác hại của thuốc lá, các phương pháp cai nghiện thuốc lá; nghiên cứu và sản xuất thuốc cai nghiện thuốc lá; hợp tác, tài trợ cho phòng, chống tác hại của thuốc lá; người sử dụng thuốc lá tự nguyện cai nghiện thuốc lá
5 Khuyến khích, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân trồng cây thuốc lá, sản xuất thuốc lá, chế biến nguyên liệu thuốc lá chuyển đổi ngành, nghề
6 Khen thưởng cơ quan, tổ chức, cá nhân có thành tích trong phòng, chống tác hại của thuốc lá
Công ƣớc khung về kiểm soát thuốc lá (Framework Convention on Tobacco Control, gọi tắt là FCTC) đã được thông qua bởi 192 nước thành viên của Tổ chức
Công ước khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là công cụ hiệu quả nhất trong việc kiểm soát thuốc lá và khẳng định quyền được hưởng sức khỏe tốt của mọi người Công ước này cũng thiết lập khung pháp lý mới cho hợp tác trong lĩnh vực kiểm soát thuốc lá Là một thành viên của Công ước, Việt Nam đang tiến hành "nội luật hóa" các quy định của FCTC để xây dựng hành lang pháp lý vững chắc cho công tác này.
Việc kiểm soát thuốc lá ở Việt Nam hiện nay được quy định bởi khoảng 75 văn bản pháp luật nhằm phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL) Trong số đó, Nghị quyết số 12/2000/NQ-CP và Nghị định số 45/2005/NĐ-CP là những văn bản quan trọng, cùng với Quyết định số 1315/QĐ-TTg phê duyệt kế hoạch thực hiện Công ước khung về kiểm soát thuốc lá Tuy nhiên, nhiều nội dung trong các văn bản này vẫn chỉ mang tính “tuyên ngôn” và chưa đáp ứng kịp thời với thực tiễn cuộc sống.
Nghị định số 176/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã đưa ra các hình thức xử phạt cụ thể liên quan đến phòng, chống tác hại thuốc lá Để đấu tranh hiệu quả chống lại khói thuốc lá, Chính phủ đã xây dựng một hành lang pháp lý rõ ràng với những quy định quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
23, Điều 9 của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá năm 2012, Khoản 1 Điều 24
Có 04 địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên: Bệnh viện, trạm y tế; Trường học, trừ trường cao đẳng, học viện; Nơi chăm sóc, nuôi dƣỡng vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; Khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao.Trong khi đó, có 03 địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà gồm:
Luật cấm hút thuốc tại cơ quan, công sở, trường cao đẳng, đại học, học viện và các địa điểm công cộng, đồng thời hoàn toàn cấm hút thuốc trên máy bay, ô tô và tàu điện.
Hút thuốc lá tại nơi cấm có thể bị phạt lên đến 300.000 đồng, theo quy định tại Nghị định 176/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.
22 thể, điểm a khoản 1 Điều 23 chỉ rõ: Hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm nêu trên bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng – 300.000 đồng
Mức phạt đối với việc bỏ mẩu thuốc lá không đúng nơi quy định khi hút tại các địa điểm cho phép cũng được áp dụng Đặc biệt, hút thuốc lá trên máy bay sẽ bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng theo Nghị định 147/2013/NĐ-CP, bao gồm cả thuốc lá điện tử Ngoài ra, việc nhờ trẻ em dưới 18 tuổi mua thuốc lá là hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 9 của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá năm 2012, vì vậy người chưa đủ 18 tuổi không được phép mua, bán hoặc sử dụng thuốc lá.
Hiện tại, chưa có quy định cụ thể về mức xử phạt đối với việc sử dụng người chưa đủ 18 tuổi để mua bán thuốc lá Theo Điều 24 Nghị định 176/2013/NĐ-CP, người chưa đủ 18 tuổi chỉ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền tối đa 300.000 đồng khi hút thuốc lá Để giảm thiểu đối tượng và mức độ sử dụng thuốc lá, giá mỗi bao thuốc lá sẽ sớm tăng lên, nhằm giảm thiểu tác hại của thuốc lá.
