Điều kiện hoạt động của enzim Enzym cũng như mọi chất xúc tác có nguồn gốc vô cơ khác, chỉ ảnh hưởng tới tốc độ phản ứng, làm hệ thống phản ứng chóng đạt đến giai đoạn cân bằng động, cò
Trang 1Điều kiện hoạt động
của enzim
Enzym cũng như mọi chất xúc tác có
nguồn gốc vô cơ khác, chỉ ảnh hưởng tới tốc độ phản ứng, làm hệ thống phản ứng chóng đạt đến giai đoạn cân bằng động, còn bản thân nó không tham gia vào sản phẩm cuối cùng của phản ứng Tuỳ theo yếu tố nồng độ và trạng thái cân bằng
hoá học mà enzym làm tăng tốc độ theo hướng này hoặc hướng khác
Nhưng vì enzym là những chất xúc tác sinh học có bản chất protein và hoạt động
Trang 2xúc tác ở các vật thể sống nên chúng có một số đặc điểm trong hoạt động mà
chúng ta cần xét sau đây:
1 ảnh hưởng của nhiệt độ
Hoạt động của enzym lệ thuộc khá rõ vào nhiệt độ của môi trường
Ở nhiệt độ cao (> 70 - 800C) enzym bị tê liệt và phá huỷ do rối loạn về cấu trúc
phân tử bậc 2, 3 làm hỏng trung tâm hoạt động được tạo nên từ các acid quan trọng
và nhóm ghép Nếu tác động của nhiệt
chưa thật sâu sắc thì enzym có khả năng khôi phục lại cấu trúc và do đó hoạt động xúc tác của enzym vẫn còn ứng dụng
việc luộc thịt hoặc sấy khô thực phẩm để bảo quản
Những nhiệt độ quá thấp (gần hoặc dưới
O0C) hoạt động của enzym yếu dần và
Trang 3hầu như dừng hẳn lại nhưng enzym
không bị phá huỷ ứng dụng trong việc bảo quản thực phẩm dễ hỏng ở tủ lạnh
Đa số các chất enzym ở động vật có hoạt
độ cao nhất ở điều kiện thân nhiệt (37 -
400C) sự tăng nhiệt độ ở giới hạn thích hợp (35 - 500C) Có tác dụng kích thích hoạt động của enzym tức là kích thích
quá trình trao đổi vật chất Sốt là phản ứng bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi trùng, thực chất là tăng cường sự hoạt động của các loại enzym
Ở ngoài cơ thể enzym tuân theo qui luật Van-hoff tức là nhiệt độ tăng toạc hoạt
độ enzym tăng 2 lần, ở trong cơ thể nhiệt
độ tăng tốc hoạt độ enzym tăng 1.000
lần
Trang 4Có một số enzym chịu được nhiệt độ cao (1000C đối với miokinase bắp thịt) hoặc nhiệt độ thấp (O0C như enzym vi sinh
vật)
2 ảnh hưởng của pH
Enzym rất nhạy cảm đối với phản ứng môi trường và mỗi enzym có vùng pH hoạt động tết nhất riêng cho mình Sở d
có ảnh hưởng của độ pH đến hoạt độ của enzym là vì enzym có nguồn gốc protein nên khi pH thay đổi sẽ ảnh hưởng tới độ phân ly các nhóm chức cấu trao nên
trung tâm hoạt động của enzym như OH, SH
Độ pH thích hợp của một số enzym
thường gặp: Pepsin dịch vị 1,5 - 2,5
- Trypsin dịch tụy 7,8 - 9,5
- Amylase nước bọt 6,8 - 7,2
Trang 5- Lipase dịch tụy 7,0 - 8,0
- Phosphatase huyết thanh 9,0 - 10,0
Trong nhiều trường hợp, khi pH thay đổi thì hướng xúc tác thuận nghịch của
enzym cũng bị đảo ngược
3 ảnh hưởng của nồng độ enzym và cơ chất
* Ảnh hưởng của nồng độ cơ chất
Đặc điểm chung của các chất xúc tác là với một lượng rất nhỏ, cũng có khả năng thực hiện phản ứng cho một lượng cơ
chất lớn gấp nhiều lần
Tuy nhiên tốc độ phản ứng cũng phụ
thuộc vào cơ chất, nếu nồng độ đó thấp thì tốc độ enzym xúc tác chậm dần,
nhưng nếu nâng nồng độ lên mãi thì đến một lúc tốc độ xúc tác thôi không tăng vì
Trang 6nó đã đạt được tối đa (Vmax) lúc này
phản ứng lập hợp chất trung gian (ES) và giải phóng sản phẩm (ES → E + P) tiến hành nhanh nhất
Người ta dùng hằng số Michaelis- Men ten để biểu diễn trạng thái phân ly của
ES
Hằng số Michaelis- Men ten Khi
(molllit) là nồng độ cơ chất cần để một enzym tương ứng hoạt động với tốc độ bằng 1/2 tốc độ tối đa nói trên tức là:
Vmax/2
* Ảnh hưởng của nồng độ enzym
Nồng độ của enzym cũng có tác dụng
quan trọng đối với tốc độ xúc tác Nói
chung trong điều kiện thừa cơ chất, tốc
Trang 7độ phản ứng phụ thuộc tuyến tính vào
nồng độ enzym: V=k [E]
Trong đó: V là tốc độ phản ứng, [E] là
nồng độ enzym
Cũng có trường hợp khi nồng độ enzym quá lớn, tốc độ phản ứng tăng chậm Theo qui định quốc tế, đơn vị enzym là số
lượng enzym có khả năng xúc tác phản ứng biến đổi 1 micro-phân tử gam trong
1 phút ( 1 ~l - mollphút) ở những điều
kiện cụ thể cho trước như to , pH