[Tiểu luận triết 1] Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường hiện nay ở Việt Nam

Tiểu luận triết 1, đại học Ngoại Thương. Tiểu luận này được viết lên nhằm nêu lại quan điểm của Triết học Máclênin về mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội đồng thời đề cập đến vấn đề cấp thiết của việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam. Bảo vệ môi trường không phải là việc của riêng ai, mà là của tất cả mọi người. Là một sinh viên thế hệ trẻ của đất nước, ý thức được việc này là vô cùng quan trọng. Bên cạnh đó nó cũng được hi vọng để thay đổi nhận thức xã hội nhằm tạo ra những thay đổi tích cực trong hành động của mỗi cá nhân tạo điều kiện cho việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA KINH LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

ĐỀ TÀI:

QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VỚI TỰ NHIÊN VÀ VẤN ĐỀ BẢO

VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Giáo viên hướng dẫn: ThS Trần Huy Quang Sinh viên thực hiện: Trần Thị Kiều Oanh

Mã sinh viên:

Lớp: Anh21-KTĐN

1314160088

Hà Nội, tháng 12 năm 2013

Mục lục

Mở đầu

Nội dung

1.Khái niệm và mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên 3

1.1 Khái niệm 3

1.2 Quan hệ giữa tự nhiên và xã hội 3

2.Vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam 6

2.1 Môi trường là gì? 6

2.2 Vai trò của môi trường đối với đời sống 6

2.3 Vấn đề ô nhiễm môi trường ở Việt Nam 7

2.4 Các giải pháp 8

Kết luận 13

Tài liệu tham khảo 15

Lời mở đầu

Lý do lựa chọn đề tài

Tự nhiên và xã hội là hai khái niệm lớn nhất và gần gũi nhất với con người

Nó là hai yếu tố song song và đồng hành cùng nhau Đây chính là nền tảng cho sự tồn tại của thế giới nơi chúng ta đang sống bởi vì thế giới không chỉ cần đến tự nhiên để cung cấp những điều kiện sống tất yếu mà để tiến lên trình độ cao hơn nó còn cần đến xã hội và những thành phần quy luật của xã hội Tuy nhiên việc phát triển xã hội, phát triển kinh tế thì khoa học kỹ thuật cũng đang phát triển mạnh mẽ và bùng nổ dân số toàn cầu hiện nay đang làm cho tự nhiên bị phá hủy, môi trường bị ô nhiễm nặng Do đó cần có một cái nhìn đầy đủ hơn quan tâm hơn nữa về vấn đề bảo vệ môi trường ở thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

Mục đích của việc nghiên cứu:

Tiểu luận này được viết lên nhằm nêu lại quan điểm của Triết học Mác-lênin

về mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội đồng thời đề cập đến vấn đề cấp thiết của việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam Bảo vệ môi trường không phải là việc của riêng ai, mà là của tất cả mọi người Là một sinh viên- thế hệ trẻ của đất nước, ý thức được việc này là vô cùng quan trọng Bên cạnh đó nó cũng được hi vọng để thay đổi nhận thức xã hội nhằm tạo ra những thay đổi tích cực trong hành động của mỗi cá nhân tạo điều kiện cho việc bảo vệ môi

trường ở Việt Nam

Nhiệm vụ của nghiên cứu

Là tìm hiểu tổng quan về khái niệm tự nhiên xã hội và mối quan hệ giữa chúng từ đó vận dụng vào để nghiên cứu vấn đề môi trường ở Việt Nam hiện nay cùng với thực trạng và những biện pháp bảo vệ môi trường

N i dung ội dung

1.Khái niệm và mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên

1.1 Khái niệm

Tự nhiên ( cũng được gọi là thiên nhiên, thế giới vật chất, thế giới tự

nhiên)

Là tất cả những vật chất và năng lượng tồn chủ yếu ở dạng bản chất, là toàn

bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan, là một trong những yếu tố cơ bản tồn tại cho sự sống

Là môi trường sống của con người, tức là tất cả hoàn cảnh bao quanh con người, có ảnh hưởng đến sự sống và phát triển của con người (như là một sinh vật và như là một thực thể xã hội), đến chất lượng cuộc sống của con người nơi cư trú cung cấp những thứ cần thiết nhất cho sự sống như : nước, ánh sáng, không khí, thức ăn Không chỉ thế tự nhiên còn là một kho báu khổng

lồ với vô vàn tài nguyên quý giá Đó là những nguyên vật liệu giúp con người tiến hành và duy trì các hoạt động sản xuất của mình