1.2.2.Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên hiện nay đang trở thành một mối quan tâm lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và cuộc sống của cá nhân, gia đình và cộng đồng Do đó, cần có sự chú ý từ các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước Các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào tác hại và ảnh hưởng của thuốc lá đối với con người và môi trường Báo cáo này nhằm mục đích tìm hiểu thực trạng hút thuốc lá trong nhóm trẻ vị thành niên.
1.2.2.1.Một số nghiên cứu hút thuốc lá ở nước ngoài
Nghiên cứu về hút thuốc lá đang thu hút sự chú ý trên toàn cầu Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2006, tỷ lệ nam giới hút thuốc lá tại các quốc gia phát triển đang gia tăng đáng kể.
THỰC TRẠNG ,GIẢI PHÁP HẠN CHẾ TÌNH TRẠNG HÚT THUỐC LÁ CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN, XÃ HÀO LÝ, HUYỆN ĐÀ BẮC, TỈNH HÒA BÌNH
Đặc điểm địa bàn và khách thể nghiên cứu
2.1.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
Xã Hào Lý, thành lập năm 1985, thuộc huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, cách trung tâm huyện 7km về phía bắc Xã có diện tích tự nhiên 1.888,19 ha và dân số khoảng 1.895 người, bao gồm 5 thôn: Quyết Chiến, Hào Phú, Hào Tân, Tân Lý, và Suối Thương Hào Lý giáp với xã Tân Minh ở phía tây, xã Tu Lý ở phía nam, thành phố Hòa Bình ở phía đông, và tỉnh Phú Thọ ở phía bắc.
Người dân xã Hào Lý chủ yếu sống bằng nông nghiệp và chăn nuôi, với 190 ha đất nông nghiệp, trong đó có 21 ha đất lúa, còn lại là mía đường, ngô và sắn Thời gian gần đây, các hộ gia đình đã tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng và áp dụng giống mới, giúp tổng sản lượng cây có hạt tăng lên trên 810 tấn Chăn nuôi cũng phát triển mạnh, với đàn trâu, bò duy trì và đàn lợn, dê tăng nhanh Diện tích nuôi thủy sản mở rộng lên 4,2 ha, sản lượng hàng năm đạt gần 3 tấn Dịch vụ tại xã khởi sắc với 12 cửa hàng chuyên bán hàng tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu người dân Kinh tế phát triển đã nâng thu nhập bình quân đầu người lên 15 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 25% Hạ tầng xã hội được cải thiện với trạm y tế đầu tư 4,2 tỷ đồng, 3 trường học đạt chuẩn với tổng đầu tư trên 10 tỷ đồng, hệ thống mương bai và đường bê tông liên thôn với tổng trị giá gần 24 tỷ đồng Đời sống người dân đã được cải thiện đáng kể, với 100% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia.
Xã Hào Lý, dẫn đầu huyện Đà Bắc trong việc xây dựng Nông thôn mới, đã đạt tiêu chí Nông thôn mới vào năm 2019 Hiện tại, 31% dân số tại đây được sử dụng nước sạch, góp phần quan trọng trong việc giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng xuống còn 17%.
Chính sách phòng chống tác hại thuốc lá đã được triển khai tại xã thông qua nhiều kế hoạch tuyên truyền, nhằm nâng cao nhận thức cho người dân về tác hại của thuốc lá Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc cung cấp thông tin, nhưng kiến thức của cán bộ còn hạn chế và việc thực hiện vẫn chưa đầy đủ Do đó, nhu cầu về kiến thức về thuốc lá cho người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, vẫn chưa được đáp ứng một cách hiệu quả.
