BÀI LÀMA.ĐẶT VẤN ĐỀ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc điển hình do Đảng Cộng sản lãnh đạo, lần đầu tiên giành thắng lợi ở một nước thuộc địa.Với thắng
Trang 1Vấn ĐẾ 2: Thắng lợi của cách mạng tháng 8 /1945 là kết quả 15 năm đấu tranh của nhân dân ta dưới sự lãnh đọa của Đảng Cộng Sản Việt Nam ?
Nêu rõ sự chuẩn bị của Đảng qua từng phong trào
- Phong trào 1930 -1935
- Phong Trào 1936 – 1939
- Phong trào 1939- 1945 ( yếu tố thời cơ? Có hay không có gọi là “ khoảng trốngquyền lực ở Việt Nam lúc bấy giờ?)
Trang 2BÀI LÀM
A.ĐẶT VẤN ĐỀ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc điển
hình do Đảng Cộng sản lãnh đạo, lần đầu tiên giành thắng lợi ở một nước thuộc địa.Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, nhân dân Việt Nam đã đập tan xiềng xích
nô lệ của chủ nghĩa đế quốc trong gần một thế kỷ trên đất nước ta, chấm dứt sự tồn tạicủa chế độ quân chủ chuyên chế ngót nghìn năm, lập nên nước Việt Nam Dân chủCộng hòa, nhà nước do nhân dân lao động làm chủ Nhân dân Việt Nam từ thân phận
nô lệ trở thành người dân độc lập, tự do, người làm chủ vận mệnh của mình Nước ta
từ một nước thuộc địa trở thành một nước độc lập và tự do Đảng Cộng sản Việt Nam
từ chỗ phải hoạt động bí mật, không hợp pháp trở thành một đảng cầm quyền và hoạtđộng công khai Có được thắng lợi này là kết quả của 15 đấu tranh của nhân dân tadưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam Để có một đường lối đúng đắn lãnhđạo nhân dân ta đi từ thắng lợi này tới thắng lợi khác và kết quả cuối cùng là cáchmạng tháng 8 thành công Đảng ta đã phải chuyển bị rất kĩ càng trong 15 năm mườinăm năm đó cung là 15 năm tuổi đời đầu tiên của Đảng Sau đây để thấy rõ hơn sựchuẩn bị kĩ càng với những nhận định sang suốt mau nẹ của Đảng ta để đi tới thắnglợi cách mạng tang 8 sau đây tôi xin đi vào phân tích cụ thể sự chuẩn bị của Đảngqua các Phong trào 1930 -1935; Phong Trào 1936 – 1939; Phong trào 1939- 1945 Đểthấy dược Thắng lợi của cách mạng tháng 8 /1945 là két quả 15 năm đấu tranh củanhân dân ta dưới sự lãnh đọa của Đảng Cộng Sản Việt Nam
A.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.phong Trào 1930 – 1935
1.1/Hoàn cảnh
Từ năm 1858, thực dân Pháp xâm lược và từng bước thiết lập chế độ thống trị rất
tàn bạo, hà khắc và phản động của chủ nghĩa thực dân trên đất nước ta, xã hội Việt
Trang 3Nam đã có những biến đổi lớn: Từ chế độ phong kiến chuyển sang chế độ thuộc địanửa phong kiến; hai mâu thuẫn cơ bản, chủ yếu trong xã hội ngày càng gay gắt Đó là,mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc ta với đế quốc Pháp xâm lược và giữa nhân dân tachủ yếu là nông dân với bọn địa chủ, phong kiến tay sai, chỗ dựa của thực dân Pháp.Nhiệm vụ chống đế quốc Pháp xâm lược và nhiệm vụ chống bọn phong kiến tay sai