Tính về độ lớn tự nhiên bao gồm những thứ to lớn như vũ trụ đến những thứ thật nhỏ như hạt nguyên tử tức là bao gồm cả những động thực vật, tài

nguyên, thiên tai

Xã hội là bộ phận đặc biệt của tự nhiên là hình thái vận động cao nhất

của vật chất Hình thái này lấy mối quan hệ của con người và sự tác động lẫn nhau giữa người với người làm nền tảng

1.2 Quan hệ giữa tự nhiên và xã hội

Xã hội là bộ phận đặc thù của tự nhiên

Theo định nghĩa tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan

Con người và xã hội cũng là một bộ phận của thế giới ấy nên con người và xã hội cũng là một bộ phận của tự nhiên Tự nhiên là điều kiện tiên quyết đối với

sự tồn tại và tiến lên của xã hội Vai trò của trò của tự nhiên không có gì có thể thay thế được cũng không bao giờ mất đi

Tự nhiên là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của con người Nguồn gốc của con người là tự nhiên Sự hình thành của con người đi kèm với sự hình thành các quan hệ giữa người với người, cộng đồng người dần thay đổi từ mang tính bầy đàn sang cộng đồng mới khác hẳn về chất gọi là xã hội Đây cũng chính là chuyển biến từ vận động sinh học sang vận động xã hội

Tự nhiên là nền tảng của xã hội

Xã hội và tự nhiên thống nhất với nhau nên nó tương tác với nhau Đây là mối quan hệ biện chứng hai chiều

Tự nhiên vô cùng quan trọng với xã hội Tự nhiên vừa là nguồn gốc sự phát triển của xã hội vừa là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội Tự nhiên là nguồn gốc sự xuất hiện của xã hội vì xã hội được hình thành trong sự tiến hóa của thế giới vật chất

Theo Mác con người không thể sáng tạo được cái gì nếu không có giới tự nhiên, nếu không có thế giới hữu hình bên ngoài Đó là vật liệu trong đó lao động của con người được thực hiện, tác động và nhờ đó sản xuất ra sản phẩm Tóm lại tự nhiên đã cung cấp mọi thứ cho sự tồn tại của xã hội, mọi thứ mà lao động của con người cần Tự nhiên có thể tác động thuận lợi hoặc khó khăn cho sản xuất xã hội, có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của xã hội bởi

nó là nền tảng của xã hội

Những yếu tố tác động đến mối quan hệ của xã hội và tự nhiên

Có nhiều yếu tố tác động đến mỗi quan hệ giữa tự nhiên và xã hội trong đó quan trọng nhất là trình độ phát triển của xã hội và độ nhận thức vận dụng quy luật tự nhiên, xã hội vào hoạt động thực tiễn của con người

Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt động của con người Song con người hành động theo suy nghĩ do đó mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng nó trong các hoạt động thực tiễn

Nhận thức tốt đi kèm với những hành động theo quy luật thì con người sẽ tạo ra một thế giới hòa bình phát triển ổn định và lâu dài Ngược lại nếu làm trái quy luật chỉ khai thác chiếm đoạn những cái có sẵn trong tự nhiên thì sự nghèo nàn của giới tự nhiên và sự phá vỡ hệ thống cân bằng sinh thái là không thể không tránh khỏi Chẳng hạn như tự nhiên cung cấp cho con người điều kiện vật chất để con người sống và tiến hành hoạt động sản xuất Cũng chính trong quá trình sử dụng nguồn vật chất này con người đã làm biến đổi nó và các điều kiện môi trường xung quanh tức là làm biến đổi tự nhiên một cách mạnh mẽ Hoạt động sống và lao động sản xuất của con người là vô cùng phong phú nên sự tác động vào tự nhiên cũng vô cùng đa dạng: như khí thải từ các phương tiện giao thông, chặt phá rừng, đốt rẫy làm nương, khai thác thủy hải sản

Vấn đề là trong quá trình tác động này con người cần kiểm tra, điều tiết việc sử dụng khai thác, bảo quản các nguồn vật chất của tự nhiên, nếu không thì sự cân bằng của hệ thống tự nhiên - xã hội sẽ bị đe dọa

2 Vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay

2.1 Môi trường là gì ?

Môi trường bao gồm cái yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất , sư tồn tại phát triển của con người và thiên nhiên

Ở đây, chúng ta sẽ chỉ chủ yếu xét đến môi trường tự nhiên Môi trường

tự nhiên là điều kiện thường xuyên và tất yếu đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội Như vậy trong mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội thì môi trường đại diện cho bộ phận còn lại của tự nhiên bên cạnh bộ phận đặc thù của tự nhiên là xã hội

2.2 Vai trò của môi trường đối với đời sống

Vai trò của môi trường sinh thái đối với xã hội trong quá trình lịch sử ở những giai đoạn khác nhau cũng được thể hiện một cách khác nhau Nhưng luôn đứng ở vị trí rất quan trọng, thiết yếu