2.1.2 Đặc điểm khách thể nghiên cứu Độ tuổi nghiên cứu của đề tài “Thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên Xã Hào Lý ,Huyện Đà Bắc, Tỉnh Hòa Bình”có độ tuổi từ 11 tuổi đến 18 tuổi Dân tộc, khách thể nghiên cứu thuộc dân tộc Mường (70%), Kinh (10%), Tày (20%) Trình độ văn hóa, chuyên môn chủ yếu là trung học cơ sở, và trung học phổ thông Đặc điểm tâm lý của trẻ vị thành niên xã Hào Lý, Huyện Đà Bắc, Tỉnh Hòa Bình: Về nhân cách Cố gắng khẳng định mình như một người lớn vì vậy có những hành vi bắt chước người lớn Có tính tự trọng cao, khá nhạy cảm với những gì xúc phạm đến khuynh hướng tự lập của mình Những lời trách mắng nặng nề sẽ bị trẻ phản ứng lại mạnh mẽ, hay giận dỗi bỏ đi hoặc ngấm ngầm căm tức Tính độc lập bắt đầu có xu hướng tách ra, ít phụ thuộc vào cha mẹ Chuyển từ sinh hoạt gia đình sang sinh hoạt bạn bè, tín ngƣỡng để đạt đƣợc sự độc lập Đôi khi chống đối lại bố mẹ
Chuẩn bị cho mối quan hệ yêu đương là điều quan trọng, đặc biệt khi tình yêu và tình bạn có thể dễ dàng bị nhầm lẫn Trong giai đoạn này, bạn có thể dễ mơ mộng và khi gặp phải sự đổ vỡ niềm tin, cảm giác chán nản có thể xuất hiện Học cách biểu lộ tình cảm và kiểm soát cảm xúc là cần thiết để phát triển khả năng yêu thương và được yêu Đồng thời, thể hiện thái độ thân mật trong quan hệ với người khác cũng góp phần tăng cường sự kết nối và hiểu biết lẫn nhau.
Tính tích hợp từ thông tin thu thập được từ cha mẹ, nhà trường, xã hội, bạn bè và các hoạt động văn hóa là yếu tố quan trọng để xây dựng giá trị bản thân, từ đó tạo ra niềm tự tin và cải thiện cách ứng xử.
Trí tuệ của giới trẻ thường thể hiện qua sự thích lập luận và suy diễn, nhìn nhận thế giới từ góc độ lý tưởng hóa Họ chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các yếu tố văn hóa, giáo dục và kinh tế trong môi trường gia đình và xã hội, điều này gây lo ngại cho cha mẹ và cộng đồng Nhiều em bộc lộ tính phụ thuộc và khủng hoảng nhân cách, đồng thời cảm thấy hoang mang về tâm lý, thể hiện rõ mong muốn khám phá bản thân Mặc dù đã trưởng thành về mặt thể chất, nhưng nhân cách của các em vẫn chưa được hình thành đầy đủ.
Giáo dục cho trẻ vị thành niên tại xã đảm bảo mọi em đều được học đúng lứa tuổi và theo chương trình của Bộ giáo dục, bao gồm các nội dung về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và kỹ năng sống Chương trình giáo dục cũng chú trọng đến giáo dục giới tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản và nhận thức về các tệ nạn xã hội Tuy nhiên, hoạt động giáo dục kỹ năng sống hiện chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến hiệu quả chưa cao Sự hỗ trợ cho trẻ vị thành niên trong việc đối phó với tệ nạn xã hội chưa phát huy hết vai trò và trách nhiệm Do đó, cần trang bị thêm cho các em các kỹ năng sống thiết yếu như tự bảo vệ, giao tiếp hiệu quả, giải quyết xung đột, chịu trách nhiệm và xây dựng mối quan hệ lành mạnh.
Tình hình tệ nạn xã hội ở trẻ vị thành niên tại địa bàn xã đang diễn ra phức tạp với nhiều vấn đề như đánh nhau, trộm cắp, nghiện game online và tụ tập uống rượu bia Thay vì tập trung vào học tập và rèn luyện, nhiều em đã lún sâu vào các cuộc vui chơi thâu đêm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tinh thần của bản thân.