là không tách rời nhau Đó là yêu cầu của cách mạng Việt Nam Với truyền thống yêunước nồng nàn, nhân dân ta đã liên tiếp đứng lên chống thực dân Pháp xâm lược vàbọn phong kiến tay sai ở khắp mọi nơi, dưới sự lãnh đạo của các sĩ phu và các nhàyêu nước đương thời theo nhiều khuynh hướng khác nhau Song các phong trào đấutranh đó đều thất bại, nguyên nhân chủ yếu là chưa tìm được con đường cứu nướcđúng đắn, chưa có một lực lượng xã hội, một giai cấp tiên tiến và một tổ chức cáchmạng chặt chẽ đủ sức lãnh đạo phong trào Cách mạng Việt Nam đứng trước sự bếtắc và khủng hoảng về đường lối cứu nước
Giữa lúc đó, Nguyễn ái Quốc - người con ưu tú của dân tộc Việt Nam ra đi tìmđường cứu nước Sau 10 năm bôn ba khắp năm châu bốn bể đã bắt gặp được chủ
nghĩa Mác-Lênin và tìm được con đường cứu nước đúng đắn, Người nói: “Muốn cứu nước giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản” Đây là bước ngoặt đánh dấu sự chuyển biến quyết định mở đường thắng lợi cho
cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam
Nguyễn ái Quốc đã truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin về Việt Nam, sáng lập và trựctiếp huấn luyện Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, ra báo Thanh niên, xuất bản
tác phẩm Đường Kách Mệnh để tuyên truyền, giáo dục bồi dưỡng, đào tạo cán bộ tiếp
tục chuẩn bị đầy đủ về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng
1.2 Sự chuẩn bị của Đảng qua phong Trào 1930 – 1935
a.Sự chuẩn bị tất yếu đầu tiên
Từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 2 năm 1930, tại Quảng Châu - Trung Quốc, Hội nghịhợp nhất ba tổ chức cộng sản được triệu tập dưới sự chủ trì và lãnh đạo của Bác Hồ.Hội nghị nhất trí thành lập một đảng thống nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam,
Trang 4thông qua các văn kiện: Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ tóm tắt doNguyễn ái Quốc khởi thảo Đó là cương lĩnh và điều lệ đầu tiên của Đảng Hội nghịhợp nhất các tổ chức cộng sản Việt Nam mang ý nghĩa lịch sử như là Đại hội thànhlập Đảng.’
Năm 1930 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3-2) và thông qua Cương lĩnh vắn tắt,Sách lược vắn tắt của Đảng – bản cương lĩnh đầu tiên của Đảng…
Đảng ra đời đánh dấu bước ngoặt vĩ đại của cách mạng Việt Nam, chấm dứt thời kìkhủng hoảng lãnh đạo cách mạng…Đảng trở thành người duy nhất lãnh đạo cáchmạng Việt Nam, với đường lối cách mạng đúng đắn Sự ra đời của Đảng là sự chuẩn
bị nhân tố tất yếu đầu tiên cho thời kì vùng dậy oanh liệt nhất và bước nhảy vọt vĩ đạinhất trong lịch sử tiến hoá của dân tộc Việt Nam
b Cao trào cách mạng 1930-1931 ( cuộc tổng diễn tập đầu tiên)
-mâu thuẫn xã hội gay gắt >phong trào đấu tranh phát triển mạnh
-Đảng cộng sản đông dương ra đời kịp thời lãnh đạo đấu tranh
Sự chuyển bị của Đảng
Trên cơ sở phân tích tình hình thế giới và Đông Dương, vận dụng những nguyên lýphổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin và đề cương cách mạng thuộc địa của Quốc tếCộng sản, Luận cương (chính trị đã xác định những vấn đề chiến lược và sách lượccủa cách mạng Đông Dương Luận cương xác định cách mạng Đông Dương là cuộc
Trang 5cách mạng tư sản dân quyền do giai cấp công nhân lãnh đạo là thời kỳ dự bị để làm
xã hội cách mạng, bỏ qua thời kỳ tư bản chủ nghĩa phát triển tiến thẳng lên chủ nghĩa