Ở thời kì sơ khai nguyên thủy, khi con người chỉ biết săn bắn hát lượm những sản phẩm có sẵn trong giới tự nhiên thì con người hoàn toàn bị giới tự nhiên chi phối

Khi xã hội trở nên văn minh hơn, nhất là khi khoa học kĩ thuật phát triển thì con người đã từng bước chế ngự được tự nhiên, khai thác tự nhiên phục vụ cho nhu cầu của mình Nhiều ngàng nghề ra đời từ những điều kiện

tự nhiên như : nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, khai thác khoáng sản đồng thời những ngành nghề ít phụ thuộc vào tự nhiên cũng ra đời như: kĩ thuật, điện tử, phần mềm

Tuy nhiên ở bất kì thời kì nào thì chúng ta vẫn phụ thuộc rất nhiều vào môi trường tự nhiên, nó có thể tạo điều kiện thuận lợi hoặc khó khăn cho sản xuất ,

do đó ảnh hưởng đến năng suất lao động, tốc độ phát triển của xã hội

2.3 Vấn đề ô nhiễm môi trường ở Việt Nam

Nước: Ô nhiễm môi trường, trước hết là môi trường nước,

không khí và đất đã xuất hiện ở nhiều nơi, nhiều lúc đến mức trầm trọng, nhiều vấn đề về vệ sinh môi trường phức tạp đã phát sinh ở các khu vực thành thị, nông thôn

Chất thải công nghiệp, chất thải đô thị, nước thải ra từ các cánh đồng bón phân hóa học, phân hữu cơ là nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm nước

Rừng: Nguy cơ mất rừng và tài nguyên rừng đang đe

doạ cả nước, và trong thực tế tai hoạ mất rừng và cạn kiệt tài nguyên rừng đã xảy ra ở nhiều vùng, mất rừng là một thảm hoạ quốc gia

Tài nguyên: Tài nguyên biển, đặc biệt là tài nguyên

sinh vật biển ở ven bờ đã bị suy giảm đáng kể, môi trường biển bắt đầu bị ô nhiễm, trước hết do dầu mỏ Tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước, tài nguyên sinh vật, các hệ sinh thái v.v… đang được sử dụng không hợp lý, dẫn đến

sự cạn kiệt và làm nghèo tài nguyên thiên nhiên

Tác hại của chiến tranh, đặc biệt là các hoá chất độc

hại đã và đang gây ra những hậu quả cực kỳ nghiêm trọng đối với môi trường thiên nhiên và con người Việt Nam

Dân số: Việc gia tăng quá nhanh dân số cả nước, sự

phân bố không đồng đều và không hợp lý lực lượng lao động giữa các vùng và các ngành khai thác tài nguyên là những vấn đề phức tạp nhất trong quan hệ dân số và môi trường

Theo đánh giá mới đây của Ngân hàng thế giới tại Việt Nam, với 59 điểm trong bảng xếp hạng chỉ số hiệu quả hoạt động môi trường, Việt Nam đứng ở

vị trí 85/163 các nước được xếp hạng Các nước khác trong khu vực như Philippines đạt 66 điểm, Thái Lan 62 điểm, Lào 60 điểm, Trung Quốc 49 điểm, Indonesia 45 điểm,… Còn theo kết quả nghiên cứu khác vừa qua tại Diễn đàn Kinh tế thế giới Davos, Việt Nam nằm trong số 10 quốc gia có chất lượng không khí thấp và ảnh hưởng nhiều nhất đến sức khỏe

Mới đây, hai trung tâm nghiên cứu môi trường thuộc Đại học Yale và Columbia của Mỹ thực hiện báo cáo thường niên khảo sát ở 132 quốc gia Kết quả nghiên cứu cho thấy: Về ảnh hưởng của chất lượng không khí, Việt Nam đứng thứ 123/132 quốc gia khảo sát; về ảnh hưởng của môi trường đến sức khỏe đứng vị trí 77; về chất lượng nước Việt Nam được xếp hạng 80 Tính theo chỉ số chung EPI, Việt Nam xếp thứ 79 Đó là những đánh giá chung, còn nếu xem xét cụ thể trên từng khía cạnh thì sẽ càng thấy rõ hơn bức tranh chung của môi trường Việt Nam hiện nay