Tình hình hút thuốc lá trong giới trẻ tại xã Hào Lý đang trở nên nghiêm trọng, với nhiều trẻ vị thành niên không chỉ hút thuốc với số lượng ít mà còn sử dụng với tần suất cao Đáng chú ý, thuốc lá đã xâm nhập vào môi trường học đường, khi dễ dàng bắt gặp hình ảnh các em học sinh tụ tập tại các quán nước và quán game để phì phèo hút thuốc.
Thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý, Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
2.2.1.Tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Kết quả khảo sát 100 trẻ vị thành niên cho thấy hơn 50% trong số họ đã từng hút thuốc lá, phản ánh thực trạng đáng lo ngại về việc sử dụng thuốc lá trong độ tuổi này.
Tình trạng hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên vẫn đang là vấn đề đáng lo ngại, mặc dù đã có nhiều nỗ lực tuyên truyền qua các phương tiện truyền thông và giáo dục về tác hại của thuốc lá Nhiều em, đặc biệt là các em nam, vẫn tiếp tục hút thuốc, cho thấy sự cần thiết phải tăng cường các biện pháp phòng ngừa và giáo dục về tác hại của thuốc lá Kết quả khảo sát cho thấy một tỷ lệ đáng kể trẻ vị thành niên đang trong tình trạng sử dụng thuốc lá.
Biểu đồ 2.1 Tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên(%)
Bảng 2.1: Tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Stt Giới tính Tổng số
Có Không Đã từng hút thuốc Tần số
4% có hút thuốc lá Không hút thuốc lá Đã từng hút thuốc lá
Theo khảo sát, 52% trẻ vị thành niên tại xã Hào cho biết họ có hút thuốc lá, trong khi 44% không hút thuốc và 4% đã từng hút thuốc Từ đó, có thể nhận thấy tỷ lệ trẻ vị thành niên hút thuốc lá ở khu vực này là khá cao.
Tỷ lệ hút thuốc lá ở Lý khá cao, đặc biệt là ở nam giới, trong khi nữ giới không có thói quen này Việc sử dụng thuốc lá chủ yếu tập trung vào đối tượng trẻ vị thành niên nam.
Mức độ sử dụng thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa
Mức độ sử dụng thuốc lá ở trẻ vị thành niên tại xã Hào Lý cho thấy một tỷ lệ cao trong việc hút thuốc lá thường xuyên, được xác định qua công cụ điều tra bảng hỏi và phỏng vấn sâu Kết quả chi tiết được trình bày trong bảng 2.2 dưới đây.
Bảng 2.2: Mức độ sử dụng thuốc lá của trẻ vị thành niên
Kết quả khảo sát cho thấy, 76.78% trẻ vị thành niên trong mẫu điều tra có thói quen hút thuốc lá thường xuyên, với 8.92% hút ít khi, 14.28% bình thường, 50% thường xuyên và 26.78% rất thường xuyên Đây là một tỷ lệ đáng lo ngại, đặc biệt khi các em vẫn đang trong độ tuổi vị thành niên.
Em hút thuốc lá thường xuyên và cảm thấy mệt mỏi, khó chịu nếu không hút Trung bình, mỗi ngày em tiêu thụ một bao thuốc, và đôi khi khi đi chơi với bạn bè, em có thể hút hơn một bao trong ngày.
Sử dụng thuốc lá với mức độ cao gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tinh thần của thanh thiếu niên, làm suy giảm thể chất và khả năng học tập Thuốc lá có thể dẫn đến nhiều bệnh tật nghiêm trọng từ sớm, bao gồm các bệnh về phổi và ung thư ở miệng, mũi, xoang, vòm họng, và thanh quản Hơn nữa, việc mua thuốc lá tiêu tốn một khoản chi phí lớn, đặc biệt nếu tình trạng hút thuốc vẫn tiếp diễn và diễn ra thường xuyên Để hiểu rõ hơn về mức độ sử dụng thuốc lá trong giới trẻ tại xã Hào, cần có những nghiên cứu và khảo sát cụ thể.
Tại xã Lý, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, một khảo sát đã được thực hiện với câu hỏi số 7: “Trong 1 ngày bạn hút hết bao nhiêu điếu thuốc?” Kết quả cho thấy có một số lượng đáng kể trẻ vị thành niên tham gia hút thuốc lá.