xã hội Nhiệm vụ của cách mạng Đông Dương thời kỳ đầu là đánh đổ đế quốc Phápgiành độc lập dân tộc và đánh đổ phong kiến mang lại ruộng cho dân cày Luậncương đã xác định : "Giai cấp vô sản và nông dân là hai lực lượng chính, nhưng vôsản có cầm quyền lãnh đạo thì cách mạng mới thắng lợi được và cuối cùng, Luậncương đã xác định phương pháp giành chính quyền là khởi nghĩa vũ trang
Luận cương chính trị tháng 10- 1930 đã xác định được một số vấn đề có tầm chiếnlược của cách mạng Đông Dương Nó góp một phần quan trọng vào kho tàng lý luậncách mạng Việt Nam, trang bị cho những ng¬ười cộng sản Đông Dương vũ khí tưtưởng sắc bén để đấu tranh thắng lợi với các loại tư tưởng phi vô sản khác
Diễn biến phong trào
Phong trào trên toàn quốc:
Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế – xã hội, Pháp đàn áp đẫm máu khởi nghĩaYên Bái, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời kịp thời lãnh đạo phong trào đấu tranh củacông nông trong cả nước
Tháng 2/1930 bãi công của công nhân đồn điền cao su Phú Riềng Ở Hà Nội,ngày 22/02 có treo cờ đỏ, búa liềm
Tháng 3 và tháng 4 có cuộc đấu tranh của công nhân nhà máy sợi Nam Định, nhàmáy diêm và cưa Bến Thủy
Nhân ngày Quốc tế lao động 1/5, cả nước bùng nổ nhiều cuộc đấu tranh
Lần đầu tiên công nhân Việt Nam biểu tình kỷ niệm ngày Quốc tế lao động, đấutranh đòi quyền lợi cho nhân dân lao động trong nước, thể hiện tình đoàn kết cáchmạng với nhân dân lao động thế giới
Tháng 6 đến tháng 8/1930 cả nước có 121 cuộc đấu tranh
Phong trào ở Nghệ Tĩnh:
Trang 6Tháng 9/1930 phong trào đấu tranh dâng cao, nhất là ở hai tỉnh Nghệ An và
Hà Tĩnh Nông dân biểu tình có vũ trang tự vệ với hàng nghìn người kéo đến huyện
lị, tỉnh lị đòi giảm thuế ở các huyện Nam Đàn, Thanh Chương, Diễn Châu, Anh Sơn(Nghệ An), Kỳ Anh (Hà Tĩnh) … được công nhân Vinh - Bến Thủy hưởng ứng Tiêu biểu là cuộc biểu tình của 8000 nông dân Hưng Nguyên (Nghệ An) ngày12/09/1930 với khẩu hiệu: “Đả đảo chủ nghĩa đế quốc !” Đến gần Vinh, con số lêntới 3 vạn người, xếp hàng dài 4 km Pháp đàn áp dã man: cho máy bay ném bom làmchết 217 người, bị thương 126 người Chính quyền thực dân, phong kiến bị tê liệt,tan rã ở nhiều huyện, xã
- Nhiều cấp ủy Đảng ở thôn xã lãnh đạo nhân dân làm chủ vận mệnh, tự quản lý
đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội ở địa phương, làm chức năng của chính
quyền: Xô viết Nghệ tĩnh
Ý nghĩa lịch sử
Tóm lại Cao trào cách mạng 1930 - 1931 với đỉnh cao là Xô Viết Nghệ- Tĩnh chỉ tồntại trong một thời gian ngắn, nhưng có ý nghĩa hết sức to lớn Cao trào cách mạngcùng sự ra đời của chính quyền Xô Viết là kết tinh sức mạnh to lớn của khối liênminh công nông do giai cấp công nhân lãnh đạn, "đã chứng tỏ tinh thần oanh liệt vànăng lực cách mạng của nhân dân lao động Việt Nam Phong trào tuy thất bại, nhưng
nó rèn luyện lực lượng cho cuộc Cách mạng tháng Tám thắng lợi sau này" Không chỉvậy qua đó ta còn thấy được sự trưởng thành của đảng và những chuyển bị bước đầucảu Đảng cho thành quả của cách mạng tháng 8 sau này