2.4 Các giải pháp

Hiện nay, công tác bảo vệ môi trường đang đứng trước nhiều thách thức đáng quan tâm như: thách thức giữa yêu cầu bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế trước mắt trong đầu tư phát triển; thách thức giữa tổ chức và năng lực quản lý môi trường còn nhiều bất cập trước những đòi hỏi phải nhanh chóng đưa công tác quản lý môi trường vào nền nếp; thách thức giữa cơ sở hạ tầng, kỹ thuật bảo vệ môi trường lạc hậu với khối lượng chất thải đang ngày càng tăng lên; thách thức giữa nhu cầu ngày càng cao về nguồn vốn cho bảo vệ môi trường với khả năng có hạn của ngân sách Nhà nước và sự đầu tư của doanh nghiệp

và người dân cho công tác bảo vệ môi trường còn ở mức rất thấp…

Trong những thách thức nêu trên, đặc biệt nổi lên là thách thức giữa yêu cầu bảo vệ môi trường, phát triển bền vững của đất nước với yêu cầu tăng trưởng

kinh tế, giải quyết việc làm.Vì vậy, để tiếp tục thực hiện thắng lợi những mục tiêu bảo vệ môi trường trên quan điểm phát triển bền vững của Đảng và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, trong thời gian tới, chúng ta cần tập trung giải quyết một số nhiệm vụ cơ bản sau:

Thứ nhất: Trước hết phải xây dựng văn hóa ứng xử thân thiện với môi trường

trên cơ sở đổi mới tư duy, cách làm, hành vi ứng xử, ý thức trách nhiệm với thiên nhiên, môi trường trong xã hội và của mỗi người dân Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao hiểu biết, xây dựng các chuẩn mực, hình thành ý thức, lối nghĩ, cách làm, hành vi ứng xử thân thiện với thiên nhiên, môi trường Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, xử lý quyết liệt, giải quyết dứt điểm các vụ việc về môi trường, các vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường Cần tạo bước chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức sang hành động cụ thể Lấy chỉ số đầu tư cho môi trường, hoạt động bảo vệ môi trường, kết quả bảo vệ môi trường cụ thể để đánh giá

Thứ hai: Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, gắn nhiệm vụ bảo vệ môi trường

với phát triển kinh tế-xã hội Đổi mới cơ chế quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường Khắc phục suy thoái, khôi phục và nâng cao chất lượng môi trường; Thực hiện tốt chương trình trồng rừng, ngăn chặn có hiệu quả nạn phá rừng, cháy rừng, tăng diện tích các khu bảo tồn thiên nhiên; Khai thác có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, bảo đảm môi trường và cân bằng sinh thái; Chú trọng phát triển kinh tế xanh, thân thiện với môi trường; Thực hiện sản xuất và tiêu dùng bền vững; từng bước phát triển “năng lượng sạch”, “sản xuất sạch”,

“tiêu dùng sạch”; Tăng cường hợp tác quốc tế để phối hợp hành động và tranh thủ sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế cho công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường

Thứ ba: Coi trọng yếu tố môi trường trong tái cơ cấu kinh tế, tiếp cận các xu

thế tăng trưởng bền vững và hài hòa trong phát triển ngành, vùng phù hợp với khả năng chịu tải môi trường, sinh thái cảnh quan, tài nguyên thiên nhiên và trình độ phát triển Đã đến lúc “nói không” với tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá; Tăng trưởng kinh tế phải đồng thời với bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cũng phải thay đổi theo hướng có lợi cho tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh

tế, tạo ra công ăn việc làm, hỗ trợ để đất nước phát triển nhanh hơn, bền vững hơn

Cụ thể như:

Đất

Điều hòa sự phân bổ dân và di dân giữa các vùng, miền nhằm giảm áp lực đối với tài nguyên đất

Có những giải pháp hợp lý nhằm đảm bảo an ninh lương thực vùng núi, định canh định cư, bảo vệ và phát triển rừng, chống xói mòn đất

Điều hòa sự phân bổ dân và di dân giữa các vùng, miền nhằm giảm áp lực đối với tài nguyên đất

Có những giải pháp hợp lý nhằm đảm bảo an ninh, lương thực vùng núi, định canh định cư, bảo vệ và phát triển rừng, chống xói mòn đất

Nước

Cần tiếp tục xây dựng các chính sách, văn bản pháp luật các quy định và quy trình kĩ thuật về việc sử dụng và bảo vệ quản lý nguồn nước

Xây dựng các tiêu chuẩn môi trường quốc gia về nước ngầm, các nguồn nước mặn Mở rộng và nâng cấp hệ thống thủy lợi, nâng cao hiệu quả sử dụng và tái

sử dụng nước.Tu bổ các sông ngòi và nâng cấp các hệ thống tưới tiêu bị

xuống cấp

Đẩymạnh áp dụng các công nghệ xử lý nước thải, khuyến khích sử dụng các công nghệ sạch trong sản xuất để giảm lượng chất thải, tái sử dụng nước thải