Hào Lý hút thuốc lá với số lƣợng thuốc trong một ngày rất lớn, cụ thể đƣợc thể hiện ở bảng 2.3 dưới đây
Bảng 2.3: Số lƣợng thuốc lá đƣợc hút hết trong một ngày
Stt Số lƣợng thuốc lá Lựa chọn
Tần số (người) Tỷ lệ (%)
Kết quả khảo sát cho thấy, tại xã Hào Lý, có 23.21% trẻ vị thành niên hút từ 1-19 điếu thuốc mỗi ngày, 58.92% hút hết 1 gói/ngày, và 17.85% hút trên 1 gói/ngày Điều này cho thấy mức độ tiêu thụ thuốc lá ở nhóm đối tượng này là khá cao.
Tỷ lệ 76.78% một gói thuốc lá ảnh hưởng nghiêm trọng đến trẻ vị thành niên xã Hào Lý, khi họ vẫn tiếp tục hút thuốc với số lượng lớn và thường xuyên.
Chi phí hút thuốc lá của trẻ vị thành niên là một vấn đề đáng lưu tâm, với kết quả khảo sát cho thấy việc sử dụng thuốc lá tiêu tốn một khoản tiền khá lớn Qua công cụ điều tra bảng hỏi và phỏng vấn sâu, câu hỏi số 8 đã được đưa ra: "Bạn chi hết bao nhiêu tiền cho việc hút thuốc lá trong một tháng?" Kết quả thu được phản ánh tổng chi phí mà các em dành cho việc hút thuốc trong một tháng, được trình bày cụ thể trong bảng 2.4 dưới đây.
Bảng 2.4: Chi phí hút thuốc lá của trẻ vị thành niên trên một tháng
Stt Chi phí thuốc lá Lựa chọn
Tần số (người) Tỷ lệ (%)
Kết quả khảo sát cho thấy, trong tháng, chi phí cho việc hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý chủ yếu nằm ở mức trên 100 nghìn đồng (vnđ) với tỷ lệ lên đến 75% Chỉ có 8.92% trẻ chi tiêu từ 30-50 nghìn đồng và 16.07% trẻ chi tiêu từ 50-100 nghìn đồng, trong khi không có ai chi dưới 30 nghìn đồng.
Khảo sát cho thấy chi phí hút thuốc lá của trẻ vị thành niên tại xã Hào Lý trong một tháng là khá cao Đặc biệt, các em vẫn đang trong độ tuổi học sinh và chưa có thu nhập riêng, do đó, để có tiền mua thuốc lá, các em có thể phải sử dụng chi phí của gia đình hoặc xin tiền từ người khác.
Hút thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tác động tiêu cực đến kinh tế gia đình, đặc biệt là khi trẻ vị thành niên có thể tìm cách kiếm tiền cho thuốc lá thông qua những hành vi sai trái như trộm cắp Điều này dẫn đến sự sai lệch về chuẩn mực sống và giá trị của các em, gây ra những hệ lụy lâu dài cho xã hội.
Một số giải pháp nhằm hạn chế tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
2.3.1 Những nguyên nhân dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Thực trạng hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên đang gia tăng do nhiều nguyên nhân khác nhau Qua khảo sát, một số nguyên nhân chính được chỉ ra bao gồm: bạn bè rủ rê, mong muốn thử cảm giác mới, căng thẳng và stress, buồn chán, học theo người lớn, ảnh hưởng từ phim ảnh, dễ dàng tiếp cận thuốc lá, quản lý gia đình lỏng lẻo, đua đòi theo bạn bè, và mong muốn thể hiện bản thân Các nguyên nhân này cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp can thiệp hiệu quả để giảm thiểu tình trạng này.
2.3.1.1 Những nguyên nhân chủ quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Nghiên cứu về nguyên nhân hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên tập trung vào các yếu tố chủ quan dẫn đến tình trạng này Bảng 2.8 dưới đây liệt kê một số nguyên nhân chủ quan quan trọng, giúp hiểu rõ hơn về động lực hút thuốc lá trong độ tuổi thanh thiếu niên.