2 Phong trào dân chủ 1936-1939.
2.1 / Hoàn cảnh
Trên thế giới, chủ nghĩa phát xít xuất hiện, ra sức chạy đua vũ trang, chuẩn bị chocuộc chiến tranh thế giới mới Chúng liên kết với nhau thành “ trục Béclin - Rôma -
Trang 7Tôkiô”, ra sức chạy đua vũ trang chuẩn bị chiến tranh để thống trị thế giới Trước tình hình đó, Quốc tế Cộng sản họp Đại hội lần thứ VII ( 7-1935 ), xác định kẻthù chính trước mắt của giai cấp vô sản và nhân dân lao động toàn thế giới lúc này làchủ nghĩa phát xít - bộ phận phản động nhất, hiếu chiến nhất sô vanh nhất của chủnghĩa tư bản Vì vậy, phải tập trung mũi nhọn đấu tranh chống phát xít gây chiến Đạihội chủ trương tập hợp mọi lực lượng yêu nước và dân chủ trên thế giới, thành lập ởmỗi nước một Mặt trận nhân dân, nhằm tập hợp lực lượng đấu tranh chống phát xít,chống chiến tranh, bảo vệ hoà bình thế giới
Ở Pháp, đầu năm 1939 và thành lập Chính phủ Mặt trận nhân dân Chính phủ nàythực hiện một số chính sách tiến bộ trong việc nới rộng quyền tự do dân chủ ở cácthuộc địa, như cho nhân dân các thuộc địa hưởng một số quyền tự do dân chủ tốithiểu, thả nhiều chính trị phạm, thành lập Uỷ ban điều tra tình hình thuộc địa Những việc làm đó có lợi cho phong trào đấu tranh của nhân dân ta
Trong nước, sau khi phong trào cách mạng 1930-1931 mà đỉnh cao là Xô Viết
Nghệ Tĩnh bị đàn áp, phong trào cách mạng và tổ chức Đảng dần được phục hồi.Tháng 3-1935, Đảng tiến hành Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất tại Ma Cao( Trung Quốc ) đã phân tích tình hình và đề ra chủ trương chỉ đạo chiến lược mới
2.2/
Chủ trương ( sự chuẩn bị của Đảng)
- Căn cứ vào tình hình trên, tại Hội nghị Trung ương Đảng 7-1936 Đảng ta xác định
kẻ thù chính, trước mắt cách mạng Đông Dương lúc này chưa phải là thực dân Phápnói chung mà là bọn phản động thuộc địa Pháp không chịu thi hành những chính sáchtiến bộ của Chính phủ Mặt trận nhân dân Pháp
- Tạm gác hai khẩu hiệu ; Độc lập dân tộc” và “ Người cày có ruộng”, chỉ đề ra chủtrương đòi tự do, dân sinh, dân chủ
- Tập hợp mọi lực lượng yêu nước và dân chủ ở Đông Dương, kể cả những ngườiPháp dân chủ ở Đông Dương, để thành lập một mặt trận chung lấy tên là “ Mặt trậndân chủ thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương”, nhằm đấu tranh chống phát xít
Trang 8và chiến tranh, chống bọn phản động thuộc địa Pháp, đòi tự do, dân sinh, dân chủ,cơm áo, hoà bình.