Bảng 2.8.Những nguyên nhân chủ quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
3 Quản lí của gia đình lỏng lẻo
Kết quả khảo sát cho thấy đa số trẻ vị thành niên đồng ý với các nguyên nhân chủ quan dẫn đến việc hút thuốc lá, bao gồm việc học theo người lớn và ảnh hưởng từ phim ảnh Khi có người trong gia đình hút thuốc, trẻ dễ dàng tò mò và bắt chước hành vi này Ngoài ra, sự phát triển của các phương tiện truyền thông, đặc biệt là internet, cũng góp phần làm tăng sự tò mò của trẻ khi thấy các cảnh hút thuốc Thêm vào đó, sự quản lý lỏng lẻo từ gia đình khiến trẻ không nhận được sự quan tâm cần thiết, dẫn đến việc trẻ dễ dàng thực hiện hành vi hút thuốc mà không có sự can thiệp.
2.3.1.2 Những nguyên nhân khách quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên, xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
Khảo sát về nguyên nhân hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên cho thấy có nhiều yếu tố khách quan ảnh hưởng đến tình trạng này Những nguyên nhân chính bao gồm sự tác động từ bạn bè, gia đình và môi trường xã hội, cũng như sự quảng cáo và truyền thông về thuốc lá Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để xây dựng các biện pháp can thiệp hiệu quả nhằm giảm thiểu tình trạng hút thuốc lá trong giới trẻ.
45 của trẻ vị thành niên, đƣa ra một số nguyên nhân khách quan Cụ thể ở bảng 2.8 dưới đây:
Bảng 2.9.Những nguyên nhân khách quan dẫn tới thực trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên
Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
3 Muốn thử cảm giác mới 8 8 21 21 25 25 46 46
4 Dễ mua các mặt hàng thuốc lá
6 Đua đòi theo người khác 12 12 19 19 32 32 37 37
Kết quả khảo sát cho thấy nhiều nguyên nhân khách quan dẫn đến tình trạng hút thuốc lá ở trẻ vị thành niên Đa số các em đều đồng ý với các nguyên nhân này, trong đó bạn bè rủ rê, dễ dàng tiếp cận thuốc lá và mong muốn thể hiện bản thân là những yếu tố chính Khi một nhóm bạn chơi cùng nhau, nếu có vài em hút thuốc, điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định của các em khác trong nhóm.
Việc chơi cùng nhau thường dẫn đến sự tò mò và những lời mời hút thuốc, bắt đầu chỉ là thử nghiệm nhưng dần dần trở thành thói quen Điều này dễ dàng dẫn đến tình trạng nghiện thuốc lá, vì các sản phẩm thuốc lá hiện nay rất dễ dàng để tìm mua.
Nhiều quán tạp hóa cung cấp thuốc lá với giá rẻ, khiến cho thanh thiếu niên dễ dàng tiếp cận và dẫn đến tình trạng hút thuốc Ở độ tuổi vị thành niên, tâm lý thay đổi khiến các em muốn thể hiện bản thân và cảm thấy hút thuốc là cách để nổi bật hơn Hút thuốc cũng được xem như một dấu hiệu của sự trưởng thành, thu hút sự chú ý từ người khác Ngoài ra, cảm giác buồn chán và mong muốn trải nghiệm mới cũng khiến các em lựa chọn hút thuốc để giảm căng thẳng, mà không nhận thức được rằng thuốc lá chứa nhiều chất độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe.
Nguyên nhân chính dẫn đến việc nhiều người bắt chước hút thuốc là do sự ảnh hưởng từ người khác Khi thấy bạn bè hoặc những người xung quanh hút thuốc, họ có xu hướng muốn làm theo để cảm thấy giống như họ Tuy nhiên, ít ai suy nghĩ đến những tác hại nghiêm trọng mà thuốc lá có thể gây ra cho sức khỏe.
Nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hút thuốc lá, trong đó có việc bạn bè khuyến khích nhau hút thuốc và sự ảnh hưởng từ việc đua đòi theo người khác Điều này đã tạo ra thói quen hút thuốc trong giới trẻ.
(PVS, số14, nữ,tuổi 17) 2.3.2 Những hậu quả từ thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên , xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình
2.3.2.1 Hậu quả ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ vị thành niên, , xã Hào Lý,Huyện Đà Bắc,Tỉnh Hòa Bình Để tìm hiểu những hậu quả của thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên Đề tài đã đưa ra một số hậu quả có ảnh hưởng đến sức khỏe từ hút thuốc lá gây ra Cụ thể được thể hiện ở bảng 2.10 dưới đây:
Bảng 2.10 Những hậu quả ảnh hưởng đến sức khỏe ,từ thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên
Mức độ Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
1 Ảnh hưởng đến sức khỏe chính người đang sử dụng
2 Gây ra các bệnh về phổi 0 0 5 5 40 40 55 55
3 Gây ung thƣ(miệng,m ũi, xoang, vòm họng, thanh quản
4 Gây các cơn đau tim 0 0 5 5 45 45 50 50
Khảo sát cho thấy hút thuốc lá gây nhiều hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ vị thành niên Hầu hết thanh thiếu niên nhận thức được rằng khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có 70 chất gây ung thư, dẫn đến nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn và vô sinh Điều này đặc biệt đáng lo ngại vì trẻ vị thành niên là thế hệ tương lai của đất nước.
2.3.2.2 Hậu quả, ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân, và gia đình
Hút thuốc lá mang lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho trẻ vị thành niên, ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân và gia đình Các tác động này được thể hiện rõ trong bảng 2.11 dưới đây.
Bảng 2.11 Những hậu quả ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân, và gia đình từ thuốc lá đem lại cho trẻ vị thành niên
Mức độ Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý Tần số
1 Ảnh hưởng đến thu nhập của gia đình 0 0 7 7 23 23 70 70
2 Tiền mua thuốc lá làm giảm chi phí cho giáo dục của chính cá nhân người sử dụng
3 Làm giảm chi tiêu lương thực cho gia đình 11 11 13 13 35 35 41 41
4 Làm giảm chi tiêu cho chăm sóc sức khỏe hộ gia đình
5 Tốn tiền chữa bệnh liên quan đến hút thuốc lá
6 Mất khả năng lao động sớm do bệnh tật liên quan đến thuốc lá
Khảo sát cho thấy hút thuốc lá gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đến kinh tế cá nhân và gia đình của trẻ vị thành niên Đa số thanh thiếu niên nhận thức rõ về những tác động tiêu cực này, cho rằng hút thuốc không chỉ làm giảm thu nhập của gia đình mà còn gây lãng phí tài chính Chi phí mua thuốc lá ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách cho giáo dục, thực phẩm và chăm sóc sức khỏe, làm giảm chất lượng cuộc sống của các hộ gia đình.
Việc hút thuốc lá ở độ tuổi vị thành niên gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế cá nhân và gia đình, bởi vì các em vẫn phụ thuộc vào tiền chu cấp từ gia đình Nhiều học sinh khi không có tiền mua thuốc lá có thể rơi vào các tệ nạn xã hội như trộm cắp để có tiền thỏa mãn cơn nghiện thuốc.
2.3.2.3 Hậu quả, ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng, và xã hội Để tìm hiểu những hậu quả do tình trạng hút thuốc lá của trẻ vị thành niên Đề tài đã đưa ra một số hậu quả có ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng, và xã hội từ hút thuốc lá gây ra Cụ thể được thể hiện ở bảng 2.12 dưới đây:
Bảng 2.12 Những hậu quả ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng, và xã hội
Không đồng ý Đồng ý một phần Đồng ý Rất đồng ý
1 Ảnh hưởng đến kinh tế cộng đồng và xã hội
2 Gây ra các vụ cháy nổ gây thương tích, tổn thất tài sản của cộng đồng
3 Làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe
4 Nhanh mất khả năng lao động, gây tổn thất cho nền kinh tế xã hội