- Phát động quần chúng đấu tranh dưới nhiều hình thức như : đấu tranh chính trị,
hoà bình, công khai, hợp pháp để khi cần thì rút vào bí mật bảo toàn lực lượng của ta.+ Trước sự thay đổi tình hình quốc tế và trong nước, Đảng phát động một cao tràođấu tranh cách mạng của quần chúng đòi hỏi các quyền tự do dân chủ cơm áo và hoàbình, chống chiến tranh, chống bọn phản động thuộc địa và tay sai – Cao trào đấutranh dân chủ diễn ra sâu rộng với nhiều hình thức đấu tranh phong phú…
2.3/Đảng lãnh đạo phong trào dân chủ, dân sinh (1936-1939)
Chủ trương mới của Đảng phù hợp với yêu cầu và nguyện vọng bức thiết của quầnchúng, làm dấy lên trong cả nước một phong trào đấu tranh mạnh mẽ, sôi nổi hướngvào mục tiêu trước mắt là tự do, dân chủ, cơm áo và hòa bình
Nắm cơ hội Chính phủ Mặt trận nhân dân Pháp quyết định sẽ thả một số tù chính trị,thi hành một số cải cách xã hội cho lao động ở các thuộc địa Pháp và cử một ủy banđiều tra thuộc địa đến Đông Dương, Đảng phát động một phong trào đấu tranh côngkhai của quần chúng, mở đầu bằng một hình thức vận động lập "ủy ban trù bị ĐôngDương đại hội" nhằm thu thập nguyện vọng quần chúng, tiến tới triệu tập Đại hội đạibiểu nhân dân Đông Dương Hưởng ứng chủ trương của Đảng, quần chúng sôi nổi tổchức các cuộc míttinh, hội họp để đề ra các bản "dân nguyện" gửi cho phái bộ điều tracủa Chính phủ Pháp sắp sang Đông Dương
Trong một thời gian ngắn, ở khắp các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền, nông thôn đã lập
ra các "ủy ban hành động" để tập hợp quần chúng Riêng ở Nam Kỳ đã có 600 ủy banhành động Phong trào Đông Dương Đại hội là một hình thức phôi thai của Mặt trậnthống nhất nhân dân Đông Dương Trước đà phát triển mạnh mẽ của phong trào
"Đông Dương đại hội" và do sức ép của phong trào quần chúng ở Pháp, chính phủMặt trận nhân dân Pháp đã phải trả lại tự do cho một số tù chính trị, ra nghị định ngày
Trang 9làm 8 giờ cho công nhân và hàng năm công nhân được nghỉ 10 ngày có lương Nhưngliền đó, thực dân Pháp lại ra lệnh giải tán ngay các ủy ban hành động, cấm cuộc vậnđộng "Đông Dương đại hội" hòng dập tắt phong trào đấu tranh của quần chún
Ý nghĩa lịch sử
- Giáo dục sâu rộng chủ nghĩa Mác – Lênin, đường lối chủ trương cách mạng củaĐảng trong nhân dân, nâng cao uy tín và ảnh hưởng của Đảng Cộng sản, hướng quầnchúng đi theo ngọn cờ cách mạng của Đảng
- Hình thành một đạo quân chính trị quần chúng rộng lớn khắp trong toàn quốc vớinhiều hình thức tổ chức thích hợp
- Tiếp tục rèn luyện Đảng và quần chúng trong thực tiễn cách mạng, tích luỹ thêmnhiều kinh nghiệm mới
+ Cao trào Cách mạng 1936-1939 thực sự đã chuẩn bị cho những trận chiến đấuquyết liệt mới trong thời kì 1939-1945, mà là đỉnh cao là Cách mạng tháng Tám
3.phong trào 1939 – 1945
3.1
Công cuộc chuẩn bị trực tiếp cho Cách mạng tháng Tám
+ Sự chuyển hướng về chiến lược và sách lược của Đảng qua các Hội nghị lần thứ 6,lần thứ 8 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Nội dung:
- Nêu cao nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu
- Mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi
- Nêu khẩu hiệu lập Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà
- Tích cực chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang, coi đó là nhiệm vụ trung tâm của toànĐảng, toàn dân, đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên Tổng khởi nghĩa khi có thời cơ
Trang 10+ Chuẩn bị lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang…
- Phát triển lực lượng chính trị quần chúng, mở rộng các tổ chức cứu quốc và ViệtMinh; đẩy mạnh phong trào đấu tranh của quần chúng ở cả nông thôn và đô thị
- Duy trì đội du kích Bắc Sơn, thành lập các đội cứu quốc quân, lập ra Việt Namtuyên truyền giải phóng quân, xây dựng căn cứ địa cách mạng ở Bắc Sơn – Vũ Nhai
và Cao Bằng; thực hiện chủ trương “sửa soạn khởi nghĩa”, và “sắm vũ khí đuổi thùchung”
+ Phát động cao trào Kháng Nhật, cứu nước rộng rãi, khởi nghĩa từng phần, giànhchính quyền bộ phận, tiến hành chiến tranh du kích cục bộ, chuẩn bị thực lực đểchuyển sang tổng khởi nghĩa
Qua 15 năm chuẩn bị và tích luỹ lực lượng, trực tiếp là thời kì 1939-1945 đã tạo nên
một lực lượng cách mạng hùng hậu bao gồm cả lực lượng quần chúng và lực lượng
vũ trang, tạo lực và thế cách mạng ở cả vùng nông thôn và đô thị, đón và chớp thời cơ
để tổng khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi tháng Tám năm 1945
Quá trình chuẩn bị về mọi mặt của Đảng ta cho thành công của cách mạng tháng Tám
Quá trình chuẩn bị về mọi mặt của Đảng ta cho sự thành công của cách mạng tháng 8được diễn ra thực sự bắt đầu từ hội nghị trung ương lần thứ VIII của Đảng Tại hộinghị trung ương lần thứ VIII của Đảng ra liên tiếp các chỉ thị tăng cường công táclãnh đạo của Đảng trong đó vạch ra phương hướng đấu tranh của quần chúng xâydựng lực lượng chính trị, phát triển lực lượng vũ trang, xây dựng căn cứ địa cáchmạng chuẩn bị tích cực cho sự thành công của cách mạng tháng 8 Các nội dung màĐảng chuẩn bị cho sự thành công của cách mạng tháng 8 cụ thể như sau:
a.Xây dựng lực lượng chính trị:
Trang 11- Là nhiệm vụ căn bản quyết định của cách mạng Việt Nam chỉ khi nào chính trịmạnh mới lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa vũ trang
- Tại đại hội trung ương Đảng lần thứ 8 Mặt trận Việt Minh (15-5-1941)
- 25-10-1941 Mặt trận Việt Minh công bố điều lệ và chương trình hành động cứunước gồm hai nhiệm vụ cơ bản:
+ Làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập
+ Làm cho nhân dân Việt Nam sung sướng và tự do Tất cả các đoàn thể của
mặt trận Việt Minh đều lấy tên là Cứu Quốc
- 1943 Ở Cao Bằng và Lạng Sơn xuất hiện các châu các xã hoàn toàn độc lập toànthể nhân dân đều là hội viên của mặt trận Việt Minh
- 1943 Đảng công bố đề cương văn hoá Việt Nam vận động các nhà văn hoá thamgia vào phong trào giải phóng dân tộc
Bởi vì:
- Chính sách cai trị thời chiến của thực dân Pháp và Nhật
- Như vậy có thể nói trước ngày khởi nghĩa Đảng tập hợp nhiều lực lượng đoàn kếtyêu nước đây là hình ảnh sinh động của khối đại đoàn kết dân tộc
- Mặt trận Việt Minh có uy tín rất lớn trong việc tập hợp quần chúng đồng thời có
uy thế chính trị đối với bọn đế quốc phong kiến
b Xây dựng lực lượng vũ trang